NEW
Font size
WorksheetsАдебиеттану рк 2 1 часть
Total questions: 50
Worksheet time: 25mins
Юморлық, сатиралық образдарды аша түсу үшін қолданылатын троптың түрі:
Ирония
Кейіптеу
Литота
Инверсия
Метонимия
Берілген өлең үзінділеріндегі теңеу:
«Бұраңдап ақ моншақтай керілген қыз
Оздырдың салтанатты еліңнен қыз,
Сәулесі ақ жүзіңнің жерге түссе,
Реңкің сары алтындай көрінген қыз» (М.Мөңкеұлы).
«Байлар жүр жиған малын қорғалатып,
Өз жүзін онын беріп алар сатып,
Онын алып, тоқсаннан дәме қылып,
Бұл жұртты қойған жоқ па құдай атып» (Абай).
«Бір тәуір дос
Тым-ақ керек,
Ойы мен тілі бөлінбес» (Абай).
«Жапанға біткен жантақты
Жәһән кезген нар жейді,
Тәтті менен дәмдіні
Қолында бұлы бар жейді»(Д.Бабатайұлы).
«Арғымақтан туған қазанат -
Шабуыл салса нанғысыз.
Қазанаттан туған қаз мойын -
Күніне көз көрінім жер шалғысыз» (Махамбет).
Әдебиеттің предметі:
Адам
Дәуір
Қаламгер
Өнер
Қоғам
Көркем туындыда кейіптеуді қолданудағы мақсат:
Жансыз дүниелерді жанды етіп көрсету
Айтатын ойды тұспалдап жеткізу
Айтатын ойды тұспалдап жеткізу
Айтатын ойды тұспалдап жеткізу
Қарама-қарсы құбылыстарды бейнелеу
Берілген өлеңдерден эпитетті жолдарды:
«Көктемнің балғын кезі еді;
Әнші құс көкте ағылған» (С.Жиенбаев).
>«Медресе, мешіт салдырып,
Мүфтиге берсең балаңды,
Азан тәкбір айттырып» (Ш.Қанайұлы).
>«Ажал жетсе, өлдiң бе,
Өлiм келдi, көрдiң бе?
Баянсызға салынба»‚ –
Десе, тоқтау бердiң бе?» (Ш.Құдайбердіұлы).
Жайлауыңды көргенде,
Жадыраймын, жайланам.
Өксігіңді ойласам,
Ұйқы беріп қайғы алам» (Д.Бабатайұлы).
>«Ел мiнезiн бiлдiң ғой,
Талай-ақ бiрге жүрдiң ғой.
Итпен бiрге ит болып,
Күнәсына кiрдiң ғой» (Ш.Құдайбердіұлы).
Мұрат Мөңкеұлының шығармалары жататын ағым:
Декаденттік ағым
Сентиминтализм ағымы
Классицизм ағымы
Зар заман ағымы
Социалистік реализм ағымы
Аллегория тәсілімен жазылған көптеген көркем шығармаларда түлкі бейнесінде пернелеп айтқысы келетін адам бойындағы қасиет:
Қулық
Зұлымдық
Аңқаулық
Қорқақтық
Қорқақтық
Құбылтудың (троптың) анықтамасы:
Сөздерді тура мағынасында емес, бұрма мағынасында қолдану
Заттың, құбылыстың ерекше белгілерін көрсетпей-ақ, оны басқа затпен, құбылыспен салыстыра суреттеу
Сөйлем ішінде немесе өлең шумағында атап айтпаса да түсінікті кейбір сөздерді әдейі жазбай тастап кету
«Екі ұдай нәрсені, құбылысты, ұғымды, сезімді қатар қойып, жұптап суреттеу
Сөздердің орындарын ауыстырып, өзгеше тіркестер құру
Түркі тіліндегі алғашқы филологиялық еңбектің авторы:
М.Қашқари
Ж.Баласағұн
Әл-Фараби
А.Байтұрсынов
Х.Досмұхамедов
Фигураның (айшықтаудың) түрі:
Дамыту
Метафора
Ирония
Гипербола
Литота
Айшықтаудың түрі – арнау
Ақынның өзіне не өзгеге арнайы тіл қатуы
Айтар ойды астарлап жеткізу
м Айрықша назар аударғысы келген нәрсені не құбылысты бірнеше мәрте қайталау
Бір-біріне қарама-қарсы құбылыстарды суреттеу
Алдыңғы сөзден соңғы сөзді, алдыңғы ойдан соңғы ойды асыра, асқақтата түсу
Екі ұдай нәрсені қатар қойып, жұптап суреттеу
Отеллоның кейіпкер ретіндегі сипаты:
Трагедиялық
Сатиралық
Комедиялық
Геройлық
Юморлық
Әдебиет теориясының аясында поэтиканың зерттейтін негізгі арнасы:
Әдеби тектер мен жанрлар
Көркем шығарманың сыны
Сабақтың мазмұны мен методикасы
Әдебиеттің тәрбиелік мақсаты
Мамандыққа қажетті терминдерді көрсету
Қазақ поэзиясында кездесетін градацияның түрі:
Шендестіру
Түйдектету
Ауыстыру
Әсірелеу
Егіздеу
Бір шығармадағы бірнеше және әр алуан жеке тақырыптар мен идеялардың басын бір жерге қосып, бір арнамен өрбітіп тұрған бірегей, өзекті мәселені қай идеяның түріне жатқызамыз:
Негізгі идея
Субъективті идея
Авторлық идея
Объективті идея
Қосалқы идея
Драмалық образдың жасалу ерекшелігі:
Диалог пен монолог арқылы жасалатын образ
Образ жинақталады
Образ типтендіріледі
Құбылысты жан сырына айналдыратын образ
Авторлық баяндау мен өз іс-әрекеті арқылы жасалатын образ
Қайталаудың түрі:
Эпифора
Эпиграф
Эллипсис
Эпилог
Пролог
Жазба мәтіндерді тілдік және стилистикалық тұрғыдан талдау арқылы адам баласының рухани мәдениетінің мәні мен тарихын танып білуге негізделген ғылымды көрсетіңіз:
Филология
Линвистика
Әдебиеттану
Өнертану
Логика
Әдебиеттану ғылымының көмекші саласы палеографияның қарастыратын мәселелері:
Жазу тарихы
Әдеби стиль
Шығарманың құрлысы
Көркем мәтінді аудару
Көркем мәтінді көшіру
Кезекті қайталауға (эпифора) мысал:
«Жиырма деген жасыңыз
Ағып жатқан бұлақтай,
Отыз деген жасыңыз
Жарға ойнаған лақтай» (Бұқар).
«Қарағайлы көдік бойында
Қамшым қалды ойында:
Бүлдіргесі бұлан терісі,
Өрімі құнан білдің қайысы» (Доспамбет).
«Алаштан байтақ озбаса,
Арабыдан атты сайлап мінбен-ді!
Күлікке тастай болып тимесе,
Үстіме көбе сайлап кимен-ді!» (Шалкиіз).
«Сары аязда қата ма
Қайнардың аққан тұнығы,
Қап түбінде жата ма
Болаттың асыл сынығы» (Ақтамберді).
>«Қайырымсыз болған хандарға
Тиер ме екен бір күні
Жолбарыстай шеңгелім!» (Жиембет).
Басты проблемасы жанр болып табылатын поэтика:
Тарихи поэтика
Микропоэтика
Жалпы поэтика
Жеке поэтика
Теориялық поэтика
Социалистік реализмнің үш принципі:
Әдебиеттің халықтығы
Әдебиеттің сыншылдығы
Әдебиеттің ойшылдығы
Әдебиеттің оқырманы
Әдебиеттің ұлтшылдығы
Антитезаға мысал:
>«Қара жерге қар жауар
Қарды көр де, етім көр.
Қар үстіне қан тамар,
Қанды көр де, бетім көр» («Ер Тарғын»).
>«Жол болмасқа немене,
Тарығып шын жыласа,
Мал бітпеске немене,
Жігіт жанды бұласа!» (Ақтамберді).
>«Мен Қырымның ішінде,
Ақша ханның қызы едім,
Атам менен анамның
Асыранды қазы едім» («Ер Тарғын» жыры).
>«Алаң да алаң, алаң жұрт,
Ағала ордам қонған жұрт.» (Қазтуған).
>«Мезгіл бар ма құтылар,
Шынжырлаулы тағдырдан?
Бірақ ой жоқ ұмтылар,
Табылар тағдыр дағдыдан» (І.Жансүгіров).
Кезекті ұйқасқа мысал болатын жолдар
>«Еділдің бойы ен тоғай,
Ел қондырсам деп едім.
Жағалай жатқан сол елге,
Мал толтырсам деп едім» (Махамбет).
Өшемін деп өкінбеймін, жыламаймын,
Жыласам да жұбат деп сұрамаймын.
Қыранның құдіретін қимасаңдар,
Қайтейін, тағдырын бер құралайдың» (М.Мақатаев).
>«Ғұмырыңда қозғалыстан танбадың,
Заманалар қанатында самғадың,
Ғасырлар мен ғасырларды жалғадың,
Айтшы маған, бар ма сенің арманың?» (М.Шаханов).
>«Осы жазда ауылға тағы бардым
Тағы оянды ауырлау мәні бар мұң.
Сәрідегі жұлдыздың жарығындай,
Әрідегі жайттарды жадыма алдым» (Е.Раушанов).
Шығармай жүрдім бір де естен,
Ұмытып ұйқы-күлкіні,
Бір рет қана тілдескен
Бейнеңді сенің күн-түні» (Ж.Жақыпбаев).
«Әдебиет танытқыш» еңбегінің авторы:
А.Байтұрсынов
А.Құнанбаев
Ы.Алтынсарин
Ш.Уәлиханов
Ә.Бөкейханов
Тіл ерекшеліктеріне лайық өлең өлшемі:
Метрика
Рифма
Анапест
Дактиль
Ямб
А.Байтұрсыновтың өнерді жіктеуі:
Тірнек
Әліптеме
Бернелеу
Лептеу
Әуезе
Өз аясында «өнердің әлеуметтік-тәрбиелеушілік сипаты» жайындағы ілімді қалыптастырған «конфуцийшілдік» ағымы пайда болған ел:
Ежелгі Қытай
Ежелгі Греция
Ежелгі Үнді
Ежелгі Үнді
Вавилон
Троптың түрі:
Метафора
Арнау
Қайталау
Антитеза
Градация
Ғалым А.Байтұрсыновтың жіктеуі бойынша қазақ ауыз әдебиетінің саласы:
Сауықтама
Әліптеме
Көсем сөз
Дарынды сөз
Толғау
«Әдебиеттің өзегі — адам, мақсаты — катарсис, яғни адамдардың сезімін барлық жағымсыз, келеңсіз нәрселерден арылту»- деген ойды айтқан көне дәуір ойшылы:
Аристотель
Платон
Гораций
Лао Цзы
Аристафон
Метафора дегеніміз:
Сөздің мәнін өңдендіре өзгертіп айту
Суреттеліп отырған құбылыстарды салыстыру арқылы айырмашылықтарын көрсету
Сөздердің әдеттегі грамматикалық түзілу тәртібінен тыс, орындарын ауыстырып, өзгеше тіркестер қолдану
Сөйлем ішінде немесе өлең шумағында атап айтпаса да түсініктікейбір сөздерді әдейі жазбай тастап кету
Өлең жолдарының бірыңғай дауыссыздан басталуы
А.Байтұрсынов жіктеуі бойынша сауықтама:
Зауықтама
Салт сөзі
Ғұрып сөзі
Сарындама
Қалып сөзі
Риторика теориясына арналған «Шешендікке қысқаша басшылық» атты еңбектің авторы:
М.В.Ломоносов
Шеллинг
Н.Буало
В.Г.Белинский
И.Г.Гердер
Романтикалық образ:
Батыр Баян» Баян образы
Абай жолы» Құнанбай образы
Оянған өлке» Игілік образы
Абайдың жұмбағы» Абай образы
Арпалыс» Бауыржан образы
А.Байтұрсыновтың жазба әдебиетті жіктеуі:
Діндар дәуір
Хандық дәуір
Ежелгі дәуір
Көне дәуір
Алтын Орда дәуірі
Көркем әдебиетті, оның пайда болуы мен әлеуметтік байланыстарын, сөздік-бейнелік ойлау ерекшеліктерін; көркем шығармашылықтың табиғаты мен қызметін; әдеби үрдістің жалпыға және нақты бір аймаққа тән зандылықтарын қарастыратын ғылым:
Әдебиеттану
Эстетика
Өнертану
Мәдениеттану
Тіл білімі
Біртұтас оқиғаны баяндай бейнелеуге арналған, мәтін көлемі шағын эпикалық әдеби түр:
Әңгіме
Роман
Трагедия
Эпопея
Поэма
Әдебиет туралы ғылымның жанама тарауы:
Текстология
Музыка
Тарих
Философия
Лингвистика
Әдебиет тарихшыларына зерттеу жұмысында көмек беру жөне әдебиеттің үздік туындыларын насихаттау мақсатында жинақталған көркем әдебиет және әдебиеттануға қатысты еңбектердің көрсеткіші:
Библиография
Мәтін түсініктемесі
Текстология
Архивтану
Поэтика тарихы
Әдебиет тарихында «үш бірлік» ұстанымы, яғни классицизм өкілдері:
Пьер Корнель
Виктор Гюго.
Зигмунд Фрейд.
Уильям Шекспир.
Джордж Байрон.
Көне үндінің көркемдік көзқарасы, әдеби-эстетикалық танымы бейнеленген шығарма:
«Махабхарата»
>«Көрмегені жоқ кісі туралы»
Гильгамеш туралы эпос»
Поэтика»
«Үлкен Иппий»
Көркем шығарманы қорытудың бір түрі:
Эпилог
Пролог
Экспозиция
Монолог
Диалог
Классицизм ағымының шарты:
Орын бірлігі
Хроникалық сюжет
Образ ерекшеліктері
Стиль бірлігі
Композиция бірлігі
Эллада эстетикасының өкілі:
Гераклит
Никола Буало
Дени Дидро
Рене Декарт
Гегель
Әдеби энциклопедияның ең алғашқы үлгісі болып табылатын «Кестелер» атты еңбектің авторы:
Каллимах
ПаниниМ. Қашқари
М. Қашқари
Гораций
Эвклид
Көркем бейненің әдеби тек тұрғысынан жіктелуі:
Эпикалық
Сатиралық
Романтикалық
Юморлық
Реалистік
Лессингтің өнер туралы ой-толғамы:
>«Лаокоон»
>«Таза санаға сын»
>«Поэзия ғылымы»
>«Эстетика»
>«Байыптау қабілетіне сын»
Қандай жанр үлгісіндегі шығармалар өткір және шырғалаңдарға толы сюжетке құрылады:
Детективтік жанр
Очерк жанры
Мемуарлық жанр
Дидактикалық жанр
Публицистикалық жанр
Әдебиеттегі мазмұнды танытатын бөлшек:
Тақырып
Пішін
Композиция
Сюжет
Экспозиция
