เนื้อหา

38

ซื้อขาย เป็นสัญญาที่บุคคลตกลงซื้อขาย

ทรัพย์สินกัน โดยฝ่ายหนึ่งเป็น ผู้ขาย จะต้องโอน
กรรมสิทธิ์แห่งทรัพย์สินของตนให้แก่อีกฝ่ายหนึ่ง
เรียกว่า ผู้ซื้อ ซึ่งผู้ซื้อก็มีหน้าที่จะต้องใช้ราคา
ทรัพย์สินนั้นให้แก่ ผู้ขาย กล่าวคือ ต้องมีคู่สัญญา
เรียกว่า ผู้ซื้อและผู้ขายอันเป็นสัญญาต่างตอบแทน
ซึ่งกันและกัน

39

ทรัพย์สิน ได้แก่ ทรัพย์อันเป็นวัตถุที่มีรูปร่าง และไม่มีรูปร่าง ซึ่งอาจมี

ราคา และถือเอาได้ โดยปกติแล้ว ย่อมท าการซื้อขายกันได้เสมอ เว้นแต่
ทรัพย์สินที่ไม่สามารถถือเอาได้ซึ่งเรียกว่า ทรัพย์นอกพาณิชย์ และทรัพย์สินที่มี
บทบัญญัติของกฎหมายห้ามไว้ ได้แก่

2.1 ทรัพย์สินซึ่งเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน
2.2 สิทธิเฉพาะของบุคคลซึ่งกฎหมายห้ามโอน

ทรัพย์นอกพาณิชย์

ห้ามโอนโดยบทบัญญัติของกฎหมาย

40

โดยปกติสัญญาซื้อขายเป็นสัญญาที่ไม่มีแบบ ล าพังเพียงแค่ค าเสนอ

ต้องตรงกับค าสนองสัญญาซื้อขายก็เกิดขึ้น แต่ทั้งนี้กฎหมายได้ก าหนด
หลักเกณฑ์การซื้อขายบางประการ ที่ต้องท าตามแบบหรือมีเอกสารหลักฐาน
บางประการเพื่อใช้ในการฟ้องร้องบังคับคดี ดังนี้

❖ อสังหาริมทรัพย์
❖ การซื้อขายอสังหาริมทรัพย์และสังหาริมทรัพย์ชนิดพิเศษ

สัญญาซื้อขายอสังหาริมทรัพย์และสังหาริมทรัพย์ชนิดพิเศษ

1.

41

❖ มีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อฝ่าย

ผู้ต้องรับผิด

❖ ได้มีการวางประจ า
❖ ได้มีการช าระหนี้บางส่วน

สัญญาซื้อขายอสังหาริมทรัพย์และสังหาริมทรัพย์ชนิดพิเศษ

2.

สัญญาซื้อขายสังหาริมทรัพย์ตั้งแต่สองหมื่นบาทขึ้นไป

3.

42

ค ามั่น หมายถึง บุคคลฝ่ายหนึ่งได้มีการแสดงเจตนาว่า จะซื้อหรือจะขาย

ทรัพย์สินให้แก่อีกฝ่ายแจ้งชัดแล้ว ในค ามั่นจะก าหนดเวลาไว้หรือไม่ก าหนด
เวลาไว้ก็ได้ ซึ่งการซื้อขายจะเกิดขึ้นเมื่ออีกฝ่ายได้มีค าบอกกล่าวแสดงความ
จ านงจะซื้อหรือจะขายและค าบอกกล่าวนั้นได้ไปถึงบุคคลฝ่ายผู้ให้ค ามั่นแล้ว

43

บทบัญญัติโดยทั่วไปก าหนดว่า

เมื่อมีการซื้อขายกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินที่
ขายย่อมโอนไปยังผู้ซื้อทันทีเมื่อได้ท า
สัญญาซื้อขายกัน โดยไม่มีเงื่อนไขใดๆ
ทั้งสิ้น ได้แก่ การซื้อขายทรัพย์เฉพาะสิ่งมี
ตัวตนแน่นอน เช่น ตกลงท าสัญญาซื้อขาย
รถยนต์คันนี้ กรรมสิทธิ์รถยนต์ย่อมโอน
ไปยังผู้ซื้อทันทีเมื่อท าสัญญาซื้อขายกัน
เสร็จเรียบร้อย โดยไม่ค านึงว่าจะได้มีการ
ช าระราคารถยนต์แล้วหรือยัง

44

แต่การซื้อขายบางลักษณะมีข้อยกเว้นว่า กรรมสิทธิ์ทรัพย์สินจะยังไม่

โอนไปยังผู้ซื้อทันทีที่มีการซื้อขายกันดังนี้

ถ้าสัญญาซื้อขายมีเงื่อนไข หรือเงื่อนเวลาบังคับไว้

ตัวอย่างเงื่อนไข นายด าตกลงท าสัญญาซื้อรถยนต์จากบริษัท แดง จ ากัด
ในสัญญาซื้อขายระบุว่า กรรมสิทธิ์ยังไม่โอนไปยังผู้ซื้อจนกว่าผู้ซื้อจะได้
ช าระราคาครบถ้วนแล้ว เช่นนี้เป็นเงื่อนไข กรรมสิทธิ์ในรถยนต์จึงยังไม่
โอนไปยังนายด า (ผู้ซื้อ)
ตัวอย่างเงื่อนเวลา ตามตัวอย่างเดิม ท าสัญญาซื้อขายกันจนเสร็จ
เรียบร้อยแล้ว แต่ในสัญญาระบุว่า จะต้องรออีก 5 วัน เพื่อรอเงินโอนมา
เข้าบัญชี กรรมสิทธิ์รถยนต์จึงยังไม่โอนไป เป็นต้น

1

45

ในการซื้อขายทรัพย์สินซึ่งมิได้ก าหนดลงไว้แน่นอน

ตัวอย่าง แม่ค้าปิ ดป้ายว่าส้มกิโลกรัมละ 80 บาท คนซื้อหยิบส้มใส่ถุง
ไว้จ านวนหนึ่งจะต้องท าการชั่งส้มเพื่อให้รู้ว่าส้มนั้นมีน ้าหนักเท่าไร
เพื่อค านวณออกมาเป็นจ านวนเงินเสียก่อนกรรมสิทธิ์จึงจะโอน

2

การได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์หรือทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับ
อสังหาริมทรัพย์

ตัวอย่าง นายด าท าสัญญาขายสุนัขชื่อ นิกกี้ ให้นายแดง ตกลงราคากันเป็นที่
เรียบร้อยแล้ว จะเห็นได้ว่านิกกี้ เป็นทรัพย์เฉพาะสิ่งซึ่งมีตัวตนแน่นอน สัญญาซื้อ
ขายท าเสร็จเด็ดขาด กรรมสิทธิ์ในตัวสุนัข ชื่อ นิกกี้ ย่อมโอนไปยังนายแดงผู้ซื้อ
แล้ว แต่ก่อนช าระราคาค่าสุนัขให้นายด า ฝนตกหนัก ฟ้าผ่าสุนัขนิกกี้ตาย เช่นนี้
เป็นเหตุพ้นวิสัยอันจะโทษผู้ใดได้และไม่ใช่ความผิดของนายด าผู้ขาย ดังนั้นนาย
แดงจะต้องช าระราคาสุนัขนิกกี้ให้นายด า ส่วนความเสียหายที่ไม่ได้รับสุนัขนิกกี้ไป
ย่อมตกเป็นพับแก่เจ้าหนี้คือ นายแดงผู้ซื้อต้องรับภาระความเสียหายไว้เอง

3

46

หน้าที่ในการส่งมอบทรัพย์สินที่ขาย
1.1 วิธีการส่งมอบ
1.2 ก าหนดเวลาที่ส่งมอบ
1.3 สถานที่ส่งมอบ
1.4 ค่าใช้จ่ายในการส่งมอบ

ความรับผิดในความช ารุด
บกพร่อง

ความรับผิดในการรอนสิทธิ

47

ข้อสันนิษฐานของกฎหมาย ก าหนด
ไว้ว่า ผู้ซื้อจะต้องช าระหรือใช้ราคา
ทรัพย์สินที่ซื้อในเวลาเดียวกันกับ
การที่ผู้ขายส่งมอบทรัพย์สินที่ขายนั้น
หมายความว่า เมื่อมีการซื้อขายแล้ว
กฎหมายจะสันนิ ษฐานว่าได้มี การ
ช าระเงินและส่งมอบกันแล้ว

มีหน้าที่รับมอบทรัพย์สินและใช้ราคา กล่าวคือ ผู้ซื้อจะต้องรับ
มอบทรัพย์สินที่ตนได้ซื้อและต้องใช้ราคาตามสัญญาซื้อขาย

การซื้อขายเฉพาะบางอย่าง กฎหมาย

บัญญัติไว้ในลักษณะซื้อขายแต่แยกไว้อีก
หมวดหนึ่งต่างหาก สาเหตุที่แยกไว้เป็นอีก
หมวดหนึ่งเพราะการซื้อขายเฉพาะบางอย่าง มี
ลักษณะต่างออกไปจากหลักการซื้อขาย ใน
บางกรณี แต่ส่วนใหญ่แล้วให้น าบทบัญญัติซื้อ
ขายมาใช้บังคับได้ ดังนี้

48

เป็นสัญญาซื้อขายชนิดหนึ่ง ซึ่ง กรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินที่ขายตกไปยังผู้ซื้อ

นับตั้งแต่ท าสัญญาขายฝากกัน โดยมีข้อตกลงกันว่าให้ผู้ขายอาจไถ่คืนทรัพย์สิน
ที่ขายฝากได้ภายในเวลาที่ก าหนด ลักษณะส าคัญของสัญญาขายฝาก สรุปได้ดังนี้

49

ทรัพย์สินที่ขายฝากได้ คือ ทรัพย์สินทุกชนิดทั้งสังหาริมทรัพย์
และสังหาริมทรัพย์

ระยะเวลาขายฝากจะก าหนดเท่าใดแล้วแต่จะตกลงกัน แต่ห้าม
เกิน 10 ปี ส าหรับอสังหาริมทรัพย์ และห้ามเกิน 3 ปี ส าหรับ
สังหาริมทรัพย์

ขายฝากเป็นสัญญาซื้อขายชนิดหนึ่ง การซื้อขายอสังหาริมทรัพย์
ต้องท าตามแบบอย่างไรขายฝากก็ต้องท าเช่นนั้น คือ ต้องท าเป็น
หนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่

50

เป็นสัญญาซื้อขายชนิดหนึ่ง ซึ่ง กรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินที่ขายตกไปยังผู้ซื้อ

นับตั้งแต่ท าสัญญาขายฝากกัน โดยมีข้อตกลงกันว่าให้ผู้ขายอาจไถ่คืนทรัพย์สินที่
ขายฝากได้ภายในเวลาที่ก าหนด ลักษณะส าคัญของสัญญาขายฝาก สรุปได้ดังนี้

ทรัพย์สินที่ขายฝากได้

ระยะเวลาขายฝากจะก าหนดเท่าใดแล้วแต่จะตกลงกัน

ขายฝากเป็นสัญญาซื้อขายชนิดหนึ่ง

กรรมสิทธิ์โอนไปยังผู้ซื้อและมีสิทธิใช้สอย

ผู้มีสิทธิไถ่ทรัพย์สินที่ขายฝากคืนคือผู้ขายเดิม

สินไถ่

สัญญาขายฝากเป็นสัญญาสมบูรณ์ในตัวเอง

ทรัพย์สินที่ไถ่คืน

51

ลักษณะของการขายแต่ละอย่าง พอแยกอธิบายได้ดังนี้

ขายตามตัวอย่าง เป็นการขายสินค้าที่ยังไม่ส่งทรัพย์สินที่จะขายกันจริง
เพียงแต่มีแบบอย่างให้ผู้ซื้อดูเป็นตัวอย่าง ซึ่งสามารถมองเห็น ลูบคล า
อาจเป็นแบบสามมิติ จับต้องได้

ขายตามค าพรรณนา เป็นการขายสินค้าในลักษณะเดียวกับ

การขายสินค้าตามตัวอย่างเพียงแต่ไม่มีตัวอย่างจริงให้เห็น

แต่อาจเป็นเพียงภาพถ่ายหรือแบบแปลนพร้อมมีค าอธิบายใต้
ภาพใต้แบบแปลน พรรณนาคุณภาพ ปริมาณของสินค้าที่จะขาย

ขายเผื่อชอบ เป็นการซื้อขายแบบมีเงื่อนไขบังคับให้ ผู้ซื้อได้ตรวจดู

ทดลองใช้ทรัพย์สิน หรือสินค้าที่จะซื้อก่อนจนพอใจที่จะตัดสินใจซื้อ

52

เป็นการขายในลักษณะประมูลสู้ราคา

แต่การขายจะต้องมีการประกาศแสดง
รายละเอียดเกี่ยวกับทรัพย์ที่จะขาย ก าหนดวัน
เวลาสถานที่จะขายทอดตลาดให้ประชาชน
ทั่วไปทราบล่วงหน้า

53

การขายทอดตลาดประกอบด้วยผู้ขาย (เจ้าของทรัพย์สินที่ขาย) ผู้
ทอดตลาด คือ ผู้ด าเนินการให้มีการขายทอดตลาด ได้แก่ เจ้าพนักงาน
บังคับคดี (กรณีขายตามค าสั่งศาล) หรือเจ้าหน้าที่ของสถานธนานุบาล
และ ผู้ซื้อ (ประชาชนทั่วไปที่เสนอสู้ราคา)

ทรัพย์สินที่ขายทอดตลาดอาจเป็นสังหาริมทรัพย์หรืออสังหาริมทรัพย์ก็ได้

ผู้ซื้อในการขายทอดตลาด จะต้องปฏิบัติตามค าโฆษณาบอกขายและ
ข้อความอื่นๆ ซึ่งผู้ทอดตลาดได้แถลงก่อนเริ่มมีการสู้ราคา

การสู้ราคาห้ามมิให้ผู้ทอดตลาดเข้าสู้ราคาเอง

ผู้ทอดตลาดจะก าหนดราคาขั้นต ่าของทรัพย์สินที่จะขายไว้ก่อน

ผู้ซื้อจากการขายทอดตลาดต้องช าระราคาด้วยเงินสดเท่านั้น

แบบของสัญญาซื้อขายคงปฏิบัติตามหลักกฎหมายการซื้อขาย
โดยทั่วไป รวมทั้งการส่งมอบ

54

อายุความฟ้องร้องในสิทธิของสัญญาซื้อขายมีดังนี้

อายุความ 1 ปี กรณี

1.1 ผู้ซื้อฟ้องผู้ขายให้รับผิดเพราะผู้ขายส่งสินค้าช ารุดบกพร่อง ให้

ฟ้องภายในเวลา 1 ปี นับแต่วันและเวลาได้พบเห็นความช ารุดบกพร่อง
1.2 ผู้ซื้อฟ้องผู้ขายให้รับผิดเพราะผู้ขายส่งของไม่ตรงตามตัวอย่าง

หรือค าพรรณนา ให้ฟ้องภายในเวลา 1 ปี นับแต่วันและเวลาส่งมอบ

1

อายุความ 2 ปี

ได้แก่ ผู้ประกอบการ (พ่อค้า) ผู้ประกอบการอุตสาหกรรม ผู้ประกอบการ
หัตถกรรม และผู้ประกอบการศิลปะอุตสาหกรรม หรือช่างฝีมือ เรียกเอา
ค่าของที่ส่งมอบให้ นับแต่วันและเวลาส่งมอบ

2

55

อายุความ 10 ปี เป็นสิทธิของผู้ซื้อ นับแต่วันซื้อขายหรือวันที่ได้

รับส่งมอบทรัพย์สินโดยไม่ค านึงว่าผู้ขายจะเป็นพ่อค้าหรือไม่

อายุความ 10 ปี กรณี

3.1 ผู้ที่ไม่ใช่พ่อค้าฟ้องเรียกราคาสินค้า กล่าวคือไม่มีอาชีพเป็นพ่อค้า

หรือไม่ได้จดทะเบียนเป็นผู้ประกอบการ
3.2 ผู้ซื้อฟ้องผู้ขาย เพราะ

1) ไม่จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ทรัพย์สินที่ซื้อให้ผู้ซื้อ

2) ไม่ส่งมอบทรัพย์สินให้ผู้ซื้อ

3) ส่งมอบทรัพย์สินที่ซื้อปะปนกับทรัพย์สินอื่นให้ผู้ซื้อ

3