SANAYSAY

_{Mga Pokus na Tanong:}

• Ano ang sanaysay at kaligiran nito?

• Paano isulat ang isang sanaysay?

Sanaysay

Sanaysay

Isang maikling komposisyon na may tiyak na paksa o temang tinatalakay.

Nagmula ito sa salitang Pranses na “essai” na ang ibig sabihin ay pagtatangka.

"salaysay ng sanay"

Karaniwang nasa anyong prosa, analitiko, at nagpapahayag ng interpretasyon o opinyon.

Multiple Select

Dalawang uri ng Sanaysay:

• Pormal

• Tuluyan

• Patula

• Impormal

Multiple Choice

Hindi tumutulong ang aking ama sa mga gawaing bahay at madalas siyáng nasa labas at nakikipag-inuman sa mga kaibigan. Lagi siyáng lasing sa pag-uwi. Sa tuwing siyá ay nalalasing, madalas ay inaaway niya ang aking ina at sinasaktan ito.

• Halimbawa ay pagwawalis, paghuhugas ng pinagkainan, pagluluto, paglalaba, atbp.

• Halimbawa ay panunuod ng TV, pagko-computer, pagtulog, pagkain, pagligo, atbp.

Multiple Choice

Noong isang araw naman ay nasampal niya ito dahil sa pagtatalo. Nangyari ito noong nanghingi siyá ng perang pang-inom ngunit walang naibigay ang aking ina. Sinabi ng aking ina na kailangang magtrabaho ang aking ama para sa aming pamilya sa halip na maglasing. Sa gálit ng aking ama, kaniyang sinaktan na naman ito. Umiyak ang aking ina.

• Perang pambili ng alak

• Perang pantayo ng negosyo

Mga Sangkap ng Sanaysay

• Pangunahing tema - tumutukoy sa nangingibabaw na kaisipan sa iyong sulatin

• Himig - tumutukoy sa emosyon o damdamin gaya ng lungkot, saya, pagkaseryoso, galit, at iba pa.

• Panauhan - tumutukoy sa punto de bista ng sumulat: una; ikalawa; o ikatlong panauhan

• Estilo - paraan ng may-akda sa pagpapahayag ng kaniyang mensahe.

Multiple Choice

Ano naman ang Himig (o emosyon) na ipinakita sa sanaysay?

• Masaya

• Galit

• Malungkot

• Pag-asa

Multiple Choice

Anong Panauhan ang ginamit sa sanaysay na binasa?

• Unang panauhan

• Ikalawang panauhan

• Ikatlong panauhan

_{Paano Isulat ang Sanaysay}

• Simula – mainam na makapukaw-atensiyon ang panimulang bahagi upang maganyak ang interes ng mga babasa ng akda.

• Katawan – sa paglalatag ng nilalaman gaya ng mga pangunahing argumento, paliwanag sa mga ito, at halimbawa, maaaring gumamit ng kronolohikal na pagsusunod-sunod ng mga pangyayari, pagbibigay anggulo sa pagtalakay ng paksa, paghahambing, o paglalarawan ng mga kaisipan.

• Wakas – upang magsilbing panapos, maaari ding banggitin ang buod ng sanaysay, tuwirang mensahe ng may-akda, paglalahat ng mahahalagang idea, at gamitin muli ng pagtatanong na retorikal.

Open Ended

Ano naman ang naging Estilo o Paraan ng manunulat sa pagpapahayag ng tema?

_Tandaan:

• Ang sanaysay ay karaniwang nasa anyong prosa, analitiko, at nagpapahayag ng interpretasyon o opinyon. Meron itong uri at mga sangkap.

• Isinusulat ang Sanaysay nang may simula, katawan at wakas.

• Nagkakahawig ang mga sanaysay sa Tinog-Silangang Asya dahil sa mga karanasang pantao dulot ng kabuhayan, kapaligiran at pangyayaring panlipunan.

Tayutay

Ang tayutay ay mga pahayag na sadyang inilayo sa karaniwang kahulugan ang nais ipahiwatig.

Poll

Ang sanaysay ba na binasa mula Cambodia ay may pagkakahawig sa mga pangyayari sa Pilipinas?

• Oo

• Hindi

Uri ng Tayutay

• Pagtutulad

•  Pagwawangis

• Pagsasatao 

• Pagmamalabis

PAGSASATAO

Ang pahayag na ito ay paglalarawan sa mga bagay sa paligid gamit ang mga katangiang pantao lamang. Maari itong gumamit ng pandiwa o pang-uri na para sa tao lamang. 

PAGMAMALABIS

Sa pahayag na ito pinaliliit o pinalalaki ang paglalarawan sa isang bagay tao, o pangyayari. Sobra-sobrang paglalarawan, madalas na hindi na makatotohanan. 

PAGTUTULAD

Ito ay pinakasimpleng paraan ng paglalarawan at paghahambing. Madalas na gumagamit ng mga salitang: Tulad ng, Parang, Gaya ng, Kasing-, Sing-, at Ga-. 

PAGWAWANGIS

Ito naman ay tuwirang paglalarawan ng isang tao, bagay pook, o pangyayari. Hindi na ito gumagamit ng mga katagang nabanggit sa pagtutulad. 

Pagtukoy sa tayutay

PANUTO: Tukuyin kung anong uri ng tayutay mayroon ang bawat pahayag. Piliin ang iyong sagot sa kahon. 

Multiple Choice

Sintaas ng Tore ni Babel ang bagong gusali!

• Pagwawangis

• Pagmamalabis

• Pagsasatao

• Pagtutulad

Multiple Choice

Kapag mas amoy-paa ang bagoong, mas masarap!

• Pagwawangis

• Pagmamalabis

• Pagsasatao

• Pagtutulad

Multiple Choice

Tumatakbo ang oras.

• Pagwawangis

• Pagmamalabis

• Pagsasatao

• Pagtutulad

Multiple Choice

Pakiramdam ko'y nasa loob ako ng freezer SA LAMIG DITO SA BAGUIO!

• Pagwawangis

• Pagmamalabis

• Pagsasatao

• Pagtutulad

Multiple Choice

Ikaw ay isang tala sa aking paningin.

• Pagwawangis

• Pagmamalabis

• Pagsasatao

• Pagtutulad

KARUNUNGANG-BAYAN

​KARUNUNGANG-BAYAN

​- Kaalamang-bayan

​- Binubuo ng Salawikain, sawikain, bugtong, palaisipan, kasabihan, at bulong, alamat at iba pa.

​-mapaghahanguan ng sinaunang paniniwala at halagahan.

​- Nagmula sa mga Tagalog at hinango sa mahahabang tula.

​https://www.youtube.com/watch?v=yPsTS7-kdqk

​https://www.youtube.com/watch?v=3vlulPh6wJQ

​Uri ng Karunungang-Bayan

1. 1. Salawikain

2. 2. Sawikain/Idyoma

3. 4. Kasabihan

4. Bugtong

5. Palaisipan

6. Bulong​

​SALAWIKAIN

​Ito ay matalinghagang pahayag na ginagamit ng matatanda noong unang panahon upang mangaral at akayin ang kabataan tungo sa kabutihan at kagandahang asal..

Halimbawa:

​

​1.Ang katotohana'y kahit na ibaon, lilitaw pagdating ng takdang panahon.

2.Kung hindi ukol, hindi bubukol.

​3. Aanhin pa ang damo, kung patay na ang kabayo.

SAWIKAIN/IDYOMA​

Ito ay salita o pahayag na nagtataglay ng talinghaga at mayroong nakatagong kahulugan; tinatawag din itong idyoma o eupemistikong pahayag.

 Halimbawa:

1. Malawak ang isip - maraming nalalaman

2. Mapurol ang utak - mahina ang pag-intindi

3.bagong tao - binata​

​4. bulang-gugo - gastador

​KASABIHAN

Ito ay mga pahayag hinggil sa paniniwala na may kaugnayan sa mga pangyayari sa buhay ng tao na dapat tanggapin o iwasan. Karaniwang ginagamit sa panunukso o pagpuna ng isang tao. Ito ay payak dahil di nagtataglay ng talinghaga. Maaaring parirala o pangungusap, na karaniwang sinasambit sa ngayon o nakaugaliang sabihin ng mga tao sa isang pook ng isang kapanahunan. (E.G Angeles at N.V Matienzo)

Halimbawa:

1.Kasama sa gayak, di kasama sa lakad.

2.Ubos-ubos biyaya, bukas nakatunganga

3. Utos na sa pusa, utos pa sa daga.

4. Tulak ng bibig, kabig ng dibdib​

Multiple Choice

Ano ang pinakamatandang sining ng panitikan sa kulturang Pilipino?

• a. tula

• b. alamat

• c. dula

• d. kuwentong-bayan

Multiple Choice

Anong uri ng Kaalamang Bayan ang sumusunod:

Sitsit ay sa aso,

Katok ay sa pinto,

Ang "para" ay sa tao,

Upang tayo'y huminto.

• Tulang/Awiting-Panudyo

• Tugmang de-Gulong

• Bugtong

• Palaisipan

Multiple Choice

Ito ay isang uri ng akdang patula na kadalasan ang layunin ay manlibak, manukso, o mang-uyam.

• Tulang/Awiting-Panudyo

• Tugmang de-Gulong

• Bugtong

• Palaisipan

Multiple Choice

Anong uri ng Kaalamang Bayan ang sumusunod:

Tutubi, tutubi,

Wag kang pahuhuli,

Sa batang mapanghi.

• Tulang/Awiting-Panudyo

• Tugmang de-Gulong

• Bugtong

• Palaisipan

Multiple Choice

Uri ng panitikang tuluyan na laganap pa rin hanggang sa kasalukuyang panahon sapagkat ito'y talaga namang nakapagpapatalas ng isipan ng mga mag-aaral.

• Tulang/Awiting-Panudyo

• Tugmang de-Gulong

• Bugtong

• Palaisipan

Multiple Choice

Anong uri ng Kaalamang Bayan ang sumusunod:

Pag-aari mo, dala-dala mo,

Datapwa't madalas gamitin ng iba kaysa sa iyo.

• Tulang/Awiting-Panudyo

• Tugmang de-Gulong

• Bugtong

• Palaisipan

Multiple Choice

Ito ay paalala o babala na kalimitang makikita sa mga pampublikong sasakyan.

• Tulang/Awiting-Panudyo

• Tugmang de-Gulong

• Bugtong

• Palaisipan

Multiple Choice

Anong uri ng Kaalamang Bayan ang sumusunod:

Kung kailan mo pinatay,

Saka pa humaba ang buhay.

• Tulang/Awiting-Panudyo

• Tugmang de-Gulong

• Bugtong

• Palaisipan

Multiple Choice

Ito ay kalimitang may himig nagbibiro kaya ito ay kilala rin sa tawag na Pagbibirong Patula.

• Tulang/Awiting-Panudyo

• Tugmang de-Gulong

• Bugtong

• Palaisipan

Multiple Choice

Pahulaan sa pamamagitan ng paglalarawan. Binibigkas ito ng patula at kalimitang maiksi lamang.

• Tulang/Awiting-Panudyo

• Tugmang de-Gulong

• Bugtong

• Palaisipan

Multiple Choice

Anong uri ng Kaalamang Bayan ang sumusunod:

Sa isang kulungan ay may limang baboy si mang Juan.

Lumundag ang isa. Ilan ang natira?

• Tulang/Awiting-Panudyo

• Tugmang de-Gulong

• Bugtong

• Palaisipan