10.SINIF BİYOLOJİ

Aşağıda kalıtımla ilgili bazı temel kavramların tanımı verilmiştir.

• Bir karakterin kalıtımından sorumlu gen çeşitlerinin her birine …………… denir.

• Genotip ve çevresel faktörlerin etkisiyle ortaya çıkan dış görünüşe …………… denir.

• Kromozomların kalıtsal bir karakterin oğul döllere aktarılmasını sağlayan bölümüne …………… denir.

• Bir karakter bakımından heterozigot olan bireylere ……………denir.

Buna göre, yukarıda tanımı verilmeyen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

• HOMOZİGOT

• GEN

• MONOHİBRİT

• FENOTİP

• ALEL GEN

Mendel'in kalıtım çalışmalarında başarılı sonuçlar alması bezelyeleri seçmiş olmasıyla ilgilidir.

I. Kolay yetiştirilmesi

II. Çeşitli karakterlerin kalıtımını sağlayan genlerin bağlı olması

III. Kendi kendine tozlaşabilecek çiçek yapısına sahip olması

Yukarıda verilenlerden hangisi Mendel'in çalışmalarında bezelye bitkisini kullanmasının avantajlarından biri olamaz?

• YALNIZ I

• YALNIZ II

• YALNIZ III

• I VE III

• II VE III

Aşağıdaki önermelerden hangisi Mendel'in monohibrit çaprazlamalarının sonuçlarından biri değildir?

• Karakterlerin atadan yavruya geçmesini sağlayan birim faktörler (gen) bulunur.

• Bir karakterin zıt özelliklerine sahip iki saf döl çaprazlandığında F₁ dölündeki bütün bireyler birbirine benzer.

• Bir çift genden her biri eşit olasılıkla ve değişmeden birbirinden ayrılarak farklı gametlere geçer.

• Birden fazla karakterin kalıtımında alel gen çiftleri bağımsız olarak gametlere dağılır.

• Bir bireyde bir karakter için birbirinden farklı aleller bulunursa bunlardan biri baskın olur, diğeri ise çekinik kalır.

Nesilden nesile aktarılabilen bir karakter için heterozigot genotipteki bireyler iki alelin değişik orandaki etkileri sonucu,

I. baskın,

II. eş baskın,

III. eksik baskın

Fenotiplerinden hangilerine sahip olabilir?

• YALNIZ II

• YALNIZ III

• I VE II

• I VE III

• I, II VE III

Bir karakterin kalıtımı hakkında verilen,

I. Diploit bir canlıda resesif bir özelliğin canlının fenotipinde görülmesi.

II. Canlının fenotipinde baskın genin etkisinin görülmesi.

III. Anne ve babasında bulunmayan bir özelliğin yavru bireyde ortaya çıkması

Durumlarından hangileri canlının bu karakter yönüyle homozigot olduğunu kanıtlar?

• YALNIZ I

• YALNIZ II

• YALNIZ III

• I VE II

• I VE III

Aynı türden mor çiçekli iki bezelye bitkisi arasında yapılan çaprazlama sonucunda 3/40 mor çiçekli, 1/40 beyaz çiçekli olan F₁ dölü elde edilmiştir. F₁ dölünden alınan mor çiçekli iki bezelye bitkisiyle yapılan ikinci çaprazlamada ise elde edilen F₂ dölündeki tüm bitkiler mor çiçekli olmuştur.

(Çiçek rengi geninin mor ya da beyaz olmasını sağlayan aleller arasında tam baskınlık vardır.)

Buna göre;

I. F₁ dölünü oluşturan mor çiçekli ebeveynlerin her ikisi de heterozigottur.

II. F₁ dölündeki beyaz çiçekli bireyler homozigottur.

III. F₁ dölündeki mor çiçekli bireylerin bir kısmı homozigot, bir kısmı heterozigottur.

IV. ikinci çaprazlamaya alınan mor çiçekli bireylerden en az biri homozigottur.

Yukarıda verilen açıklamalardan hangilerinin doğruluğu kesin değildir?

• YALNIZ III

• I VE II

• I VE IV

• II VE III

• II VE IV

. İki alel gen tarafından kontrol edildiği bilinen otozomal bir karakter açısından zıt fenotipe sahip iki arı (saf) dölün çaprazlanması sonucunda,

I. baskın,

II. çekinik,

III. eş baskın,

IV. eksik baskın

Fenotipli bireylerden hangileri oluşamaz?

• YALNIZ II

• YALNIZ IV

• I VE III

• II VE III

• III VE IV

Bağımsız olarak kalıtılan üç karakter için AabbDd genotipli bir birey ile ilgili olarak;

I. Dört çeşit gamet oluşturur.

II. Bütün genleri çekinik olan gameti oluşturma ihtimali 1/2 dir.

III. Vücut hücreleri diploittir.

Yukarıda verilen ifadelerden hangileri söylenebilir?

• YALNIZ I

• YALNIZ III

• I VE II

• I VE III

• II VE III

I. Çevre faktörlerinin etkisiyle ile işleyiş biçimleri değişebilir.

II. Yapısının onarılamaz biçimde değişimi kalıtsal hastalık olarak ortaya çıkabilir.

III. Kromozomların lokuslarında bulunan DNA parçalarıdır.

IV. Etkisini fenotipte gösterirse seleksiyona uğrayabilir.

V. Aynı karakterin kalıtımını sağlayan alelleri bir kromozom üzerinde yer alır.

Kalıtım birimi olan genlerle ilgili olarak yukarıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

• I

• II

• III

• IV

• V

Çaprazlama çalışmalarında genotipi belirli olan ana ve babanın meydana getirebileceği gamet çeşitleri tahmin edilebilir. Çünkü gametler meydana gelirken mayozda homolog kromozomların dolayısıyla bunların üzerindeki alellerin birbirinden ayrılacağı bilinmektedir.

Buna göre genotipi bilinen bir bireyin mayozla oluşturacağı gamet çeşidini;

I. Homozigot karakterleri bulunduran kromozom çifti sayısı.

II. Homolog kromozomlar arasında parça alış verişi.

III. Heterozigot karakterleri bulunduran kromozom çifti sayısı.

Yukarıda verilenlerden hangileri etkilemez?

• YALNIZ I

• YALNIZ II

• YALNIZ III

• I VE II

• II VE III