WorksheetsAdolygu Moc Rhagfyr
Total questions: 89
Worksheet time: 45mins
Pam mae gwyddonwyr yn rhoi enw gwyddonol i bob organeb?
Er mwyn osgoi dryswch ac er mwyn gallu defnyddio'r un enw fyd-eang
Er mwyn swnio'n fwy proffesiynol
Er mwyn gallu wybod genws a rhywogaeth unrhyw anifail
Beth yw addasiad morffolegol?
Addasiad adeileddol
Addasiad ymddygiadol
Beth ydy anifeiliaid yn cystadlu amdano?
Bwyd, tiriogaeth a chymar
Olau, dwr, mwynau a lle i dyfu
Beth ydy planhigion yn cystadlu amdano?
Bwyd, tiriogaeth a chymar
Olau, dwr, mwynau a lle i dyfu
Beth yw cystadleuaeth fewnrhywogaethol?
Cystadleuaeth rhwng rhywogaethau gwahanol
Cystadleuaeth rhwng aelodau o'r un rhywogaeth
Heblaw am gystadleuaeth, beth ydy maint poblogaeth yn cael ei effeithio gan?
Ysglyfaethu
Llygredd
Clefyd
Mudo
Beth ydy bioamrwyiaeth yn fesur o?
Yr amrywiaeth o rywogaethau gwahanol
Niferoedd o bob un o'r rhywogaethau mewn ardal benodol
Amrywiaeth yn y tir a lefelau o'r ecosystem
Mae bioamrywiaeth yn bwysig oherwydd ei fod yn darparu....
Bwyd
Deunyddiau diwydiannol
Meddyginiaethau newydd
Gwella llesiant dynol
Ecosystem stabl
Sut gallen ni diogelu bioamrywiaeth?
Y Confensiwn ar Fasnach Ryngwladol mewn Rhywogaethau Mewn Perygl (CITES)
Safleoedd o Ddiddoredb Gwyddonol arbennig, sef ardaledd dynodedig a statws gwarchodedig (SSSI)
Cwotau pysgota wedi'u gorfodi'n gyfreithlon
Rhaglenni bridio caeth mewn swau a rhyddhau
Parciau Cenedlaethol a banciau hadau
Beth sy'n lleihau bioamrwyiaeth?
Newid yn yr defnydd o dir
Newid yn yr hinsawdd
Ecsbloetio gormodol
Cyflwyno rhywogaethau estron
Gor-hela
beth yw hafaliad mesur bioamrwyiaeth o fewn cwadrat?
Nifer o rywogaeth x wedi'u cofnodi yn y cwadratau
N = MC/R
Sut ydyn yn mesur bioamrwyiaeth planhigion?
Cwadrat
techneg dal ac ail-ddal
Sut ydyn yn mesur bioamrwyiaeth anifeiliaid?
Cwadrat
techneg dal ac ail-ddal
beth yw hafaliad mesur bioamrwyiaeth yn y techneg dal ac ail-ddal?
Nifer o rywogaeth x wedi'u cofnodi yn y cwadratau
N = MC/R
Wrth ddefnyddio data dal ac ail-ddal, beth yw tybiaethau a wneud yn cynnwys?
Dim marwolaeth
Mewnfudo neu allfudo
Nid yw'r techneg macio yn effeithio ar y siawns o oroesi
Epil newydd
Beth yw ysglyfaethwr?
Anifail sy'n hela ac yn bwyta un arall am fwyd
Anfiail sy'n cael ei fwyta gan ysglyfaethwr
Organeb sy'n bwyta planhigyn crwd.
Organeb sy'n byw yn y wlad
Beth yw ysglyfaeth?
Anifail sy'n hela ac yn bwyta un arall am fwyd
Anfiail sy'n cael ei fwyta gan ysglyfaethwr
Organeb sy'n bwyta planhigyn crwd.
Organeb sy'n byw yn y wlad
Beth yw pla?
Anifail sy'n hela ac yn bwyta un arall am fwyd
Anfiail sy'n cael ei fwyta gan ysglyfaethwr
Organeb sy'n bwyta planhigyn crwd.
Organeb sy'n byw yn y wlad
Beth yw rhywogaeth frodorol?
Anifail sy'n hela ac yn bwyta un arall am fwyd
Anfiail sy'n cael ei fwyta gan ysglyfaethwr
Organeb sy'n bwyta planhigyn crwd.
Organeb sy'n byw yn y wlad
Beth yw rhywogaeth estron?
Organeb a gyflwynir i wlad lle nad yw'n frodorol
Organeb estron sydd wedi cael effaith negyddol ar y rhywogaeth frodorol.
Beth yw rhywogaeth ymledol?
Organeb a gyflwynir i wlad lle nad yw'n frodorol
Organeb estron sydd wedi cael effaith negyddol ar y rhywogaeth frodorol.
Beth yw'r 5 teyrnas?
Bacteria
Microorganebau/ organebau ungellog
Ffyngau
Planhigion
Anifeiliaid
Pa un yw PARTH?
Y grwpiau mwyaf. Mae yna dri ____. Eukarya Bacteria ac archaea
Anifeiliaid, planhigion, ffyngau, organebau ungellog a bacteria
Mae'r grwpiau'n lleihau ac mae'r organebau yn fwy tebyg am fod ganddynt fwy o nodweddon morffolegol yn gyffredin.
Rhan gyntaf enw gwyddonol organeb. Dechrau gyda priflythyren, e.e. Panthera.
Ail ran o enw gwyddonol organeb, e.e. tigris
Pa un yw TEYRNAS?
Y grwpiau mwyaf. Mae yna dri ____. Eukarya Bacteria ac archaea
Anifeiliaid, planhigion, ffyngau, organebau ungellog a bacteria
Mae'r grwpiau'n lleihau ac mae'r organebau yn fwy tebyg am fod ganddynt fwy o nodweddon morffolegol yn gyffredin.
Rhan gyntaf enw gwyddonol organeb. Dechrau gyda priflythyren, e.e. Panthera.
Ail ran o enw gwyddonol organeb, e.e. tigris
Pa un yw FFYLWM, DOSBARTH A TEULU?
Y grwpiau mwyaf. Mae yna dri ____. Eukarya Bacteria ac archaea
Anifeiliaid, planhigion, ffyngau, organebau ungellog a bacteria
Mae'r grwpiau'n lleihau ac mae'r organebau yn fwy tebyg am fod ganddynt fwy o nodweddon morffolegol yn gyffredin.
Rhan gyntaf enw gwyddonol organeb. Dechrau gyda priflythyren, e.e. Panthera.
Ail ran o enw gwyddonol organeb, e.e. tigris
Pa un yw GENWS?
Y grwpiau mwyaf. Mae yna dri ____. Eukarya Bacteria ac archaea
Anifeiliaid, planhigion, ffyngau, organebau ungellog a bacteria
Mae'r grwpiau'n lleihau ac mae'r organebau yn fwy tebyg am fod ganddynt fwy o nodweddon morffolegol yn gyffredin.
Rhan gyntaf enw gwyddonol organeb. Dechrau gyda priflythyren, e.e. Panthera.
Ail ran o enw gwyddonol organeb, e.e. tigris
Pa un yw RHYWOGAETH?
Y grwpiau mwyaf. Mae yna dri ____. Eukarya Bacteria ac archaea
Anifeiliaid, planhigion, ffyngau, organebau ungellog a bacteria
Mae'r grwpiau'n lleihau ac mae'r organebau yn fwy tebyg am fod ganddynt fwy o nodweddon morffolegol yn gyffredin.
Rhan gyntaf enw gwyddonol organeb. Dechrau gyda priflythyren, e.e. Panthera.
Ail ran o enw gwyddonol organeb, e.e. tigris
Beth yw cam 1 y dull cwadrat?
Rhannu'r ardal i'w sampl i grid wedi'i rifo. Mae pob sgwar yn y grid yr un maint ag un cwadrat.
Defnyddio'r generadur haprifau i ddewis rhifau'r sgwariau i'w samplu.
Gosod y cwadrat ar bob un o'r sgwariau wedi'u rhifo ar y tro.
Adnabod, cyfri a chfnodi'r rhywogaethau o fewn y cwadrat.
Pan mae'r sampl cyfan wedi'i orffen, defnyddio'r rhifau i gyfrifo niferoedd pob rhywogaeth yn yr ardal
Beth yw cam 2 y dull cwadrat?
Rhannu'r ardal i'w sampl i grid wedi'i rifo. Mae pob sgwar yn y grid yr un maint ag un cwadrat.
Defnyddio'r generadur haprifau i ddewis rhifau'r sgwariau i'w samplu.
Gosod y cwadrat ar bob un o'r sgwariau wedi'u rhifo ar y tro.
Adnabod, cyfri a chfnodi'r rhywogaethau o fewn y cwadrat.
Pan mae'r sampl cyfan wedi'i orffen, defnyddio'r rhifau i gyfrifo niferoedd pob rhywogaeth yn yr ardal
Beth yw cam 3 y dull cwadrat?
Rhannu'r ardal i'w sampl i grid wedi'i rifo. Mae pob sgwar yn y grid yr un maint ag un cwadrat.
Defnyddio'r generadur haprifau i ddewis rhifau'r sgwariau i'w samplu.
Gosod y cwadrat ar bob un o'r sgwariau wedi'u rhifo ar y tro.
Adnabod, cyfri a chfnodi'r rhywogaethau o fewn y cwadrat.
Pan mae'r sampl cyfan wedi'i orffen, defnyddio'r rhifau i gyfrifo niferoedd pob rhywogaeth yn yr ardal
Beth yw cam 4 y dull cwadrat?
Rhannu'r ardal i'w sampl i grid wedi'i rifo. Mae pob sgwar yn y grid yr un maint ag un cwadrat.
Defnyddio'r generadur haprifau i ddewis rhifau'r sgwariau i'w samplu.
Gosod y cwadrat ar bob un o'r sgwariau wedi'u rhifo ar y tro.
Adnabod, cyfri a chfnodi'r rhywogaethau o fewn y cwadrat.
Pan mae'r sampl cyfan wedi'i orffen, defnyddio'r rhifau i gyfrifo niferoedd pob rhywogaeth yn yr ardal
Beth yw cam 5 y dull cwadrat?
Rhannu'r ardal i'w sampl i grid wedi'i rifo. Mae pob sgwar yn y grid yr un maint ag un cwadrat.
Defnyddio'r generadur haprifau i ddewis rhifau'r sgwariau i'w samplu.
Gosod y cwadrat ar bob un o'r sgwariau wedi'u rhifo ar y tro.
Adnabod, cyfri a chfnodi'r rhywogaethau o fewn y cwadrat.
Pan mae'r sampl cyfan wedi'i orffen, defnyddio'r rhifau i gyfrifo niferoedd pob rhywogaeth yn yr ardal
Beth yw gam un y techneg dal ac ail-ddal?
Caiff nifer o unigolion o rywogaeth benodol eu dal.
Caiff yr anifeiliaid hyn eu marcio mewn rhyw ffordd (e.e. a smotyn o baent)
Mae'r anifeiliaid hyn yn cael eu rhyddhau'n ol i'r amgylchedd
Ar ol peth amser, caiff sampl arall o'r un rhywogaeth ei ddal.
Beth yw gam dau y techneg dal ac ail-ddal?
Caiff nifer o unigolion o rywogaeth benodol eu dal.
Caiff yr anifeiliaid hyn eu marcio mewn rhyw ffordd (e.e. a smotyn o baent)
Mae'r anifeiliaid hyn yn cael eu rhyddhau'n ol i'r amgylchedd
Ar ol peth amser, caiff sampl arall o'r un rhywogaeth ei ddal.
Beth yw gam tri y techneg dal ac ail-ddal?
Caiff nifer o unigolion o rywogaeth benodol eu dal.
Caiff yr anifeiliaid hyn eu marcio mewn rhyw ffordd (e.e. a smotyn o baent)
Mae'r anifeiliaid hyn yn cael eu rhyddhau'n ol i'r amgylchedd
Ar ol peth amser, caiff sampl arall o'r un rhywogaeth ei ddal.
Beth yw gam pedwar y techneg dal ac ail-ddal?
Caiff nifer o unigolion o rywogaeth benodol eu dal.
Caiff yr anifeiliaid hyn eu marcio mewn rhyw ffordd (e.e. a smotyn o baent)
Mae'r anifeiliaid hyn yn cael eu rhyddhau'n ol i'r amgylchedd
Ar ol peth amser, caiff sampl arall o'r un rhywogaeth ei ddal.
Beth yw cystadleuaeth ryngrhywogaethol?
Cystadleuaeth rhwng rhywogaethau gwahanol
Cystadleuaeth rhwng aelodau o'r un rhywogaeth
Beth yw cromosomau?
Trefniadau llinol o enynnau
Cod genynnau ar gyfer nodweddion
Fersiwn gwahanol o'r un genyn
Beth yw alelau?
Trefniadau llinol o enynnau
Cod genynnau ar gyfer nodweddion
Fersiwn gwahanol o'r un genyn
Beth yw pwrpas mitosis?
Twf
Atgyweirio meinweoedd
Amnewid hen gelloedd
Cynhyrchu gametau
Beth yw pwrpas meiosis?
Twf
Atgyweirio meinweoedd
Amnewid hen gelloedd
Cynhyrchu gametau
Ble ydy mitosis yn digwydd?
Hoff corffgelloedd
Organebau rhyw (ceilliau, ofari)
Ble ydy meiosis yn digwydd?
Hoff corffgelloedd
Organebau rhyw (ceilliau, ofari)
Faint o epilgelloedd ydy mitosis yn gynhyrchu?
2
4
Faint o epilgelloedd ydy meiosis yn gynhyrchu?
2
4
Faint o cromosomau sydd gan epilgelloedd mitosis?
Set llawn
Hanner set
Faint o cromosomau sydd gan epilgelloedd meiosis?
Set llawn
Hanner set
Ydy celloedd mitosis yn unfath enetig a'r famgell?
Ie
Na
Ydy celloedd meiosis yn unfath enetig a'r famgell?
Ie
Na
Beth yw canser?
(a)
Celloedd anwahaniaethol sydd efo'r potensial i droi mewn i unrhyw fath o gell. Beth yw rhain?
Celloedd bonyn
Celloedd arbenigol
Lle ydy celloedd bonyn aeddfed yn dod o?
Mer yr esgyrn
Embryos
Lle ydy celloedd bonyn embryonig yn dod o?
Mer yr esgyrn
Embryos
Dewiswch manteision celloedd bonyn aeddfed.
Dim problemau moesegol
Dim angen dod o hyd i rhoddwr
Llai o siawns o wrthod
Mwy o bwer gwahaniaethu
Dewiswch manteision celloedd bonyn embryonig.
Dim problemau moesegol
Dim angen dod o hyd i rhoddwr
Llai o siawns o wrthod
Mwy o bwer gwahaniaethu
Dewiswch anfanteision celloedd bonyn aeddfed.
Llai o bwer gwahaniaethu
Problemau moesegol (Dinistrio embryo sy'n gallu bod yn bywyd)
Siawns uwch o wrthod
Angen dod o hyd i rhoddwr
Dewiswch anfanteision celloedd bonyn embryonig
Llai o bwer gwahaniaethu
Problemau moesegol (Dinistrio embryo sy'n gallu bod yn bywyd)
Siawns uwch o wrthod
Angen dod o hyd i rhoddwr
Beth ydy'r bas C yn sefyll am?
Cytosin
Cumin
Cell
Cyflwr
Beth ydy'r bas G yn sefyll am?
Gwanin
Gwaddod
Glwcos
Genyn
Beth ydy'r bas T yn sefyll am?
Thymin
Treulio
Tripled
Tymor
Beth ydy'r bas A yn sefyll am?
Adenin
Aren
Asid Amino
Anfantais
Beth ydy'r bas C yn paru gyda?
G
T
A
Beth ydy'r bas G yn paru gyda?
C
T
A
Beth ydy'r bas A yn paru gyda?
C
T
G
Beth ydy'r bas T yn paru gyda?
C
A
G
Beth ydy'r gadwynau ar ochr DNA wedi'i wneud o?
Siwgr
Ffosffad
Protin
Glwcos
Beth ydy 3 bas yn ffurfio?
cod tripled
asid amino
protin
DNA
Beth yw DNA?
Cod
Genyn
MIcroorganeb
Beth ydy tripled o fasau yn rhoi cod ar gyfer?
asid amino
protein
Beth ydy cadwyni o asidau amino'n ffurfio?
cnewyllyn
protein
Beth ydy proffilio genetig yn cael ei ddefnyddio am?
I gymharu nodweddion tebyg samplau DNA
I ddatrys achosion troseddol
I ddatrys achosion tadolaeth
I gymhrau rhywogaeth at bwrpasu dosbarthiad
Ym mha achosion gallen ni ddwefnyddio proffilio genetig?
I gymharu nodweddion tebyg samplau DNA
I ddatrys achosion troseddol
I ddatrys achosion tadolaeth
I gymhrau rhywogaeth at bwrpasu dosbarthiad
I canfod genynnau sy'n gysylltiedig a chlefyd.
Mae yna pryderyn moesegol ynglyn a ddefnyddio proffilio genetig i canfod genynnau sy'n gysylltiedig a chlefyd. Gwir neu Gau?
Gwir
Gau
Beth yw croesiadau genynnol?
Cod genynnau ar gyfer nodweddion.
Fersiwn gwahanol o enynnau.
Beth yw alelau?
Cod genynnau ar gyfer nodweddion.
Fersiwn gwahanol o enynnau.
Sut ydy alelau yn ffurfio?
Trwy atgenhedliad rhywiol
Mewn parau (un am bob rhiant)
Beth yw genoteip?
Gyfansoddiad genetig unigolyn (e.e. ‘BB’, ‘Bb’, ‘bb)
Canlyniad gweledol y genoteip, h.y. sut mae’r genoteip yn amlygu ei hun (e.e. llygaid glas, gwallt brown, blodau coch)
Nodwedd sy’n cael ei mynegi pan mae un neu dau copi o’r alel. Dynodi gyda prif llythyren
Nodwedd sydd dim ond yn cael ei mynegi pan mae dau gopi o’r alel. Dynodi gyda llythyren fach.
Pan mae’r genoteip yn cynnwys dau alel tebyg ar gyfer yr un genyn. (e.e. ‘BB’, ‘tt’, ‘CC’)
Beth yw ffenoteip?
Gyfansoddiad genetig unigolyn (e.e. ‘BB’, ‘Bb’, ‘bb)
Canlyniad gweledol y genoteip, h.y. sut mae’r genoteip yn amlygu ei hun (e.e. llygaid glas, gwallt brown, blodau coch)
Nodwedd sy’n cael ei mynegi pan mae un neu dau copi o’r alel. Dynodi gyda prif llythyren
Nodwedd sydd dim ond yn cael ei mynegi pan mae dau gopi o’r alel. Dynodi gyda llythyren fach.
Pan mae’r genoteip yn cynnwys dau alel tebyg ar gyfer yr un genyn. (e.e. ‘BB’, ‘tt’, ‘CC’)
Beth yw nodwedd trechol?
Gyfansoddiad genetig unigolyn (e.e. ‘BB’, ‘Bb’, ‘bb)
Canlyniad gweledol y genoteip, h.y. sut mae’r genoteip yn amlygu ei hun (e.e. llygaid glas, gwallt brown, blodau coch)
Nodwedd sy’n cael ei mynegi pan mae un neu dau copi o’r alel. Dynodi gyda prif llythyren
Nodwedd sydd dim ond yn cael ei mynegi pan mae dau gopi o’r alel. Dynodi gyda llythyren fach.
Pan mae’r genoteip yn cynnwys dau alel tebyg ar gyfer yr un genyn. (e.e. ‘BB’, ‘tt’, ‘CC’)
Beth yw nodwedd enciliol?
Gyfansoddiad genetig unigolyn (e.e. ‘BB’, ‘Bb’, ‘bb)
Canlyniad gweledol y genoteip, h.y. sut mae’r genoteip yn amlygu ei hun (e.e. llygaid glas, gwallt brown, blodau coch)
Nodwedd sy’n cael ei mynegi pan mae un neu dau copi o’r alel. Dynodi gyda prif llythyren
Nodwedd sydd dim ond yn cael ei mynegi pan mae dau gopi o’r alel. Dynodi gyda llythyren fach.
Pan mae’r genoteip yn cynnwys dau alel tebyg ar gyfer yr un genyn. (e.e. ‘BB’, ‘tt’, ‘CC’)
Beth yw homosygaidd?
Gyfansoddiad genetig unigolyn (e.e. ‘BB’, ‘Bb’, ‘bb)
Canlyniad gweledol y genoteip, h.y. sut mae’r genoteip yn amlygu ei hun (e.e. llygaid glas, gwallt brown, blodau coch)
Nodwedd sy’n cael ei mynegi pan mae un neu dau copi o’r alel. Dynodi gyda prif llythyren
Nodwedd sydd dim ond yn cael ei mynegi pan mae dau gopi o’r alel. Dynodi gyda llythyren fach.
Pan mae’r genoteip yn cynnwys dau alel tebyg ar gyfer yr un genyn. (e.e. ‘BB’, ‘tt’, ‘CC’)
Beth yw heterosygaidd?
Pan mae’r genoteip yn cynnwys dau alel gwahanol ar gyfer y genyn dan sylw. (e.e. ‘Bb’, ‘Tt’, ‘Cc’)
Darn y DNA sy’n pennu nodweddion
Beth yw genyn?
Pan mae’r genoteip yn cynnwys dau alel gwahanol ar gyfer y genyn dan sylw. (e.e. ‘Bb’, ‘Tt’, ‘Cc’)
Darn y DNA sy’n pennu nodweddion
Beth ydy addasu genetig yn wneud?
Caniatáu i ddeunydd genetig o un organeb gael ei drosglwyddo i DNA organeb arall.
Caniatáu i ddeynydd genetig o un organeb cael ei dorri allan er mwyn cael gwared ar diffygion.
Beth yw manteision addasu genetig?
Gellir trosglwyddo genynnau ar gyfer ymwrthedd i glefydau i blanhigion cnwd er mwyn cynyddu’r cynnyrch.
Gall genynnau sydd ag ymwrthedd i chwynladdwyr gynyddu’r cynnrych oherwydd gellir defnyddio chwynladdwyr i ladd planhigion sy’n cystadlu a’i gilydd.
Mae’n creu arch-chwyn os yw’r genynnau sy’n rhoi’r gallu i wrthsefyll chwynladdwyr yn cael eu amsugno gan rywogaethau chwyn.
Mae effeithio hir dymor addasu genomau yn anhysbys
Mae’r effeithiau ar iechyd yn sgil bwyta organebau wedi’u haddasu yn anhysbys.
Beth yw anfanteision addasu genetig?
Gellir trosglwyddo genynnau ar gyfer ymwrthedd i glefydau i blanhigion cnwd er mwyn cynyddu’r cynnyrch.
Gall genynnau sydd ag ymwrthedd i chwynladdwyr gynyddu’r cynnrych oherwydd gellir defnyddio chwynladdwyr i ladd planhigion sy’n cystadlu a’i gilydd.
Mae’n creu arch-chwyn os yw’r genynnau sy’n rhoi’r gallu i wrthsefyll chwynladdwyr yn cael eu amsugno gan rywogaethau chwyn.
Mae effeithio hir dymor addasu genomau yn anhysbys
Mae’r effeithiau ar iechyd yn sgil bwyta organebau wedi’u haddasu yn anhysbys.
Pa un yw gromosom gwryw?
XY
XX
Pa un yw gromosom benyw?
XY
XX
Beth yw’r siawn bydd epil yn wrywaidd ym mhob ffrwythloniad?
(a)
