tổ chức kháng chiến chống quân Xiêm

tổ chức kháng chiến chống quân Thanh

mở rộng lãnh thổ về phía Nam

tiến hành cuộc cải cách sâu rộng

Nước Đại Việt lâm vào khủng hoảng trầm trọng

Nhà Trần đang trong giai đoạn phát triển thịnh đạt

Giặc Tống xâm lược nước ta lần thứ nhất

Chế độ phong kiến Việt Nam phát triển đỉnh cao

cho phát hành tiền giấy

ban hành chính sách hạn điền

cải cách chế độ giao dục

thống nhất đơn vị đo lường

phép hạn gia nô

chính sách hạn điền

chính sách quân điền

bình quân gia nô

kinh tế

văn hóa

quân sự

xã hội

kinh tế, xã hội

văn hóa, giáo dục

chính trị, quân sự

hành chính, pháp luật

Phật giáo

Đạo giáo

Nho giáo

Thiên Chúa giáo

chữ Nôm

chữ Hán

chữ Latinh

chữ Quốc ngữ

Đất nước bị quân Minh xâm lược, đô hộ và bóc lột về kinh tế

Nhà nước không quan tâm sản xuất, quan lại ăn chơi hưởng lạc

Chiến tranh giữa các phe phái quyền lực đối lập diễn ra liên miên

Nhà Trần tiến hành nhiều cuộc chiến tranh xâm lược tốn kém

ban hành tiền giấy thay thế tiền đồng

hạn chế sở hữu ruộng tư của quý tộc

thống nhất đơn vị đo lường cả nước

chế tạo vũ khí, đóng thuyền chiến

bắt tất cả các nhà sư phải hoàn tục

chú trọng việc tổ chức các kì thi

khuyến khích sử dụng chữ Nôm

Mở trường học ở các lộ, phủ, châu

Gả các công chúa cho các tù trưởng miền núi

Thi hành chính sách thần phục nhà Minh

Tăng cường lực lượng quân đội chính quy

Quan hệ hóa hiếu với Chăm-pa, Chân Lạp

Tầng lớp quý tộc suy thoái, xuất hiện các cuộc khởi nghĩa nô lệ

Chính quyền địa phương khủng hoảng; hạn hán, mất mùa diễn ra thường xuyên

Quan hệ với Chăm-pa và nhà Minh căng thẳng, mất mùa diễn ra thường xuyên

Triều chính bị gian thần lũng đoạn, việc nước không còn được quan tâm

từ những năm 80 của thế kỉ XVI đến trước khi quân Minh xâm lược

từ những năm 70 của thế kỉ XVI đến trước khi quân Minh xâm lược

từ khi Hồ Quý Ly trở thành một đại thần đến khi ông qua đời

từ khi Hồ Quý Ly lên làm vua đến trước khi quân Minh xâm lược

mở các khoa thi

bổ sung tầng lớp quý tộc

thải hồi những người già yếu

bổ sung những người khỏe mạnh

Giảm thiểu sở hữu ruộng đất quy mô lớn của quý tộc

Tăng cường sở hữu ruộng đất quy mô lớn của quan lại

Hạn chết sở hữu ruộng đất quy mô lớn của tư nhân

Khuyến khích sở hữu ruộng đất của địa chủ và tư nhân

đề cao Nho giáo, hạn chế Phật giáo và Đạo giáo

chú trọng Nho giáo và Phật giáo, hạn chế Đạo giáo

khuyến khích Phật giáo, hạn chế Nho giáo

hạn chế Nho giáo và Phật giáo, đề cao Đạo giáo

sự xác lập bước đầu của thể chế quân chủ phong kiến

sự hình thành của chế độ quân chủ chuyên chế theo đường lối nhân trị

sự xác lập bước đầu của thể chế quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền theo đường lối pháp trị

sự phát triển đỉnh cao của thể chế quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền theo đường lối pháp trị

In và phát hành tiền giấy

Đặt thêm các đơn vị hành chính

Ban hành hình luật mới

Thải hồi những binh sĩ già yếu

Sử đổi nội dung các khoa thi

Ban hành quy chế và hình luật mới

Kiểm soát hộ tịch trên cả nước

Khuyến khích sử dụng chữ Nôm

Dịch sách từ chữ Nôm sang chữ Hán

Chấn chỉnh lại chế độ thi cử, mở rộng việc học

Đề cao Nho giáo thực dụng, chống giáo điều

Dùng chữ Nôm để chấn hưng văn hóa dân tộc

Xây dựng phòng tuyến chống giặc trên sông Như Nguyệt

Ban hành quy chế và hình luật mới của quốc gia

Cải tiến vũ khí, chế tạo súng thần cơ, thuyền chiến

Bố trí mai phục và đóng cọc gỗ trên sông Bạch Đằng

tổ chức chính quyền, luật pháp

quân đội, quốc phòng

kinh tế, xã hội

văn hoá, giáo dục

nhân trị

đức trị

thần trị

pháp trị

Nội bộ triều đình có nhiều mâu thuẫn, biến động

Nền kinh tế sa sút, nạn đói diễn ra thường xuyên

Đất nước đứng trước nguy cơ bị nhà Minh xâm lược

Chế độ phong kiến lâm vào khủng hoảng trầm trọng

Hình thư

Quốc triều hình luật

Hình luật

Hoàng Việt luật lệ

Phật giáo

Đạo giáo

Nho giáo

Thiên chúa giáo

Quân điền

Hạn điền

Hạn nô

Lộc điền

Điền trang

Lộc điền

Quân điền

Hạn điền

Tam ty

Lục bộ

Lục khoa

Thông chính ty

phủ, huyện/châu, xã

tỉnh/thành phố, huyện, xã

lộ, trấn, phủ, huyện/châu

tỉnh, phủ, huyện, làng

dòng dõi tôn thất

tiến cử

giáo dục - khoa cử

đề cử

Hình luật

Hình thư

Quốc triều hình luật

Hoàng Việt luật lệ

cuộc cải cách trên nhiều lĩnh vực

mở cuộc tấn công sang Trung Quốc

công cuộc thống nhất đất nước

khuyến khích phát triển ngoại thương

đề cao quyền tự do, dân chủ của nhân dân

bảo vệ tuyệt đối quyền và lợi ích của vua

bảo vệ quyền và lợi ích của quân cấm binh

bảo vệ quyền lợi và địa vị của người phụ nữ

Quy định chặt chẽ chế độ khoa cử

Thành lập Lục khoa giám sát Lục bộ

Ban hành chế độ lộc điền và quân điền

Hạn chế quyền lực của vương hầy, quý tộc

Bãi bỏ hầu hết các chức quan đại thần có quyền lực lớn

Chú trọng xây dựng đội ngũ quan lại có phẩm chất tốt

Chú trọng hoàn thiện hệ thống pháp luật quản lý đất nước

Tổ chức các kì thi khảo võ nghệ để tuyển chọn tướng sĩ

Quân điền

Hạn điền

Hạn nô

Lộc điền

tập trung quyền lực vào tay vua và triều đình trung ương

đề cao Nho học và tôn vinh các bậc trí thức Nho học

phát huy những phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc

tăng cường sự ràng buộc lẫn nhau giữa các cơ quan

Chia đất nước thành 12 đạo thừa tuyên và phủ Trung Đô

Xóa bỏ hầu hết các quan chức đại thần có quyền lực lớn

Thành lập cơ quan đứng đầu các đạo Thừa tuyên là Tam ty

Bãi bỏ lộ, trấn cũ, thành lập hệ thống phủ, huyện/châu, xã

Quy định chặt chẽ kỉ luật quân đội và huấn luyện, tập trận

Thải hồi những binh sĩ già yếu, bổ sung người khỏe mạnh

Tăng cường tuyển quân quy mô lớn, ồ ạt ở các địa phương

Chú trọng cải tiến vũ khí, phòng thủ những nơi hiểm yếu

có sự gia tăng hình phạt với người phạm tội nếu đã đến tuổi trưởng thành

có sự phân biệt hình phạt đối với người phạm tội nếu tàn tật hoặc còn nhỏ

đề cao quyền lợi và địa vị của nam giới, quy định cụ thể về tố tụng

xóa bỏ hình phạt đối với người phạm tội nếu tàn tật hoặc còn nhỏ

Không để quyền lực tập trung quá nhiều vào một cơ quan, để ngăn chặn sự lộng quyền

Xây dựng quy chế vận hành bộ máy nhà nước trên nguyên tắc quyền lực thuộc về nhân dân

Các cơ quan Nhà nước giám sát lẫn nhau để hạn chết sự lạm quyền và nâng cao trách nhiệm

Thanh lọc, tinh giản một số chức quan, cơ quan và các cấp chính quyền trung gian

Gia Long

Minh Mạng

Tự Đức

Thiệu Trị

Chế độ quân chủ chuyên chế đang trong thời kì thịnh trị

Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh

Bộ máy chính quyền nhà nước chưa hoàn thiện, đồng bộ

Đất nước đứng trước nguy cơ xâm lược từ nhà Thanh

Tập trung quyền lực vào tay vua

Ngăn ngừa nguy cơ giặc ngoại xâm

Thúc đẩy kinh tế tư bản chủ nghĩa

Khôi phục nền giáo dục Nho học

Kinh tế

Văn hóa

Quốc phòng

Hành chính

Đạo thừa tuyên, phủ, huyện/châu, xã

Tỉnh/thành phố, huyện/châu, xã

Lộ, trấn, phủ, huyện/châu, xã

Tỉnh, phủ, huyện/châu, tổng, xã

 Giúp vua khởi thảo các văn bản hành chính

Kiểm tra, giám sát hoạt động của Lục bộ

Phụ trách nhân khẩu, thu thuế trong cả nước

Xướng danh những người đỗ trong kì thi Đình

Tiếp nhận và xử lý các loại công văn, giấy tờ

Can gián nhà vua và giám sát các cơ quan

Phụ trách nhân khẩu, thu thuế trong cả nước

Phụ trách bang giao, đón tiếp sứ thần nước ngoài

Xây dựng được chế độ quân chủ trung ương tập quyền cao độ

Thống nhất đơn vị hành chính địa phương trong cả nước

Tổ chức cơ cấu bộ máy nhà nước gọn nhẹ, chặt chẽ

Xây dựng chế độ quân chủ trung ương phân quyền cao độ

văn hóa

quân sự

giáo dục

luật pháp

30 tỉnh và 1 phủ Thừa Thiên

Bắc Thành, Gia Định thành

13 đạo thừa tuyên và các phủ

các lộ, trấn, phủ, huyện/châu

tình hình an ninh – xã hội ở nhiều địa phương bất ổn

bộ máy nhà nước phong kiến cơ bản đã hoàn chỉnh

tình trạng phân quyền, thiếu thống nhất đã khắc phục

phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa thâm nhập mạnh

xóa bỏ tình trạng “bế quan tỏa cảng” của đất nước

ngăn chặn mọi nguy cơ xâm lược từ bên ngoài

đặt cơ sở cho sự phân chia tỉnh, huyện hiện nay

hoàn thành thống nhất đất nước về mặt lãnh thổ

cách thức tổ chức bộ máy nhà nước ở trung ương

cách thức phân chia đơn vị hành chính cấp tỉnh

tập trung cao độ quyền lực vào trong tay nhà vua

ưu tiên bổ nhiệm quan lại là người ở địa phương

Thành lập lục Bộ để giúp việc cho nhà vua

Tăng cường quyền lực tuyệt đối của nhà vua

Thành lập các cơ quan Nội các và Cơ mật viện

Củng cố chế độ quân chủ chuyên chế tập quyền

Nhà Nguyên

Nhà Thanh

Nhà Tống

Nhà Đường

thiết lập chế độ thổ quan

bãi bỏ quyền thế tập của tù trưởng

gả công chúa cho các tù trưởng

bỏ lưu quan (quan lại người Kinh)

sự phát triển thịnh trị đạt đến đỉnh cao trong lịch sử của chế độ quân chủ Việt Nam

sự xác lập của mô hình quản lý nhà nước hoàn toàn độc đáo so với thế giới lúc bấy giờ

sự xác lập của nền quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền cao độ mang tính quan liêu

sự xác lập của nền quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền cao độ mang tính quý tộc

tạo điều kiện phát triển kinh tế theo hướng tư bản

hạn chế sự tham nhũng và lộng hành của quan lại

khích lệ người dân tích cực thi cử và ra làm quan

phát triển nền văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc

Thành lập lục Bộ để giúp việc cho nhà vua

Tăng cường quyền lực tuyệt đối của nhà vua

Củng cố chế độ quân chủ chuyên chế tập quyền

Chia cả nước thành 30 tỉnh và phủ Thừa Thiên

Được tiến hành khi đất nước đang lâm vào tình trang khủng hoảng trầm trọng

Cải cách nhằm tăng cường quyền lực của vua và hiệu quả của bộ máy nhà nước

Cải cách nhằm hướng đến cải thiện dân sinh, phát triển kinh tế - xã hội đất nước

Cải cách nặng về mô phỏng, dập khuôn bên ngoài mà ít có sự sáng tạo, cải biến

mang tính cưỡng bức, nặng về mô phỏng bên ngoài

chủ yếu diễn ra trên lĩnh vực chính trị, hành chính

ảnh hưởng trực tiếp đến khối đại đoàn kết dân tộc

không tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế đất nước