Wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Синтаксис

Total questions: 50

Worksheet time: 25mins

Name
Class
Date
1.

Қазіргі қазақ тілі. Сөз тіркесі және жай сөйлем синтаксисі. – Алматы, «Ана тілі», 1992. Оқулықтың авторы кім?

a)

Р. Әмір

b)

М. Балақаев

c)

Т. Сайрамбаев

d)

Серғалиев

2.

Меңгеріле байланысқан етістікті сөз тіркестері. – Алматы, «Мектеп», 1986. Оқулықтың авторы кім?

a)

Ә. Аблақов

b)

М. Серғалиев

c)

М. Балақаев

d)

Р. Әмір

3.

Сөйлемдегі сөздердің бірінің ілік септігінде, екіншісінің тәуелдік жалғауында келіп анықтауыштық қатынастағы байланысы:

a)

Матасу

b)

Жанасу

c)

Қиысу

d)

Меңгеру

4.

Қазақ тіліндегі сөздердің өзара байланысуының неше түрі бар ?

a)

Бес

b)

үш

c)

Төрт

d)

Екі

5.

Сөздерді өзінің грамматикалық мағынасы арқылы синтаксистік қызметке қойып, байланыстыруға қатысатын қосымша:

a)

Шылау

b)

Тәуелдік жалғау

c)

Септік жалғау

d)

Жіктік жалғау

6.

Сөздердің іргелес орын тәртібі арқылы байланысқан түрі...

a)
Синтаксис
b)

Жанасу

c)

Қиысу

d)

Қабысу

7.

Сөздердің қосымшалар арқылы байланысу тәсілі - ...

a)

Синтетикалық

b)

Аналитикалық

c)

Лексика семант

d)

Семантика синтетикалық

8.

Қазақ тілінде синтаксистік байланыстың неше тәсілі бар?

a)

5

b)

2

c)

3

d)

4

9.

Түркологиядағы М.Балақаевтың есімімен байланысты синтаксистік байланыстың түрі?

a)

Матасу

b)

Киысу

c)

Менгеру

d)

Жанасу

10.

Толық мағыналы екі сөздің предикаттық емес қатынастың бірінде бірі екіншісіне бағына байланысатын сөздер тізбегі -

a)

сөз тіркесі

b)

Сөйлем мүшелері

c)

Құрмалас сөйлем

d)

жай сөйлем

11.

Матасу байланысының өзіндік ерекшелігі -

a)

Біржақты байланысты болуы.

b)

Сыңарлардың бірі атау септікте, екіншісі жіктік жалғауда келетіндігі

c)

Екі жақты байланыс түріне жататындығы

d)

сөздер арасында толықтауыштық және пысықтауыштық қатынастардың орын алуы.

12.

«Синтаксистік қарым-қатынасты білдіру үшін кемінде толық мағыналы екі сөздің сабақтаса байланысқан синтаксистік тобын сөз тіркесі дейміз». Анықтама авторы –

a)

Н.Оралбаева

b)

М.Балақаев

c)

Қ.Жұбанов

d)

Ысқақов

13.

Сөз тіркесі және ... терминдері бір-біріне толық сәйкес ұғымдар:

a)

Сөз құрамы

b)

Синтаксистік сөз тіркесі

c)

сөйлем

d)

ой

14.

Орын тәртібі тәсілі арқылы жүзеге асатын байланыс:

a)

барлығы

b)

қабысу

c)

жанасу

d)

қиысу

15.

Арқылы – бұл...

a)

септеулік шылау

b)

демеулік шылау

c)

жалғаулық шылау

d)

шылау

16.

Бірінші сыңары екіншісімен атау септігі арқылы байланысатын, баяндауыш қызметіндегі екінші компонент біріншімен жіктік жалғауы арқылы байланысатын екі жақты байланыс түрі –

a)

қиысу

b)

матасу

c)

меңгеру

d)

жанасу

17.

Сөйлемдегі сөздердің бірінің ілік септігінде, екіншісінің тәуелдік жалғауында келіп анықтауыштық қатынастағы байланысы -

a)

матасу

b)

қиысу

c)

меңгеру

d)

қабысу

18.

Өзі жалғанған сөзді оның синтаксистік қызметін белгілей отырып, басыңқымен байланысын қамтамасыз ететін қосымшалар жүйесі.

a)

септеулік жалғаулар

b)

Тәуелдік жалғаулар.

c)

Көптік жалғаулар.

d)

Шылаулар

19.

М.Балақаевтың сөз тіркесі жүйесіне енгізген жаңалығы:

a)

Синтаксистік мәселелерді жүйелі, ғылыми тұрғыдан дұрыс баяндаған оқулық жазып шығарды.

b)

Сөз тіркесі синтаксисін синтаксистің бөлек бөлімі ретінде қарастырды.

c)

Сөйлемге дұрыс анықтама берді.

d)

Барлығы дұрыс

20.

Синтаксистік байланысқа түсетін сыңарларды не деп атаймыз?

a)

Синтаксистік бағыттар

b)

Ой жүйесі

c)

Синтаксистік компоненттер

d)

Сөздің бірліктері

21.

Меңгеріле байланысқан сөз тіркесін көрсетіңіз:

a)

Ақша бұлт

b)

нан илеу

c)

мен оқыдым

d)

біз қайттық

22.

Сабақтас байланыстың бағыныңқы компонентіне тән белгіні тап.

a)

Бірін бірі мағыналық жақтан сипаттайды

b)

Ол мағыналық жақтан басқа сөзді өзі сипаттамайды, керісінше, басқа сөз (бағыныңқы компонент) тарапынан анықталып, пысықталып, толықталып, баяндалып, айқындалып тұрады

c)

Басыңқы компонентті мағыналық жақтан сипаттай келетін, тұлғалық жақтан басыңқыға тәуелді болады

d)

Барлығы дұрыс

23.

Сабақтас байланыстың басыңқы компонентіне тән белгіні тап?

a)

Ол мағыналық жақтан басқа сөзді өзі сипаттамайды, керісінше, басқа сөз (бағыныңқы компонент) тарапынан анықталып, пысықталып, толықталып, баяндалып, айқындалып тұрады

b)

Бірін бірі мағыналық жақтан сипаттайды

c)

Әрқайсысы өз ішінен сан алуан мазмұндарға жіктеліп кете береді.

d)

Басыңқы компонентті мағыналық жақтан сипаттай келеді, тұлғалық жақтан басыңқыға тәуелді болады

24.

Меңгеріле байланысқан етістікті сөз тіркестерін тап?

a)

Үйде отырған

b)

Сыздана қарайды

c)

Жұмабайдың мұршасы

d)

Абай ел ағасы

25.

Анықтауыш мүшеге тән белгі:

a)

Анықтайтын сөзімен қабыса байланысады

b)

Анықтайтын сөзінен үтір арқылы ажыратылады

c)

Анықтайтын сөзімен бірге бір сұраққа жауап береді

d)

Анықтайтын сөзімен бірге бір сөйлем мүшесі болады

26.

Предикаттық сөздердің тіркесін табыңыз:

a)

Төрге төселген

b)

Келіншек тігіп отыр

c)

Сірескен мұз

d)

Қоңыр қошқыл қан

27.

Тұрлаулы мүшелер

a)

Сөз тіркесінен болған мүше

b)

Екі немесе одан да көп сөзден болған мүше

c)

Ой құрай алу қабілеті бар мүшелер.

d)

Ой құрай алмайтын мүшелер.

28.

Толық мағыналы жалаң сөзден болған мүше – .

a)

Күрделі мүше

b)

Тұрлаусыз мүше

c)

Дара мүше

d)

Тұрлаулы мүше

29.

«Ләббай, басеке!» Ләббай сөзі қандай сөйлем мүшесіне жатады

a)

Қаратпа

b)

қыстырма

c)

одағай

d)

сөйлем мүшесі болмайды

30.

Зат есімнен болған толықтауыш қатысқан сөйлем(дер) -

a)

Нағыз достың тілегін бер.

b)

Ақыл – дария, алсаң да таусылмайды.

c)

Жүректен шыққан сөз жүрекке жол табады.

d)

Бұл дүниенің өтпелі қылықтарының соңына түспе.

31.

Қараңғы ойлар Қартқожаның басын кернеді. Қартқожаның деген сөздің қай сөйлем мүше қызметін атқаратынын анықта.

a)

Анықтауыш

b)

Пысықтауыш

c)

Толықтауыш

d)

Баяндауыщ

32.

Қайып кер торы атын сабылта жөнелді. Қайып деген сөздің қай сөйлем мүше қызметін атқаратынын анықта.

a)

Толықтауыш

b)

Бастауыш

c)

Анықтауыш

d)

Пысықтауыш

33.

Анықтама қай сөйлем мүшесіне тиесілі? «Бастауышта аталған заттың іс-әрекетін немесе жай-күйін білдіреді».

a)

баяндауыш

b)

толықтауыш

c)

пысықтауыш

d)

анықтауыш

34.

Рахымбай – жағымпаз жорға болыс. Жағымпаз жорға болыс сөз тіркесінің қай сөйлем мүше қызметін атқаратынын анықта.

a)

Баяндауыш

b)

Толықтауыш

c)

Пысықтауыш

d)

Бастауыш

35.

Танғы самал жататын сүйіп мені. Мені деген сөздің қай сөйлем мүше қызметін атқаратынын анықта.

a)

Толықтауыш

b)

Анықтауыш

c)

Пысықтауыш

d)

Баяндауыш

36.

Пысықтауыш мағынасына қарай неше топқа бөлінеді?

a)

алты

b)

екі

c)

төрт

d)

үш

37.

Жасырын тұрған бастауышы бар сөйлемді белгілеңіз.

a)

Ол тыңдағанды жақсы көреді.

b)

Еңбек етсең, емерсің.

c)

Марат күліп жіберді.

d)

Ол жығылып қалды.

38.

«Сөйлем ішіндегі сөздер байланатын қазық сөзін, сөйлем иесін – бас мүше, яғни бастауыш, бас мүшенің сырын-сипатын, жайын, амалын, болмысын айтып баяндайтын сөз баяншы мүше, яғни баяндауыш» деп атаған ғалым –

a)

Байтұрсынов

b)

Аблақов

c)

Балақаев

d)

Жұбанов

39.

Сөйлем мүшелері сөйлем құрау қабілетіне қарай неше топқа бөлінеді?

a)

2

b)

3

c)

4

d)

5

40.

Қандай сөйлем мүшесі қай сөз табынан жасалса, сол сөз табының сұрағына жауап бере береді?

a)

баяндауыш

b)

бастауыш

c)

толықтауыш

d)

анықтауыш

41.

Қандай жұрнақтар өзі жалғанған зат есімдерге (жіктеу есімдіктеріне), субстантивтенген сөздер мен сөз тіркестеріне зат басқа заттың иесі екенін білдіретін грамматикалық мағына жамап, өзі жалғанған сөзді иелік баяндауыш қызметіне қояды?

a)

а,е,й

b)

-нікі, -дікі, -тікі

c)

-атын, -етін, -йтын

d)

да, де, та, те

42.

Сөйлемде атау септігінде тұрып, ойдың кім, не жайында екенін білдіріп, баяндауышпен қиыса байланысатын тұрлаулы мүше?

a)

Бастауыш

b)

Баяндауыш

c)

Толықтауыш

d)

Анықтауыш

43.

Бастауышы субстантивтенген етістікті сөз тіркесінен болған сөйлем(дер)ді көрсет.

a)

Мұғалім сабақ сұрады.

b)

Сыпайы сөйлеу – әдептіліктің белгісі.

c)

Еріншектің ертеңі бітпес.

d)

Ол студент.

44.

Сөйлемге негіз болатын сөйлем мүшелері:

a)

Тұраусыз мүше

b)

Бірыңғай мүше

c)

Оқшау сөздер

d)

Тұраулы мүше

45.

Өз ішінде екі немесе одан да көп синтаксистік байланыстары бар, бір ғана сөйлем мүшесі болып тұрған синтаксистік бірлік –

a)

Сөз тіркесі

b)

Синтаксистік оралым

c)

Дара мүше

d)

Үйірлі мүше

46.

Сөйлем мүшелері құрамына қарай неше топқа бөлінеді ?

a)

2

b)

3

c)

1

d)

4

47.

Кемінде екі не одан да көп сөзден құралып, бастауыштық-баяндауыштық қатынастан тұратын, бір сөйлем мүшесінің қызметін атқаратын сөздер тобы?

a)

Үйірлі мүше

b)

дара мүше

c)

Күрделі мүше

d)

Атауыш сөздер

48.

Үйдің жанында үлкен көл бар. Пысықтауыш неден, қалай жасалған ?

a)

Зат есімнен жатыс септігі арқылы

b)

Көмекші есімнен

c)

Жатыс септігінен

d)

Аналитикалық формалы зат есімнен жатыс септігі арқылы.

49.

Сөйлемдегі ойды құрайтын логикалық бөліктерге сәйкес сөйлемнің бөлшектері –

a)

Күрделі мүше

b)

Сөйлем мүшелері

c)

Дара мүше

d)

Үйірлі мүше

50.

Бастауыш қай сөз табынан екенін анықтаңыз. Кейбіреулері сәл тоқтады.

a)

Зат есім

b)

Сын есім

c)

Сан есім

d)

Есімдік

Similar Resources on Wayground

акад-2

50 questions

акад-2

quiz

Worksheet

•

University

физиология 1-50

50 questions

физиология 1-50

quiz

Worksheet

•

University

НТК ТЕСТ №8

50 questions

НТК ТЕСТ №8

quiz

Worksheet

•

University

псих 46-90

45 questions

псих 46-90

quiz

Worksheet

•

University

HR менеджмент каз

51 questions

HR менеджмент каз

quiz

Worksheet

•

University

рубешка 1 1-50

50 questions

рубешка 1 1-50

quiz

Worksheet

•

University

Деректер қоры

47 questions

Деректер қоры

quiz

Worksheet

•

11th Grade - University

ХЖҚ тест 001

50 questions

ХЖҚ тест 001

quiz

Worksheet

•

University