Biến dị cá thể trong quần thể

Đột biến nhiễm sắc thể lớn

Giao phối tạo tổ hợp mới

Di truyền tế bào chất mẹ

Điều kiện sống tích luỹ qua nhiều thế hệ

Đột biến gen xảy ra ngẫu nhiên

Giao phối giữa các loài khác nhau

Chọn lọc nhân tạo của con người

Kích thước quần thể quyết định biến dị

Nguồn thức ăn quyết định biến dị

Ngoại cảnh quyết định toàn bộ biến dị

Cơ thể quy định từng biến dị cụ thể

Các vesicle vận chuyển dinh dưỡng tế bào

Các enzyme điều khiển trao đổi chất

Các cơ quan đặc biệt tạo giao tử

Các hạt cực nhỏ mang thông tin đặc điểm

Chỉ tế bào sinh dục mới tạo gemmules

Gemmules chỉ hình thành khi thụ tinh

Mọi tế bào đều tạo ra các gemmules

Chỉ tế bào soma tạo gemmules

Gemmules gắn vào màng tế bào trứng

Gemmules phân huỷ để cung cấp năng lượng

Gemmules của bố mẹ kết hợp, tạo đặc điểm con

Gemmules biến thành cơ quan mới của phôi

Di truyền là sự kết hợp và truyền lại gemmules

Di truyền chỉ qua nhân của tế bào trứng

Di truyền quyết định hoàn toàn bởi môi trường

Di truyền chỉ do gen trên nhiễm sắc thể

Trao đổi chéo trong giảm phân

Chọn lọc nhân tạo trong nông nghiệp

Đột biến cảm ứng từ hóa chất độc

Chọn lọc tự nhiên và đấu tranh sinh tồn

Nhịp sinh học thay đổi theo mùa

Sinh vật giành điều kiện thuận lợi để tồn tại

Biến đổi khí hậu toàn cầu đột ngột

Sự cố môi trường hiếm gặp

Phân bố đều biến dị trong quần thể

Ngăn cản mọi biến dị phát sinh

Tạo ra biến dị có lợi từ không khí

Duy trì, tích luỹ biến dị có lợi và đào thải biến dị bất lợi

Mất hoàn toàn đặc điểm qua thụ tinh

Chỉ tồn tại ở một giới tính duy nhất

Giảm khả năng cạnh tranh và tuyệt diệt

Ưu thế sống sót, sinh sản và truyền biến dị

Lan truyền nhanh nhờ biến đổi môi trường tức thời

Tích luỹ qua nhiều thế hệ dưới chọn lọc tự nhiên

Xuất hiện đồng loạt do đột biến cảm ứng

Hình thành nhờ giao phối loài khác nhau

Tế bào chất chỉ có ở giao tử đực

Tinh trùng mang nhiều hơn tế bào chất

Giao tử cái không cung cấp nhân tế bào

Hợp tử nhận chủ yếu tế bào chất từ trứng

Con lai không nhận tính trạng từ tế bào chất

Con lai mang tính trạng từ cả bố như nhau

Con lai mang chủ yếu tính trạng của bố

Con lai mang chủ yếu tính trạng của mẹ

Quy định giới tính của sinh vật

Mang thông tin miễn dịch thích nghi

Điều khiển hô hấp tế bào

Tổng hợp protein ở ribosome

Chỉ mang gen điều hòa chu trình tế bào

Mang các gen liên quan tính trạng liên kết giới tính

Chỉ mang gen quyết định màu hoa

Không mang bất kỳ gen chức năng nào

Các gen chỉ nằm trên NST giới tính

Các gen cùng nằm trên một NST

Các gen nằm trên khác NST khác nhau

Các gen nằm ngoài nhân ty thể

Nằm rất gần nhau trên cùng NST

Nằm xa nhau trên hai NST

Nằm trên plasmid tế bào chất

Nằm ở vùng tâm động của NST

Không bao giờ có hoán vị gen

Có thể xảy ra hoán vị do trao đổi chéo

Chỉ liên quan đến gen lặn hoàn toàn

Chỉ xuất hiện ở động vật có vú

Trao đổi chéo giữa các NST tương đồng

Đột biến điểm tạo alen mới

Thay đổi số lượng NST toàn bộ

Phân bào nguyên phân kéo dài

Chỉ gen gần nhau mới hoán vị

Gen càng xa nhau, hoán vị càng cao

Gen càng xa nhau, hoán vị càng thấp

Khoảng cách gen không ảnh hưởng

Phân ly độc lập hoàn toàn

Tăng số lượng NST thể bội

Hoán vị gen mạnh mẽ

Liên kết gen hoàn toàn

1 trội : 3 lặn

3 trội : 1 lặn

9 trội : 3 lặn

1 trội : 1 lặn

Đo khoảng cách di truyền giữa các gen

Kiểm định ảnh hưởng môi trường lên kiểu hình

Tạo ra đột biến thuận lợi trong quần thể

Xác định kiểu gen của cá thể mang tính trạng trội

Xấp xỉ 9 trội:7 lặn

Khoảng 1 trội:1 lặn

Khoảng 1 trội:3 lặn

Gần 2 trội:1 lặn

Xấp xỉ 3 trội:1 lặn

Tạo ra giống mới ưu việt

Xác định sự tồn tại đột biến lặn

Xác định mức độ trao đổi chéo

Xác định kiểu gen của cá thể trội

Xác định số lượng nhiễm sắc thể

Có hoán vị gen xảy ra

Cá thể trội là đồng hợp

Cá thể trội là dị hợp

Có đột biến cấu trúc NST

Cá thể lặn là đồng hợp

Cá thể trội mang kiểu gen dị hợp

Đã xuất hiện đột biến đảo đoạn

Đã xảy ra tự thụ phấn bắt buộc

Cá thể trội mang kiểu gen đồng hợp

Cá thể lặn mang kiểu gen dị hợp

Chúng liên kết chặt chẽ khi phát sinh giao tử

Chúng đồng thời trội lặn trong cơ thể

Chúng phân ly độc lập trong phát sinh giao tử

Chúng biến đổi ngẫu nhiên trong thụ tinh

Chúng luôn trao đổi chéo với nhau

Làm giảm đa dạng di truyền

Loại bỏ hoàn toàn alen lặn

Ngăn cản chọn giống hữu hiệu

Giảm biến dị tổ hợp của quần thể

Tăng phong phú biến dị tổ hợp

Trao đổi chéo giữa NST tương đồng

Giao tử thụ tinh ngẫu nhiên

Đột biến sao chép DNA

Nhân đôi không đồng đều gen

Phân ly độc lập của NST

Khoảng cách gen không ảnh hưởng hoán vị

Gen càng gần nhau không thể hoán vị

Gen càng xa nhau tần số trao đổi chéo càng cao

Gen càng gần nhau tần số hoán vị càng cao

Gen càng xa nhau tần số hoán vị càng thấp

Biến đổi số lượng NST trong tế bào

Sắp xếp lại trật tự gen trên NST

Thay đổi bộ mã di truyền của gen

Thay đổi vị trí gen trên ti thể

Mất hoàn toàn DNA nhân tế bào

Thiếu dinh dưỡng tế bào

Tăng cường hô hấp mô

Các sai sót khi giảm phân

Tiếp xúc ánh sáng đỏ

Nhiệt độ thấp môi trường

Phóng xạ và hoá chất độc hại

Không khí ẩm lạnh

Âm thanh cường độ cao

Thiếu oxy lâu dài

Ánh sáng nhìn thấy yếu

Loại bỏ hoàn toàn alen lặn

Tăng tần số trao đổi chéo

Xác định đột biến đảo đoạn

Tạo giao tử tái tổ hợp

Kiểm tra độ thuần chủng giống

Thay đổi số lượng tế bào cơ thể

Tăng tốc độ nhân đôi của DNA

Biến đổi trật tự gen trên NST

Sự trao đổi chất trong bào tương

Mất đoạn NST

Lặp đoạn NST

Đảo đoạn NST

Tăng bộ số NST

Tăng hoạt tính ribosome

Đột biến điểm trong gen

Giảm phiên mã toàn bộ genome

Đứt gãy NST rồi nối sai cách

Tăng sức đề kháng virus

Cải thiện chuyển hóa lipid

Tăng chiều dài cánh tay

Ung thư máu liên quan mất đoạn 21

Tăng tốc độ giảm phân

Tăng hoạt tính enzym amylaza

Giảm hoạt tính enzym amylaza

Mất dệt dần sắc tố mắt

Bệnh Huntington thần kinh

Thiếu máu hồng cầu hình liềm

Bệnh Down do chuyển đoạn

Bệnh xơ nang phổi di truyền

Thay đổi số lượng ở một hoặc nhiều cặp

Thay đổi cấu trúc từng đoạn gen

Thay đổi vị trí tâm động NST

Thay đổi kích thước ti thể

Biến đổi số lượng ở một cặp tương đồng

Tăng gấp đôi toàn bộ số NST

Mất hoàn toàn một bộ NST

Hợp nhất hai loài khác nhau

4n+1

3n-2

2n-1

2n+1

n+1

3n

2n+1

2n-1

Rối loạn phân ly trong giảm phân

Tăng nhiệt độ nuôi cấy tế bào

Tăng hoạt tính telomerase

Thiếu hụt vitamin ngoại bào

Sao chép DNA chính xác hơn

Giảm phân không bình thường

Thụ tinh giao tử không bình thường

Phân bào nguyên phân tăng tốc

Tăng số gen trong một locus

Đảo đoạn xảy ra trên hai cánh

Mất tâm động của nhiều NST

Tế bào chứa hơn hai lần đơn bội

4n hoặc 6n hoặc 8n

3n hoặc 5n hoặc 7n

2n hoặc n hoặc 3n

5n hoặc 9n hoặc 11n

Tăng theo bội số nguyên của NST đơn bội cùng loài

Lai giữa hai loài tạo bộ NST khác nhau

Tăng số lượng ở một cặp tương đồng

Chuyển đoạn giữa hai NST không tương đồng

Thực vật nhiều loài

Động vật có vú

Vi khuẩn nội bào

Nấm men gây bệnh

Âm thanh tần số thấp

Ánh sáng đỏ cường độ thấp

Thiếu protein trong thức ăn

Vật lý và hóa học môi trường

Thiếu hẳn cặp, kí hiệu 2n-2

Thừa một NST, kí hiệu 2n+1

Giảm xuống n, kí hiệu n

Tăng gấp đôi, kí hiệu 4n

Cả hai mạch con đều từ mạch mẹ

Hai mạch con đều hoàn toàn mới

Một mạch con mới, một mạch con cũ

Một mạch con ghép từ nhiều mạch mẹ

Topoisomerase II

Primase

Helicase

Ligase

Nối các đoạn Okazaki

Tháo cuộn siêu xoắn

Tách hai mạch ADN

Lắp ghép nucleotide theo bổ sung

Chỉ diễn ra sau mạch kia

Không cần primer ban đầu

Liên tục tạo mạch dẫn đầu

Gián đoạn tạo đoạn Okazaki

Gián đoạn tạo đoạn Okazaki

Không cần ligase tham gia

Liên tục không đoạn rời

Diễn ra chậm hơn mạch kia

Primase

Polymerase

Helicase

Ligase

Dạng thẳng nhiều đầu mút

Dạng vòng một khởi điểm

Dạng thẳng một khởi điểm

Dạng vòng nhiều khởi điểm

Ngẫu nhiên trên toàn bộ vòng

Từ hai điểm đối diện hội tụ

Từ nhiều điểm theo một hướng

Từ một điểm theo hai hướng

Tháo cuộn siêu xoắn ADN

Tách mạch bằng cách cắt hydro

Tổng hợp mạch mới 5’→3’

Nối mạch bằng liên kết phosphodiester

Tạo chạc chữ Y ban đầu

Sửa sai cặp base sai lệch

Gắn primer vào mạch khuôn

Tách các ADN con ra nhau

Giảm sai sót ghép nucleotide

Tránh tạo vòng tái bản

Đảm bảo hoàn thành kịp thời

Tăng số lượng đoạn Okazaki

Hai hướng tạo vòng tái bản

Chỉ hướng từ 3’ đến 5’

Một hướng đến đầu mút

Ngẫu nhiên theo chu kỳ S

Cả hai mạch

Không xuất hiện trong eukaryote

Mạch trễ

Mạch dẫn đầu

Sự có mặt của polymerase

Sự tồn tại của ligase

Cơ chế bổ sung A-T, G-C

Số lượng điểm khởi đầu

Pha G1

Pha M

Pha S

Pha G2

Sao chép toàn bộ ADN truyền cho tế bào con

Tổng hợp mARN phục vụ dịch mã protein

Sửa chữa đột biến nhỏ trong gen

Vận chuyển amino acid tới ribosome

Phức hợp enzyme helicase-ligase

Các loại ARN như mARN tARN rARN

Chuỗi polypeptid hoàn chỉnh

Hai phân tử ADN con giống nhau

Helicase

ARN polymerase

Ligase

ADN polymerase

Pha G2 của chu kỳ tế bào

Pha M của chu kỳ tế bào

Pha S của chu kỳ tế bào

Pha G1 của chu kỳ tế bào

Không quá trình nào cần mạch khuôn

Tái bản dùng hai mạch, phiên mã dùng một mạch

Cả hai quá trình dùng một mạch duy nhất

Phiên mã dùng hai mạch, tái bản dùng một mạch

Peptidyl transferase ribosome

Aminoacyl-tARN synthetase đặc hiệu

Ligase nối nucleotide

RNA polymerase phụ trợ

Theo cả hai chiều luân phiên

Không di chuyển, đứng yên

Từ 3’ sang 5’ ngược mARN

Từ 5’ sang 3’ dọc mARN

Isoleucine thay thế Met

Valine khởi đầu chuỗi

Methionine bị acetyl hóa

Formyl methionine (fMet) đặc hiệu

Proline mở chuỗi polypeptide

Lysine đặc hiệu khởi đầu

Formyl methionine giống vi khuẩn

Methionine (Met) không formyl hóa

Vị trí A aminoacyl trống

Rãnh mARN ngoài ribosome

Vị trí P peptidyl đang chiếm

Vị trí E exit chứa tARN

Đón tARN mang amino acid kế tiếp

Giữ tARN khởi đầu cố định

Nơi tARN rời khỏi ribosome

Nơi mARN bám vào ribosome

Nơi tARN đã mất amino acid rời đi

Nơi tARN khởi đầu tạo peptide

Nơi anticodon nhận biết codon

Nơi enzyme polymerase hoạt động

Vị trí A aminoacyl tiếp nhận

Vị trí P peptidyl giữ

Rãnh ngoài ribosome

Vị trí E exit giải phóng

Amin ở vị trí P và carboxyl ở vị trí A

Hai nhóm carboxyl liền kề

Hai nhóm amin đồng thời

Carboxyl ở vị trí P và amin ở vị trí A

Theo chiều 5’ tới 3’ trên mARN

Dừng lại không dịch chuyển

Đổi chiều liên tục luân phiên

Theo chiều 3’ tới 5’ ngược lại

Kết hợp thêm amino acid mới

Chuyển ngược về vị trí A

Giữ nguyên tại vị trí P

Chuyển sang vị trí E rồi rời đi

Vị trí P peptidyl trung tâm

Vị trí E exit thoát ra

Vị trí A tiếp tục đứng

Rãnh mARN bên ngoài

Tạo peptide trước khi tARN vào A

tARN vào A, tạo peptide, dịch chuyển

Dịch chuyển trước, rồi tARN vào A

Giải phóng tARN, rồi tạo peptide

UAA, AUG hoặc UGG

UGA, AAA hoặc UUU

AUG, GUG hoặc UUG

UAA, UAG hoặc UGA

Tạo đuôi poly-A bảo vệ mARN

Nhận biết và bắt cặp bổ sung với codon

Xúc tác trực tiếp liên kết peptide

Gắn mARN vào tiểu đơn vị bé

mARN, tiểu đơn vị bé, fMet/Met-tARN

DNA mạch khuôn, polymerase, histone

Tiểu đơn vị lớn, enzyme ligase, snRNP

mARN, promotor, yếu tố phiên mã

Vị trí A trống để nhận tARN kế tiếp

Chuỗi peptide bị cắt rời hoàn toàn

mARN được sao chép thêm đoạn

Tiểu đơn vị lớn tách khỏi tiểu bé

Tất cả tổ hợp gene ở thời điểm xác định

Tổng số cá thể sống trong một khu vực

Mọi kiểu hình biểu hiện trong quần thể

Các alen trội xuất hiện qua nhiều thế hệ

Có tính toàn vẹn không gian và thời gian

Mỗi cá thể tiến hóa độc lập tuyệt đối

Tồn tại tạm thời trong phòng thí nghiệm

Chỉ biến đổi do môi trường mà không di truyền

Biến đổi cấu trúc di truyền qua các thế hệ

Có tính toàn vẹn theo không gian và thời gian

Chỉ sinh sản vô tính trong mọi hoàn cảnh

Tồn tại tự nhiên như một tổ chức của loài

Giảm đa dạng di truyền trong quần thể

Làm cách ly sinh sản tuyệt đối

Tạo thế dị hợp có sức sống cao

Xóa bỏ hoàn toàn alen lặn có hại

Không thể trao đổi cá thể với nhau

Không có cách ly sinh sản tuyệt đối

Luôn cách ly sinh sản vĩnh viễn

Chung mọi kiểu hình giống hệt nhau

Cá thể chọn bạn giao phối theo kiểu hình

Mọi cá thể có xác suất giao phối như nhau

Lai xa giữa các loài khác nhau

Tách biệt hoàn toàn các nhóm kiểu gene

Xu hướng chọn kiểu hình khác giới phù hợp

Không có sự ưu tiên bất kỳ khi ghép đôi

Chỉ chọn cá thể đồng hợp lặn

Ngăn chặn hoàn toàn biến dị tổ hợp

Tỷ lệ các kiểu gene thay đổi qua thế hệ

Biến đổi môi trường sống lập tức

Tăng đột biến điểm ở mọi locus

Số lượng cá thể không đổi tuyệt đối

Tăng tỷ lệ đồng hợp trong quần thể

Tăng mạnh dị hợp ở mọi locus

Không ảnh hưởng cấu trúc di truyền

Loại bỏ hoàn toàn alen lặn có hại

Chủ yếu phá hủy cấu trúc nhiễm sắc thể

Chỉ làm giảm sức sống mọi cá thể

Không truyền cho thế hệ sau

Tạo alen mới làm phong phú vốn gen

Cường độ chọn lọc ở cấp độ cá thể

Tần số đột biến điểm cố định

Số lượng tế bào trong một cơ thể

Khả năng thích nghi tiềm năng của quần thể

Thế hệ sau thừa hưởng và biến đổi vốn gene

Vốn gene chỉ tái tạo lại y hệt ban đầu

Thế hệ sau không liên quan di truyền

Vốn gene chỉ gồm các alen trội mới

Dao động không quy luật bởi chọn lọc

Giảm mạnh alen trội có lợi

Tăng nhanh alen lặn có hại

Giữ ổn định qua thế hệ kế tiếp

Thỏa mãn ba điều kiện: toàn vẹn, biến đổi di truyền, tồn tại tự nhiên

Chỉ có kích thước dân số lớn và ổn định

Không chịu ảnh hưởng chọn lọc tự nhiên

Có giao phối ngẫu nhiên tuyệt đối mọi thời

Có thể bộc lộ alen lặn bất lợi, giảm sức sống

Không làm thay đổi cấu trúc kiểu gene

Luôn tăng thích nghi trong mọi hoàn cảnh

Chỉ xảy ra ở loài thụ phấn chéo duy nhất

Kiểu gen lặn giảm nhanh chóng

Đồng hợp tử tăng dần qua nhiều thế hệ

Kiểu gen trội xuất hiện thường xuyên

Dị hợp tử tăng dần theo thời gian

Tạo điều kiện allele lặn biểu hiện kiểu hình

Loại bỏ hoàn toàn allele lặn khỏi quần thể

Làm allele lặn khó biểu hiện kiểu hình

Chỉ tăng tần số allele trội mới

Mọi đột biến đều gây chết ngay lập tức

Đột biến chỉ tăng tốc độ sinh trưởng

Sinh vật đã thích nghi, đột biến phá cân bằng vốn có

Đột biến luôn phá hủy toàn bộ hệ gen

Không ảnh hưởng đến cấu trúc protein

Gây rối loạn tổng hợp protein, suy giảm chức năng

Luôn tạo protein mới hoạt tính mạnh

Tăng hiệu suất phiên mã ổn định

Phần lớn đột biến có hại rõ rệt

Chỉ một số rất ít đột biến trung tính hoặc có lợi

Mọi đột biến đều có lợi như nhau

Đột biến lặn luôn có lợi

Môi trường sống hoàn toàn mới

Cấu trúc cơ thể mới ngay lập tức

Nhiễm sắc thể mới trong tế bào

Alen mới tăng biến dị di truyền

Loại bỏ ngay alen mới khỏi hệ gen

Phân tán alen mới và chịu chọn lọc tự nhiên

Biến alen mới thành alen trội tuyệt đối

Ngăn alen mới lan truyền trong quần thể

Vì làm mất hoàn toàn biến dị hiện có

Vì thay thế mọi nhân tố tiến hóa khác

Vì chỉ tạo ra chọn lọc tự nhiên

Vì tạo nguyên liệu sơ cấp cho tiến hóa

Biến dị di truyền có sẵn từ đột biến

Tốc độ phiên mã trong tế bào

Số lượng cá thể bất biến theo thời gian

Cấu trúc sinh thái của môi trường

Hầu hết có hại nhưng là nguồn cho thích nghi

Thích nghi xảy ra mà không cần đột biến

Đột biến luôn làm sinh vật thích nghi tốt hơn

Chỉ đột biến trội mới giúp thích nghi