Sohbet-Fıkra (V. Ünite)

Sohbet-Fıkra (V. Ünite)

Sohbet (Söyleşi)

• Gazete çevresinde , gelişen öğretici metin türlerindendir.

• Sohbet türünün diğer adı söyleşi’dir.

• Sohbet türünde herhangi bir konu sınırlaması yoktur. Yazar, seçtiği bir konuyla ilgili düşünce ve görüşlerini konunun, derinlemesine inmeden okuyucuya aktarır.

• Sohbet türünü diğer türlerden ayıran en önemli özellik, yazarın okuyucu ile konuşuyormuş gibi kaleme aldığı bir yazı türü olmasıdır.

Sohbet (Söyleşi)

• Diğer türlerden en önemli farkı yazarın üslubundaki samimiyettir.

• Sohbet türünde kanıt, ispat amacı güdülmez. Bu nedenle de bilimsellikten uzaktır.

• Bu türde yazar, okuyucuya samimi bir üslupla kendi düşünlerini aktarırken konunun ayrıntılarına girerek konuyu uzatmaz. 

• Günlük konuşma dilinin içtenliğinle kaleme alınan sohbetlerde senli benli bir hava hakimdir.

• Yazar, karşısında biri varmış gibi sorular sorar ve yanıtlar verir.

Sohbet (Söyleşi)

• Sohbet yazılarında açıklayıcı, söyleşmeye dayalı anlatım biçimleri yoğun olarak kullanılır. Anlatımı canlı tutmak için mizahi anlatıma da yer verilir.

• Sohbet türünde yazar; atasözlerinden, deyimlerden, halk fıkralarından, özlü sözlerden yararlanabilir.

• Sohbet yazısı her düzeyde okuyucuya seslenmeyi amaçlasa da yazarın anlattığı konuda donanımlı olması gerekir.

• Sohbet yazılarında dil göndergesel ve heyecana bağlı işlevde kullanılır. Ayrıca samimi üsluptan dolayı alıcıyı harekete geçirme ve kanalı kontrol işlevleri de kullanılabilir.

Sohbet (Söyleşi)

• Yazar, kendi düşüncelerini ortaya koyduğu için sohbet türünde öznel bir anlatım vardır.

• Sohbet türünde dil; yalın, duru ve açıktır. Uzun cümleler kurmaktan kaçınan yazarı devrik cümlelere de yer verir.

• Sohbet türü Cumhuriyet’in ilk yıllarında, halka radyo aracılığı ile ulaşıldığı zamanlarda altın çağını yaşamıştır.

Sohbet Türünün Makale ile Karşılaştırılması

• Benzer Özellikler

• Her iki tür de gazete çevresinde gelişen öğretici metinlerdendir. 

• Her iki metinde de giriş, gelişme ve sonuç bölümleri bulunur.

• Farklı Özellikler

• Makale, kanıt ve ispat amacı olan bilimsel yazılarken sohbette kanıt ve ispat amacı yoktur.

• Makale; nesnel, ağırbaşlı bir üslupla kaleme alınırken sohbet, öznel ve samimi bir dille yazılır.

Sohbet Türünün Deneme ile Karşılaştırılması

• Benzer Özellikler

• Her iki tür de gazete çevresinde gelişen öğretici metinlerdendir. 

• Her iki türde de samimi bir üslup söz konusudur.

• Farklı Özellikler

• Yazar, denemede kendisiyle konuşuyormuş gibi; sohbette ise okuyucuyla konuşuyormuş gibi yazar. 

• Yazar, denemede okuyucuyu yönlendirme amacı gütmezken sohbette okuyucuyu kendi düşüncesine çekmeyi amaçlar.

TÜRK EDEBİYATINDA SOHBET

• Sohbet türü; Türkiye'nin koşullarından, kültüründen ortaya çıkmış bir yazı türüdür. Dünya edebiyatında benzerleri olsa da Türk edebiyatındaki sohbete tümüyle uyan bir tür yoktur.

• Tanzimat Dönemi'nde sohbet; musahabe adıyla bilinirdi.

• Bu türün ilk ömeklerini Servetifünun Dönemi bağımsız yazarlarından Ahmet Rasim vermiştir.

• Sohbet türü; edebiyatımızda Cumhuriyet Dönemi’nde gelişim göstermiştir.

TÜRK EDEBİYATINDA SOHBET

• Ramazan Sohbetleri- Ahmet Rasim

• Pazar Konuşmaları- Falih Rıfkı Atay

• Tarih Musahabeleri- Yahya Kemal Beyatlı

• Eşref Saati- Şevket Rado

• Söyleşiler-Nurullah Ataç

• Sohbetler- Ahmet Kabaklı

Multiple Choice

Sohbet türü dünya edebiyatlarında görülen bir yazı türü değildir.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Sohbet türünde senli benli dostça bir hava hakimdir.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Sohbet türünde işlenen konu ayrıntılarına kadar inerek tahlil edilir.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Sohbet yazılarında dil zaman zaman fantastik anlatımda kullanılır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Sohbette uzun cümleler kurmaktan kaçınılır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

"Eşref Saat" Ahmet Rasim'in sohbet türündeki önemli eserlerinden biridir .

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Sohbet yazarının, basit konulardan söz edeceği için donanımlı biri olmasına gerek yoktur .

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

İyi bir sohbet yazarı, savunduğu düşünceleri belgelerle kanıtlayabilmelidir.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Sohbette düşünce yazılarına özgü giriş, gelişme, sonuç planı uygulanır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Sohbet yazarı, ağırbaşlı ve ciddi bir üslupla nesnel yazılar kaleme alır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Sohbet türünde yazarın herhangi bir konu kısıtlaması yoktur; sohbet türü, her konuda yazılabilir.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Sohbet türünde gerçek olaylardan değil, kurmaca olaylardan yola çıkılır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Sohbet türü, bir konuşma havasında yazıldığı için bu türde en çok betimleyici ve öyküleyici anlatım biçimleri kullanılır.

• Doğru

• Yanlış

Fıkra (Köşe Yazısı)

• Fıkra, gazete çevresinde gelişen öğretici metin türlerindendir.

• Fıkra, gazetelerdeki köşe yazısıdır.

• Yazarın güncel konulardaki düşüncelerini kanıtlama amacı gütmeden dile getirdiği yazı türüdür.

• Fıkralarda; kültürel, siyasi, ekonomik, sosyal; ekonomik konular kısacası toplumu ilgilendiren güncel olaylar ele alınır.

Fıkra (Köşe Yazısı)

• Yazar, fıkra türünde görüş ve düşüncelerini samimi bir dille anlatır.

• Fıkralarda genellikle açıklayıcı anlatım kullanılır ancak ele alınan konuya göre farklı anlatım biçimlerine de (tartışma, öyküleme vb.) yer verilebilir.

• Fıkralar kolay anlaşılan ve okuyucuyu sıkmayan yazılar olduğu için uzun cümlelerden kaçınılır, anlatımı canlı tutmak için farklı yapıdaki cümlelere yer verilir.

• Okuyucunun anlatılanları net olarak anlaması için fıkralarda duru, açık ve yalın bir anlatım kullanılır.

Fıkra (Köşe Yazısı)

• Fıkralar, bir plan içerinde yazılır ve fıkralarda, sorunun ortaya konduğu giriş, düşüncelerin örneklerle açıklandığı gelişme ve görüşlerin etkileyici bir sonuca bağlandığı sonuç bölümleri bulunur.

• Fıkra yazarı; kültürel birikimi olan, özlü ve kısa yazılar yazabilen kişilerdir; okurun ilgisini canlı tutabilmek için inandırıcı ve etkileyici bir anlatıma sahip olmalıdır.

Fıkra (Köşe Yazısı)

• DİKKAT!!!

• Gazetelerde yazarların günlük, güncel, günübirlik olayları kaleme aldığı fıkra türü ile mizahi fıkra türü birbirine karıştırılmamalıdır.

• Fıkralar, kalıcIlığı en zayıf türdür. Güncel olaylardan bahsettiği için gündem değiştiğinde fıkra da kalıcılığını yitirir.

  Bu nedenle fıkra türü ömrünün kısa olmasından dolayı bir kelebeğe benzetilebilir.

Türk Edebiyatında Fıkra

• Fıkra türü Türk edebiyatına Tanzimat Dönemi'nde Batı'dan geçen bir türdür.

• Türk edebiyatına fıkra türünde Ahmet Rasim akla ilk gelen isimdir.

Türk Edebiyatında Fıkra

• Şehir Mektupları, Muharrir Bu Ya! – Ahmet Rasim

• Bize Göre – Gurabahane-i Laklakan – Ahmet Haşim

• Bir Avuç Saçma, Ay Peşinde – Refik Halit Karay

• Kulaktan Kulağa – Orhon Seyfi Orhon

• Eski Saat, Çile – Falih Rıfkı Atay

Multiple Choice

Fıkra yazarların günlük olayları yorumladıkları sabit köşelerinin adları vardır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Fıkracı her gün aynı konularda yazmaktan kaçınmalı, takıntılı bir görüntü sergilememelidir.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Güncel konular hakkında yazdıkları için, haber yazan muhabirle köşe yazarının anlatım özellikleri tümüyle aynıdır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Konuları ayrıntıya inerek işlemek, uzun yorumlar yapmak fıkra türü için uygun değildir.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Ahmet Rasim, Türk gazeteciliğinin önemli fıkra yazarlarındandır.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Fıkra yazarı günlük yazılarından seçmeler yapar ve fıkralarını kitap olarak yayımlayabilir.

• Doğru

• Yanlış

Multiple Choice

Düşünceye dayalı yazı türlerinden olan ----, okurla konuşuyormuş gibi bir anlatımla yazılan, yazarın duygu ve düşüncelerini derinleştirmeden anlattığı edebî metinlerdendir. Yazar bu türde düşüncelerini kanıtlama yoluna gitmez. Hemen her konuda yazılabilen bu türde büyük oranda günlük sanat olayları ele alınır. Daha samimi bir üslupta, konuşma havasında yazılması en belirgin özelliğidir. Bu türde yazılan yazılar gazete ve dergide yayımlandığı gibi bir kitapta bir araya getirilerek de yayımlanabilir.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilebilir?

• Söyleşi

• Fıkra

• Röportaj

• Deneme

• Mülakat

Multiple Choice

• I

• II

• III

• IV

• V

Multiple Choice

Makale, bir düşünceyi açıklama, kanıtlama amacıyla yazılan bilimsel metin türüdür. (I) Bilim, sanat alanıyla; siyasal, ekonomik, toplumsal alanla ilgili konuları açıklayan, yazı türüdür. (II) Toplumsal sorunların konu edindiği makalelerde görüş kanıtlanıp bilgi verme

amaçlanırken bilimsel makalelerde araştırma sonuçları veya verilerden yararlanılarak bir konu hakkındaki tezin kanıtlanması amaçlanır. (III) Makalelerde dil, göndersel işlevde kullanılır ve ciddi bir üslup tercih edilir. (IV) Araştırmaya, belgeye, kanıtlamaya dayalı olduğu için öğretici,

açıklayıcı ve kanıtlayıcı anlatım türlerinden sıklıkla yararlanılır. (V) Estetik bir kaygı güdüldüğünden etkili bir dil kullanılır, mecazlı ifadelere yer verilir ve büyük oranda devrik cümleler tercih edilir.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde verilen bilgi yanlıştır?

• I

• II

• III

• IV

• V

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisi öğretici metinlerden değildir?

• Makale - Söyleşi - Röportaj

• Sempozyum - Söylev - Panel

• Deneme - Biyografi - Mektup

• Fıkra - Anı - Gezi yazısı

• Eleştiri - Otobiyografi - Günlük