Một môn khoa học xã hội nghiên cứu quá trình phát sinh, phát triển, đấu tranh và thay thế lẫn nhau của các hệ thống quan điểm kinh tế của các giai cấp cơ bản trong các hình thái kinh tế - xã hội khác nhau

Nghiên cứu những quan điểm kinh tế được hình thành một cách có hệ thống, có tính độc lập, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội

Một môn khoa học xã hội nghiên cứu các hệ thống quan điểm kinh tế của các giai cấp cơ bản trong các hình thái kinh tế - xã hội khác nhau

Nghiên cứu quá trình phát triển kinh tế của các quốc gia, rút ra thành tựu và các khó khăn trở ngại của sự phát triển, nguyên nhân của thành tựu và sự hạn chế của tiến trình phát triển kinh tế trong từng giai đoạn lịch sử

Lịch sử Kinh tế chính trị

Lịch sử Tư tưởng kinh tế

Kinh tế học

Lịch sử kinh tế

Duy vật biện chứng

Thực hiện triệt để nguyên tắc logic - lịch sử

Phê phán, phân tích, tổng hợp

Duy vật biện chứng, thực hiện triệt để nguyên tắc logic - lịch sử, phê phán, phân tích, tổng hợp

Hiểu sâu sắc và hoàn chỉnh Kinh tế chính trị

Mở rộng và nâng cao hiểu biết về kinh tế thị trường

Hiểu và nắm vững chủ trương, đường lối của Đảng ta hiện nay

Hiểu sâu sắc và hoàn chỉnh Kinh tế chính trị; mở rộng và nâng cao hiểu biết về kinh tế thị trường; hiểu và nắm vững chủ trương, đường lối của Đảng ta hiện nay

Chức năng tư tưởng

Chức năng thực tiễn

Chức năng phương pháp luận

Chức năng tư tưởng, chức năng thực tiễn, chức năng phương pháp luận

Một cách có hệ thống các quan điểm, các lý luận kinh tế làm cơ sở lý luận cho các khoa học kinh tế khác

Một cách đơn giản các quan điểm kinh tế, bảo vệ lợi ích giai cấp mình mà còn giúp thế hệ sau nhận thức và cải tạo được hiện thực kinh tế - xã hội

Những kiến thức cần thiết trong việc nghiên cứu, củng cố, xây dựng phát triển kinh tế đất nước

Các quan điểm kinh tế, bảo vệ lợi ích giai cấp mình mà còn giúp thế hệ sau nhận thức và cải tạo được hiện thực kinh tế - xã hội

Để đánh giá tính khoa học và thực tiễn các quan điểm kinh tế, tư tưởng và các học thuyết kinh tế của các tác giả và trường phái kinh tế, là cơ sở để chứng phê phán, lựa chọn và thay thế lẫn nhau trong lịch sử

Cung cấp một cách có hệ thống các quan điểm, các học thuyết của các trường phái, các đại biểu tiêu biểu trên Thế giới gắn với điều kiện lịch sử xuất hiện của chúng

Xem xét các lý luận kinh tế của giai đoạn quá khứ bằng tiêu chuẩn hiện tại mà phải đánh giá ý nghĩa của chúng căn cứ vào trình độ phát triển khoa học kinh tế của thời đại ấy

Chỉ ra những cống hiến, những giá trị khoa học cũng như phê phán có tính lịch sử sự hạn chế của các đại biểu các trường phái kinh tế học

Đánh giá các quan điểm kinh tế của các đại biểu, các trường phái khác nhau theo quan điểm lịch sử cụ thể

Giúp cho người học mở rộng và nâng cao những hiểu biết về nền kinh tế thị trường, các hiện tượng kinh tế, những kiến thức cần thiết trong việc nghiên cứu, xây dựng những đường lối phát triển kinh tế đất nước

Giúp thế hệ sau nhận thức và cải tạo được hiện thực kinh tế - xã hội dựa trên những bài học của lịch sử

Tiêu chuẩn để đánh giá tính khoa học và thực tiễn các quan điểm kinh tế, tư tưởng và các học thuyết kinh tế của các tác giả và trường phái kinh tế

Những quan điểm kinh tế phát sinh, phát triển trong điều kiện kinh tế - xã hội nhất định, gắn với những giai cấp nhất định, phục vụ mục đích, lợi ích cho các giai cấp đó

Nghiên cứu, đánh giá các quan điểm kinh tế của các đại biểu, các trường phái khác nhau theo quan điểm lịch sử cụ thể

Các quan điểm kinh tế, bảo vệ lợi ích giai cấp mình mà còn giúp thế hệ sau nhận thức và cải tạo được hiện thực kinh tế - xã hội

Cung cấp một cách có hệ thống các quan điểm, các lý luận kinh tế làm cơ sở lý luận cho các khoa học kinh tế khác

Lịch sử kinh tế quốc dân

Lịch sử tư tưởng kinh tế

Kinh tế chính trị

Kinh tế phát triển

Chức năng nhận thức

Chức năng tư tưởng

Chức năng điều hành nền kinh tế

Chức năng thực tiễn

Chức năng nhận thức

Chức năng tư tưởng

Chức năng phương pháp luận

Chức năng kinh tế vĩ mô

Chức năng thị trường

Chức năng nhận thức

Chức năng phương pháp luận

Chức năng thực tiễn

Khoa học tự nhiên

Khoa học xã hội

Khoa học kinh tế

Khoa học chính trị

Kỹ thuật

Mỹ thuật

Kinh tế

Điện ảnh

Hệ thống quan điểm xã hội

Hệ thống quan điểm kinh tế

Hệ thống quan điểm chính trị

Hệ thống quan điểm văn hóa

Nền kinh tế thị trường

Nền kinh tế chỉ huy

Nền kinh tế giản đơn

Nền kinh tế bao cấp

Chức năng phương pháp luận

Chức năng nhận thức

Chức năng bảo vệ đất nước

Chức năng tư tưởng

Coi tồn tại của chế độ chiếm hữu nô lệ là hợp lý, coi sự phân chia xã hội thành giai cấp tư bản và nô lệ là đương nhiên

Coi tồn tại của chế độ chiếm hữu nô lệ là không hợp lý

Đánh giá cao vai trò của ngành nông nghiệp và kinh tế tự nhiên, chống lại xu hướng phát triển của kinh tế hàng hóa, coi thường vai trò của thủ công nghiệp và thương nghiệp

Coi sự phân chia xã hội thành giai cấp chủ nô và nô lệ là không hợp lý

Platon

Aristoleles

Xenophon

Carton

Xenophon

Augustin Siant

Platon

Gai

Nghề buôn là cơ sở của nền kinh tế phong kiến

Nghề buôn góp phần làm cho nông dân thêm giàu có

Nghề buôn không phải là cơ sở của nền kinh tế phong kiến, sự giàu có của lái buôn làm cho nông dân càng thêm nghèo khổ

Nghề buôn không ảnh hưởng gì tới đời sống của nông dân, độc lập hoàn toàn ra khỏi cuộc sống của nông dân

Ban hành chính sách khai hoang ruộng đất, mở rộng đất đai

Cấm việc khai hoang ruộng đất

Ban hành các chính sách khai hoang ruộng đất, làm cho ruộng đất nhà nước bị thu hẹp, ruộng đất tư ngày càng phát triển

Khuyến khích khai hoang ruộng đất

Chịu ảnh hưởng của thần học, sự kiểm soát về tư tưởng của nhà thờ; đạo cơ đốc giáo có quyền lực rất cao và được sử dụng rộng rãi phục vụ giai cấp thống trị

Coi tồn tại của chế độ chiếm hữu nô lệ là hợp lý, coi sự phân chia xã hội thành giai cấp chủ nô và nô lệ là đương nhiên

Bảo vệ cho sự tồn tại của kinh tế tự nhiên, ít chú ý đến những vấn đề kinh tế hàng hóa giá trị, tiền tệ

Được trình bày trong các bộ luật, những điều lệ phường hội, pháp chế kinh tế của các thành phố, sắc lệnh và luật lệ của nhà vua nhằm mục đích bảo vệ lợi ích của vua chúa, địa chủ, quý tộc, các tầng lớp giáo sĩ và thợ thủ công thành thị

Carton

Xenophone

Platon

Aristoteles

Platon

Xenophon

Carton

Aristoteles

Platon (427-347 TCN)

Xenophon (430-345 TCN)

Carton (234-149 TCN)

Aristoteles (384-322 TCN)

Phân công thúc đẩy phân công hàng hóa

Phân công nâng cao chất lượng công việc

Phân công phát triển mạnh ở nơi trao đổi phát triển

Phân công lao động có vai trò thúc đẩy giao lưu hàng hoá giữa các vùng, ở những nơi nào trao đổi phát triển mạnh thì phân công lao động phát triển mạnh

Xenophon, Khổng Tử, Carton

Granky Tibery, Gai

Khổng Tử, Mạnh Tử

Thomas More, Tomado Campanen, Gai

Xenophon

Platon

Carton

Aristotele

Trao đổi tự nhiên: H-H

Trao đổi thông qua tiền tệ: H-T-H

Trao đổi nhằm mục đích làm giàu: T-H-T’

Trao đổi tự nhiên: H-H; trao đổi thông qua tiền tệ: H-T-H; trao đổi nhằm mục đích làm giàu: T-H-T’

3.000 trước Công nguyên

4.000 trước Công nguyên

2.000 trước Công nguyên

2.500 trước Công nguyên

Thước đo giá trị và công cụ trao đổi

Thước đo giá trị và kí hiệu giá trị

Ký hiệu giá trị và công cụ trao đổi

Công cụ trao đổi và đơn vị đo lường của hàng hóa

Hoạt động gắn liền với việc tạo ra giá trị sử dụng.

Hoạt động gắn liền với việc tạo ra giá trị trao đổi.

Hoạt động có quan hệ với trao đổi nhằm mục đích làm giàu.

Hoạt động gắn liền với việc tạo ra giá trị sử dụng và giá trị trao đổi.

Nghề buôn không phải là cơ sở của nền kinh tế phong kiến, sự giàu có của lái buôn làm cho nông dân càng thêm nghèo khổ.

Đại thương nghiệp có thể theo đuổi một mục đích chân lý cần thiết, thu lợi nhuận không mâu thuẫn với lòng từ thiện.

Phát triển thương nghiệp, đẩy mạnh buôn bán hàng hoá.

Thương nghiệp có vai trò quan trọng đối với sự tồn tại của nhà nước.

Nhà nước đem ruộng đất do mình trực tiếp quản lý chia cho nông dân cày cấy.

Ban hành các chính sách khai hoang ruộng đất, do đó ruộng đất nhà nước bị thu hẹp, ruộng đất tư ngày càng phát triển.

Ruộng đất thuộc quyền quản lý của Nhà nước gọi là công điền, vương điền, quan điền.

Triều đại phong kiến đem ruộng đất bán hoặc cấp cho quý tộc làm bổng lộc và tổ chức thành đồn điền, điền trang.

Cuối thế kỷ thứ IV, đầu thế kỷ thứ V, tồn tại đến cuối thế kỷ thứ XV

Cuối thế kỷ IV, đầu thế kỷ thứ V, tồn tại đến cuối thế kỷ thứ XIV

Cuối thế kỷ V, đầu thế kỷ thứ VI, tồn tại đến cuối thế kỷ thứ XV

Cuối thế kỷ thứ IV, đầu thế kỷ thứ V, tồn tại đến cuối thế kỷ thứ XIII

Vua chúa, quý tộc, địa chủ.

Thương nhân.

Nông dân.

Vua chúa, quý tộc, địa chủ, thương nhân.

Ruộng đất mang lại thu nhập (địa tô) nhờ sự giúp đỡ của tự nhiên còn thu nhập của tiền tệ cho vay là sự lừa dối.

Ruộng đất làm cho tinh thần đạo đức tốt lên còn tiền tệ gây ra những thói hư, tật xấu, lòng tham lam, vị kỷ của con người.

Ruộng đất có thể nhìn thấy rõ, không có sự lừa lọc như tiền tệ.

Ruộng đất mang lại thu nhập (địa tô) nhờ sự giúp đỡ của tự nhiên. Trong khi đó thu nhập của tiền tệ cho vay là sự lừa dối. Ruộng đất làm cho tinh thần đạo đức tốt lên còn tiền tệ gây ra những thói hư, tật xấu, lòng tham lam, vị kỷ của con người. Ruộng đất có thể nhìn thấy rõ, không có sự lừa lọc như tiền tệ.

Bảo vệ sự tồn tại của kinh tế tự nhiên, ít chú ý đến các vấn đề kinh tế hàng hóa, coi tiền chỉ đơn thuần là đơn vị đo lường.

Coi sự tồn tại của chiếm hữu nô lệ là hợp lý, sự phân chia xã hội thành chủ nô và nô lệ là đương nhiên.

Chịu ảnh hưởng của thần học, sự kiểm soát tư tưởng của nhà thờ.

Tư tưởng kinh tế được trình bày trong các bộ luật, điều lệ thường hội, pháp chế kinh tế của các thành phố, sắc lệnh và luật lệ của nhà vua.

Giá cả công bằng phù hợp với giá cả trung bình, do đó phù hợp với chi phí lao động. Cùng một hàng hoá có thể có giá cả công bằng khác nhau tuỳ theo sự đánh giá của các đẳng cấp khác nhau.

Giá cả công bằng phù hợp với giá cả thấp do đó phù hợp với chi phí lao động.

Giá cả công bằng phù hợp với giá cả cao, do đó đem lại quyền lợi cho người lao động và thương nhân.

Cùng một hàng hóa có thể có giá cả công bằng tùy thuộc sự đánh giá của người mua về lợi ích của sản phẩm.

Lao động tạo ra.

Tính hữu ích tạo ra.

Tiền tạo ra.

Lao động và tính hữu ích tạo ra.

Phong kiến ở Nhật Bản

Thời cổ đại

Phong kiến ở Trung Quốc

Phong kiến ở Ấn Độ

Vàng, bạc.

Kẽm.

Ngọc trai.

Thiếc.

Cung nô lệ.

Cầu nô lệ.

Cung tiền.

Cầu tiền.

Cầu nô lệ.

Cung nô lệ.

Cung hàng hóa.

Cầu hàng hóa.

Tiền.

Tài sản.

Tư liệu tập thể.

Tư liệu tiêu dùng cá nhân.

Chủ nô chỉ thỏa mãn nhu cầu tối thiếu của nô lệ.

Chủ nô chỉ thỏa mãn nhu cầu tối đa của nô lệ..

Tích lũy tiền tệ.

Tích lũy tài sản.

Tiền tệ.

Tài sản.

Các thương gia.

Các doanh nghiệp.

Thước đo giá trị và ký hiệu giá trị.

Thước đo tài sản.

Thước đo sự giàu có.

Thước đo sự hạnh phúc.

Giá trị trao đổi

Giá trị sử dụng

Giá trị hàng hóa

Giá trị tiền tệ

Nghề nông

Nghề nông và nghề binh

Nông dân

Nghề binh

Lao động

Thương mại

Thương nghiệp

Sản xuất

Nhà nước

Quan lại

Nhân dân

Nông dân

Đại địa chủ

Quan lại, đại địa chủ

Vua chúa

Quan lại

Rất nhiều tiền

Rất ít ruộng đất

Rất ít tư liệu sản xuất

Rất ít ruộng đất và tư liệu sản xuất

Buôn bán

Hoạt động công nghiệp

Hoạt động thương mại và cho vay nặng lãi

Hoạt động sản xuất

Tính hữu ích tạo ra

Tiền tệ tạo ra

Lao động tạo ra

Sản xuất tạo ra

Giao lưu hàng hóa giữa các vùng

Giao lưu giữa các vùng

Phát triển kinh tế

Phát triển sản xuất

Nghèo đi

Giàu lên

Khổ hơn

Sướng hơn

Phân công lao động có vai trò thúc đẩy giao lưu hàng hóa giữa các vùng

Vàng bạc không chỉ là phương tiện thuận lợi cho trao đổi mà còn làm cho chủ của nó giàu lên

Giá trị hàng hóa do tính hữu ích tạo ra

Giá trị hàng hóa do tiền tệ tạo ra

Vàng bạc

Hàng hóa

Tài sản

Ruộng đất

Giai cấp tư sản

Giai cấp vô sản

Kinh tế chính trị tư sản cổ điển

Kinh tế chính trị học tiểu tư sản

Xã hội đề cao tư tưởng tư sản thống trị và tư tưởng tư sản

Xã hội chỉ đề cao tư tưởng tư sản chống lại tư tưởng đen tối thời trung cổ

Trong khuôn khổ thời kì quá độ từ chế độ phong kiến lên tư bản chủ nghĩa

Thời kỳ tan rã của chế độ phong kiến, thời kỳ tích lũy nguyên thủy của CNTB

Coi tiền là nội dung căn bản của của cải, là tài sản thật sự của một quốc gia

Lợi nhuận thương nghiệp là kết quả sự trao đổi ngang giá

Coi hoạt động thương mại mới là nguồn gốc thật sự của của cải

Trong hoạt động ngoại thương phải thực hiện chính sách nhập siêu

Coi trọng tiền tệ

Coi trọng thương nghiệp

Coi trọng ngoại thương

Trọng tiền và trọng thương

Tích cực, có lợi

Tiêu cực, có lợi

Tiêu cực, không có lợi

Tích cực, không có lợi

Công nghiệp, nông nghiệp.

Công nghiệp.

Ngoại thương.

Nông nghiệp.

A. Montchretien (1575 – 1629).

Thomat Mun (1751 – 1614).

W. Staford (1554 – 1612).

W. Petty (1623 – 1687).

Là kết quả sự trao đổi không ngang giá.

Là kết quả trao đổi ngang giá.

Là phần chênh lệch sau khi trừ hết các chi phí sản xuất.

Lợi nhuận là “khoản khấu trừ thứ hai” vào sản phẩm của lao động.

Cấm xuất khẩu tiền.

Cho phép xuất khẩu tiền.

Cho phép nhập khẩu hàng hóa.

Coi trọng thương mại.

Ít tính lý luận.

Ít tính thực tiễn.

Tuyệt đối hóa vai trò của thương nghiệp, ít tính lý luận.

Lý luận mang nặng tính cá nhân.

A. Montchretien (1575 – 1629).

Thomas Mun (1751 – 1614).

W. Staford (1554 – 1612).

J.B. Collbert (1616 – 1683).

Chỉ bán mà không mua.

Cho phép thương nhân đem tiền ra nước ngoài với mục đích thương mại.

Đề cao sự can thiệp của nhà nước vào quá trình giao dịch thương mại.

Cấm xuất khẩu tiền.

Sản xuất ngày càng phát triển, thay thế cho hoạt động thương mại.

Nguồn gốc của của cải không phải từ lưu thông mà từ sản xuất chỉ có sản xuất mới đem lại sự giàu có.

Ở nhiều nơi sản xuất nông nghiệp phát triển.

Sản xuất ngày càng phát triển thay thế cho hoạt động thương mại. Nguồn gốc của của cải không phải từ lưu thông mà từ sản xuất chỉ có sản xuất mới đem lại sự giàu có.

Chủ nghĩa trọng nông.

Chủ nghĩa trọng thương.

Các tư tưởng kinh tế cổ đại.

Các tư tưởng kinh tế trung cổ.

Bên có lợi, bên có hại.

Hai bên cùng có lợi.

Không có lợi, không có hại.

Hai bên cùng có hại.

Tiền tệ.

Tài sản.

Số dân.

Tiền tệ và nông dân.

Collbert.

A. Smith.

Chủ nghĩa trọng thương.

D. Ricardo.

Mở rộng sản xuất.

Nhập siêu.

Xuất siêu.

Phát hành thêm tiền.

Chủ nghĩa trọng thương coi tiền là nội dung căn bản của của cải.

Chủ nghĩa trọng thương chưa biết và không thừa nhận các quy luật kinh tế.

Chủ nghĩa trọng thương coi lợi nhuận công nghiệp mới là nguồn gốc thực sự của của cải.

Chủ nghĩa trọng nông cho rằng lợi nhuận thương nghiệp có được là do tiết kiệm các khoản chi phí thương mại.

Thời kỳ tích lũy nguyên thủy tư bản bắt đầu.

Sản xuất nông nghiệp toàn thế giới bị suy sụp.

Nền nông nghiệp nước Pháp bị suy sụp nghiêm trọng.

Chủ nghĩa trọng nông xuất hiện trong khuôn khổ thời kỳ quá độ từ chế độ phong kiến lên chế độ tư bản chủ nghĩa, nhưng ở giai đoạn phát triển kinh tế thị trường thành hơn.

Lưu thông.

Trao đổi.

Tiêu dùng.

Anh

Pháp

Trung Quốc

Nhật Bản

F.Quesnay (1694 – 1774).

A.R.J.Turgot (1727 – 1771).

A.Smith (1723 – 1790).

D. Ricardo.

Lợi nhuận thương nghiệp có được là do tiết kiệm các khoản chi phí thương mại.

Thương nghiệp sinh ra của cải.

Trong quá trình trao đổi, nếu xét nó dưới hình thái thuần túy thì cả người mua lẫn người bán đều có lợi.

Lợi nhuận thương nghiệp là kết quả sự trao đổi không ngang giá.

Giá trị

Giá trị thặng dư

Giá cả

Giá trị sử dụng

Học thuyết về trật tự tự nhiên

Học thuyết về sản phẩm ròng (sản phẩm thuần túy).

Học thuyết về lao động sản xuất.

Lý luận về tư bản.

Tự do cá nhân

Chế độ công hữu

Sự can thiệp của nhà nước vào kinh tế

Tiểu thủ công nghiệp

Nông nghiệp.

Sản xuất.

Công nghiệp.

Cả công nghiệp và nông nghiệp.

Sự kết hợp các nguyên tố có sẵn để tạo ra sản phẩm thuần túy

Không có sự kết hợp mà chỉ có sự tăng thêm về chất, tạo ra sản phẩm thuần túy mới

Sự kết hợp nhiều nguyên tố của các chất khác nhau đã tồn tại từ trước

Là ngành kinh tế chỉ có tiêu dùng chứ hoàn toàn không có sản xuất

F.Quesnay (1694 – 1774).

J.B.Colbert (1618 – 1683).

A.R.J.Turgot (1727 – 1771).

A.Smith (1723 – 1790).

Phân tích một cách khoa học quá trình tái sản xuất giản đơn.

Là một phát minh ra tiền tệ.

Phát minh ra nghề in.

Nghiên cứu quá trình tái sản xuất trong nông nghiệp.

1 giai cấp

2 giai cấp

3 giai cấp

4 giai cấp

Trong nông nghiệp

Trong công nghiệp

Trong dịch vụ

Trong thương nghiệp

Đất đai

Sự phân chia giai cấp

Thương nghiệp

Tiền tệ

Theo chủ nghĩa trọng thương coi hoạt động ngoại thương là nguồn gốc tạo ra của cải dẫn đến giàu có

Theo chủ nghĩa trọng nông nguồn gốc duy nhất của của cải là tự nhiên, là nông nghiệp

William Petty cho rằng “Đánh giá quá cao vai trò của tiền là một sai lầm”

Chủ nghĩa trọng nông cho rằng sản phẩm thuần túy chỉ được tạo ra trong sản xuất nông nghiệp và công nghiệp.

Phát hiện ra quy luật vận động của sản xuất nông nghiệp.

Phát hiện ra giá trị thặng dư.

Phát hiện ra sản phẩm thuần túy.

Phát hiện ra tiền.

Thế kỷ XV

Thế kỷ XVI

Thế kỷ XVII

Thế kỷ XVIII

Tích lũy nguyên thủy tư bản

Chủ nghĩa tư bản độc quyền

Chủ nghĩa tư bản cạnh tranh tự do

Chủ nghĩa tư bản cạnh tranh nhà nước

CNTT đã trở thành lỗi thời và bắt đầu tan ra ngay từ thế kỷ XVII, trước hết là ở Anh.

Thời kỳ tích lũy nguyên thủy tư bản

Chế độ phong kiến ra đời