Triết học, kinh tế chính trị, toán học, quân sự

Văn hóa, lịch sử, hóa học, quân sự

Thiên văn, địa lý, y học, âm nhạc

Mỹ học, tâm lý học, quan hệ quốc tế

1859-1924

1895-1924

1859-1942

1895-1942

“Bốn phương vô sản đều là anh em”

“Vô sản thế giới và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại”

“Vô sản thế giới và nhân dân cần lao đoàn kết lại”

“Nhân dân các nước thuộc địa trên thế giới đoàn kết lại”

Triết học cổ điển Đức, Kinh tế chính trị học Anh, Chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp

Triết học Nga, Kinh tế chính trị học Anh, Chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp

Triết học cổ điển Đức, Kinh tế chính trị học Anh, Chủ nghĩa xã hội khoa học Pháp

Triết học cổ điển Ý, Kinh tế chính trị học

Định luật Becnuly, Học thuyết giá trị thặng dư của Mác, Thuyết chính danh của Khổng Tử

Học thuyết về sự tiến hóa các loài của Đacuyn, Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng của Lomoloxop, Thuyết tiến hóa các loài của Svac, Slaydel

Thuyết di truyền của Mendel, Định đề Euclide, Thuyết tiền hóa các loài của Svac, Slaydel

Bộ Tư bản của Mác, Định luật bảo toàn chuyển hóa năng lượng của Lomoloxop, Định luật Becnuly

Triết học, Luật học, Chính trị học

Triết học, Kinh tế chính trị học, Chủ nghĩa xã hội khoa học

Triết học, Chính trị học, Chủ nghĩa xã hội khoa học

Kinh tế học, Chính trị học, Chủ nghĩa xã hội khoa học

Kinh tế cổ điển Anh

Cách mạng công nghiệp Anh

Thuyết trọng nông

Thuyết trọng thương

Tư tưởng xã hội chủ nghĩa của Tomazo Campnela

Tư tưởng xã hội chủ nghĩa của Gieerrac Uynxtteli

Tư tưởng xã hội chủ nghĩa thế kỷ XVIII

Chủ nghĩa xã hội không tưởng ở Pháp

Giai cấp chủ nô

Giai cấp phong kiến

Giai cấp tư sản

Giai cấp công nhân

Khi nhà nước ra đời

Khi xã hội có sự phân hóa giàu – nghèo

Khi có sự xuất hiện các đảng phái chính trị

Khi xã hội có sự phân chia giai cấp

giành, giữ, tổ chức, thực thi

giữ, giành, tổ chức, thực thi

đấu tranh, giành thắng lợi, tổ chức chính quyền, thực thi quyền lực

đấu tranh giai cấp, giành chính quyền, tổ chức bộ máy, thực thi quyền lực

2

3

4

5

Giáo dục văn hóa nghệ thuật, chính trị pháp luật

Đào tạo và giáo dục phẩm chất đạo đức, tư tưởng tình cảm của người cách mạng

Rèn luyện phẩm chất đạo đức, tư tưởng, tình cảm, lối sống

Nhận thức khoa học và giáo dục tư tưởng phẩm chất đạo đức, lối sống

Nguyên thủy

Chiếm hữu nô lệ

Phong kiến

Tư bản chủ nghĩa

Chỉ đơn thuần tăng lên về khối lượng, trọng lượng, kích cỡ

Là sự biến đổi liên tục không định hình được từ dạng này qua dạng khác

Đi từ cao xuống thấp, đi từ hoàn thiện đến hoàn thiện hơn, không có sự phát triển thụt lùi

Đi từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn, bao hàm cả sự thụt lùi đi xuống làm tiền đề cho sự phát triển

1

2

3

4

Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng

Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng correct

Từ lý luận cho đến thực tiễn kiểm nghiệm

Từ nhận thức đơn giản đến phức tạp

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển

Nguyên lý về chung và riêng, nguyên lý về xu hướng phát triển

Nguyên lý về sự tồn tại và nguyên lý về sự phát triển

Nguyên lý về chủ quan và khách quan và nguyên lý phát triển sự vật, hiện tượng

Phản ánh thế giới khách quan vào bộ óc người

Tính chủ quan của con người

Chủ động, sáng tạo và linh hoạt

Phụ thuộc hoàn toàn vào thế giới khách quan

Có quan điểm toàn diện trong nhìn nhận và đánh giá về sự vật và hiện tượng

Có quan điểm lịch sử trong nhìn nhận và đánh giá về sự vật và hiện tượng

Có quan điểm tương đối trong nhìn nhận và đánh giá về sự vật và hiện tượng

Có quan điểm tuyệt đối trong nhìn nhận và đánh giá về sự vật và hiện tượng

Đòi hỏi xem xét sự vật hiện tượng trong xu hướng vận động, phát triển

Hoạt động nhận thức của con người không được bảo thủ, định kiến, nhìn một mặt, một việc một thời điểm

Khi xem xét sự vận hiện tượng chúng ta phải đặt nó trong trạng thái vận động, phát triển, áp dụng quan điểm toàn diện và quan điểm lịch sử cụ thể

Tôn trọng sự vận động của sự vật

Hoạt động vật chất, hoạt động tinh thần

Hoạt động xã hội, lao động, ngôn ngữ

Hoạt động sống, hoạt động văn hóa nghệ thuật, hoạt động chính trị

Hoạt động sản xuất vật chất, hoạt động chính trị - xã hội, hoạt động thực nghiệm khoa học

Không có sự tác động qua lại lẫn nhau, tồn tại độc lập tách rời

Có ảnh hưởng không nhỏ trong hình thành nhận thức của con người

Là cơ sở, nguồn gốc của nhận thức, động lực, mục đích của nhận thức, tiêu chuẩn của chân lý

Quyết định đến hoạt động nhận thức, về nội dung và hình thức cũng như bản chất của nhận thức

Hoạt động tinh thần

“Sản xuất” ra con người

Hình thành nên giai cấp

Sự phát triển của sản xuất vật chất

V.I.Lênin

Mác

Ph. Ăngghen

Hồ Chí Minh

3

4

5

6

Tự nhiên, xã hội

Chủ quan và khách quan

Kinh tế, văn hóa và xã hội

Gắn với sự hình thành nên loài người

Vật chất có trước, ý thức có sau, vật chất quyết định ý thức, thức có sự tác động trở lại đối với vật chất

Ý thức có trước, vật chất có sau, ý thức quyết định vật chất. Vật chất có sự tác động trở lại đối với ý thức

Vật chất và ý thức cùng ra đời, vật chất quyết định ý thức, ý thức có sự tác động trở lại đối với vật chất

Vật chất, ý thức cùng ra đời và tồn tại, vật chất và ý thức không có sự quyết định lẫn nhau

Nguyên lý về sự phát triển

Nguyên lý về hệ thống triết học

Nguyên lý về chủ nghĩa Mác

Nguyên lý về con đường biện chứng