NEW
Font size
WorksheetsМәдениеттану 50-1
Total questions: 51
Worksheet time: 26mins
Мәдениеттің негізгі қызметтерінің бірі, олұрпақтан ұрпаққа тәжірибе беруді қамтамасызетеді
Коммуникативтік қызмет
Трансляциялық
Реттеушілік
2Мәдениеттің рухани және материалдық емес, идеялық құрамдас бөлігі
Рухани мәдениет
Экономикалық мәдениет
Мәдени идея
3Мәдениетті "ойнаушы адам " (Homo Ludens) ретінде қарастырып, оның пайда болуынойынмен байланыстырған ғалым-
Макс Вебер
Йохан Хейзинга
Эдвард Тайлор
4Мәдениеттің құрылымындағы нормалар, заңдар, салт-дәстүрлер мен рәсімдер кіретінбөлік
Нормативтік мәдениет(регулятивные)
Рухани мәдениет
Материалдық мәдениет
5Бір мәдениеттің өзге мәдениетті өзінен төмен санап, өз құндылықтарын орталық деп есептеуі-
Мәдени релятивизм
интеграция
Этноцентризм
Белгілі бір әлеуметтік топтың (мысалы, жастар, кәсіби қауым) өздеріне тән құндылықтар мен нормалар жүйесі-
Бұқаралық мәдениет
Ұлттық мәдениет
Субмәдениет
О. Шпенглердің концепциясы бойынша, мәдениеттің жетіліп, тоқырауға ұшырағансоңғы кезеңі
Өркениет
Өрлеу
Қайта өрлеу
ХІХ ғасырдың соңында мәдениетті жеке пән ретінде бөліп, "культурология" терминінғылыми айналымға енгізген ғалым
Лесли Уайт
Вильгельм Оствальд
Макс Вебер
Дәстүрлі қазақ қоғамындағы «Ата қоныс» ұғымының басты мәдени-әлеуметтік маңызы-
Экономикалық пайда табу көзі
Ұрпақтар сабақтастығын, тарихи жады мен жерге деген құқықты сақтау
Жеке адамның меншігін белгілеу
Қазақтың дәстүрлі дүниетанымындағы «Үш арсыз» (ұйқы, тамақ, күлкі) немесе «Үш қасиет» (сабыр, қанағат, тәубе) сияқты ұғымдаржататын мәдениет деңгейі
Материалдық мәдениет
Ұлттық мәдениет
Халықтық этикалық нормалар
Қазақ халқының дәстүрлі наным-сенімдеріндегі, бақсылар мен емшілердің рөлібасым болған көне түсінік
Шаманизм
Исламдық дәстүр
Тәңіршілдік белгілер
Орта ғасырлардағы Қазақстанның оңтүстігіндегі қалалық мәдениеттің ірі орталығы, ғылым мен өнердің "екіншіМеккесі" атанған қала
Отырар
Сарайшық
Қожа Ахмет
Қазақ ою-өрнектеріндегі «қос мүйіз» немесе«арқар мүйіз» сияқты элементтер ненібейнелейді
Күш қайрат батырлық
Қазақилық ұлттық ер мінез
Көк бөрілік
14XV-XVIII ғасырлардағы қазақ қоғамыныңрухани көсемі, әрі билеушісі болған тұлғалардың дәстүрлі атауы
Хан билер
Көсем Хан
Хан ақсүйектер
Қазақтың дәстүрлі тойларындаорындалатын, келіннің жаңа үйіне енгенде бетінашатын рәсім
Есік көрсету
Бет ашар
Жаңа келіннің түсуі
Қазақ халқының дәстүрлі жыл санауындағынегізгі ұғым
Жануарлар жылы санағы (жылқы, қой…)
Аңсаған жыл санақ
Мүшел
Қазақ даласындағы ислам дінінің таралуынаүлес қосқан, "екінші ұстаз" атанған ғұлама
Қожа Ахмет Ясауи
Әл-Фараби
Абай Құнанбаев
Абай Құнанбайұлыныңшығармашылығындағы "толық адам" концепциясы нені білдіреді
Қаржылық және материалдық тұрғыдан табысты адам
Духани және интеллектуалды дамыған, моральдық, эстетикалық және әлеуметтік қасиеттері теңгерімді адам
45 қара сөзін толық меңгеру
Ежелгі түріктердің дүниетанымындағы аспантәңірі
Тәңірі
Ұмай ана
Көк бөрі
Ежелгі және орта ғасырлардағы қазақ даласындағы батырлар бейітінің үстінеқойылған тас мүсіндер
Мазар
Көне қорым
Балбал
Заманауи мәдениеттегі жаһандану(глобализация) процесінің мәдениетке тигізетін екіжақты әсері
мәдени комогенділік және мәдени әртүрлілік
Тек экономикалық байлықтың өсуі мен технология дамуы
Барлық халық мәдениетінің біртұтас болуына әкеледі
Киіз үйдің негізгі ағаш бөліктері:
кереге, уық,шаңырақ
текемет, сандық, уық
шаңырақ, сандық, есік
ХІХ ғасырдағы қазақ музыка өнерінің негізінқалаған, күйшілік мектептің ірі өкілі:
Дәулеткерей Шөкеев
ҚұрманғазыСағырбайұлы
Жаяу Мұса мен Ақан Сері
Қазақ киносының алтын қорына енген, ШәкенАймановтың 1966 жылы шыққан фильмі:
«Атамекен»-мәңгілік туынды
“Қыз Жібек” фильмі
“ Менің атым Қожа” туындысы
Мәдениеттанудағы постмодернизм дәуірінің сипаты
Плюляризм және эклектика
ХІХ ғасыр сипаты
Субмәдениеттің өркендеу шыңы
Мәдениеттің тіл, жазу, рәміздер арқылы мағынаберу қызметі:
Коммуникативтік
Ұлттық
Семиотикалық
Алаш қозғалысының рухани-мәдени бағытын айқындаған, қазақ әліпбиін реформалаған тұлға:
А. Бөкейханов
А. Байтұрсынов
Ы. Алтынсарин
Қазіргі Қазақстанның ұлттық мәдени кодын сақтауға бағытталған Елбасының мақаласы:
Ұлттық құндылықты, тілді, салт-дәстүрді сақтай отырып дәріптеу мақаласы
“Қазақстан-2050”
«Болашаққа бағдар:рухани жаңғыру»
Қазақ халқының дәстүрлі «жеті ата» ұғымының негізгі мақсаты:
Рулық қатынас пен қанның тазалығы
Жер бөлу мәселесі мен халықты тиімді басқару
Кімнің ұрпағынан шыққанды ұмытпау(ақсүйек тұқымы немесе қарасүйек)
Өзіндік құндылығын жоғалтпай, бір халықтың мәдениеті жоғары дамыған басқа бір халықтың мәдениетінтолық немесе жартылай қабылдауы нәтижесінде болатынмәдени өзара ықпалдасуы:
Этноцентризм
Аккультурация
Ассимиляция
Түрік тілді халықтардың ортақ рухани мұрасы
“Қорқыт ата” жыры өлі тіріні талдау түсіну
Оғыз тайпаларының тұрмысы
Түркі халықтарының Көк Тәңірге табынуы
Қазақ әйелдерінің дәстүрлі бас киімі – кимешек, оның киілуі немен байланысты:
Әйелдердің жасымен әлеуметтік мәртебесімен
Әйелдердің бәйбіше яки тоқал екенін білдіру
Тазалықтың белгісі ретінде және жын, пері жоламас үшін қолданған
Қазақ даласындағы ежелгі өнер ескерткіштерінің ішіндегі ең көп тараған және құндысы:
Петроголифтер
Балбалтастар
Орхан Енсей жазбалары
Мәдениеттанудағы «мәдени релятивизм» ұғымы нені білдіреді:
Әрбір мәдениетті өз контексті, дәстүрі мен құндылықтары аясында бағалау қағидасын білдіреді.
Мәдениеттерді біртұтас етіп біріктіру
Бір мәдениеттің өзге мәдениеттерге қарағанда үстемдігін білдіреді!
Қазақтың «Айтыс» өнерінің негізгі жанрлық ерекшелігі:
Суырыпсалмалы
Қыз бен жігіт
Тек домбыра аспабымен орындалатын өнер
Қазіргі Қазақстан мәдениетіндегі жаңа әліпбиге көшудің негізгі мақсаты:
Достық қарым қатынас орнату және нығайту…
Интеграция…
Латын әліппесін қолға алу…
«Қазақстанның 100 жаңа есімі» жобасының негізгі идеясы:
Экономикалық табысы жоғары адамдарды көрсету
Тек тарихтағы атақты тұлғаларды насихаттау
Қазақстанның дамуына үлес қосқан жас және белсенді тұлғаларды таныту
Мәдениеттің «әлеуметтендіру қызметі» нені білдіреді:
Адамды қоғамның мүшесі ретінде қалыптастырып, әлеуметтік нормалар мен құндылықтарды үйрету
Тек білім беру мен ақпарат тарату
Мәдени құндылықтарды сақтау мен қорғау
Қазақ қоғамындағы «Ерулік» дәстүрінің маңызы:
Жерді бөлісу мен мал санын көбейту
Жаңа көршілерін өздеріне жақындастыру
Жаңа түскен келінді күйеу баланың туыстарымен таныстыру
ХІХ-ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиетіндегі «Зар заман» ағымының басты идеясы:
Махаббат тақырыбын насихаттау
Қоғамдыш мәселені ашық көрсету
Отаршылдық саясатын сынау
Мәдениеттің «элитарлық» түрінің негізгі белгісі
Барлық халыққа арналған, кең таралған мәдениет
Күнделікті тұрмыстық қажеттіліктерге байланысты мәдениет
оны тек тар шеңбердегі, арнайы дайындалған, жоғары білімді
адамдардың ғана түсініп, қабылдай алуы.
Ортағасырлық түркі-ислам сəулет өнерінің Қазақстандағы ең ірі
монументалды ескерткіші
Қожа Ахмет Ясауи
Орхон Енсей
362 әуле
Қазақ халқының тұрмыстық мəдениетіндегі «Кебенек» деген не
Қой жүнінен басылып жасалған, суықтан, жаңбырдан, бораннан
қорғайтын сырт киім.
Жылы қыстық бай киім түрі. Бұл ересек ер адам мен әйел адамғада бола береді.
Заманауи мəдениеттегі «Виртуалды мəдениет» ұғымының негізгі сипаты
Цифрлық кеңістікте (интернет, əлеуметтік желі, виртуалды
орта) қалыптасып, ақпараттық технологиялар арқылы жүзеге асуы.
Тек тарихи ескерткіштер мен мұражайлардағы мәдениет
Қазақ даласындағы «Таңбалы тас» (Тамғалы) ескерткіші қандай мағына
береді
Діни ғұрыптарды орындау үшін салынған
Тек әшекей ретінде қолданылған
Ежелгі адамдардың дүниетанымын, діни-рухани нанымдарын,
тұрмыс-тіршілігін бейнелейтін қасиетті орын деген мағына береді
Мəдениеттанудағы «мəдени шок» (cultural shock) ұғымының мəні
Жаңа мәдениетке бейімделу процесінің оң әсері
Адамның бөтен, жаңа мəдени ортаға түскен кезде бұрынғы үйренген
құндылықтары мен нормалары сəйкес келмей, психологиялық күйзеліс пен
бейімделу қиындығын бастан кешіруі
Қазақтардың дəстүрлі тұрмысындағы «Адалбақан» дегеніміз не
Үйдің кіреберіс есігі
Мал бағатын орын
Киім-кешек, қару-жарақ, ыдыс сияқты тұрмыстық заттарды іліп қоятын
ағаштан жасалған тұрмыстық бұйым
Қазақ мəдениетінің архетипін құрайтын негізгі үш өркениеттік сипат
далалық өркениет –
ортақ тіл, мифология, əскери-рухани дəстүрлер, ру-тайпалық құрылым.
Исламдық өркениет –
рухани-діни құндылықтар, адамгершілік нормалар, мəдени-этикалық жүйе.
Көшпелі өркениет-мал шаруашылығына негізделген өмір салты, кеңістікпен
үйлесім, еркіндік пен қозғалыс мəдениет
Экономикалық, саяси, әскери. Табиғатпен үйлесім, көшпелілік өмір салты, ру-тайпалық қауымдастық. Ғылым, техника, өнер
Орта ғасырлардағы түркі халықтарының рухани мұрасы – ислам дінінің
қағидаларын өлеңмен жеткізген шығарма
Диуани хикметі
Құтты білік
Оғызнама дастаны
Қазақтың ұлттық аспабы – домбыраның негізгі жанрлары
Күй,əн,жыр,терме,айтыс
Жыр, жырау, терме
Айтыс, терме, жыр
)Заманауи мəдениеттегі бұқаралық ақпарат құралдары арқылы таралатын,
оңай сіңімді мəдениет түрі
Поп мәдениет
Бұқаралық мәдениет
Субмәдениет
