Nhược điểm của phương pháp thuyết trình là làm cho học sinh thụ động, chỉ sử dụng chủ yếu thính giác cùng với tư duy tái hiện do đó làm cho học sinh chóng mệt mỏi.

Hiện tượng giáo dục là hiện tượng truyền thụ một chiều các kinh nghiệm lịch sử xã hội của thế hệ trước cho thế hệ sau (kết quả là làm cho thế hệ sau phát triển hơn thế hệ trước).

Quá trình dạy học là quá trình dưới sự lãnh đạo, tổ chức, điều khiển của người giáo viên, người học tự giác, tích cực, chủ động, biết tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức, hoạt động học tập của mình, nhằm thực hiện những nhiệm vụ dạy học.

Di truyền là sự truyền lại từ cha mẹ đến con cái những đặc điểm và những phẩm chất nhân cách mang đặc điểm xã hội.

Theo quan điểm Macxit, di truyền là yếu tố quyết định sự hình thành và phát triển nhân cách mỗi cá nhân.

Giáo dục thực hiện trực tiếp chức năng kinh tế sản xuất thông qua việc hình thành và phát triển ở thế hệ trẻ bản sắc văn hoá, truyền thống dân tộc như: tinh thần yêu nước, tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái, hiếu học, cần kiệm liêm chính…

Ở mỗi giai đoạn lịch sử cụ thể có những mô hình giáo dục cụ thể, có mẫu người nhất định cần được đào tạo.

Quá trình giáo dục là một bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, có chức năng trội là hình thành tri thức, kỹ năng, kỹ xảo cho người học.

Dạy học là một bộ phận của quá trình giáo dục tổng thể, là quá trình tác động qua lại giữa người dạy và người học, nhằm hình thành thế giới quan và phẩm chất của người học theo mục đích dạy học.

Nguyên tắc giáo dục là những luận điểm cơ bản có tính quy luật của quá trình giáo dục, có tác dụng chỉ đạo, định hướng cho hoạt động giáo dục nhằm thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục, đạt được các mục tiêu giáo dục.

Logic của quá trình giáo dục là việc giải quyết các mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn bên ngoài của nó nhằm hoàn thành các nhiệm vụ giáo dục đã được quy định.

Giáo dục lao động là: một bộ phận quan trọng của nền giáo dục phổ thông xã hội chủ nghĩa, nhằm giáo dục cho học sinh những phẩm chất, những năng lực, sử dụng phương tiện và tổ chức các hoạt động lao động, góp phần hình thành nhân cách cho học sinh.

Lòng nhân ái là một trong những giá trị cao quí của dân tộc. Nó giúp cho người được giáo dục biết quan tâm, biết tôn trọng, biết giúp đỡ, biết học hỏi người khác trong gia đình, trong cộng đồng quốc gia, quốc tế; biết cổ vũ tính vị kỉ, hẹp hòi; không có sự thống nhất giữa lòng nhân ái và tính tự trọng.  

  Quá trình giáo dục là quá trình dưới tác động chủ đạo của nhà giáo dục, học sinh tự giác, tích cực, độc lập hình thành và phát triển những phẩm chất nhân cách phù hợp với những quy định của xã hội.

 Động lực thúc đẩy giáo dục phát triển chính là lao động sản xuất giản đơn, lao động chân tay.

Giáo dục là hiện tượng xã hội đặc biệt vì xét đến cùng thì đặc điểm phổ biến của giáo dục là ở chỗ nó chỉ tồn tại trong thời kỳ kinh tế phát triển, khi đủ năng lực tài chính để xây dựng trường lớp phục vụ cho hoạt động giáo dục.

Chức năng quan trọng nhất trong các chức năng xã hội của giáo dục là chức năng chính trị - xã hội. Bởi vì ở mỗi quốc gia, giai cấp cầm quyền nhà nước đó sử dụng giáo dục như một công cụ mạnh mẽ, lợi hại nhất để khai sáng nhận thức, bồi dưỡng tình cảm, củng cố niềm tin, kích thích hành động.

 Đối tượng duy nhất của giáo dục học là quá trình giáo dục theo nghĩa hẹp, là quá trình hình thành cho người học những phẩm chất nhân cách.

   Nhân cách là toàn thể những thuộc tính đặc biệt mà một cá thể có được trong hệ thống các quan hệ xã hội, trên cơ sở hoạt động và giao lưu, nhằm chiếm lĩnh các giá trị văn hóa, vật chất và tinh thần.

Di truyền với các đặc điểm sinh học, nó quyết định giới hạn tiến bộ xã hội của con người vì nó có ảnh hưởng lớn đến tài năng, cảm xúc, sức khỏe của con người.

Theo quan điểm Macxit, di truyền góp phần tạo nên mục đích, động cơ, cung cấp phương tiện, điều kiện hoạt động và giao lưu cá nhân, nhờ đó mà cá nhân mới chiếm lĩnh được kinh nghiệm xã hội chuyển hóa thành kinh nghiệm cá nhân.

Theo quan điểm Macxit, giáo dục giữ vai trò chủ đạo đối với sự hình thành và phát triển nhân cách

 Mục tiêu giáo dục là mô hình dự kiến về kết quả cần đạt được của giáo dục trong một thời gian nhất định.

Nhìn một cách tổng quát, dạy học là con đường giáo dục có vị trí, tác dụng quan trọng nhất trong toàn bộ các hoạt động giáo dục.

  Quan điểm dạy học lấy người học làm trung tâm (dạy học hướng vào người học) có đặc điểm: tìm mọi biện pháp và hình thức khác nhau để kích thích hứng thú, tính tích cực nhận thức của học sinh.

Trong quá trình xã hội hóa cá nhân, giáo dục gia đình có thể dẫn đến những kiến thức sai lầm cho trẻ, do đó gia đình không nên dạy trẻ mà hãy dành công việc đó cho nhà trường.

 Trong việc phối hợp giáo dục giữa nhà trường và gia đình thì nhà trường đóng vai trò chủ đạo, nòng cốt trong việc phối hợp, kết hợp giáo dục giữa gia đình và nhà trường.

 Khi nói đến ảnh hưởng của yếu tố môi trường đối với sự phát triển nhân cách có nghĩa là nhắc đến ảnh hưởng trực tiếp, mạnh mẽ và quan trọng của môi trường gia đình, nhà trường, bạn bè, lối xóm, xã, phường…

Nhân cách là hệ thống các trạng thái tâm lý ổn định của con người, được hình thành trong hoạt động giao lưu giữa người với người trong xã hội.

Quá trình dạy học có chức năng trội là trang bị tri thức, kỹ năng, kỹ xảo và năng lực hoạt động trí tuệ cho người học.

Yếu tố quan trọng nhất của nhân cách là định hướng giá trị. Đó là cốt lõi của nhân cách  ví dụ như: Các giá trị tư tưởng, các giá trị đạo đức, các giá trị nhân văn…

  Sự phát triển về mặt thể chất là một biểu hiện của sự phát triển nhân cách.

  Sự phát triển nhân cách là sự biến đổi không theo quy luật cả về lượng và về chất trên cơ sở thể chất, tâm lí và xã hội của cá nhân

  Di truyền là yếu tố quyết định sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi cá nhân.

  Con đường tổ chức hoạt động lao động trong nhà trường là chuẩn bị cho học sinh biết đề cao vai trò của lao động trí óc, phấn đấu để thoát ly với lao động chân tay.

Nguyên tắc phối hợp tính tập thể của dạy học với đặc điểm cá nhân mỗi học sinh nói lên sự cần thiết phối hợp công tác giáo dục tập thể lớp với việc phát triển năng khiếu của mỗi học sinh.

  Nội dung dạy học là nhân tố cơ bản của quá trình dạy học, nó tạo nên nội dung giảng dạy và học tập của thầy và trò. Nội dung dạy học không chịu sự chi phối bởi mục đích, nhiệm vụ dạy học, đồng thời nó lại quy định việc lựa chọn và vận dụng phối hợp các phương pháp, phương tiện dạy học

 Trong phương pháp dạy học thuyết trình, bước nêu vấn đề là bước đầu tiên nhằm thông báo vấn đề dưới dạng tổng quát, qua đó kích thích sự chú ý ban đầu của học sinh.

   Phương pháp vấn đáp là phương pháp mà giáo viên khéo léo đặt hệ thống những câu hỏi để học sinh trả lời nhằm gợi mở cho học sinh sáng tỏ những vấn đề mới, tìm ra những tri thức mới hay củng cố, đào sâu những tri thức đã tiếp thu được.

 Kỹ thuật dạy học là đơn vị nhỏ nhất của phương pháp dạy học. Có những kỹ thuật chung, có những kỹ thuật đặc thù của từng phương pháp dạy học.

Phương pháp giao việc là phương pháp bắt buộc người được giáo dục vào hoạt động đơn nhất với những công việc nhất định, với những nhiệm vụ xã hội nhất định, thúc ép người được giáo dục hoàn thành những công việc đó trong một thời gian nhất định.

 Hoạt động ngoại khóa không đóng khung trong chương trình chính khóa. Hoạt động này chỉ chú trọng vấn đề củng cố kiến thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo ở người học.

Giáo dục là tiền đề vật chất quan trọng tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển nhân cách

 Hoạt động cá nhân là phương thức tồn tại của con người, là nhân tố quyết định trực tiếp sự hình thành và phát triển nhân cách.

Giáo dục, ngoài nhiệm vụ là tiền đề vật chất quan trọng, nó còn giữ vai trò tạo nên mục đích, động cơ, cung cấp phương tiện và điều kiện hoạt động và giao lưu cá nhân.

Nội dung giáo dục qui định hệ thống những chuẩn mực xã hội cần giáo dục cho người được giáo dục. Nó tạo nên nội dung hoạt động của nhà giáo dục và người được giáo dục. Nó không chịu sự chi phối của mục đích, nhiệm vụ giáo dục. Bởi vậy, nó mang tính độc lập, chủ động của nhà giáo dục.

Giáo dục thể chất là hoạt động chung của nhà sư phạm và học sinh nhằm làm cho các em chiếm lĩnh những cơ sở của nền văn hoá thể chất, hoàn thiện cơ thể, tăng cường sức khoẻ và góp phần phát triển toàn diện nhân cách của các em.

 Nội dung giáo dục xã hội chủ nghĩa được xây dựng trên cơ sở lí luận giáo dục của chủ nghĩa duy tâm.

   Thông qua con đường tổ chức lao động, cần giáo dục ở học sinh động cơ đúng đắn để học sinh tham gia lao động một cách tích cực, tự giác.

Chương trình dạy học là văn kiện do Nhà nước ban bố, trong đó quy định một cách cụ thể: vị trí, các mục tiêu của môn học, phạm vi và hệ thống nội dung môn học, số tiết dành cho môn học nói chung cũng như cho từng phần, từng chương, từng bài nói riêng.

Chức năng chính trị - xã hội của giáo dục thực hiện mục tiêu: Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.

Giáo dục thực hiện trực tiếp chức năng kinh tế sản xuất thông qua việc hình thành và phát triển ở thế hệ trẻ bản sắc văn hoá, truyền thống dân tộc như: tinh thần yêu nước, tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái, hiếu học, cần kiệm liêm chính…

Nhân cách là hệ thống các trạng thái tâm lý ổn định của con người, được hình thành trong hoạt động giao lưu giữa người với người trong xã hội.

Nội dung của định hướng giá trị là niềm tin chính trị thế giới quan, đạo đức của con người cũng như những khát vọng sâu xa, những nguyên tắc sống của họ.

Hiện tượng giáo dục là hiện tượng truyền đạt và lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử xã hội giữa các thế hệ, kết quả là làm cho thế hệ sau tiến bộ hơn thế hệ trước.

Tập thể được coi là môi trường, phương tiện để giáo dục con người. Mỗi thành viên trong tập thể được hỗ trợ, được giúp đỡ để hình thành và phát triển mọi tài năng, được giáo dục những phẩm chất cao quý.

Giáo dục vạch ra chiều hướng cho sự hình thành và phát triển nhân cách học sinh, dẫn dắt sự hình thành và phát triển đó theo chiều hướng đã định sẵn.

  Mẫu người cần được giáo dục, là một khuôn mẫu chuẩn mực của tất cả các giai đoạn lịch sử. Nó đảm bảo cho giáo dục mang tính chuẩn mực.

Ưu điểm của phương pháp vấn đáp là bồi dưỡng cho học sinh năng lực diễn đạt vấn đề bằng lời. Giúp người được giáo dục hiểu vấn đề học tập một cách sâu sắc.

 Khác với các nhân tố khác, giáo dục không chỉ thích ứng mà còn có thể đi trước hiện thực và thúc đẩy hiện thực phát triển. Bởi vậy, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển.

Quá trình dạy học là một quá trình dưới sự lãnh đạo, tổ chức, điều khiển của người giáo viên, người học thụ động tiếp thu và lĩnh hội tri thức để đạt được mục tiêu và nhiệm vụ dạy học.

  Quá trình giáo dục là quá trình mà trong đó, dưới tác động chủ đạo của nhà giáo dục, người được giáo dục tự giác, tích cực, tự giáo dục nhằm hình thành được  những tri thức khoa học cần thiết và hệ thống kỹ năng, kỹ xảo tương ứng.

Mâu thuẫn bên trong của quá trình giáo dục là mâu thuẫn giữa các thành tố của hoạt động dạy học và mâu thuẫn giữa các yếu tố trong từng thành tố. Những mâu thuẫn bên trong này nếu được giải quyết sẽ tạo nên động lực của quá trình giáo dục.

Giáo dục trí tuệ cũng là một nhiệm vụ quan trọng nhằm phát triển các năng lực trí tuệ và năng lực tư duy của học sinh, nhằm hình thành thế giới quan khoa học góp phần phát triển năng lực cho học sinh.

    Thế giới quan khoa học là hệ thống hiện thực khách quan bao quanh nơi con người sinh sống, có tác dụng quan trọng trọng việc phát triển nhân cách người học.

 Bản chất của quá trình dạy học là quá trình nhận thức độc đáo của người dạy, nhờ đó mà khắc sâu tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, giúp người dạy phát triển toàn diện.

Người học cần nắm vững chủ trương, đường lối của Đảng, hệ thống pháp luật của Nhà nước, từ đó giúp mỗi người ý thức được trách nhiệm của mình trong quá trình học tập để xây dựng và bảo vệ tổ quốc.

Hiện tượng giáo dục có cả ở người và động vật.

Giáo dục thực hiện trực tiếp chức năng kinh tế sản xuất thông qua việc hình thành và phát triển ở thế hệ trẻ bản sắc văn hoá, truyền thống dân tộc như: tinh thần yêu nước, tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái, hiếu học, cần kiệm liêm chính…

Khi nói đến ảnh hưởng của môi trường đối với sự hình  thành và phát triển nhân cách, chủ yếu muốn nhấn mạnh đến môi trường xã hội.

  Quá trình dạy học luôn vận động và phát triển không ngừng. Nguyên nhân của sự  vận động và phát triển của quá trình dạy học là sự xuất hiện, nảy sinh và  giải quyết có hiệu quả hệ thống những mâu thuẫn tất yếu của quá trình dạy học. Nó bao gồm cả mâu thuẫn bên ngoài và mâu thuẫn bên trong.

Mục đích cơ bản của loại bài kiểm tra kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo là kiểm tra đánh giá kết quả nắm vững tri thức, kỹ năng, kỹ xảo của học sinh dưới hình thức kiểm tra viết, kiểm tra vấn đáp, thực hành.

Nêu gương là phương pháp dạy học, dùng những tấm gương sáng của các cá nhân hoặc tập thể để kích kích học sinh, hình thành những tri thức lý luận

 Chức năng chính trị - xã hội của giáo dục thực hiện mục tiêu: Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.

Quá trình giáo dục (theo nghĩa hẹp) chỉ được thực hiện thông qua môn đạo đức trong nhà trường.

Giáo dục lao động là một bộ phận quan trọng của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa, nhằm giáo dục cho học sinh những phẩm chất, những năng lực sử dụng phương tiện lao động, khả năng tổ chức lao động góp phần hình thành nhân cách cho học sinh.

Sự phát triển về mặt thể chất là một biểu hiện của sự phát triển nhân cách.

Môi trường là hệ thống các hoàn cảnh bên ngoài, các điều kiện tự nhiên quyết định sự phát triển nhân cách của con người.

 Khen thưởng là phương pháp biểu thị sự đánh giá tích cực đối với hành vi ứng xử của người được giáo dục. Vì vậy nó có ý nghĩa quan trọng trong quá trình giáo dục.

Đặc điểm tâm lý, nhân cách cá nhân là một trong những yếu tố được di truyền.

Theo quan điểm Macxit: Môi trường đóng vai trò tiền đề vật chất cho sự hình thành và phát triển nhân cách. Bởi vạy mới nói: ”Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”.

  Theo quan điểm Macxit:  Giáo dục đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển nhân cách.

Phương pháp công tác thí nghiệm là phương pháp dạy học được học sinh sử dụng những thiết bi với những phương pháp thực nghiệm nhằm làm sáng tỏ, khẳng định những luận điểm lí thuyết mà giáo viên đã trình bày nhằm củng cố những tri thức đã lĩnh hội hoặc vận dụng lí luận để nghiên cứu những vấn đề do thực tiễn đặt ra.