Ari sababna si Candrika teu daék betus ka sasaha, ditanya ku itu ku ieu téh angger ngabetem.

“Keun baé antepkeun, meureun keur mangsa mangkat birahi” ceuk kokolot gagak.“Teu umum Olot,” ceuk gagak séjén. “Anu keur mangkat birahi mah biasana sok leuwih motah!”“Sing inget, Si Candrika mah béda jeung batur-baturna, tong disaruakeun jeung gagak anu biasa-biasa atuh!”“Enya ari kitu téa mah, anu loba kaleuwihan mah biasana ogé sok loba kaanéhan”. Antukna si candrika pada ngantep. “Keun, engké ogé cageur sorangan!” Ceuk kokolot gagak.

Ieu di handap kaayaan anu luyu jeung sempalan dongéng di luhur nyaéta?

Unsur carita dina dongéng sarua jeung unsur prosa fiksi séjénna. Ieu di handap anu teu kaasup kana unsur carita, nyaéta….

“Leuh tada teuing resepna lamun aing jadi merak. Bulu éndah, patinggurilap mun katénjo panonpoé. Na ari aing, bulu hideung lestreng, suku pacér, pamatuk gedé, meni teu mararatut!” ceuk si Candrika dina haténa.

Pasipatan Si Candrika anu kagambar dina sempalan dongéng di lihur nyaéta?

Hiji poé Si Candrika hiber néangan kahakanan, bari angger mikiran kahayangna, hayang jadi merak. Barang ngaliwat kahiji walungan, manéhna nénjo baju merak, nambru disisi walungan. Ku manéhna di deukeutan. “Kamana anu bogana?” Si Candrika ngomong sorangan. Luak-lieuk euweuh sasaha. Buru-buru baé baju merak téh disamber, dibawa hiber kanu jauh tidinya. Clé dina tangkal anu suni. Rap baju merak téh dipaké. Logor teuing, waktu dicobaan 1.     dipaké hiber téh kokoplokan. “Kawasna mah kudu dirapet!” 

Ieu di handap mangrupa hal pamohalan anu aya dina sempalan dongéng di luhur, iwal.…

Ana pok teh Si Candrika ngomong “Tunya-tanya teuing atuh!”

“Pilakadar nanya, wajar wéh da urang téh tatangga,” tembal si Culindra.

“Tatangga sih tatangga, tapi bangsa andika mah teu pantes cacampuran jeung bangsa merak. Sing ngarumasakeun manéh wé atuh, boga rupa goréng patut, bulu hideung lestreng, teu béda ti areng! Béda pisan jeung bangsa kuring mah. Sirah dimakuta kukuncung, buntut hurang-hérang, éndah taya babandinganana!”

Dumasar sempalan dongéng di luhur sipat Si Candrika nyaéta….

Aya carita “Nyi Roro Kidul” sumebar di masarakat. Carita saperti kitu kaasup kana dongéng….

1.     Si Kabayan ka Puskesmas

Éta mah si Kabayan meni unggal poé Kemis ka Puskesmas téh, teu aya pikir kadua, sagedé carangka da buktina, geus puguh rieut ka Dokter, nyeri beuteung ka Dokter, digégél sireum ogé ka Doktér, rorombéheun ogé disuntik. Pokona mah sagala ka dokter.

Ayeuna duka deuk naon geus andéprok deui waé.

Dokter  : “Aya naon deui manéh Kabayan?”

Kabayan: “Sumuhun badé nyungkeun landong” Ceuk si Kabayan bari palaya-peleyé.

“Ieu aya anak beurit di jero beuteung”

Dokter: “Duh karunya teuing, di dieu mah teu sadia ubarna Kabayan. Cing cobaan ayeuna mah neureuy anak ucing hirup-hirup, sangkan éta anak beurit anu dijero beuteung téh ditewak”

Kalimah di handap ieu anu kaasup kana kalimah parentah anu diluhur nyaéta....

Mana anu bener ngeunaan dongéng ieu di handap?

1.          Di Jawa Timur aya lembur anu ngaranna Bubat. Aya anu nyangka pangna dingaranan kitu téh, lantaran baheulana di dinya kungsi aya riributan nu ngabubat-babit pedang. Nyaéta dina waktu balad Sunda perang campuh jeung balad Majapait. Éta kajadian katelah baé Perang Bubat. Caritana sakumaha anu rék dicaritakeun ayeuna.

Waktu Prabu Hayam Wuruk dijenengkeun Jadi Raja di Karajaan Majapait, yuswana kaétang anom kénéh pisan. Malah nepi ka sawatara taun ti harita, tetep baé henteu kagungan praméswari. Éta hal ku sapangeusi karaton, katut abdi-abdina di Karajaan Majapait, dianggap ngurangan komara nu jeneng raja.

Ku sabab kitu, parasepuh jeung parayogi, geus ngémutan kalayan hormat, sangkan Kangjeng Raja énggal kagungan garwa. Ari walerna, sanés teu kersa kagungan garwa, nanging teu acan aya anu cop sareng manahna. Pirang-pirang putri anu gareulis, putra bupati, malah aya putra raja, anu sasatna mah bari dibaktikeun ka Sang Raja, henteu aya hiji ogé anu kamanah.

Nilik kana carita jeung tokohna, dongéng di luhur mangrupa dongéng….

Tarjamahan anu paling bener tina kalimah “Ibu pergi ke pasar” nyaéta….

“Paman saya memakai baju sangat rapih”. Tarjamahan anu paling bener tina éta kalimah nyaéta….

.“Kreatifitas dalam belajar merupakan salah satu hal yang penting. “ Tarjamahan  basa Sunda tina kalimah di luhur anu paling merenah nya éta....

Tarjamahan tina paribasa “dari mulut ke mulut” nyaéta….

Tarjamahan nyaéta karya hasil narjamahkeun tina basa séjén, atawa istilahna....

Kecap takwa mangrupa kecap serepan tina basa….

Tarjamahan tina amis daging nyaeta….

Tarjamahan tina paribasa béngkok tikoro nyaéta ....

Tarjamahan tina paribasa agul ku payung butut nyaeta ....

Tarjamahan bentik curuk balas nunjuk nyaeta ....