WorksheetsФилософия және ғылым туралы сұрақтар
Total questions: 97
Worksheet time: 51mins
Танымдық қызмет, ерекше әлеуметтік институт, мәдениеттің ерекше саласы – бұл:
философия
ғылым
мифология
таным
өркениет
Синергетика дегеніміз:
әлемнің заңдылық басым даму теориясы
күрделі жүйелердің өзін-өзі ұйымдастыру теориясы
әлемнің тұрақтылық теориясы
логиканың басымдылығын сипаттайтын ілім
сциентизм теориясы
Ғылымның әлеуметтік институт ретінде қызметін сүйемелдейтін ерекше моральдық нормалар жиынтығы:
ғылым этосы
деонтология
аксиология
праксеология
эвристика
Ғылым дамуын оның ішкі факторларымен байланыстыратын көзқарас– бұл:
экстернализм
агностицизм
детерминизм
интернализм
субъективизм
Ғылыми таным деңгейлері:
эмпирикалық және теориялық
сезімдік және пайымдаушылық
фактілер мен практика
логикалық және интуициялық
физикалық және метафизикалық
Әртүрлі білімді, кейде қарама-қарсы философиялық көзқарастарды, құндылық пайымдауларды жүйесіз жинақтау мен біріктіруден тұратын әдістемелік тәсіл -
риторика
софистика
релятивизм
скептицизм
Ғылымның негізгі міндеті
дүние туралы объективті және жүйеленген білімдерді дамыту
өмірді теориялық талдау
адамзат жинақтаған рухани-танымдық тәжірибелердің синтезі
ғылыми тұжырымдардың логикалық құрылымын зерттеу
тілді жалпы «дүние тәжірибесі» ретінде зерттеу
Теориялық таным саласына қатысы жоқ ғылыми әдіс
абстракция
эксперимент
идеализация
формализация
жалпылау
Теория шеңберінде қабылданған ақиқат, талап, айқындық
импликация
тезис
метемпсихоз
дилемма
постулат
Дамудың синонимі, тірі және өлі табиғатта болатын өзгеріс процестері
синтез
секуляризация
эволюция
солипсизм
социометрия
Диалектиканың қарама-қайшылықтардың бірлігі мен күрес заңы бейнелейді:
бағытын
себебін
механизмін
жылдамдығын
көлемін
Жаратылыстану ғылымдарының пайда болған кезеңі
X ғ.
XII ғ.
XVII-XVIII ғ.ғ.
XIII-XV ғ.ғ.
XIX ғ.
Постклассикалық емес ғылыми рационалдылық дегеніміз:
классикалық кезеңдегі рационалдық деңгейдің дамыту
ғалым білімінің құндылығын есте сақтауы керек
күрделілігі басым, өздігінен даму үдерісіндегі жүйені зерттеу
Декарттың екі әдісіне сүйену
«Позитивті ғалымдар», позитивизмге сәйкес мынаған сүйенеді
интуицияға
дедуктивтік әдіске
аксиомаларға
эмпирикалық фактілерге
экстраполяцияға
Қазіргі теориялық-танымдық зерттеулер ұсынады
идеализация және формализацияны
теориялық және әдістемелік плюрализмді
гипотетикалық-дедуктивтілікті
мистикалық реализмді
материалистік диалектиканы
«Позитивті ғылым өзіне өзі философия» деген
Кант
Конт
Кун
Кассирер
Кьеркегор
Теорияның негізгі түйіні болып табылады
заң
гипотеза
аксиома
дилемма
парадигма
К.Поппер теориясына сәйкес ғылым мына әлемге тиесілі:
бірінші әлемге
екінші әлемге
үшінші әлемге
субъективті әлемге
адам сезімдері әлеміне
Философияның дүниеге жай көзқарастан айырмашылығы:
теориялық дәлелі мен ғылыми сипатының жоғары болуы
шатастырып жіберуі
тәжірибемен байланысты болуы
күрделі терминдері мен тұлғалық сипаты
дара сипаты мен жүйесіздігі
Қазіргі ғылым философиясындағы орталық орындардағы тұжырым - ғаламдық эволюционизм
Дәлелді білім теориясына арналған Аристотельдің еңбегі
Метафизика
Топика
Органон
Жан туралы
Аналитика
әл-Бирунидің еңбектері:
Мұқаддима, Музыканың үлкен кітабы
Геодезия, Жұлдыздар жайлы
Саулық кітабы, Білім кітабы
әл-жебр уал-муқабала кітабы
Сәулелер туралы, Толқындар мен толқындардың себебі туралы
«Мұқаддима» еңбегінің авторы:
Ибн Халдун
әл-Фараби
әл-Бируни
Ибн Сина
Ибн Рушд
Ибн-Рушдтың «екі ұдай ақиқат» ілімінің мақсаты
Діни ақиқаттың абсолют екенін дәлелдеу
Философияны діннің қызметшісіне айналдыру
Философия мен ғылымды діннен бөлу
Ақыл-ойдың рөлін төмендету
Діни сенімнің мәртебесін жоғары қою
Құбылыстардың себептілігін жоққа шығаратын философиялық дүниетаным
фидеизм
детерминизм
индетерминизм
деизм
конвенционализм
Леонардо да Винчидің айтуы бойынша «Даналық ... қызы»
себептің
ақыл-ойдың
интеллекттің
интуицияның
тәжірибенің
XX ғасырдың соңында «синергетика» терминін ұсынған неміс ғалымы
Хайдеггер
Хоркгеймер
Хакен
Ибн Рушд ілімдегі ең жоғары адамгершілік құндылық
адамды өзі жақсылық жасайтындай етіп тәрбиелейді
адамның мінез-құлқының әртүрлі болуы
адамның іс-әрекетін Алла Тағаланың қалауымен байланыстырады
жазалаудан қорқып, адамды әрекетке мәжбүрлейді
іс-әрекеттерді тек марапат үшін жасауға итермелейді
Бірқатар ережелері дәлелсіз қабылданған, қағидалары – ақиқаттылығы айқын көрінетін ғылыми теорияны құру әдісі
диалектикалық әдіс
аксиоматикалық әдіс
байқау және қателесу әдісі
салыстырмалы талдау әдісі
дедуктивті әдіс
Кез келген білімнің қателікті сипатта болуы туралы ұғым
фаллибилизм
фальсификация
фидеизм
феноменология
физикализм
Маргиналды ғылымдарға мыналар жатады
уфология
кванттық механика
астрономия
математикалық логика
филология
«Ғылым - иррационалдық кәсіпорын» деп тұжырымдаған?
Конт
Хайдеггер
Фейерабенд
Шопенгауэр
Аристотель
Эксперименттік-математикалық зерттеу әдісінің негізін салушы
Бруно
Галилей
Кузанский
Коперник
Конт
Сезімдік таным негізі болып табылатын таным теориясы
эклектика
герменевтика
интуитивизм
эсхатология
сенсуализм
Антиканың ғылыми бағдарламасы:
Платон-аристотелдік физикалық бағдарлама
Пифагор-платондық математикалық бағдарлама
Сократтық диалектикалық бағдарлама
Зенондық апориялық бағдарлама
Киниктық этикалық бағдарлама
Зенон апорияларының мақсаты:
Атомдық ілімді дәлелдеу
Диалектиканың бірінші заңын алу
Қозғалыстың жоқ екенін дәлелдеу
Этика ережелерді қалыптастыру
Тартылыс заңын дәлелдеу
Ортағасырларда әлемдік эволюция туралы айтқан мұсылман ғалымы:
әл-Кинди
Ибн Сина
ибн Араби
әл-Фараби
ибн Халдун
Жердің диаметрін есептеп шыққан ортағасырлық мұсылман ғалымы:
әл-Бируни
әл-Ғазали
Омар Хаям
Ибн Сина
ибн Рош
Уақыт, кеңістік, қоғам бірлігін белгілейтін қазақ философиясының ұғымы:
Мекеншақ
Заман
Жерұйық
Желмая
Ұлыс
Әл-Хорезми «Қалпына келтіру және қарсы қою» атты еңбегінде негізін қалады:
химияның
физиканың
астрономияның
геометрияның
алгебраның
Араб философиясындағы адамның моральдық тазаруындағы ең жақсы тәсіл ретінде:
аскетизмді ұстау
қолөнермен айналысу
ғылыммен айналысу
саясатпен айналысу
экономикамен айналысу
Араб философиясындағы еркін ойлаудың өкілі:
Омар Хайям
Әл-Бируни
Әл-Хорезми
Әл-Кинди
Әл-Газали
Гносеология дегеніміз:
ТАНЫМ ТУРАЛЫ ІЛІМ
ЭТИКА ТУРАЛЫ ІЛІМ
ЭСТЕТИКА ТУРАЛЫ ІЛІМ
ЛОГИКА ТУРАЛЫ ІЛІМ
Философияның дүниеге жай көзқарастан айырмашылығы:
күрделі терминдері мен тұлғалық сипаты
шашыстырып жіберуі
тәжірибемен байланысты болуы
теориялық дәлелі мен ғылыми сипатының жоғары болуы
дара сипатт мен жүйесіздігі
Құбылыстардың себептілігін жоққа шығаратын философиялық дүниетаным:
детерминизм
фидеизм
индетерминизм
деизм
конвенционализм
Философиядағы эпистемологиялық бетбұрысты жасаған:
Гегель
Локк
Гоббс
Кант
Жалпының жеке қатынасының тұжырымдамалық негізі:
дүниетаным
әдістеме
диалектика
гипотеза
эклектика
Ғалам құрылымының гелиоцентрлік тұжырымдамасын беретін
Н.Коперниктің еңбегі
Г. Галилейдің еңбегі
И. Ньютонның еңбегі
Птолемейдің еңбегі
К.Поппер теориясына сәйкес ғылым мына әлемге тиесілі:
бірінші әлемге
екінші әлемге
адам санасы әлеміне
субъективті әлемге
үшінші әлемге
Қоғам мен мәдениеттегі ғылымның маңызы мен рөлін тым әсірелеу – бұл:
ғылыми оптимизм
интернализм
гносеологизм
сциентизм
эпистемоцентризм
Ғылымның институционалану мына ғасырларда болды:
XIX-XX ғғ
XV-XVI ғғ
XVII – XVIII ғғ
X-XII ғғ
V-IV б.з.д.
Философиялық білімнің мына бөлімінде ғылыми таным мәселелері қарастырылады:
праксеология
аксиология
эпистемология
онтология
антропология
XVII ғасырдан бастап ғылым мына сипатта дамыды:
техногендік өркениет
ғылым этосы
антропоморфизм
детерминизм
солипсизм
Әлем туралы түрлі ғылымдардың фундаментальды білімдері синтезінің нәтижесі:
ғылыми картина
гипотеза
эксперимент
теория
Дедуктивті зерттеу әдісінің принциптерін жасаған ойшыл:
Ф. Бэкон
Р. Декарт
Дж. Локк
Т. Гоббс
Т. Кампанелла
Дүниенің ғылыми бейнесінің алғашқы тарихи формасы:
механикалық
кванттық-релятивистік
антропоцентрлік
заттық - субстратты
динамикалық
Галилейдің пайымдауынша, «Табиғат кітабы» жазылған:
классикалық латын тілінде
философия тілінде
поэзия тілінде
математика тілінде
эвриситика тілінде
Құбылыстардың себептілігін жоққа шығаратын философиялық дүниетаным:
индетерминизм
фидеизм
детерминизм
деизм
конвенционализм
Әртүрлі бөлшектер мен заттардың тұтастығына механикалық қосылу (латын тілінен «қосамын»):
апейрон
андрон
электрон
артефакт
бірлік
Философиядағы эпистемологиялық бетбұрысты жасаған:
Кант
Локк
Гоббс
Конт
Гегель
Перцептивті білімнің негізі:
(a)
Жалпының жеке қатынасының тұжырымдамалық негізі
дүниетаным
әдістеме
диалектика
гипотеза
эклектика
Ғылым философиясының өзіндік зерттеу саласына айналған кезі:
Жаңа заманда (Бэкон Ф., Декарт Р.)
Антика кезеңінде (Платон, Аристотель)
XIX ғасыр ортасында (У.Уэвелл, Дж.С.Милль)
классикалық неміс философиясы шеңберінде (Кант, Гегель)
ғылым философиясы философиялық білімнің жеке бағыты болып табылмайды
Ғылыми танымда жетекші рөлді эксперимент атқарады деп санайтын көзқарас:
сенсуализм
эмпиризм
рационализм
экстернализм
иррационализм
Классикалық ғылым мен классикалық философияның құндылық принциптері дегеніміз – фундаментализм, монизм, субстанционалдық және…
релятивизм
синергизм
редукционизм
холизм
когеренттік
Мына дәуірде эксперименттік зерттеулер болған жоқ деп санауға болады:
Антика
Ортағасырлар
Қайта өрлеу
Жаңа заман
Қазіргі заман
Әлемнің классикалық емес ғылыми бейнесі жасалған уақыт:
ХХ ғ. ортасы
ХХ ғ. Басы
б.з.д. Vғ.
XVIII ғ.
XVI ғ.
Ежелгі Египет пен Вавилонда ғылымның пайда болуының себебі:
табиғат құбылыстарын түсіндіру қажеттілігі
сауда-саттықты дамыту мақсатында
практикалық қажеттілік
мәдениетті тарату үшін
«Таным дегеніміз адамның бір кезде көрген идеяларын ойға түсіру» тұжырымы мына ойшылға тиесілі:
Сократқа
Эпикурға
Конфуцийге
Аристотельге
Платонға
Өзінің этикалық ілімін атомизм арқылы негіздеген ойшыл:
Пифагор
Зенон
Бор
Эпикур
Эйнштейн
Ортағасырлық араб тіліндегі «фалсафа» сөзінің мағынасы:
дүниені рационалдық тану тәсілі
мұсылмандық діни ілім
дүниені мистикалық тану тәсілі
мұсылмандық құқық
әдет-ғұрып
Ғылымды Алланың сегіз қырының бірі деп таныған:
әл-Фараби
Ибн Рушд
Кусто
Абай
Абдилдин
Жаңа заман философиясына қатысты:
Антропоцентризм тән болды
Негізгі мәселесі адам болды
Бұл дәуірде философия діннің қызметшісіне айналды
Негізгі мәселесі Құдай болды
Бұл дәуірде философия ғылыммен бірікті
Ф.Энгельс «Табиғат диалектикасы» еңбегінде:
пантеистік көзқарасты тұжырымдаған
абсолют идеяның қозғалысын көрсеткен
дуалистік көзқарасын дәлелдеген
материя қозғалысының классификациясын жасаған
субстанция деп идеяны таныған
XX ғ. екінші жартысында жасалған дүние бейнесі:
диалектикалық
классикалық
постклассикалық емес
Жалпы ғылыми әдіске жатады:
сауалнама
спектрлік талдау
эксперимент
клондау
интервью
Т.Кун ғылым динамикасында екі фазаны бөліп көрсетті: қалыпты ғылым және…
ғылыми теория
ғылымиды жоққа шығару
ғылыми революция
ғылымдағы тоқырау
абсолют ғылым
Теориялар пролиферациясы принципін ұсынған:
М.Полани
Т.Кун
И.Лакатос
П.Фейерабенд
У.Селларс
Т.Кун бойынша парадигма дегеніміз – бұл:
зерттеу мәселесін шешу үлгісі ретінде ғылыми қауымдастық қабылдаған модель
фундаментальды теорияны жоққа шығаратын гипотеза
аксиомалар жүйесі
негізінде жаңа білім жатқан логикалық ережелердің бірлігі
метатеория
«Тұлғалық білім» атты еңбектің авторы:
М.Полани
Т.Кун
И.Лакатос
П.Фейерабенд
У.Селларс
Ақиқаттың салыстырмалылығының абсолюттендіретін көзқарас:
релятивизм
экстернализм
интернализм
ғылымдағы тоқырау
абсолют ғылым
К.Поппердің эмпирикалық ғылымының теорияларын және пікірлерін демаркациялауға мүмкіндік жасайтын ұғымы:
верификация
формализация
рационализация
фальсификация
логикалау
Ғылым дамуы концепциясын Дарвиннің эволюциялық теориясы үлгісімен жасаған:
М.Полани
И.Лакатос
П.Фейерабенд
С.Тулмин
Л.Витгенштейн
И.Лакатос ұсынған ғылымды дамыту концепциясы, бұл:
ғылыми-зерттеу бағдарламаларының бәсекесі
парадигмалардың бәсекесі
жеке ғылыми теориялардың ауысуы
гипотезалардың көп болуы
эмпирикалық әдістерге мән бермеу
Техниканың табиғатын зерттеуге бағытталған философияның бөлімі:
Техника философиясы
Эпистемология
Шаруашылық философиясы
Гносеология
Ғылым философиясы
Таным туралы ілім, философияның бөлімі:
тәрбиелік
эстетикалық
методологиялық
аксиологиялық
гносеологиялық
Ғылыми білімнің әдістемесі белгілі философиялық көзқарастарға, философиялық принциптер мен категорияларға негізделетінін көрсететін философияның функциясы:
тәрбиелік
эстетикалық
методологиялық
аксиологиялық
гносеологиялық
Агностицизмнің өкілдері:
Кант, Юм
Платон, Пифагор
Гегель, Маркс
Декарт, Бэкон
әл-Фараби, ибн Сина
Ұғым дегеніміз:
зат немесе құбылыс туралы түсінік
заттың барлық белгілері арқылы бейнелейтін ойдың түрі
бір нәрсені сезу, түйсіну
заттың белгілер жиынтығы
құбылыстардың мәнді қасиеттерін бейнелейтін ойдың түрі
Объективтік шындықты білдіретін категория:
Атомдар
Құбылыс
Матрия
Зат
Практика арқылы тексеріліп расталған ғылыми болжам айналады:
ғылыми фактiге
жаңа технологияға
гипотезаға
теорияға
ғылыми мәселеге
Мына категория болмыстың жалпы негізін және ішкі бірлігін білдіреді:
Субстанция
Субъект
Объект
Құбылыс
Атом
Ғылыми болжам: 1. Проблема 2. Гипотеза 3. Факт 4. Эмпирикалық заң 5. Математикалық теория
Проблема
Гипотеза
Факт
Эмпирикалық заң
Математикалық теория
Ойлаудың бүтіннен бөлшекке, жалпыдан жекеге көшу жолы:
Индукция
Аксиома
Апоия
Синтез
Дедукция
Теория дегеніміз:
Объект туралы толық дәлелденген, тұжырымдалған білім
Тіркелген құбылыс
Ұқсастықты іздеу әдісі
Эмпирикалық жолмен алынған қорытынды
Дәлелдемені қажет ететін болжам
Жеке тұжырымдардан жалпы тұжырым алу әдісі:
Дедукция әдісі
Индукция әдісі
Эксперимент әдісі
Модельдеу әдісі
Идеализация әдісі
Қозғалыс ұғымының мына анықтамасы ең жалпы философиялық сипатқа ие болып табылады:
қозғалыс – кез-келген өзгеріс, жалпы өзгеріс
қозғалыс – физикалық-химиялық процестер
қозғалыс – адам түйсіктерінің жиынтығы
қозғалыс – денелердің кеңістіктегі орнын алмастыруы
қозғалыс – сананың ағыны
