Font size
Worksheets3
Total questions: 57
Worksheet time: 29mins
Сөйлеу әрекетінің механизмдерінің жұмысының қалыптан ауытқуы, бұзылуы:
Қатынастың бұзылуы
Сөздіктің бұзылуы
Ойынның бұзылуы
Сөйлеу тілінің бұзылуы
Дыбысты түзету кезеңдері:
Дайындық, дыбысты айту, айтып машықтандыру, ажырату
Дайындық, дыбысты қою, машықтандыру, ажырату
Бағдарлау, дыбысты айты, машықтандыру, ажырату
Бақылау, дыбысты қою, машықтандыру, ажырату
Зерттеушілердің іліміне сәйкес, балалар дизартриясының түрлері:
Атоникалық-астатикалық, дифференциалды, спастикалық, атоникалық, регидтік
Атоникалық-астатиукалық, жекешілік, спастикалық, регидтік
Дифференциалды, жекешелік, атоникалық
Спастикалық-паралитикалық, спастикалық-регидтік, гиперкенетикалық, атактикалық
Сөйлеу тілінің потологиялық тез «шапшаң» болуы:
Афазия
Тахилалия
Алалия
Брадилалия
Бала дамуының ерте кезеңінде бас ми қабығының сөйлеу аяларының органикалық зақымдану салдарынан болған сөйлеу тілінің дамымауы немесе мүлдем жоқ болуы:
Дизартрия
Ринолалия
Алалия
Афазия
Оптикалық дисгарфия мен дислексияны түзетудің бағыттарының бірі:
Естіп қабылдауын дамыту
Көру анализі мен синтезін дамыту
Сөздік қорын молайту
Фонематикалық қабылдауын дамыту
Қалдық есту қабылетін қолданып, тіл техникасы сабағында еріннен оқу дағдыларын дамыту оқу процесі қолданылады:
Дауыстың зақымдалуында
Есту қабілеті зақымдалуда
Көру қабілеті зақымдалуда
Тілдің темпі мен ырғағының зақымдалуында
Көрмейтін балалардың сөйлеу тілі қалыптасуының 1-ші деңгейінің сипаты:
Экпрессивті сөйлеу тілі дамымаған, диалогқа түседі,монологы жақсы дамыған
Экпрессивті сөйлеуде қатынас функцияны нашар, сөзді зат бейнесімен сәйкестеуде көп бұзылыстар, эхолалия
Импрессивті сөйлеу тілі дамымаған, диалогқа түспейді, монологы нашар дамыған.
Сөздік жұмысқа, фонематикалық талдау мен дамытуға ынтасы жоқ, зейіні нашар
Орталық нерв жүйесінің қозғалыс бөлімдерінің зақымдануының салдарынан пайда болатын дамуың күрделі бұзылысы:
БЦСА
ПДТ
СТЖД
ФФЖ
Денсаулық сақтау жүйесіндегі арнайы көмек беретін мекемелердің бірі:
Ауыр тіл бұзылыстары бар балаларға арналған арнайы балабақша
Балалар дамыту орталығы
ПМПК
Емханадағы логопедиялық кабинет
СТЖД 2-деңгейіндегі түзету жұмысының негізгі міндеттерінің бірі:
Сөйлеу түрлерін түсінуге бағытталған қарқынды жұмыс жүргізу
Көру зейінін дамыту
Көріп қабылдауын дамыту
Психикалық функцияларын дамыту
Мектептің психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету қызметі мамандары (психолог,логопед, әлеуметтік педагог,тәрбиеші,педагог-ассистент) міндеттері:
Сөз сөйлеуінде қиындықтары бар оқушыларды анықтау
Оқытуда қиындықтары бар оқушыларды анықтау
Ойнауда қиындықтары бар оқушыларды анықтау
Серуенде қиындықтары бар оқушыларды анықтау
Сенсорлы дислалияда бұзылуы байқалуы мүмкін:
Байланыстырып сөйлеу қабілетінің
Ойынды жүргізу қабілетінің
Музыкалық есту қабілетінің
Грамматикалық құрылымының
Алалияда есте сақтау бұзылысының құрылымы байланысты:
Есту қабілетінің деңгейіне
Сөйлеу тілінің деңгейіне
Доминанттық типіне
Фонематикалық қабылауына
Сөйлеу тілі жалпы дамымаған балалардың қарым-қатынас ерекшеліктері:
Қарым-қатынасқа өз бетімен тез түседі,ересектермен жетік әңгімелесе алады
Танымайтын адамдармен қарым-қатынасқа тез түседі, өзін еркін ұстайды
Өз бетімен қатынасқа түсуі нашар, ересектің көмегімен қажет етеді
Құрдастарымен қарым-қатынасқа жақса түседі, өз ойын еркін жеткізеді
Психокоррекцияның бағыттары болып табылатын өз денесін тану, сезінуге арналған жаттығулар:
Сенсорлы эталон,артикуляциялық жаттығулар
Музыкатерапия, құм терапиясы
Синкенезия,арготерапия,құм терапиясы, ертегі терапиясы
Гештальтерапия, дене бағдарлау психотерапия
Баланың,эмоцияоналды,әлеуметтік коммуникациялық,ойлауы мен дамуының ерекшеліктерін анықтау жұмысының тактикасы мен әдістерін белгілеу:
АСББ(РАС) баланың диагностикалық -танысу кезеңінің мақсаты
ПДТ баланың диагностикалық -танысу кезеңінің мақсаты
ФФЖ баланың диагностикалық -танысу кезеңінің мақсаты
СТЖД баланың диагностикалық - танысу кезеңінің мақсаты
Сөйлеу тілі бұзыған балалармен психокоррекциялық ықпал етуде арнайы әдебиет іріктеп, психикалық жағдайын қалыпқа келтіру және оңтайландыру:
Ертегі терапиясы
Орфография
Библиотерапия
Құм терапиясы
Алалия этиологиясын зерттеген авторлар кімдер?
В.К.Воровьева, Г.С.Оразаева, Р.Е.Левина
В.К.Воровьева, Қ.Қ.Өмірбекова
М.Б.Эйдинова, И.А.Денисова
Н.Н.Трауготт, В.К.Орфинская, М.Б.Эйдин
Туылғанға дейін немесе бала дамуының ерте кезеңінде бас ми қабығының сөйлеу аяларының органикалық зақымдану салдарынан болған сөйлеу тілінің дамымауы немесе мүлдем жоқ болуы:
СТЖД
Дизартрия
Алалия
Афазия
Сенсорлы алалияның бұзылыс құрылымындағы негізгісі:
Сөйлеу тілін түсінуі
Есте сақтауы мен ойлауы
Зейіні мен есте сақтауы
Тіл дыбыстарын қабылдауы
Сөйлеу- қозғалу анализаторы әрекетінің бұзылысымен байланысты алалияның формасы:
Дизартриялы
Сенсомоторлы
Моторлы
Сенсорлы
Сенсорлы алалия бас миының сол жақ жарты шарының самай бөлігінің зақымдалуымен негізделген:
Левина орталғы
Вернике орталығы
Брок орталығы
Ляпидевский орталығы
Сөйлеу жылдамдығының патологиялық баяулауы
Дислалаия
Тахилалаия
Алалаия
Брадилалаия
Тырысусыз сөйлегенде үзіп, жылдам сөйлеу (тоқтап қалу, себепсіз үзіліс жасау)
Тұтықпа
Алалаия
Дислалаия
Полтерн
Сөйлеу жылдамдығының патологиялық жылдам болуы
Тұтықпа
Алалия
Тахилалия
Брадилалия
Нақты сөйлеу артикуляциясын тәрбиелеу, сөйлеу реакциясын жылдамдату, жазудың жылдамдығын күшейту, моторика мен қолдың праксисін қалыптастыру, көру мен есту зейінін, ырғақтылықты қабылдау мен қайталауын дамыту қолданалыды:
Дизартрияда
Тахилалияда
Тұтықпада
Брадилалияда
Бұл сөйлеу тілі бұзылысының түзету жұмысының бағыттары: баяу,жатық,біркелкі дем алу мен дауыс шығаруға, баяу, ырғақты оқуға,байсалды,ырғақты сөйлеуге,сөйлеу қатынасын,жалпы және сөйлеу зейінін тәрбиелеу:
Афония
Тахилалия
Брадилалия
Тұтықпа
Кейбір сөйлеу функцияларының немесе сөйлеу жүйесінің қалыптасуының төмен деңгейі
Ойынның дамымауы
Сөйлеу тілінің дамымауы
Сөздіктің дамымауы
Қатынастың дамымауы
Бұзылыстың пайда болуының себебі немесе патологиялық жағдайы
Этиология
Адаптация
Анатомия
Дизонтогенез
Сөзді өндіруші моторлы бөлімнің артикуляторлы қасиеті бойынша фонемді таңдау операцияларының қалыптаспауымен байланысты дислалия
Анартриялық
Артикуляторлық-фонетикалық
Артикуляторлы-фонематика
Сөзді өндіруші моторлы бөлімнің артикуляторлы қасиеті бойынша фонемді таңдау операцияларының қалыптаспауымен байланысты дислалия
Анартриялық
Артикуляторлық-фонетикалық
Артикуляторлы-фонематикалық
Акустикалық-фонематикалық
Дизартрияның себептері
Сөз материалын бағдарлау, іріктеу, талдау операцияларының қалыптаспауы, қисындыру және іріктеу операцияларының аздығы
Жақ-сүйек жүйесінің бұзылыстары, алдыңғы тістер арасындағы диастемалар, күрек тістердің жоқ болуы немесе олардың бұзылыстары тістену
Құрсақта туылған кезде, туғаннан кейін жағымсыз факторлар салдарынан орталық және шеткі нерв жүйесінің органикалық зақымдалуы
Таңдай жарықшасының салдарынан сөйлеу тілінің дыбыстық жағы бұзылуы салдарынан орталық нерв жүйесінің зақымдалуы
Байсалды, ырғақты сөйлеуге, баяу, ырғақты оқуға тәрбиелеу
Тахилалияны түзету жұмысының негізгі бағыттарының бірі
Алалияны түзету жұмысының негізгі бағыттарының бірі
Тұтықпаны жұмысының негізгі бағыттарының бірі
Брадилалияны жұмысының негізгі бағыттарының бірі
Сөздің дыбыстық бейнесі қалыптаспаудағы алалияның формасы
Импрессивті
Физиологиялық
Сенсомоторлы
Экспрессивті
Тұрақты сипаттағы қайталанатын қателермен белгіленетін және жоғарғы психикалық функциялардың қалыптаспауымен шартталған оқу процессінің жартылай спецификалық бұзылысы
Дизорфография
Дислексия
Алалия
Дисграфия
Есту қабілетінің төмендеуі салдарынан болады:
Көріп қабылдауының бұзылуы
Грамматикалық жағының бұзылуы
Сөйлеу тілінің қабылдауы қиындатылып, экспрессивті сөйлеу тілінің бұзылуы
Кеңістікте бағдарлауының бұзылуы
Көрмейтін және нашар көретін оқушыларға арналған мектептің негізгі міндеті
Әлеуметтік, түзете-дамыту, санитарлы-гигиеналық
Оқыту, дамыту, санитарлы, насихаттау, әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлаумен бейімдеу психодиагностикалық, жүйелеу
Оқу-тәрбиелеу, түзете-дамыту, ақпараттық насихаттау
Оқу-тәрбиелеу, түзете-дамыту, санитарлы-гигиеналық, емдік қалпына келтіру, әлеуметтік бейімдеу, кәсіби бағдарлау
БСЦА бар балалардың сөз қорын дамыту жұмысының ерекшелігі
Зат-практикалық және ойынды, сенсорлы функциялармен таным әрекетін дамыту
Заттық әрекетпен сенсорлы фнукцияларды әлеуметтік тұрмыстық бағдарлауда жетілдіру
Сөйлеу тіліндегі сөздік қорын зат есім, сын есім мен етістіктермен молайту
Ойын әрекетін, сенсорлы функциялармен таным әрекетін дамыту
Білім беру жүйесіндегі арнайы мекемелердің негізгі түрлерінің бірі
Емханадағы логопедиялық пункт
ПМПК
Балалар дамыту орталығы
Ауыр тіл бұзылыстары бар балаларға арналған арнайы балабақша
Ұқсас дыбыстарды, естіп ажырату, көп буынды, күрделі сөздердің айтылуын бекіту, ауызша сөйлеуде қолдану, дыбыстық талдау, жинақтау дағдыларын бекіту, сауат ашуға дайындау, оқыту көрсетілген деңгейдің бірінде жоспарланады:
СТЖД 1 деңгейі
СТЖД 3 деңгейі
СТЖД 4 деңгейі
СТЖД 1 деңгейі
Көптеген дамыған елдерде кеңінен таралған түсінік, өйткені инклюзивті білім берудің принципіне сәйкес әр оқушының жемісті білім алуы үшін барлық жағдайларды жасауға мектептің назарын аударады:
Сөйлеу тілінің жалпы дамымауы
Фонетикалық-фонематиканың толық жетілмеуі
Ерте жастағы балалар аутизмі
Ерекше білім беру қажеттілігі (ЕБҚ)
А.П.Воронова СТЖД балаларды зерттеу бойынша анықтаған:
Әріп праксисінің төмен
Әріп гнозисінің төмен деңгейін
Әріп праксисінің жоғары деңгейін
Әріп гнозисінің жоғары деңгейін
СТЖД балалардың есте сақтау бұзылыстары
Суреттерде бейнеленген заттарды атай алмау, сұрақтарға жауап бере алмау, сөздік қорының таяздығы
Вербальды материалды есте сақтау өнімділігі мен мүмкіндігі өте жоғары, сөздік қоры төмен
Вербальды материалды есте сақтау, өнімділігі мен мүмкіндігі төмен, асыра сипаттау, қайталап айту
Сөйлеу тілінің компоненттері: фонетикалық, грамматикалық, лексикалық жағы төмендігі
Сөйлеу тілі жалпы дамымаған балалардың ойын әрекетінің ерекшеліктері
Сюжетті-рөлді ойынды өзі ұйымдастырып жетекші рөлге ие болады
Жақсы дамымаған, ересектің сүйемелдеу көмегін қажет етеді
Өте нашар дамыған, ересектің сүйемелдеу көмегінен бас тартады
Саханалау қабілеттері жоғары, рөлді өздері бөліп, ертегілер қойылымына қабілетті
Психикалық жағдайы мен даму ерекшеліктері туралы сапалы баға алу, болжамын белгілеу төмендегі категориялардағы баланы зерттеудің негізгі мақсаты
Зияты зақымдалған баланы психологиялық зерттеу
Есту қабілеті зақымдалған баланы психологиялық зерттеу
Көру қабілеті зақымдалған баланы психологиялық зерттеу
Сөйлеу тілі зақымдалған баланы психологиялық зерттеу
Сөйлеу тілі бұзылыстары бар балаларды психологиялық-педагогикалық диагностикалаудың негізгі қағидасының бірі
Психиканың қалыптасуы процесіндегі биологиялық және әлеуметтік диалектиканың бірлігі
Жеке ерекшеліктерін ескеру және дифференциалды ықпал ету
Қарапайымнан күрделіге жүру, жеке және баланың жас ерекшеліктерін ескеру бірлігі
Жүйелілік және нақтылық, беріктілік пен шындылықтың
Жазу процессінің спецификалық жарым-жартылай бұзылуы
Дисграфия
Алексия
Дизорфография
Дислексия
Балаларда оқу мен жазу бұзылыстары тілдің барлық құрамы компоненттерінің дамымауынан жиі пайда болады?
Лексика, сөз жасам, сөз өзгерту
Дыбыс айтуы, синтаксис, грамматикалық жағы
Фонетика, лексика, грамматикалық жағы
Пунктуация, лексика, грамматикалық жағы
Сөзге дыбыстық талдау жасауға баланың дайындығын анықтау тәсілдері
Сөзден дыбысқа қатысты буындарды табу, мәтіннен табу, мәтіннен берілген дыбысты табу
Сөзден дыбысты табу, берілген дыбысқа сөз ойлау, берілген дыбысқа сурет таңдау
Сөзден буындарды табу, сөйлемнен сөздерді табу, буындардан дыбыстарды ажырату
Берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру
Дисграфия мен дислексияда логопедиялық тексеру анықталу керек
Берілген сөздерден сөйлемдер құрастыру дағдыларын
Дыбыстық талдау, жинақтау дағдыларын, оқу мен жазуды меңгеру деңгейін, ауызша сөйлеу тілінің жағдайын
Жазу, оқу дағдыларын, ойынды ұйымдастыру қабілетін, қатынасқа түсу ерекшеліктерінің жағдайын
Дыбыстық талдау дағдыларын, сөз өзгерту дағдыларын
Фонеманы тануы бұзылу себебінен болатын дисграфия
Артикуляторлы-акустикалық
Акустикалық
Оптикалық
Дыбыстау ырғағының бұзылуы
Сөйлеу аппаратының шеткі бөлімінің анатомиялық-физиологиялық зақымдалуының салдарынан дауыс тембрінің және дыбыс айтылуының бұзылуы
Афазия
Ринолалия
Алалия
Дизартрия
Сөйлеу тілі бұзылысының осы түрінде барлық сөйлеу дыбыстарының айтылу кезінде ауа жұмсақ және қатты таңдай жарықшағының салдарының тек қана ауыз арқылы емес, сонымен қатар мұрын қуысы арқылы өтеді
Жабық ринолалия
Ашық ринолалия
Сөйлеу тілінің жалпы дамымауы
Дизартрия
Сөйлеу тілі бұзылысында түзету жұмысы бөлінеді:
Дизартрияда
Алалияда
Ринолалияда
Тұтықпада
Жүктіліктің бастапқы 7-8 аптасында экзогендік сипаттағы зиянды фактордың жағымсыз ықпалынан болатын сөйлеу тілінің бұзылуы:
Алалия
Сөйлеу тілінің жалпы дамымауы
Тұтықпа
Ринолалия
А.Г. Ипполитованың түзету жүйесі қолданылады:
Дисграфияда
Ринолалияда
Сөйлеу тілі жалпы дамымауында
Тұтықпада
