A. Mangga kula aturi ngunjuk.

B. Inggih kula badhe ... malih.

A. Punapa panjenengan asring siram mawi toya anget?

B. Kula kulina ... mawi toya asrep kemawon.

A. Panjenengan siyos mundhut tahu saking Magelang?

B. Inggih, kula siyos ... tahu 3 bungkus.

Murid : Pak, kula badhe nyuwun pirsa.

Guru : Iya, arep ... bab apa ndhuk?

Anak : Ibu tindhak Jogja kalawau ... napa?

Ibu : Numpak sepur mbak.

A. Panjenengan ngasta menapa kok kadosipun awrat sanget?

B. Kula ... gendhis niki nembe tumbas wonten wande.

A : Panjenengan gerah napa ta bu?

B : weteng kula ... niki bu, sampun awit wingi ndalu.

Gatekna pacelathon iki :

Ahmad : ”Kula nuwun.....”

Pakdhe Ngabdul : ”Mangga....., we lha nak Ahmad. Mangga-mangga, kene Nak lenggah kene.

Ahmad : ”Inggih Pakdhe matur nuwun.”

Pakdhe Ngabdul : ”Iki kok njanur gunung, kadingaren Nak Ahmad tekan kene, ana perlune

apa mung dolan wae?

basa ingkkang digunakake Pakdhe Ngabdul yaiku...

Manut wujude, unggah-ungguh basa dibedakake dadi 4 yaiku ....

.....kula wonten ing Karangasem Sleman.

Yen tindak daleme Pakdhe, aja lali welingane Bapak diaturke Pakdhe ya, Le! Basa kang digunakake yaiku …

Mas, menawi kondur mbakyu sampeyan betakaken menika nggih. Basa kang digunakake yaiku …

Gatekna pratelan dialog ing ngisor iki!

Tira : “Ran, sesuk apa sida ulangan basa Jawa?”

Rani : “Sida Tir, apa kowe ora ngerti?”

Tira : “Ora, jalaran pertemuan minggu kepungkur aku ora mlebu sekolah amarga lara.”

Rani : “Yen ngono mengko sore sinau bareng wae ya Tir neng omahku.”

Tira : “Ya, kebeneran aku mengko arep ngajak Sinta.”

Rani : “Ya, taktunggu tekamu. Kae bel sakolah wis muni. Ayo ndang mlebu kelas.

Pratelan dialog ing ndhuwur nggunakake ragam basa..

Basa kang kanggo bocah-karo bocah utawa sapadha-padha yaiku ….

Unggah-ungguh basa kang trep pangetrapane yaiku....

Ing ngisor iki kang ora klebu jinising ragam basa ing unggah-ungguh basa yaiku...

Ingkang kedah dipungatosaken nalika guneman marang tiyang sanes yaiku, kajaba....

Ibu : Aja kesusu turu, shalat Isya dhisik Rina!

Rina : Inggih bu, kula sampun shalat. Menawi Ibu sayah, mangga sare rumiyin.

Punggelan teks kasebut, ibu migunakake basa ngoko, dene Rina migunakake basa ...

Ibu : Bapak wis ...... ?

Bapak : Wis, ngenteni ibu kesuwen, dak kira durung kondur.

Ibu : Lagi wae pak, kanca-kanca ngajak mampir daleme Bu Wira

Bapak : Lo, Bu Wira wis kondur ta?

Tembung kang mathuk kanggo njanggkepi pacelathon ing dhuwur yaiku ...

" Aku mau weruh Pak Lurah tindak liwat kulon umahku"

ukara iki yen dititik saka ragam basa manut unggah ungguh kalebu ragam basa

Pasangan kang padha umure/bocah sabarakan migunakake basa ....

Wekdal Bapak ...., kula ....

Tembung kanggo njangkepi supaya tepat kanggo Unggah-ungguhe yaiku .....

Ing ngsior iki tuladha basa krama inggil kang trep yaiku ,,,,

Basa Krama Alus digunakake kanggo, kajaba......