ข้อสอบ PISA สู่โลกดิจิทัลด้วยเกม (PISA ยกกำลังเล่น WITH M.3)

สถานการณ์ A : ในป่าเขตอุทยานแห่งชาติทับลาน เป็นระบบนิเวศที่มีความสมบูรณ์เป็นอย่างมากอีกที่หนึ่ง มีไม้ยืนต้น พืชสมุนไพร กล้วยป่า ผลไม้ป่าต่างๆ กวาง ช้าง นกเหยี่ยว เสือ และสิ่งมีชีวิตอื่นๆอีกมากมายซึ่งช่วยเหลือเกื้อกูลกันจึงทำให้ป่าแห่งนี้สมบูรณ์

วันหนึ่งเกิดเหตุการณ์คนลักลอบตัดไม้ เพื่อนำต้นไม้ และพืชพรรณต่างๆไปขาย จึงส่งผลทำให้ระบบนิเวศสูญเสียความสมดุลเป็นอย่างมาก

คำถาม : จากเหตุการณ์ข้างต้น สิ่งมีชีวิตประเภทใดจะได้รับผลกระทบมากเป็นอันดับแรก

• ก. ผู้บริโภคสัตว์

• ข. ผู้ย่อยสลาย

• ค. ผู้บริโภคพืช

• ง. ผู้บริโภคพืชและสัตว์

Answer explanation

ตอบข้อ ค เพราะ ผู้บริโภคพืชจะบริโภคอาหารจำพวกพืชเพื่อใช้ในการดำรงชีวิต จึงส่งผลมากที่สุด

สถานการณ์ A : ในป่าเขตอุทยานแห่งชาติทับลาน เป็นระบบนิเวศที่มีความสมบูรณ์เป็นอย่างมากอีกที่หนึ่ง มีไม้ยืนต้น พืชสมุนไพร กล้วยป่า ผลไม้ป่าต่างๆ กวาง ช้าง นกเหยี่ยว เสือ และสิ่งมีชีวิตอื่นๆอีกมากมาย ซึ่งสภาพแวดล้อม ดิน น้ำ แสงแดด อากาศ ค่อยข้างดีและอุดมสมบูรณ์ดี จึงทำให้ป่าแห่งนี้สมบูรณ์เป็นอย่างมาก

วันหนึ่งเกิดเหตุการณ์คนลักลอบตัดไม้ เพื่อนำต้นไม้ และพืชพรรณต่างๆไปขาย จึงส่งผลทำให้ระบบนิเวศสูญเสียความสมดุลเป็นอย่างมาก

คำถาม : จงตอบ ใช่/ไม่ใช่ ในแต่ละข้อต่อไปนี้

1. 1. ดิน และ น้ำ เป็นองค์ประกอบระบบนิเวศที่ไม่มีชีวิต

2. 2. สมุนไพรป่า เป็นองค์ประกอบระบบนิเวศที่ไม่มีชีวิต

3. 3. จากสถานการณ์ข้างต้น ไม่มีองค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต

• ไม่ใช่ ไม่ใช่ ใช่

• ใช่ ไม่ใช่ ใช่

• ใช่ ใช่ ไม่ใช่

• ใช่ ไม่ใช่ ไม่ใช่

Answer explanation

1. ใช่ เพราะดินและน้ำเป็นองค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต 2. ไม่ใช่ เพราะสมุนไพรป่าเป็นสิ่งมีชีวิต 3. ไม่ใช่ เพราะมีองค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต เช่น ดินและน้ำ ดังนั้นคำตอบคือ ใช่ ไม่ใช่ ไม่ใช่.

สถานการณ์ A : ในป่าเขตอุทยานแห่งชาติทับลาน เป็นระบบนิเวศที่มีความสมบูรณ์เป็นอย่างมากอีกที่หนึ่ง มีไม้ยืนต้น พืชสมุนไพร กล้วยป่า ผลไม้ป่าต่างๆ กวาง ช้าง นกเหยี่ยว เสือ และสิ่งมีชีวิตอื่นๆอีกมากมายซึ่งช่วยเหลือเกื้อกูลกันจึงทำให้ป่าแห่งนี้สมบูรณ์

วันหนึ่งเกิดเหตุการณ์คนลักลอบตัดไม้ เพื่อนำต้นไม้ และพืชพรรณต่างๆไปขาย จึงส่งผลทำให้ระบบนิเวศสูญเสียความสมดุลเป็นอย่างมาก

คำถาม : จากสถานการณ์ A จงบอกสิ่งมีชีวิตที่เป็น ผู้บริโภคพืช ผู้บริโภคสัตว์ ตามลำดับ (พิมพ์ตอบโดยไม่เว้นวรรค)

Answer explanation

นกเหยี่ยว คือ ผู้บริโภคซากสัตว์

สถานการณ์ B : น้องไข่ตุ๋นเป็นเด็กดีไปช่วยคุณแม่ซื้อของที่ตลาดนัดทุ่งโพธิ์ โดยได้ตกลงกันว่าวันนี้จะทำเมนูต้มยำปลานิล จึงได้ไปเลือกซื้อปลาจากตลาด ซึ่งแม่ค้าในตลาดเล่าว่า ปลานิลนี้กินแพลงก์ตอนพืชเป็นอาหาร และจับมาใหม่ๆจากเขื่อน ซึ่งน้องไข่ตุ๋นไม่ทราบว่าเขื่อนดังกล่าวนั้นตั้งอยู่ใกล้เคียงกับเขตโรงงานอุตสาหกรรม ที่มักจะปล่อยน้ำเสียจากกระบวนการในโรงงานอุตสาหกรรมลงแหล่งน้ำชุมชน

คำถาม : จงเขียนห่วงโซ่อาหาร จากสถานการณ์ B โดยใช้สัญลักษณ์ > แทนลูกศร โดยไม่เว้นวรรค (ตัวอย่างเช่น ต้นข้าว>ตั๊กแตน>นก)

สถานการณ์ B : น้องไข่ตุ๋นเป็นเด็กดีไปช่วยคุณแม่ซื้อของที่ตลาดนัดทุ่งโพธิ์ โดยได้ตกลงกันว่าวันนี้จะทำเมนูต้มยำปลานิล จึงได้ไปเลือกซื้อปลาจากตลาด ซึ่งแม่ค้าในตลาดเล่าว่า ปลานิลนี้กินแพลงก์ตอนพืชเป็นอาหาร และจับมาใหม่ๆจากเขื่อน ซึ่งน้องไข่ตุ๋นไม่ทราบว่าเขื่อนดังกล่าวนั้นตั้งอยู่ใกล้เคียงกับเขตโรงงานอุตสาหกรรม ที่มักจะปล่อยน้ำเสียจากกระบวนการในโรงงานอุตสาหกรรมลงแหล่งน้ำชุมชน ด้วยความไม่รู้น้องไข่ตุ๋นจึงนำปลานิลมาทำเป็นอาหาร

คำถาม : จากสถานการณ์ B จงตอบใช่/ไม่ใช่ ตามลำดับ

1. 1. แพลงก์ตอนพืช จะมีปริมาณพลังงานมากที่สุด

2. 2. ปลานิล จะมีปริมาณพลังงานมากที่สุด

3. 3. น้องไข่ตุ๋น จะมีปริมาณพลังงานมากที่สุด

• ใช่ ไม่ใช่ ไม่ใช่

• ใช่ ไม่ใช่ ใช่

• ไม่ใช่ ไม่ใช่ ใช่

• ใช่ ใช่ ไม่ใช่

Answer explanation

ผู้บริโภคลำดับสุดท้ายจะได้รับปริมาณพลังงานน้อยที่สุด

สถานการณ์ B : น้องไข่ตุ๋นเป็นเด็กดีไปช่วยคุณแม่ซื้อของที่ตลาดนัดทุ่งโพธิ์ โดยได้ตกลงกันว่าวันนี้จะทำเมนูต้มยำปลานิล จึงได้ไปเลือกซื้อปลาจากตลาด ซึ่งแม่ค้าในตลาดเล่าว่า ปลานิลนี้กินแพลงก์ตอนพืชเป็นอาหาร และจับมาใหม่ๆจากเขื่อน ซึ่งน้องไข่ตุ๋นไม่ทราบว่าเขื่อนดังกล่าวนั้นตั้งอยู่ใกล้เคียงกับเขตโรงงานอุตสาหกรรม ที่มักจะปล่อยน้ำเสียจากกระบวนการในโรงงานอุตสาหกรรมลงแหล่งน้ำชุมชน ด้วยความไม่รู้น้องไข่ตุ๋นจึงนำปลานิลมาทำเป็นอาหาร

คำถาม : จากสถานการณ์ B ถ้าปลานิลมีพลังงาน 1,000 kcal น้องไข่ตุ๋นจะได้รับพลังงานที่ถ่ายทอดมาจากปลานิลเท่าใด

• 10,000 kcal

• 1,000 kcal

• 100 kcal

• 10 kcal

Answer explanation

น้องไข่ตุ๋นจะได้รับพลังงานจากปลานิลเพียง 10% ของพลังงานทั้งหมดที่ปลามี ซึ่ง 10% ของ 1,000 kcal คือ 100 kcal ดังนั้นคำตอบที่ถูกต้องคือ 100 kcal. (ตามกฎ 10 เปอร์เซ็นต์)

สถานการณ์ B : น้องไข่ตุ๋นเป็นเด็กดีไปช่วยคุณแม่ซื้อของที่ตลาดนัดทุ่งโพธิ์ โดยได้ตกลงกันว่าวันนี้จะทำเมนูต้มยำปลานิล จึงได้ไปเลือกซื้อปลาจากตลาด ซึ่งแม่ค้าในตลาดเล่าว่า ปลานิลนี้กินแพลงก์ตอนพืชเป็นอาหาร และจับมาใหม่ๆจากเขื่อน ซึ่งน้องไข่ตุ๋นไม่ทราบว่าเขื่อนดังกล่าวนั้นตั้งอยู่ใกล้เคียงกับเขตโรงงานอุตสาหกรรม ที่มักจะปล่อยน้ำเสียจากกระบวนการในโรงงานอุตสาหกรรมลงแหล่งน้ำชุมชน ด้วยความไม่รู้น้องไข่ตุ๋นจึงนำปลานิลมาทำเป็นอาหาร

คำถาม : จากสถานการณ์ B การสะสมสารพิษจะถูกสะสมมากที่สุดในสิ่งมีชีวิตใด

Answer explanation

ในสถานการณ์นี้มนุษย์จะได้รับการสะสมสารพิษมากที่สุด เนื่องจากเป็นผู้บริโภคเป็นลำดับสุดท้าย

สถานการณ์ C : ในการสำรวจป่าชายเลนแห่งหนึ่ง พบพืชและสัตว์หลายชนิดดำรงชีวิตร่วมกันในสภาพแวดล้อมที่

   เป็นดินเลน น้ำกร่อย หรือมีน้ำทะเลท่วมถึงสม่ำเสมอ พืชส่วนใหญ่ที่พบเป็นประเภทโกงกาง แสม ลำพูนขึ้นปะปนกัน ส่วนในร่องน้ำและพื้นดินโคลนมีแพลงตอนพืชและสาหร่าย หอย ปูเสฉวน กุ้ง ไส้เดือนทะเล ดอกไม้ทะเล และลูกปลา กระจายอยู่ทั่วไป การศึกษาต่อมาพบว่า การเปลี่ยนแปลงความเค็มของน้ำมีความสำคัญต่อการกระจายของพันธุ์ไม้และสัตว์น้ำในป่าชายเลน

 คำถาม:   จากข้อมูลดังกล่าวเป็นการศึกษาเกี่ยวกับสิ่งใด

• ระบบนิเวศ

• ห่วงโซ่อาหาร

• กลุ่มสิ่งมีชีวิต

• สายใยอาหาร

Answer explanation

ระบบนิเวศ คือ ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งที่มีชีวิตที่อยู่รวมกัน และความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งที่มีชีวิตกับสิ่งแวดล้อมทั้งที่มีชีวิตและไม่มีชีวิต

สถานการณ์ C : ในการสำรวจป่าชายเลนแห่งหนึ่ง พบพืชและสัตว์หลายชนิดดำรงชีวิตร่วมกันในสภาพแวดล้อมที่

   เป็นดินเลน น้ำกร่อย หรือมีน้ำทะเลท่วมถึงสม่ำเสมอ พืชส่วนใหญ่ที่พบเป็นประเภทโกงกาง แสม ลำพูนขึ้นปะปนกัน ส่วนในร่องน้ำและพื้นดินโคลนมีแพลงตอนพืชและสาหร่าย หอย ปูเสฉวน กุ้ง ไส้เดือนทะเล ดอกไม้ทะเล และลูกปลา กระจายอยู่ทั่วไป และพบเหยี่ยวบินอยู่รอบๆบริเวณป่าชายเลนนี้เป็นจำนวนมาก

 คำถาม:   จากข้อมูลดังกล่าว ความสัมพันธ์ของคู่สิ่งมีชีวิตใด เป็นความสัมพันธ์แบบได้ประโยชน์ร่วมกัน

• โกงกาง กับ กาฝาก

• สาหร่าย กับ รา

• ปูเสฉวน กับ ดอกไม้ทะเล

• เหยี่ยว กับ ปลา

Answer explanation

ตอบ ข. สาหร่ายกับรา เป็นความสัมพันธ์แบบภาวะพึ่งพาอาศัย และ ค ปูเสฉวนกับดอกไม้ทะเล เป็นความสัมพันธ์แบบภาวะได้ประโยชน์ร่วมกัน

ก. โกงกางกับกาฝาก เป็นความสัมพันธ์แบบภาวะปรสิต

ข. สาหร่ายกับรา เป็นความสัมพันธ์แบบภาวะพึ่งพาอาศัย

ง. เหยี่ยวกับปลา เป็นความสัมพันธ์แบบภาวะการล่าเหยื่อ

สถานการณ์ C : ในการสำรวจป่าชายเลนแห่งหนึ่ง พบพืชและสัตว์หลายชนิดดำรงชีวิตร่วมกันในสภาพแวดล้อมที่

   เป็นดินเลน น้ำกร่อย หรือมีน้ำทะเลท่วมถึงสม่ำเสมอ พืชส่วนใหญ่ที่พบเป็นประเภทโกงกาง แสม ลำพูนขึ้นปะปนกัน ส่วนในร่องน้ำและพื้นดินโคลนมีแพลงตอนพืชและสาหร่าย หอย ปูเสฉวน กุ้ง ไส้เดือนทะเล ดอกไม้ทะเล และลูกปลา กระจายอยู่ทั่วไป และพบเหยี่ยวบินอยู่รอบๆบริเวณป่าชายเลนนี้เป็นจำนวนมาก

 คำถาม : ข้อมูลแสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับที่อยู่อาศัย จงตอบใช่/ไม่ใช่ ตามลำดับให้ถูกต้อง  

1. 1. ไส้เดือนทะเลมักพบอยู่ตามดินโคลนที่มีความชื้น

2. 2. ลูกปลามักหลบซ่อนตัวจากปลาใหญ่ที่บริเวณดอกไม้ทะเล

3. 3. ตาของเหยี่ยวจะมองเห็นชัดแม้อยู่ในระยะไกลมาก

• ใช่ ใช่ ไม่ใช่

• ใช่ ไม่ใช่ ไม่ใช่

• ไม่ใช่ ไม่ใช่ ใช่

• ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่

Answer explanation

หมายเลข 1 และ 2 แสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับพี่อยู่อาศัย

หมายเลข 3 เป็นข้อมูลที่แสดงถึงความสามารถของเหยี่ยว