Prawa i obowiązki pracownika

Zatrudnianie pracownika

KODEKS PRACY

- akt prawny regulujący prawa i obowiązki pracowników, gdzie jedna ze stron stosunku pracy to pracownik, a druga to pracodawca.
Kodeks pracy określa:
- zasady nawiązywania i rozwiązywania umowy o pracę;
- czas pracy;
- urlopy pracownicze - wypoczynkowe, bezpłatne, okolicznościowe;
- wynagrodzenie;
- obowiązki pracodawcy i pracownika;
- zasady bezpieczeństwa i higieny pracy;
- zatrudnianie małoletnich;
- sposoby rozpatrywania sporów.

By Monika Mrożek

​1974 r.

Pracodawca - każda jednostka organizacyjna, a także osoba fizyczna zatrudniająca pracowników.

​Pracownik - osoba zatrudniona na podstawie umowy o prace, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę

​Formy zatrudnienia

- wynikające z nawiązania stosunku pracy:
- umowa o pracę - pracownik biurowy
- powołanie - Prezes państwowej agencji
- wyboru - wójt, burmistrz
- mianowanie - sędzia w Sądzie okręgowym
- spółdzielca umowa o pracę - piekarz w spółdzielni piekarskiej

- wynikające z zawarcia umowy cywilnoprawnej:
- umowa zlecenie - wykonanie określonej czynności -student pracujący jako kelner
- umowa o dzieło - wykonanie określonego dzieła -malarz
- kontrakt menedżerski - prezes spółki
- umowa agencyjna - firmy ubezpieczeniowe
- wolontariat
- staż - absolwent na stażu w kancelarii adwokackiej
- praktyka absolwencka

​Umowa o pracę - elementy

• data zawarcia umowy

• termin rozpoczęcia pracy

• strony umowy

• rodzaj umowy (okres próbny, czas określony, czas nieokreślony)

• rodzaj umówionej pracy (stanowisko)

• miejsce wykonywania pracy

• wymiar czasu pracy

• kwota wynagrodzenia

Prawa i obowiązki pracownika

Word Cloud

Jakie są obowiązki pracownika?

Obowiązki pracownika

• sumienne wykonywanie pracy

• stosowanie się do poleceń przełożonych (jeśli są one zgodne z umową oraz przepisami prawa)

• stosowanie się do czasu pracy

• stosowanie się do obowiązujących przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy i przeciwpożarowych

• przestrzeganie regulaminu pracy

• nie należy przekazywań osobom z zewnątrz informacji o przedsiębiorstwie, które mogłyby narazić pracodawcę na stratę

• nie wolno prowadzić działań konkurencyjnych wobec pracodawcy.

Word Cloud

Jakie są prawa pracownika?

Prawa pracownika 
- do 40 godzinowego czasu pracy /tydzień
- do terminowego otrzymywania wynagrodzenia
- prawo do odpoczynku (11 godzin podczas doby, jednej 15 min. przerwy)
- prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego
- prawo do bezpiecznych warunków pracy
- prawo do korzystania z systemu zabezpieczeń społecznych i świadczeń socjalnych

Prawa i obowiązki pracodawcy

Word Cloud

Jakie są obowiązki pracodawcy?

Obowiązki pracodawcy

• swobodny dobór pracowników

• pisemne potwierdzenie ustaleń - umowa, aneks,

• poinformowania pracownika o warunkach zatrudnienia (do 7 dni od zawarcia umowy)

• zapoznania pracownika z jego obowiązkami

• organizowania pracy

• terminowego wypłacania wynagrodzeń

Prawa pracodawcy

• zatrudniania pracowników zgodnie ze swoimi kryteriami

• zwalniania pracowników

• ustalenia warunków pracy

• ustalenia warunków płacy

• stosowania sankcji w sytuacji niewywiązywania się pracownika z powierzonych mu zadań np. odpowiedzialność porządkowa, odpowiedzialność materialna

​Zatrudnianie młodocianych

Młodociany pracownik - wiek 15-18 r.ż

Prawa młodocianego pracownika:
- prawo do urlopu - po 6-ciu miesiącach - 12 dni roboczych
- ograniczona liczba godzin pracy
do 16 r.ż - 6 h / dobę; powyżej 16 r.ż - do 8 h /doba
tygodniowy wymiar czasu pracy w trakcie roku szkolnego nie może przekraczać 12 godzin / tydz.
- nie może wykonywać pracy w godzinach nadliczbowych oraz nocą
- prawo do przerw w pracy - co najmniej 30 minut jeśli czas pracy przekracza 4,5 h

Płaca brutto/
płaca netto

Płaca netto/brutto

wynagrodzenie po potrąceniu podatków i składek ZUS

​płaca netto

wynagrodzenie łącznie z podatkami i składkami ZUS - składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz podatku dochodowego od osób fizycznych PIT

​płaca brutto

​płaca to cykliczne wynagrodzenie przysługujące pracownikowi w efekcie nawiązania stosunku pracy. Powinna być wypłacana minimum 1 w miesiącu.

​Pensja netto to zazwyczaj około 72-74% pensji brutto, ale procent różnicy rośnie wraz z wyższymi zarobkami.

​Płaca minimalna - wysokość płacy gwarantowana pracownikom przez prawo

2025 r. - 4666 zł / 3510,92 zł

QUiZZ

Multiple Select

Które z poniższych osób można zatrudnić jako pracownika młodocianego?

• Osobę w wieku 15 lat, która ukończyła szkołę podstawową

• Osobę w wieku 14 lat, zatrudnioną w pełnym wymiarze godzin

• Osobę w wieku 16 lat, podejmującą pracę w celu przygotowania zawodowego

• Osobę w wieku 13 lat, wykonującą pracę na budowie

Multiple Select

Jakie obowiązki ma pracodawca wobec pracownika młodocianego?

• Ograniczenie czasu pracy młodocianego do maksymalnie 6 godzin dziennie (w wieku poniżej 16 lat)

• Możliwość zlecania pracy nocnej

• Zapewnienie przerw w pracy (co najmniej 30 minut, jeśli czas pracy przekracza 4,5 godziny)

• Zwolnienie młodocianego pracownika z obowiązku przestrzegania BHP

Multiple Select

Zaznacz formę zatrudnienia, która wynika z zawarcia umowy cywilnoprawnej:

• Umowa o pracę
• Powołanie

• Umowa zlecenie
• Umowa o dzieło

Multiple Select

Które z poniższych form zatrudnienia mogą dotyczyć kadry kierowniczej?

• Kontrakt menedżerski

• Wolontariat

• Wybór

• Umowa o dzieło

• Powołanie

Multiple Select

Które z poniższych stwierdzeń dotyczących umowy zlecenia są prawdziwe?

• Zleceniobiorca nie ma prawa do płatnego urlopu

• Umowa zlecenie podlega oskładkowaniu ZUS w większości przypadków

• Zleceniobiorca ma zagwarantowane minimalne wynagrodzenie za cały miesiąc pracy

• Zleceniodawca nie musi zapewniać zleceniobiorcy narzędzi pracy

• Umowa zlecenie zawsze prowadzi do nawiązania stosunku pracy

Multiple Select

Które z poniższych praw przysługują pracownikowi zatrudnionemu na umowę o pracę?

• Prawo do jednostronnego ustalania godzin pracy

• Prawo do corocznego, płatnego urlopu wypoczynkowego

• Prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy

• Prawo do rezygnacji z ubezpieczenia zdrowotnego

• Prawo do wynagrodzenia za pracę

Multiple Select

W jakich sytuacjach pracownik może odmówić wykonania polecenia służbowego?

• Pracownik może odmówić wykonania polecenia służbowego, gdy jest ono niezgodne z prawem, zagraża zdrowiu lub życiu,

• Pracownik może odmówić, gdy jest zmęczony.
• Pracownik może odmówić, gdy polecenie jest zbyt trudne.
• Pracownik może odmówić, gdy nie lubi swojego szefa.
• Gdy polecenie narusza zasady bezpieczeństwa i higieny pracy

Multiple Select

Które z poniższych elementów mają wpływ na różnicę między płacą brutto a netto?

• Dodatkowe benefity pozapłacowe, np. karnet na siłownię

• Koszty transportu ponoszone przez pracownika

• Składki na ubezpieczenie społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe)

• Zaliczka na podatek dochodowy

Multiple Select

Które z poniższych stwierdzeń dotyczących wynagrodzenia są prawdziwe?

• Wynagrodzenie brutto to kwota przed potrąceniem podatków i składek ZUS

• Wynagrodzenie netto to kwota, którą pracownik otrzymuje „na rękę”

• Pensja netto zależy od składek i ulg podatkowych

• Pracownik może samodzielnie zdecydować, czy chce odprowadzać składki na ZUS