Nuladha laku utama

Tumrape wong tanah Jawi

Wong agung ing Ngeksiganda

Panembahan senopati

Kapati amarsudi

Sudani hawa lan nepsu

Pinesu tapa brata

Tanapi ing siyang ratri

Amemangun karyenak tyasing sasama

Ing ndhuwur iku cakepan tembang macapat Sinom, cakepan kang unine kapati amarsudi tegese....

Tembang macapat kaiket dening paugeran kang ora kena diowahi, yaiku guru gatra, guru wilangan lan guru lagu. Tegese guru wilangan yaiku....

Pendhapa omah joglo dumunung ing ngarep dhewe, perangan iki tansah dibuka tanpa ana wates ruwangan. Wujud ruwangan iki ora tanpa ngemu teges. Iki aweh pralambang luhuring pribadi Jawa kang tansah pnarbuka lan mentingake karukunan. Salah siji piguna pendhapa ing omah joglo yaiku kanggo....

Ruwangan iki minangka ruwangan kang istimewa. Ing wiwitane piguna utama ruangan iki saliyane kanggo ngaso utawa turu kang duwe omah, yaiku kanggo nyimpen maneka warna wujud pusaka lan piranti aji liyane. Semana uga yen nindakkake ibadah ana ing papan iki. Ruwangan iki ateges nudhuhake yen manungsa iku tansah eling marang Gusti kang paring kanugrahan.

Saka teks ing dhuwur papan kang dimaksud yaiku.....

Ing sajroning crita pengalaman kang nengsemake ngemot bab-bab kang wigati utawa diarani nilai. Nilai kang ana sesambungane karo adat pakulinan ing sawijining daerah, kegiatan kang wis run tumurun saka para leluhure yaiku kalebu ing....

Yen wong tuwa lagi ngendikan kudu digatekake, aja tumindak sakarepe dhewe.

Basa kang digunakake ing ukara kasebut yaiku....

Crita kasebut dumadi ana ing kali kang gedhe iline. Ing kana katon kabeh uwuh lan barang-barang kang bisa ndadekake tekane lelara tumrap kang manggon ing sakiwa tengene. Perangan kang kamot ing unsur intrinsik crita yaiku perangan....

Dhalang nalika ngelakonake crita wayang mesthi duwe ancas kang pingin diandharake, nanging kalamangsa ora kawetu kanthi walaka, nanging sinandhi ing pitutur-pitutre. Perangan iki kalebu unsur intrinsik crita ing babagan....

Nalika perang Baratayuda ora ana Pandhawa kang wani ngadhepi Pandhita Dorna, amarga para Pandhawa ngurmati yen Pandhita Dorna iku gurune Pandhawa. Sikep utawa lelaku ngene iki diarani....

Sanajan Punakawan (Semar, Greng, Petruk lan Bagong) iku dadi batur lan drajate mung cendhek, nanging disenengi dening para satriya kang duwe tindak laku utama. Kabeh iku kagawa saka tindak tanduk lan pakarti para Punakawan kang jujur, prasaja lan ora neka-neka. Pratelan kasebut nuduhake unsur crita wayang kang diarani....

Ing wektu saiki thiwul minangka jajanan pasar kang merakyat. Panganan iki gampang ditemukake ing saweneh papan. Yen diturut saka sejarahe, thiwul iki mula bukane minangka panganan pokok masyarakat ing jaman biyen nalika jaman penjajahan Jepang lan udakara tahun 1960 an. Thiwul didadekake panganan pokok kanggo ngganti beras nalika regane larang lan ora bisa ketuku. Thiwul digawe saka pohung kang dipeme nganthi garing utawa diarani gaplek. Pohung iku kalebu....

Purworejo uga nduweni jajanan tradhisional kang khas. Panganan tradhisional iku minangka salah sijining unsur kang narik kawigaten lan dadi unsur kang bisa nambah daya tarik wisata ing Purworejo. Ing ngisor iki jinis panganan tradisional khas Purworejo, kajaba....

Babagan budi pekerti lan tumindak becik iku ora mung tinulis ing tata aturan kang gumathok nanging uga diprangguli ing kasusastran-kasusastran. Patuladhan kang becik uga bisa disinau lumantar karya sastra awujud novel. Nilai kang kamot ing novel sing surasane bisa ngadhepi sikep urip lan kapitayan pamaca, mula pamaca duwe kapribadhen kang percaya marang dhiri pribadhine, diarani....

Nuwun para pinisepuh, para sesepuh ingkang dhahat kinurmatan. Para pangembating praja ingkang tuhu sinudarsana. Bapak-bapak, ibu-ibu para rawuh kakung miwah putri ingkang dhahat kinurmatan. Pethilan teks pranatacara ing dhuwur minangka perangan....

Wacanen teks ing ngisor iki kanthi permati!

“ Ibu saha Bapak Toni Suhendra, tuwin putra putri, dalasan sagunging para rawuh. Nuwun keparenga kula matur minangka talanging basa Bapa Rudi Raharjo sakulawarga, kula kadhawuhan masrahaken penganten kakung bagus Rendra Kusuma Adi katur Ibu saha Bapak Toni Suhendra.”

Pratelan sambutan ing dhuwur minangka....

Upacara penganten adat Jawa iku salah sawijining upacara sakral adat Jawa sing duwe rantaman upacara lan tata cara sing wis pakem. Upacara penganten iki ngelambangake sapatemonan antarane penganten putri lan kakung ing kahanan sing mligi kaya dene raja lan ratu. Padatan, rantaman inti upacara dilakoni ing daleme penganten putri, sing dadi pamengku gati yaiku wong tuwa utawa kulawarga penganten putri dibiyantu dening kulawarga penganten kakung. Rantaman adicara penganten adat Jawa ing saben laladan beda miturut kahanan ekonomi saben kulawarga.

Miturut petilan wacana eksposisi ing duwur, sing ora kalebu filosofi adat tradisi mantu yaiku....

Geguritan yaiku salah sijining karya sastra kang awujud puisi basa Jawa. Miturut surasane kang ngemot pangalembana marang Kang Maha Kuwasa diarani....

Simaken geguritan ing ngisor iki!

Suweneng suwe...

Dak rasa atiku saya kepranan

Nora bisa bakal selak

Esemmu kang dadi wewayangan ing batinku

Sansaya ndadekake aku wuyung marang sliramu

Duh kakang pepujaning ati...

Muga sliramu uga rinasa

Laraning wuyung kang ana ing kene...

Miturut surasane geguritan ing ndhuwur kalebu....

Tembung-tembung kang nerangake tumindak pegaweyan diarani tembung....

“Nuwun sewu, menapa kepareng kula nyuwun pirsa?”

Ukara ing ndhuwur kalebu ukara....

Ing ngisor iki ana tuladha ukara, kang kalebu ukara pamenggak yaiku....

Bebasan kaya ancik-ancik pucuking eri, nduweni teges....

Paraga utama sajrone crita Dewa Ruci yaiku....

Bima Bungkus, Laire Gathotkaca, laire Wisanggeni, Wahyu Makutharama, Petruk dadi Ratu, kalebu wayang kang kajupuk saka carita....

Ana ing tata upacara panggih, dilaksanakake tata cara ngidak endhog pitik nganti pecah, banjur penganten putri ngresiki sikil utawa ampeyane penganten kakung nganggo banyu kembang. Tata upacara iki diarani....

Ing tata upacara penganten adhat Jawa uga ana tata upacara minangka pralambang paweh nafkah, sing uga diarani....

Sawijining prosa lawas sing urip ing masyarakat lan anggone nyebarake turun temurun nganggo basa lesan yaiku....

Dongeng kapercayan jaman kuna kang gegayutan karo dewa dewi utawa titah kang ghaib lan manungsa yaiku....

Mangga pamiyarsa menawi mbetahaken winih jagung ingkang top markotop, kula aturi mundhut jagung Bisi 2.

Iklan ing ndhuwur kalebu iklan ana ing....

Wayang wong menika salah satunggaling jinis pagelaran tradisional Jawa. Wayang wong minangka gabungan saking seni darama ingkang ngrembaka ing negeri Eropa kaliyan seni pagelaran wayang ingkang ngrembaka ing tanah Jawa. Pagelaran wayang menika ngrembaka ing kraton kangge hiburan golongan priyayi utawi bangsawan. Ana ing pethilan teks eksposisi ing ndhuwur ana tembung “ngrembaka” kang nduweni teges yaiku....

Perangan pakaian adhat Jawa kanggo nutup sirah sing digawe saka bahan bathik, lumrahe sing nganggo wong lanang. Biasane ana mondholan ing mburine. Perangan pakaian adhat apa sing dikarepake saka wacan ing ndhuwur?

Ing tata upacara adhat penganten, jarik kang arep diagem ora sembarangan bisa digunakake. Jalaran jarik kang diagem duwe makna filosofi kang dianggep donga utawa pangajab. Ing ngisor iki corak jarik kang bisa diagem kajaba....

Yen bisa aja lunga ing dina Setu Paing, menenga nang omah utawa lakonono panggaweanmu ana omah, kelingan to, kuwi dina sedane simbah.

Ukara kasebut kalebu gugon tuhon jinis....

Simaken tembang macapat Gambuh ing ngisor iki!

Sekar gambuh ping....

Kang .... polah kang kalantur

Tanpa tutur katula tula katali

Kadaluwarsa....

Kapatuh pan dadi ....

Tembung-tembung kang jumbuh kanggo njangkepin tembang gambuh ing ndhuwur yaiku....

Pathokane Tembang kinanthi ana….gatra

Guru wilangane tembang kinanthiyaiku…

Tembung Mangka tegese…

Tembung Supadi tegese…

Aksara swara cacae ana…

Kang kalebu watake tembang Dhandhang gula yaiku…

Anak 5 lanang kabeh jenengge…

Mripat soco , menawa lambe…

Tangan Asta ,Menawa Susu..

Anak sapi pedhet ,menawa anak gajah..

Sapa sing kuwat nandhang kahanan

Sapa sing ora krasa kelangan

Ditinggal pas sayang-sayange

Pas lagi jeru-jerune, kowe milih dalan liyane

Ing dhuwur iku pethilan cakepan saka tembang DALAN LIYANE. Tembung sayang-sayange lan jeru-jerune iku kalebu tembung....

Aksara jawa cahane ana ....

Sing ngarang aksara jawa ....

Aksara jawa Ka menawa ditaling tarung unine

Aksara jawa so menawo di suku unine ....