KPWKP_q1_mod7_gamitngwikasalipunan_v2

Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Filipino

Unang Markahan – Modyul 7: Gamit ng Wika sa Lipunan (Pasalita)

Kasanayang Pampagkatuto:

Naipaliliwanag nang pasalita ang gamit ng wika sa lipunan sa pamamagitan ng pagbibigay ng mga halimbawa

(F11PS – Id – 87)

Layunin:

● Natutukoy ang gamit ng wika sa lipunan sa sa pasalitang paraan.

● Nakabubuo ng pangungusap o pahayag sa tulong ng cohesive device sa

pagpapaliwanag at pagbibigay -halimbawa sa mga gamit ng wika sa lipunan.

● Naisasabuhay ang mga epektibong komunikasyon gamit ang pasalitang paraan sa araw-araw na pakikipagtalastasan.

Subukin

Basahin at unawain ang bawat pangungusap. Tukuyin ang cohesive device mula sa pagpipilian. Isulat ito sa iyong sagutang papel.

Multiple Choice

Nasa bagong milenyo na tayo, kasabay nito ay ang mabilis na pagbabago sa larangan ng paggawa ng pelikula.

• bagong milenyo

• kasabay nito

• larangan

• mabilis

Multiple Choice

Hindi nag-shooting ang mga artista, bagkus, dumalo sila sa isang rally.

• nag-shooting

• bagkus

• artista

• rally

Multiple Choice

Bilang konklusyon, tangkilikin ang pelikulang Pilipino na likha ng mahuhusay na direktor.

• bilang konklusyon

• tangkilikin

• pelikula

• Pilipino

Multiple Choice

Mahusay na manonood ang mga Pilipino, patunay nito ang mahusay nilang pagkikritiko.

• patunay nito

• pagkikritiko

• manonood

• mahusay

Multiple Choice

Marahil, higit na uunlad ang pelikulang Pilipino kung maisasabatas ang karapatan ng mga nasa industriyang ito.

• maisasabatas

• karapatan

• marahil

• uunlad

Multiple Choice

Tinanghali ng gising si Ana ngunit hindi siya nahuli sa pagpasok sa klase.

• gising

• nahuli

• klase

• ngunit

Multiple Choice

Dahil sa sipag sa trabaho ni Pedro, agad na tumaas ang puwesto niya sa kompanya.

• dahil sa

• sa kompanya

• ang pwesto

• sa trabaho

Multiple Choice

Kasabay ng pagkapanalo ni Carlo sa palarong pambansang arnis ay nakuha niya rin ang regalo mula sa kanyang magulang.

• kasabay ng

• nakuha niya

• mula sa kanyang

• palarong pambansa

Multiple Choice

Abala sa paghahanda ng bahay at pagbabalot ng regalo ang pamilya Santos para sa darating na Kapaskuhan.

• bahay

• para sa

• pamilya

• abala sa

Multiple Choice

Malaki ang posibilidad na kapag sinabayan ng sipag at tiyaga ang pag-aaral ay magkakaroon ng mataas na grado ang isang mag-aaral.

• matataas

• sipag

• kapag

• malaki

Multiple Choice

Tumanggap ng mataas na parangal si Juan kahit na siya’y laki sa hirap.

• kahit

• mataas

• si Juan

• laki sa hirap

Multiple Choice

Maliban sa pagiging mahusay na aktres, kilala rin si Angel Locsin na tumutulong sa mahihirap lalo na sa mga apektado ng kalamidad.

• kilala rin si Angel Locsin

• apektado ng kalamidad

• pagiging mahusay

• maliban sa

Multiple Choice

Pinagtuonan ng pansin ni Oscar ang pag-aaral sa kanilang pagsusulit sa halip na paggamit ng telepono.

• ang pag-aaral

• sa halip

• paggamit

• pinagtuunan

Multiple Choice

Nagkakaroon ng hindi pagkakaintindihan sa pagkakaibigan kapag hindi nagsasabi ng totoo sa bawat isa.

• Totoo

• Hindi

• kapag

• bawat

Multiple Choice

Tiyak na pagagalitan ang batang si Ben sa sandaling magsinungaling siya sa kaniyang magulang.

• sa sandalling

• tiyak na

• si Ben

• ang bata

Balikan

Sagutin ang sumusunod na katanungan:

Open Ended

1. Ano-ano ang gamit ng wika sa lipunan? Magbigay kahit dalawa.

Open Ended

2. Bumuo ng pangungusap mula sa mga ibinigay na halimbawa.

Tuklasin

Basahin ang sumusunod na pangungusap. Ipaliwanag ang may salungguhit na salita kung paano ito ginagamit sa pangungusap.

Open Ended

Hindi lamang ang direktor ang dumating, pati na rin ang producer ng pelikula.

Open Ended

Maliban sa pagbibigay ng alokasyon sa industriya ng pelikulang Pilipino, magkakaroon din ng puhunang pangkabuhayan para sa mga anak ng taga-industriya sakaling wala na silang trabaho.

Open Ended

Binigyan ng kalayaan ang MTRCB sa pagsusuri ng mga pelikula, bunga nito, naging maingat ang mga producer sa kanilang gawain.

Open Ended

Mabilis na umuunlad ang industriya ng pelikula, ngunit nang magkaroon ng iba’t ibang eskandalo, sandali itong lumamig.

Open Ended

Malaki ang paniniwala ng mamamayan sa husay ng pagkakalikha ng mga pelikulang Pilipino dahil dito, pinaghuhusay ng mga artista ang kanilang pagganap.

Suriin

Ang Cohesive Device o Kohesyong Gramatikal
Sa ating pakikipagtalastasan pasulat man o pasalita, maaari itong binubuo ito ng pangungusap, parirala o sugnay na may magkakaugnay na kaisipan. Kaya’t gumagamit tayo ng mga salitang kohesyon upang higit nating malinawan at maunawaan ang mensaheng nais iparating ng bawat bahagi nito. Ang limang pangunahing cohesive device o kohesiyong gramatikal ay ang sumusnod: patungkol o reperensiya (reference), substitusyon, ellipsis, pang-ugnay at leksikal. Subalit sa pagkakataong ito, ang tatalakayin lamang na kohesyong gramatikal ay patungkol o reperensiya (reference), ellipsis at pang-ugnay.

Suriin

Reperensiya
Ang cohesive device o kohesiyong gramatikal na reperensiya tumutukoy sa mga panandang salita na gumamit panghalip upang ng paulit-ulit ang pangngalan. Ang paggamit ng panghalip ay tinatawag na pagpapatungkol. Uri ng Kohesyong Gramatikal na Patungkol/Reperensiya:
● anapora
● katapora

Suriin

Ang anapora ay tumutukoy sa mga panghalip na ginagamit sa hulihan bilang pananda sa pinalitang pangngalan sa unahan.
Halimbawa:
1. Kapag nagkita kayo ni Elena, pakisabi na kinukumusta ko siya. Tawagan niya ako kapag may pagkakataon.
2. Binigyan ng mataas na grado si John sa Matematika, Sang – ayon sa kanyang guro mahusay ang kanyang performance sa Matematika.

Suriin

Ang anapora ay tumutukoy sa mga panghalip na ginagamit sa hulihan bilang pananda sa pinalitang pangngalan sa unahan.
Halimbawa:
1. Kapag nagkita kayo ni Elena, pakisabi na kinukumusta ko siya. Tawagan niya ako kapag may pagkakataon.
2. Binigyan ng mataas na grado si John sa Matematika, Sang – ayon sa kanyang guro mahusay ang kanyang performance sa Matematika.

Suriin

Ang katapora ay tumutukoy sa mga panghalip na ginagamit sa unahan bilang pananda sa pinalitang pangngalan sa hulihan. Halimbawa:

1. Siya’y naging isang mabuting halimbawa sa ating lahat. Tunay na si Dr. Jose Rizal ay katangi – tangi.
2. Ano ang mahirap sa subject na ito? Sa totoo lang ang Matematika ay nakalilibang.

Ellipsis

Ang ellipsis ang tumutukoy sa pagtitipid sa pagpapahayag. Ang mga salita ay karaniwang inaalis upang maiwasan ang pag uulit sa isang pahayag.

Halimbawa: 1. Nagpunta si Mario sa bayan at namili si Mario sa bayan. Nagpunta si Mario sa bayan at namili…

Pang – ugnay

Ang pang-ugnay na pangatnig ay ginagamit upang pag-ugnayin ang dalawang pangungusap.

Halimbawa:
1. Magtatagumpay ang iyong plano sapagkat mabuti ang layunin nito.
2. Hindi ka makakarating sa iyong pupuntahan kung hindi mo lilingunin ang mga taong tumulong sa iyo.

Gamit ng Wika sa Lipunan

Ni: M.A.K. Halliday (1973)

1. Interaksyonal

- ang tungkulin ng wika na ginagamit ng tao sa pagtatatag at pagpapanatili ng relasyong sosyal sa kapwa tao.

Halimbawa: Pakikipagpalitan ng mensahe sa kaibigan na nasa malayong lugar gamit ang pagpapalitan ng liham o hindi kaya ay sa telepono.

2. Instrumental

- ang tungkulin ng wika na ginagamit sa pagtugon sa mga pangangailangan, pakikipag-usap o pag-uutos

Halimbawa: Paggawa ng liham-pangangalakal

3. Regulatori

- ang tungkulin ng wikang ginagamit sa pagkontrol o paggabay sa kilos o asal ng ibang tao.

Halimbawa: Paglalagay ng karatula sa lugar na pagmamay-ari gaya ng “No Tresspassing”.

4. Personal

- ang tungkulin ng wikang ginagamit sa pagpapahayag ng sariling damdamin o opinyon.

Halimbawa: Pagsulat ng talaarawan tungkol sa naranasan mo sa panahon ng pandemya.

5. Imahinatibo

- ang tungkulin ng wikang ginagamit sa pagpapahayag ng imahinasyon sa malikhaing paraan.

Halimbawa: Pagpapahayag ng nararamdaman sa taong sinisinta sa pamamagitan ng pagsulat ng tula at pagbigkas nito.

6. Heuristik

- ang tungkulin ng wikang ginagamit sa paghahanap o paghihingi ng impormasyon.

Halimbawa: Pumunta ka sa isang kumperensiya ngunit hindi mo alam ang tamang daan patungo kaya ikaw ay nagtanong ng tamang direksyon.

7. Representatibo

- ang tungkulin ng wikang ginagamit sa pag-uulat ng mga pangyayari at pagpapaliwanag ng pagkakaugnay-ugnay ng mga bagay, pagpapahayag ng hinuha o pahiwatig sa simbolismo ng isang bagay o paligid.

Halimbawa: mga anunsiyo, pagbibigay ng mensahe, patalastas

Gamit ng Wika

(Roman Jacobson 2003)

Pagpapahayag ng Damdamin (Emotive)

Pagpapahayag ng damdamin, saloobin at emosyon.

Halimbawa: Naks, ha! Ang galing-galing!

Pagbabahagi ng impormasyon (Informative)

• Paglalahad ng impormasyon.

Halimbawa: Enhance community quarantine ang ibig sabihin ng ECQ.

Panghihikayat (Conative)

• Panghihimok at pag-impluwensya sa iba sa pamamagitan ng pag-utos at pakiusap

Halimbawa: Bumili ka ng sabon!

Pagsisimula ng pakikipag-ugnayan (Phatic)

• Pakikipag-ugnayan sa kapwa at makapagsimula ng usapan.

Halimbawa: Saan ka nanggaling?

Pagbanggit ng saloobin, ideya at opinyon (Expressive)

• Paglalahad ng nararamdaman mula pinag-uusapan.

Halimbawa: Gusto kong malaman mo na masama ang loob ko dahil nagsinungaling ka sa akin.

Paggamit bilang Sanggunian (Referential)

• Gamit ng wikang nagmula sa aklat at iba pang sangguniang pinagmulan ng kaalaman upang maiparating ang mensahe at impormasyon

Halimbawa: Dyaryo, magasin at iba pang mga babasahin.

Paggamit ng Kuro-kuro (Metalingual)

Lumilinaw sa mga suliranin sa pamamagitan ng pagbibigay ng komento sa isang kodigo o batas.

Halimbawa: Pagpapahayag ng sariling saloobin sa isang partikular na bagay.

Patalinghaga (Poetic)

• Masining na paraan ng pagpapahayag ng panulaan, prosa, sanaysay at iba pa.

Halimbawa: Tula tungkol sa pag-ibig at buhay.

Pagbibigay ng panibagong tawag (Labelling)

Ang gamit ng wika kapag nagbibigay tayo ng bagong tawag o pangalan sa isang tao o bagay.

Halimbawa: Popstar Royalty ang tawag kay Sarah Geronimo.

KAKAYAHANG KOMUNIKATIBO

Ang kakayahang komunikatibo ay isang konsiderasyon sa pagsasaalang-alang ng paggamit ng wika. Masasabing may kakayahang komunikatibo ang isang tao kung taglay taglay niya ang apat na sangkap gaya ng sumusunod:

KAKAYAHANG KOMUNIKATIBO

1. kakayahang linggwistiko/ istruktural/ gramatikal-kakayahang umunawa at makabuo ng mga estruktura sa wika ayon sa mga tuntunin ng gramatika

2. kakayahang sosyolingwistika-pag- unawa batay sa pagtukoy sa sino, paano, kailan, saan, bakit nangyari ang sitwasyong komunikatibo

3. kakayahang pragmatik: pagtukoy sa kahulugan ng sitwasyong sinasabi, di-sinasabi, ikinikilos ng taong kausap

4. kakayahang diskorsal: pagtiyak sa kahulugang ipinapahayag ng mga teksto/ sitwasyon ayon sa konteksto

KAKAYAHANG KOMUNIKATIBO

Ayon kay Fantini (Pagkalinawan, 2004), may mga salik-panlipunan na dapat isaalang-alang isaalang-alang sa paggamit ng wika tulad ng ugnayan ng nag-uusap, paksa, lugar at iba pa. Nilagom ito ni Dell Hymes sa akronim na SPEAKING.

KAKAYAHANG KOMUNIKATIBO

SETTING

- ang lugar kung saan nag-usap

KAKAYAHANG KOMUNIKATIBO

PARTICIPANTS

- kung sino ang kausap o kinakausap. Dapat ding magbago-bago ang paraan ng ating pakikipagtalastasan depende sa kung sino ang taong nasa ating harapan o di kaya'y sinusulatan.

KAKAYAHANG KOMUNIKATIBO

ENDS

- ang layunin sa pakikipag-usap.

KAKAYAHANG KOMUNIKATIBO

ACT SEQUENCE

- Isinasaalang-alang nito ang daloy o takbo ng usapan.

KAKAYAHANG KOMUNIKATIBO

KEYS

- paggamit ng pormal at di-pormal na paraan sa pakikipag-usap.

KAKAYAHANG KOMUNIKATIBO

INSTRUMENTALITIES

- ang lengguwahe o instrumentong ginamit upang makipagkomunikasyon

KAKAYAHANG KOMUNIKATIBO

NORMS

- ang paksang pinag-uusapan.

KAKAYAHANG KOMUNIKATIBO

GENRE

- kung nagsasalaysay ba, nakikipagtalo, naglalarawan, nagpapaliwanag o naglalahad.

Pagyamanin

Pag-unawa sa Cohesive Devices

Gawain 1.1: Piliin sa loob ng panaklong ang cohesive device na angkop gamitin sa pangungusap.

Gawain 1.2: Tukyin ang gamit ng wika sa bawat pahayag.

Gawain 1.3: Bumuo ng mga pangungusap sa tulong ng sumusunod na cohesive device.

Open Ended

anapora gamit ang panghalip na kami

Open Ended

katapora gamit ang panghalip na tayo

Open Ended

pang-ugnay gamit ang pangatnig na sapagkat

Open Ended

ellipsis

Isagawa

Makipagtalastasan sa mga taong kasama sa bahay. Obserbahan ang mga pahayag na ginagamit nila sa pakikipag-usap at itala ang mga ito. Ipaliwanag kung paano ito ginamit.

Draw

Isaisip

Tukuyin kung kailan ginagamit ang bawat pahayag sa unang hanay ng tsart. Lagyan ng tsek (√) ang kolum na tumutukoy sa iyong sagot.

Draw

Makipagtalastasan sa mga taong kasama sa bahay. Obserbahan ang mga pahayag na ginagamit nila sa pakikipag-usap at itala ang mga ito. Ipaliwanag kung paano ito ginamit.

Tayahin

Basahin at unawain ang bawat pangungusap. Tukuyin ang cohesive device mula sa pagpipilian. Isulat ito sa iyong sagutang papel.

Open Ended

Karagdagang Gawain