Font size
Worksheets«Ilmiy tadqiqot metodologiyasi» yakuniy testlar
Total questions: 99
Worksheet time: 50mins
Fan qanday hodisa sifatida namoyon bo’ladi?
bilim, faoliyat, ijtimoiy hodisa
tabiiy hodisa
ilmiy hodisa
ekstremal hodisa
«Fanning mazmuni ilmiy nazariyalar, gipotezalar, modeller bo‘lib, u yaratuvchi dunyoning manzarasi bilan cheklanmaydi, uning negizi asosan ilmiy omillar va ularning empirik xulosalaridan tashkil topadi, tirik odamlarning ilmiy ishi uning asosiy jonli mazmunini tashkil etadi» degan qarash kimga tegishli?
V.I.Vernadskiy
Nyuton
J.Bernal
Galiley
Fan bilimning mustaqil sohasi, dunyoqarashning alohida shakli sifatida qaysi asrlarda shakllangan?
XVII–XVIII asrlarda
XV–XIV asrlarda
XVI–XVII asrlarda
X–XII asrlarda
1660 yilda qaysi ilmiy akademiya dastlab faoliyat yuritgan?
London qirollik jamiyati
Parij Fanlar akademiyasi
Berlinda
Sankt-Peterburgda
XVII asrda tashkil etilgan dastlabki ilmiy akademiyalardan qaysi biri eng yirigi bo‘lib, unda 55 a’zo faoliyat olib borgan?
London qirollik jamiyati
Parij Fanlar akademiyasi
Berlinda
Sankt-Peterburgda
Fanni institut, metod, ilmiy an’analarning shakllanishi, ishlab chiqarishning rivojlanish omili, e’tiqodlar va insonning dunyoga munosabatini shakllantiruvchi eng kuchli omil sifatida namoyon bo‘lishini ta’kidlagan olim kim?
V.I.Vernadskiy
Nyuton
J.Bernal
Galiley
Fanning nechta asosiy modellari mavjud?
3 ta
5 ta
4 ta
2 ta
Fanning nechta asosiy funksiyalari mavjud?
7 ta
5 ta
6 ta
3 ta
Qoralash, befarqlik, rahnamolik va ekspluatatsiya qilish fanga nimaning munosabatidan kelib chiqib amal qiladi?
mafkuraning
jarayonning
iste’dodning
qarashlarning
«Fanning ijtimoiy funksiyalari», «Fan va jamiyat», «Jamiyat tarixida fan» kabi maqolalarini nashr qilib eksternalizmga asos solgan olim kim?
J.Bernal
E.Silzel
R.Merton
A.Krombi
Fanda eng nufuzli mukofot qanday mukofoti hisoblanadi?
Nobel mukofoti
Oskir mukofoti
Fahriy yorliq olish
Moddiy rag’batlantirish
Miloddan avvalgi I ming yillikdan XVI asrgacha bo‘lgan davr ilk fan davri bo‘lib u qanday atalgan?
naturafalsafa
kimyo
matematika
falsafa
Qaysi olimning falsafiy asarlarida fizika, zoologiya, embriologiya, mineralogiya, geografiya kabi fanlarning kurtaklariga duch kelish mumkin?
Aristotel
J.Bernal
Farobiy
Ploton
Ko‘zgular haqidagi alohida fan bu...?
katoptrika
embriologiya
zoologiya
mineralogiya
Ilmiy inqilob davri qaysi davrlarga to‘g‘ri keladi?
XVI–XVII
XVII–XVI
XI–XII
X–XII
Faoliyat sifatida fan qanday mezonlarga javob berishi kerak?
obyektivlik, aniqlik, haqiqiylik
obektivlik
tizimlilik, aniqlik
haqqoniylik, obektivlik
Tabiat qonunlarini o‘rganib, nazariy bilimlar yaratadigan fanlar qaysi?
fundamental fanlar
nazariy fanlar
amaliy fanlar
eksperimental fanlar
Mavjud nazariyalarni rivojlantiradigan fanlar bu...?
nazariy fanlar
fundamental fanlar
eksperimental fanlar
amaliy fanlar
Nazariyalarni hayotda qo‘llashni o‘rgatadigan fanlar tizimi bu...?
amaliy fanlar
nazariy fanlar
fundamental fanlar
eksperimental fanlar
Tajribalar asosida yangi ma’lumotlar to‘playdi fanlar tizimi bu...?
eksperimental fanlar
nazariy fanlar
fundamental fanlar
eksperimental fanlar
Qaysi olimning qarashlarida birinchi o‘rinda aqlni taqdim etuvchi dialektika turgan?
Aflotun
Arximed
Ibn Sino
Farobiy
Kimning falsafiy asmlarida bilish nazariyasi va mantiq, matematika va texnika, fizika va kosmologiya, biologiya va ijtimoiy hayot masalalari maxsus yoritilgan?
Demokrit
Aflotun
Arximed
Farobiy
Qaysi olim o‘z davrida birinchi bo‘lib, bilimlarning barcha tizimini, falsafiy ilmlarning muayyan bo‘limini ko‘rib, ularni uch qismga bo‘lgan?
Arastu
Platon
Farobiy
Arximed
Fanning qaysi qonuniyatlari biror narsaning muvozanat holati, ya’ni biror tizimning vaqt o‘tishi bilan o‘zgarmaydigan holati bilan shug‘ullanadi?
statik qonuniyatlari
dinamik qonuniyatlari
rivojlanish qonuniyatlari
tizimlilik qonuniyatlari
Fanning qaysi qonuniyatlari esa tizimning vaqt bilan qanday o‘zgarishi, harakatlanishi va harakat jarayonidagi holati bilan shug‘ullanadi?
dinamik qonuniyatlari
rivojlanish qonuniyatlari
tizimlilik qonuniyatlari
statik qonuniyatlari
Ilm-fanni noilmiy g‘oyalardan, jumladan, falsafa, din, mistika va pseudo fanlardan ajratib turuvchi shartli mezoni qaysi?
ilmiylik mezoni
determinizm
invariantlik
vorisiylik
.... bu shunday bilimki, uning to‘g‘riligi faqat aqliy tahlil orqali aniqlanadi.
analitik bilim
sintetik bilim
mantiqiy bilim
falsafiy bilim
.... bu shunday bilimki, uning to‘g‘riligi tajriba orqali (his qilish, kuzatish, sinov) tekshiriladi.
sintetik bilim
analitik bilim
falsafiy bilim
dunyoviy bilim
Qaysi olim "Analitik hukm — aql orqali to‘g‘ri, sintetik hukm — tajriba orqali to‘g‘ri" degan fikrni bildirgan?
I.Kant
E.Silzel
R.Merton
A.Krombi
Fanlarning o‘ziga xos bo‘limlarga ajratib, har bir yo‘nalishning chuqur o‘rganilish jarayoni bu...?
differensiya
integratsiya
determinizm
vorisiylik
Turli fanlar o‘rtasidagi bog‘liqni kuchaytirish va ularni bir butun tizim sifatida birlashtirish jarayoni bu...?
integratsiya
differensiya
determinizm
vorisiylik
Insonning ichki individual, intelektual salohiyati va qobiliyatini muayyan maqsadli faoliyatga yo‘naltirish bu...?
ijod
bilim
intilish
fikrlash
Ushbu fikr kimga tegishli: “Yozuvchilar, shoirlar, musavvirlar ijod jarayoni qanday ro‘y berishini tushuntirib bera olishmaydi va bu bilan faxrlanishadi ham. Xuddi o‘sha mutloq aql – Xudoning xohishi va ruhi yordamida ijod jarayoni ong nazoratidan qutuladi. Natijada «ilhom parisi» deb ataladigan sirli, ongsiz ijodiy kuch ruh uchun badiiy yaratuvchilik vazifasini bajarishga kirishadi”.
Shelling
Nitsshe
Platon
Aristotel
«Inson dunyoning eng yaxshi ijodidir» ushbu fikr kimga tegishli?
Aristotel
Platon
Arximed
Farobiy
Ijodning necha asosiy xossalari mavjud?
8
6
3
5
Ijodning amal qilish xususiyatlari nechta?
9
7
5
3
Ilmiy tadqiqotning turlari necha?
7
5
3
2
Muayyan katta maqolaning asl mohiyatini tushuntiruvchi kichik izoh bu...?
tezis
maqola
monografiya
dissertatsiya
Muayyan muammoning mazmuni yoritilgan yozma matn bu...?
maqola
monografiya
tezis
kichik matn
Yakka muallifdagi yoki hammuallifdagi fundamental tadqiqot mahsuli bo‘lib unda aniq qolip, belgilangan dastur bo‘lmaydi, unda ijodkorning erkin fikr mulohazalari va u yoki bu jarayonga munosabat yoritiladi. Bu...?
monografiya
tezis
dissertatsiya
maqola
Risola shaklidagi ilmiy nashr bo‘lib, unda olimning daraja olish uchun yozgan ilmiy tadqiqot ishining mazmuni referativ tarzda muallif huquqi bilan tayyorlanadi. Bu...?
dissertatsiya avtoreferati
dissertatsiya
konferensiya to‘plami
ilmiy jurnal
Qo‘lyozma huquqi bilan ilmiy daraja olish maqsadida taqdim etilgan ilmiy faoliyat mahsuli bu...?
dissertatsiya
dissertatsiya avtoreferati
konferensiya to‘plami
ilmiy jurnal
Ilmiy tadqiqot instituti xodimlari, tadqiqotchilarning konferensiyadagi ma’ruzalari matni jamlanadigan bir martalik nashr bu...?
ilmiy konferensiya materiallari to‘plami
dissertatsiya avtoreferati
dissertatsiya
ilmiy jurnal
Fan, madaniyat va texnika sohasida amaliy ahamiyatga ega bo‘lgan nazariy va eksperimental xulosalarning tizimlashtirilgan ilmiy to‘plam bu...?
ilmiy ommabop to‘plam
konferensiya to‘plami
gazeta
ilmiy jurnal
Muayyan dastur mazmunining tizimli keng ko‘lamdagi nazariy ilmiy asosi bu...?
darslik
o‘quv qo‘llanma
o‘quv metodik qo‘llanma
uslubiy ko‘rsatma
Kartochkalarda kitoblarning nomi alifbo tartibida beriladi va u nashrning bibliografik izohidagi birinchi so‘z bilan aniqlanadi (muallif familiyasi yoki nashriyot yozilmaydi). Bu...?
alifavit katalogi
sistematik katalog
Predmetli katalog
eleklron katalog
Dunyodagi eng yirik to‘rtta nashriyot uylaridan biri bo‘lib, butun dunyo jurnallarida nashr qilinuvchi ilmiy nashrlarning deyarli ¼ qismini aynan shu nashriyotda chiqadi.
elsevier
rins
google scholar
web of science
Har qanday ............ faoliyatini tashkil etish metodologiyasi, ya’ni metodlar majmuiga tayanadi.
ilmiy tadqiqot
tashkiliy loyihalar
kuzatish
fundamental tadqiqot
Maqsadiga ko‘ra ilmiy tadqiqotlar nechta turga bo‘linadi?
2
3
4
5
Yangi tamoyillarni yaratishga yo‘nalgan tadqiqotlar bu...?
nazariy tadqiqotlar
amaliy tadqiqotlar
innovatsion tadqiqotlar
fundamental tadqiqotlar
Yangi metodlarni yaratishni nazarda tutadigan tadqiqotlar bu...?
amaliy tadqiqotlar
nazariy tadqiqotlar
innovatsion tadqiqotlar
fundamental tadqiqotlar
Ilmiy tadqiqotning namoyon bo’lish shakllari nechta?
5
3
2
4
Yakka tartibda amalga oshiriladigan va kashfiyot yoki innovatsion ixtiro natijalari uchun shaxsan o‘zi javob berishi ko‘zda tutilgan tadqiqotlar bu...?
individual ilmiy tadqiqotlar
texnikaviy tadqiqotlar
badiiy ijod bilan bog‘liq ilmiy tadqiqotlar
pedagogik tadqiqotlar
Ilmiy tadqiqotning necha asosiy xossalari mavjud?
3
5
2
4
Gipoteza, nazariya, qonun, paradigma, tizimlilik, intuitsiya tushunchalari ilmiy tadqiqotning nimasi?
mexanizmlari
asoslari
qonuniyatlari
xususiyatlari
Ilmiy nazariya nechta asosiy vazifasi bajaradi?
2
3
4
5
“Ilmiy ijod orqaligina fandagi noana’naviy g‘oyalarni tushunish va tushuntirish mumkin. Ayni damda noana’naviy yondashuv ilmiylik manbaini, ilmiy izlanishlarning yangi bosqichini ochishga yordam beradi” degan xulosa kimga tegishli?
A.S. Maydanov
R.Merton
V.I.Vernadskiy
J.Bernal
Agar gipoteza quyidagi uch shartni qanoatlantirsa, u asosli boladi: birinchidan – u sodda bo’lsa, ikkinchidan – ko‘p sonli hodisalarni tushuntirsa; uchinchidan – yangi hodisalarni bashorat qilishga yordam bersa. Ushbu fikr kimga tegishli?
Leybms
R.Merton
V.I.Vernadskiy
J.Bernal
Ilmiy tadqiqotning tiplari nechta?
5
3
4
6
Tabiiy, texnik, ijtimoiy yoki gumanitar fanlarda tabiat va jamiyat hodisalarining asosiy qonuniyatlarini o‘rganishga qaratilgan ilmiy izlanishlar bu...?
fundamental tadqiqotlar
amaliy tadqiqotlar
innovatsion tadqiqotlar
nazariy tadqiqotlar
Kvant mexanikasi, nisbiylik nazariyasi, genetik kodning tuzilishi, DNK o‘rganilishi, elementlarning davriy qonuni, atom tuzilishi qaysi tadqiqotlarga misol bo’ladi?
fundamental tadqiqotlar
amaliy tadqiqotlar
innovatsion tadqiqotlar
nazariy tadqiqotlar
Mavjud ilmiy bilimlar va nazariyalar asosida muayyan amaliy muammolarni hal qilishga yo‘naltirilgan ilmiy izlanishlar bu...
amaliy tadqiqotlar
fundamental tadqiqotlar
innovatsion tadqiqotlar
nazariy tadqiqotlar
Yangi vaksina yoki dori ishlab chiqish, hosildorlikni oshiruvchi urug‘ yoki o‘g‘it yaratish, yangi algoritm yoki dastur ishlab chiqish, quyosh panellarining samaradorligini oshirish qaysi tadqiqotlarga misol bo‘ladi.
amaliy tadqiqotlar
fundamental tadqiqotlar
innovatsion tadqiqotlar
nazariy tadqiqotlar
Yangi g‘oya, texnologiya, mahsulot yoki xizmatni yaratish, sinovdan o‘tkazish va amaliyotga joriy etishga qaratilgan ilmiy izlanishlar bu...
innovatsion tadqiqotlar
fundamental tadqiqotlar
amaliy tadqiqotlar
nazariy tadqiqotlar
Raqobatbardoshlikni oshiradi, iqtisodiy o‘sishni tezlashtiradi, yangi ish o‘rinlari yaratadi, ilm-fan va ishlab chiqarish integratsiyasini kuchaytiradi, barqaror rivojlanishni ta’minlaydi. Ushbu qaysi tadqiqotlarning ahamiyatli jihatlari?
innovatsion tadqiqotlar
fundamental tadqiqotlar
amaliy tadqiqotlar
nazariy tadqiqotlar
... bu hal etilishi lozim bo‘lgan qiyinchilik, ziddiyat yoki nomutanosiblik bo‘lib, inson yoki jamiyat oldida vujudga keladigan masala hisoblanadi.
muammo
vaziyat
holat
tabiiy ofat
Muammoning nechta muhim shakllari mavjud?
5
3
4
6
Muammoning ... shakli deganda, jamiyatdagi odamlar o‘rtasidagi munosabatlar, ijtimoiy tizimlar va guruhlar faoliyati bilan bog‘liq muammolar nazarda tutiladi.
ijtimoiy
iqtisodiy
ma’naviy
shaxsiy
Yechilishi lozim bo‘lgan masala yoki vazifa bu...
muammo
jarayon
holat
misol
Hajmiga ko‘ra muammolar nechtaga bo‘linadi?
2
3
4
5
Butun jamiyat, mamlakat yoki hatto insoniyat miqyosida ta’sir ko‘rsatadigan, hal etish uchun ko‘p vaqt, kuch va resurs talab qiladigan muammolar bu...
katta muammolar
kichik muammolar
shaxsiy muammolar
iqtisodiy muammolar
Gilbert muammolari nechinchi yilda ilgari surilgan?
1900
1901
1902
1903
David Gilbert tomonidan nechta asosiy muammo ilgari surilgan?
23
12
10
21
... bu fan sohasida hali to‘liq o‘rganilmagan, yechimini topmagan yoki bahsli holatda bo‘lgan masala bo‘lib, uni hal etish ilmiy tadqiqotni talab qiladi.
ilmiy muammo
konseptual muammo
iqtisodiy muammo
empirik muammo
Tajriba va kuzatish orqali faktlarni tekshirishga qaratilgan muammo bu...
empirik muammo
konseptual muammo
iqtisodiy muammo
ilmiy muammo
Ilgari olingan ko‘p sonli ma’lumotlar bilan bog‘liq bo‘lib, ularni tartibga solish va talqin qilish, oqibatlarni keltirib chiqarish va gipotezalarni shakllantirish, mantiqiy izchillik talablariga muvofiq qarama-qarshiliklarni bartaraf etishni nazarda tutadigan muammo qaysi?
konseptual muammo
empirik muammo
iqtisodiy muammo
ilmiy muammo
Ma’lum bir soha yoki fan ichidagi asosiy tushuncha, nazariya yoki g‘oyaning mohiyatini aniqlash bilan bog‘liq ilmiy yoki falsafiy muammo.
konseptual muammo
empirik muammo
iqtisodiy muammo
ilmiy muammo
Amalda aniqlangan, uydirma bo‘lmagan voqea, hodisa bu...
dalil
asos
fakt
nazariya
Dalillarni obyektiv va subyektiv asoslarga ko‘ra farqlash mumkin, deb ta’kidlagan olim kim?
N. Shermuxamedova
U. Xodjamkulov
Z. Isoqova
A. Raxmatov
«Sof empirik olim chumoliga o‘xshab faqat dalillarni yig‘ish va ular kifoyalanadi, sof rasionalist, nazariyotchi esa, aksincha, dalillarga e’tibor bermay, o‘rgimchakka o‘xshab o‘z-o‘zidan nazariy to‘r to‘qiydi, biroq haqiqiy olim asalariga o‘xshab har xil gullardan material yig‘adi va ularni o‘z ixtiyoriga ko‘ra tasarruf etadi». Ushbu fikr kimga tegishli?
F. Bekon
A. Ensheyin
V. I. Vernadskiy
J. Bernal
Tushunishning ikki muhim jihati mavjud bo‘lib bular qaysilar?
sikllilik va germenevtik doira
analiz va sintez
bilim va natija
nazariya va amaliyot
Belgilar va ularning ma’nolari bilan shug‘ullanuvchi fan bu...
semiotika
astronomiya
algebra
mantiq
Ilmiy tadqiqotda ... to‘g‘ri belgilash uchun bir xil standartlardan foydalanish, avvalo ularni aniq belgilash, keyin esa ularni ma’nolarini matnda tushuntirish kerak.
simvollar
belgilar
natijalar
dalillar
Muayyan shaxs, olimning ilmiy faoliyati yo‘nalishini o‘rganish natijasida shakllangan kasb egalari, olimlar kogortasi bo‘lib, unda muayyan ilmiy g‘oya, nazariya doirasida hamjihatlikda faoliyat olib boriladigan maskan bu...
ilmiy maktablar
ilmiy konferensiyalar
tashkilotlar
akademiyalar
Dastlabki ilmiy maktablar qayerda shakllangan?
Yunonistonda
Misrda
Xitoyda
Hindistonda
Platon akademiyasida qaysi fanlar kengroq rivojlangan?
falsafa, geometriya, mantiq
matematika, musiqa, biologiya
biologiya, mantiq, metafizika
falsafa, musiqa, mantiq
Yevropa o‘rta asrlarida qaysi ilmiy maktablar qayta tiklana boshlagan?
Skolastik, Oxford, Parij maktablari
Galiley, Dekart maktablari
London qirollik jamiyati
Parij fanlar akademiyasi
Fanshunoslikda qanday ilmiy maktablar farqlanadi?
«klassik» va «zamonaviy»
«Xorazm» va «Samarqand»
«Bobil» va «Misr»
«Milet» va «Nishopur»
Galen maktabi asosan qaysi soha muammolarini yechimiga qaratilgan tadqiqotlarni olib borgan?
tibbiyot
mexanika
mantiq
falsafa
Ma’lum fan tarmog‘iga kiruvchi yoki fanlar tutashgan joyda vujudga kelgan muayyan fan sohasida qo'llaniladigan usullar tizimi bu?
fan metodlari
metodologiya
metodikalar
dalillar
Insonning aqliy (ijodiy) faoliyati natijasida yaratilgan nomoddiy boyliklar majmui: g‘oya, ixtiro, asar, dizayn, tovar belgisi, brend va boshqalarga nima deyiladi?
intelektual mulk
patent
ixtiro
kashfiyot
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining qaysi moddasi intelektual mulkni himoya qilishni kafolatlaydi?
53-modda
54-modda
55-modda
56-modda
Olim, ixtirochi yoki tadqiqotchining ixtiro, foydali model yoki sanoat namunasi ustidan rasm tan olinganligini tasdiqlovchi huquqiy guvohnoma bu?
patent
ixtiro
kashfiyot
intelektual mulk
Ilmiy-texnikaviy yangilik, g‘oya yoki texnologiyani amaliyotga joriy qilish orqali yangi qiymat (foyda) hosil qiladigan jarayon yoki mahsulot bu?
innovatsiya
novatsiya
tadqiqot
eksperiment
Ilmiy tadqiqot natijasida yaratilgan yangi g‘oya, nazariya, metod, usul, texnologiya yoki mahsulotni amaliyotga tatbiq etish jarayoni bu?
ilmiy innovatsiya
ilmiy novatsiya
nazariy innovatsiya
metodologik innovatsiya
Mavjud jarayon, mahsulot yoki xizmatga kichik, lokal o‘zgarishlar kiritish jarayoni bu?
novatsiya
innovatsiya
eksperiment
tadqiqot
Fikrlash, qaror qabul qilish va xulq-atvorda aql, mantiq va sababni asosiy o‘ringa qo‘yuvchi falsafiy tushuncha bu?
ratsionallik
irratsionallik
tafakkur
hissiyot
........ ob’ektiv reallikning muhim qismini ifodalovchi tushuncha bo‘lib, o‘zini saqlash, qayta ishlash va ta’sir natijalari (izlari)dan foydalanish uchun mo‘ljallangan moddiy tizimlarda namoyon bo‘ladi.
axborot
ma’lumot
tushuncha
maqola
Ilmiy bilish jarayonida olingan, tushunchalar, mulohazalar, xulosalar, nazariyalar va gipotezalar tizimida qayd etilgan, tabiiy yoki sun’iy belgilar tizimi yordamida ifodalangan, ob’ektiv borliqni olimning ma’naviy faoliyati natijalari orqali aniq aks ettiradigan va ijtimoiy-tarixiy amaliyotda foydalaniladigan ijtimoiy ahamiyatga molik va mantiqiy jihatdan (shaklan) umumiylashtirilgan axborot bu?
ilmiy axborot
axborot texnologiyasi
metodologiya
informatizatsiya
