А

АРОМАТТЫ АМИНДЕР

 1. К л а с с и ф и к а ц и я с ы , н о м е н к л а т у р а с ы және изомериясы. 

2. Алыну жолдары

3. Физикалық жөне химиялық қасиеттері

_{1. К л а с с и ф и к а ц и я с ы , н о м е н к л а т у р а с ы және изомериясы.}

Молекуласыңда бензол сақинасымен байланысқан амин топшасы (-NH₂) бар қосылыстарды ароматты аминдер деп атайды. 

2. Алыну жолдары

Біріншілік аминдер. 

Екіншілік аминдер. 

Үшіншілік аминдер. 

1. Анилинді нитробензолды тотықсыздандыру арқылы алады (Н.Н.Зинин реакциясы)

2. Анилинді хлорбензол мен аммиакты әрекеттестіріп те алады.

1. Біріншілік ароматты аминдерді олардьщ тұздарымен қосыл қыздыру арқылы таза екіншілік ароматты аминдерді алуға болады:

2. Біріншілік ароматты аминдерді спирттермен немесе галогентуындылармен алкилдеу арқылы екіншілік майароматты аминдерді алуға болады:

3. Шифф негіздерін (азометиндерді) гидрогендеу арқылы екіншілік май-ароматгы аминдерді алуға болады:

1. Біріншілік немесе екіншілік аминдерді алкилдеу немесе арилдеу арқылы үшіншілік аминдердің екі түрін де алуға болады

2. Мыс ұнтағының қатысуында екіншілік ароматгы аминдерді арилиодидтермен қосып қыздыру арқылы таза үшіншілік ароматты аминдерді алуға болады:

Физикалық қасиеттері 

Ароматты аминдер - өзіне тән жағымсыз иісі бар сұйықгықгар немесе қатты заттар. Уландырғыш. Суда аз ериді. Молекулада аминтопшалары көбейсе, ерігіштігі артады. 

2. Май қатарының аминдері секілді біріншілік жөне екіншілік ароматты аминдердегі амин тошнасыньщ сутек атомдары алкилрадикалдарға алмасады:

3. Ацилдеуші заттардьщ өрекетінен біріншілік және екіншілік аминдердегі амин топшасыньщ сутек атомдары ацил қалдықтарына (қышқыл қалдықгарына) алмасады.

5. Біріншілік, екіншілік жөне үшіншілік ароматты аминдер азотты қышқылмен түрліше өрекетгеседі.

а) Біріншілік аминдер азотты қышқылмен өрекеттесіп, диазоний түздарын түзеді:

ә) Екіншілік аминдер алифатты аминдер секілді азотты қышқылмен өрекеттесіп, нитрозоаминдер түзеді:

Минералды қышқылдардьщ өрекетінен нитрозоаминдер қайта топтасьш, нитрозотопша сақинаның п-жағдайьшан орьш алады: 

б) үшіншілік аминдер азотты қышқылмен әрекеттесіп, нитрозотопшасы сақинада орналасқан п-нитрозоқосылыстар түзеді:

6. Ароматты аминдер электрофильді орынбасу реакциясына жеңы түседі. 

7. Ароматты аминдерге бром және хлор суымен әрекет еткенде, бензол сақинасындағы үш сутек атомы галогенге алмасады: 

8. Анилинді күкірт қышқылымен қосып, 200°С-кд дейін қыздырғанда, п-сульфоқышқьшы немесе сульфанил қьпиқылы түзіледі:

Fill in the Blank

Негізділік күшінің ..... карай аминдерді мыша кдтарға орналастыруға болады:

AlК-NH₂> NH₃ > C₆H₅N(AIK)₂ > C₆H₅NHAlK > C₆H₅NH₂ > (C₆H₅)₂NH > (C₆H₅)₃N

Multiple Select

физикалық ққасиеттері

• иіссіз, қатты заттар. Уландырғыш. Суда жақсы ериді.

• өзіне тән жағымды иісі бар сұйықгықгар немесе қатты заттар. Уландырғыш. Суда жақсы ериді.

• өзіне тән жағымсыз иісі бар сұйықгықгар немесе қатты заттар. Уландырғыш. Суда аз ериді.

• өзіне тән жағымды иісі бар сұйықгықгар немесе қатты заттар.Молекулада аминтопшалары көбейсе, ерігіштігі артады.

Multiple Select

Негізділік күшінің төмендеуіне карай аминдерді дұрыс орналасу ретін көрсетіңіз

• C₆H₅NH₂ >C₆H₅N(AIK)₂ > C₆H₅NHAlK

• AlК-NH₂> NH₃ > C₆H₅N(AIK)₂ > C₆H₅NHAlK > C₆H₅NH₂

• C₆H₅NHAlK > C₆H₅NH₂ AlК-NH₂> NH₃ >

• AlК-NH₂> NH₃ > C₆H₅N(AIK)₂ > C₆H₅NH₂> C₆H₅NHAlK >

Multiple Select

Таза үшіншілік ароматты аминдерді алу

Multiple Choice

Екіншілік аминның алынуы

Multiple Select

Май қатарының аминдері секілді біріншілік жөне екіншілік ароматты аминдердегі амин тошнасыньщ сутек атомдары алкилрадикалдарға алмасуын көрсетіңіз