Font size
WorksheetsАуыспалы металдар
Total questions: 61
Worksheet time: 21mins
Ауыспалы элементтер
Үлкен (4-, 5-, 6-) периодтардың қосымша топшасына орналасқан s элементтер
Үлкен (4-, 5-, 6-) периодтардың қосымша топшасына орналасқан d элементтер
Үлкен (4-, 5-, 6-) периодтардың қосымша топшасына орналасқан f элементтер
Үлкен (4-, 5-, 6-) периодтардың негізгі топшасына орналасқан d элементтер
Ауыспалы элементтердің барлығы
металдар
бейметалдар
көмірсутектер
калхогендер
инертті газдар
d-элементтерінің валенттілік электрон конфигурациясын өрнектейтін формула
(n-2)d(1-10)ns2(1)
(n-1)d(1-10)ns3(4)
(n-1)d(1-10)ns2(1)
(n-1)d(10-20)ns2(1)
(n-1)d(1-10)ns2(1) , мұндағы n
нейтроны
валенттілігі
топ нөмірі
период нөмірі
электроны
d элементтер атом құрылысының ерекшелігі
олардың валенттілік электрондарына сыртқы s-электрондар ғана емес, ішкері қабаттың d-электрондары да жатады
сыртқы электрон қабатындағы s элементтер саны көп
d-элементтер 4-, 5-, 6- периодтарда қанша ауыспалы қатар түзеді?
3
2
4
1
d-элементтер 4-, 5-, 6- периодтарда үш ауыспалы қатар түзеді. Бірінші ауыспалы қатар
гелийден радонға дейін
скандийден мырышқа дейін
литийден алюминийге дейін
10 элемент бар
8 элемент бар
Хром мен мыстың сыртқы s-деңгейшесінде бір электрон ғана бар. Себебі
екі s-электронның біреуі үшінші энергетикалық деңгейдегі бос p-орбиталға ауысады
екі s-электронның біреуі үшінші энергетикалық деңгейдегі бос d-орбиталға ауысады
себебі олар қосылыстарда ең төменгі тотығу дәрежелерін көрсетеді
Мыстың қосылыстардағы тотығу дәрежелері
+4
+1
+6
+2
+3
Хромның қосылыстардағы тотығу дәрежелері
+2
-2
+3
+6
+4
Қай топтың d-элементтерінің жоғары валенттілігі мен жоғары тотығу дәрежесі топ нөміріне тең
I-II топтың
III-VII топтың
II топтың
VIII топтың
VII-VIII топтың
d-элементтер бос күйінде қандай қасиет көрсетеді?
бейметалдық
тотықтырғыш
тотықсыздандырғыш
тотығу
Қосымша топшаларда жоғарыдан төмен қарай d-элемент атомдарының тотықсыздандырғыш қасиеті
орташа
өседі
артады
кемиді
жоғарылайды
Металдардың кернеулік қатарында сутекке дейін орналасатын элементтер
белсендірлігі орташа d-элементтер
белсенділігі төмен металдар
бекзат металдар
Fe, Cr, Zn, Mn т.б
Cu, Hg т.б
металдардың кернеулік қатарында сутектен кейін орналасқан металдар
бекзат металдар
белсенділігі төмен металдар
Fe, Cr, Zn, Mn т.б
белсендірлігі орташа d-элементтер
Cu, Hg т.б
Металдар жәй заттар күйінде қандай қасиет көрсетеді?
тотықтырғыш
тотықсыздандырғыш
күшті тотықтырғыш
Металдардың жоғары тотығу дәрежесіндегі қосылыстары қандай қасиет көрсетеді?
тотықсыздандырғыш
тотықтырғыш
Металдардың төменгі тотығу дәрежесіндегі қосылыстары қандай қасиет көрсетеді?
тотықтырғыш
тотықсыздандырғыш
Металдың тотығу дәрежесі өскен сайын оксидтері мен гидроксидтерінің негіздік қасиеті
күшейеді
әлсірейді
артады
Ауыспалы d-металдардың басқа металдармен салыстырғанда қандай қасиеттері жоғары болады?
Тығыздығы
Беріктігі
Жануы
Қайнау ж/е балқу температуралары
иілгіштігі
Электр тогын жақсы өткізетін элементтер
хром
мыс
күміс
берилийй
алтын
Кешенді (комплексті) қосылыстар түзу қабілеті тән
p-элементтерге
s-элементтерге
d-элементтерге
Практикалық маңызы зор ауыспалы металдар
Cu
Zn
Ti
Cr
Fe
Мыстың физикалық қасиеттері
ашық қызғылт түсті созылғыш металл
жеңіл күмістей ақ металл
жақсы тапталады
қиын балқиды
электр тогын жақсы өткізеді
Мыстың балқу температурасы
1668°C
1083°C
419,5°C
1890°C
1539°C
Мыстың химиялық қасиеттері
Құрғақ ауада ж/е бөлме температурасында іс жүзінде мүлдем тотықпайды
қалыпты жағдайда фтормен ғана әрекеттеседі
жоғары температурада жай заттармен де, күрделі заттармен де әрекеттеседі
қыздырғанда барлық дерлік бейметалдармен әрекеттесуге қабілетті
Мыс қандай элементтермен әрекеттеспейді
H, N
Fe, F
C, Si
Zn, Cr
Br, Al
Тұз, күкірт қышқылдарырың сұйытылған ерітінділерімен ж/е сілті ерітінділермен әрекеттеспейтін металл
Cr
Zn
Cu
Ti
Fe
Cu + HNO3 =
реакция нәтижесінде түзілетін өнімдер
Cu(NO3)2
Cu2O
NO
H2O
H2
Cu + HNO3 = CU(NO3)2 + NO ↑ H2O реакцияны теңестіріп коэффициенттер қосындысын тап
20
22
18
8
12
Мырыш қосылыстарда қандай тотығу дәрежесін көрсетеді?
+6
+4
+2
+5
-3
Мырыштың физикалық қасиеттері
ашық қызғылт түсті созылғыш металл
көгілдір күміс түсті металл
бөлме температурасында су мүлдем әсер етпейді
ауада тұрақты
419,5°C температурада балқиды
Мырыш қандай элементтермен әрекеттеспейді?
Fe, Cr
H, N
B, Si
C
Br, O
Мырыш тотықтырғыш емес қышқылдардың құрамынан сутекті ығыстырады. Себебі:
ауыспалы металл
металдардың электрохимиялық кернеу қатарында сутектен кейін орналасқан
металдардың электрохимиялық кернеу қатарында сутекке дейін орналасқан
4Zn + HNO3 = 4Zn(NO3)2 + X + 3H2O
реакция теңдеуіндегі X затын тауып, азот қышқылының алдына тиісті коэффициентін қой.
7
NH4NO3
12
NO2
10
Zn + 4HNO3(конц) =
реакция өнімдері
Zn(NO3)2
Zno
NO
NO2
H2O
Мырыш сілтілермен әрекеттесіп не түзеді?
сульфаттар
оксидтер
гидроксокешен
цинкаттар
гидриттер
Мырыштың сілтілермен әрекеттесу реакциясы
Zn + 2KOH = K2ZnO2 + H2 ↑
Zn + 2NaOH + 2H2O = Na2[Zn(OH)4 + H ↑
Zn + CuSO4 = Cu + ZnSO4
4Zn + 10HNO3 = 4Zn(NO3)2 + NH4NO3 + H2O
Мырышты сілтімен қосып балқытқанда түзіледі:
Zn + 2KOH = K2ZnO2 + H2 ↑
гидриттер
гидроксокешен
цинкаттар
сульфидтер
ангидрит
Титанның қосылыстардағы тотығу дәрежелері
+4
+1
+3
+2
+5
Титанның физикалық қасиеттері
жеңіл ақ күмістей
ашық қызғылт түсті созылғыш металл
қиын балқитын металл
жеңіл бақитын металл
балқу температурасы 1668°C
Титанның жемірілуге қарсы төзімділігі
өте төмен
өте жоғары
жоғары
төмен
орташа
Қалыпты жағдайда титан тотықпайды
суда
газда
ауада
мұхитта
теңіз суында
Титан галогендермен әрекеттеседі. Хлормен реакциясв қанша градус температурада жүреді?
150°C
65°C
200°C
300°C
800°C
Хромның қосылыстардағы тотығу дәрежелері
+2
+3
+4
+6
+7
Хромның физикалық қасиеттері
көгілдір күміс түсті металл
күмістей ақ түсті металл
металдық жылтыры бар
балқу температурасы 1890°C
балқу температурасы 1668°C
Қалыпты жағдайда хром қандай элементпен ғана әрекеттеседі?
хлормен
фтормен
күкіртпен
азотпен
оттекпен
Бөлме температурасында хром қандай ерітінділермен әрекеттеспейді
фосфор қышқылы ерітіндісімен
күкірт қышқылының сұйытылған ерітіндісімен
күкірт қышқылының концентрлі ерітіндісімен
тұз қышқылымен
азот қышқылының конц.ерітіндісімен
Хром сілтілердің сулы ерітінділерінде ерімейді, сілтілердің балқымаларында баяу ериді. Нәтижесінде түзілетін өнімдер
хромит
цинкат
сутек
калий оксиді
су
Cr + KOH =
реакцияны аяқтап, барлық коэффициенттерінің қосындысын тап
KCrO2
15
K2O
18
H2
Хром калий хлоратымен әрекеттесіп түзеді
сутек
калий хроматын
калий хлоратын
хром оксидін
калий оксиді
Cr + KClO3 + 2KOH = X + KCl + H2O
X-ты тап
H2
KCrO2
K2CrO4
KClO3
Cr2O3
Темірдің қосылыстарындағы тотығу дәрежелері
+4
+2
+1
+3
+6
Темірдің физикалық қасиеттері
көгілдір күміс түсті металл
күмістей ақ түсті металл
балқу температурасы 1890°C
балқу температурасы 1539°C
магниттік қасиеті бар
Темірдің аралас оксиді
Fe2O3
FeO
Fe3O4
темірді Fe+3 ке дейін тотықтыратын элементтер
оттек
фтор
йод
хлор
сутек
Темірді Fe+2 ге дейін тотықтырады
хлор
фтор
йод
оттек
күкірт
Қатты қыздарғанда темір ..... әрекеттеседі.
сумен
оттекпен
күкіртпен
хлормен
азотпен
Темір ылғал ауада қалыпты жағдайда қандай заттармен әрекеттесіп қақ түзеді?
метанмен
су буымен
ауамен
оттекпен
азот қышқылымен
Темір не себепті тотықтырғыш қышқылдармен әрекеттеспейді?
ауада тотықпайтындықтан
магниттік қасиеті болғандықтан
енжарланатындықтан
ауыспалы металл болғандықтан
Қандай металдар ауыспалы тотығу дәрежелерін көрсетеді?
түсті
созылғыш
жеңіл
ауыр
металдық жылтыры бар
