những biến đổi ở kiểu gene của cùng một kiểu hình, phát sinh trong quá trình phát triển cá thể, dưới ảnh hưởng của môi trường.

những biến đổi của cùng một kiểu gene, phát sinh do các tác nhân lí, hoá của môi trường.

những biến đổi ở kiểu hình của đời con do sự tổ hợp lại các tính trạng của bố mẹ.

những biến đổi ở kiểu hình của cùng một kiểu gene, phát sinh trong quá trình phát triển cá thể dưới ảnh hưởng của môi trường.

tần số allele và thành phần kiểu gene.

tỉ lệ giới tính của quần thể.

mật độ cá thể của quần thể

tỉ lệ các nhóm tuổi trong quần thể.

tần số allele trội tăng dần, tần số allele lặn giảm dần qua các thế hệ.

tỉ lệ kiểu gene đồng hợp tăng dần, tỉ lệ kiểu gene dị hợp giảm dần qua các thế hệ.

tính đa dạng di truyền của quần thể không thay đổi.

cấu trúc di truyền của quần thể không thay đổi.

Bằng chứng giải phẫu so sánh.

Bằng chứng sinh học phân tử.

Bằng chứng tế bào học

Bằng chứng hoá thạch.

Ruột thừa của người và dạ cỏ của trâu bò.

Tay người và cánh chim.

Tay người và chân trước của cào cào.

Sừng hươu và sừng tê giác.

quần thể

allele

loài

cá thể.

phân hoá khả năng sinh sản của các kiểu gene khác nhau trong quần thể.

đào thải các biến dị kém thích nghi và tích luỹ các biến dị thích nghi.

.đào thải những quần thể kém thích nghi và bảo tồn những quần thể thích nghi.

tích luỹ các đột biến và biến dị tổ hợp quy định kiểu hình thích nghi.

Dòng gene

Biến động di truyền.

Chọn lọc tự nhiên.​

Đột biến.

luôn làm tăng vốn gene của quần thể.

luôn làm tăng sự đa dạng di truyền của sinh vật.

đào thải hết các allele có hại khỏi quần thể, chỉ giữ lại allele có lợi.

làm thay đổi tần số allele không theo một hướng xác định.

Giao phối không ngẫu nhiên.

Đột biến.

Chọn lọc tự nhiên.

Các yếu tố ngẫu nhiên.

Cách li địa lí.

Lai xa và đa bội hóa.

Cách li tập tính

Cách li sinh thái.

gene trên NST của mẹ nhiều hơn của bố.

Trứng to hơn tinh trùng.

Khi thụ tinh, giao tử đực chỉ truyền nhân mà hầu như không truyền tế bào chất cho trứng.

Tinh trùng của bố không có gene ngoài nhân.

tạo nguồn nguyên liệu thứ cấp cho tiến hoá.

giúp sinh vật hình thành đặc điểm thích nghi.

giúp sinh vật thích nghi với sự thay đổi của môi trường.

tạo nguồn nguyên liệu sơ cấp cho tiến hoá.

kiểu gene trong quần thể.

gene trong một cá thể.

allele có trong quần thể.

allele của một gene trong quần thể.

Tỉ lệ kiểu gene đồng hợp tăng dần.

Tỉ lệ kiểu gene dị hợp giảm dần.

.Khả năng thích ứng với sự thay đổi của môi trường kém.

Tính đa dạng di truyền cao

Mã di truyền là mã bộ ba.

Tất cả các cơ thể sinh vật đều cấu tạo từ tế bào.

DNA của tất cả các loài sinh vật đều cấu tạo từ 4 loại nucleotide.

Các loài khác nhau có trình tự amino acid trên một số chuỗi polypeptide giống nhau.

.Ruột thừa của người và manh tràng của động vật ăn cỏ.

Cánh chuồn chuồn và cánh chim.

Chi trước của mèo và cánh dơi

Gai xương rồng và tua cuốn của cây mướp.

chọn lọc nhân tạo.

chọn lọc tự nhiên.

phát sinh biến dị cá thể.​

chăm sóc, nuôi dưỡng của con người.

Loài mới được hình thành từ từ qua nhiều dạng trung gian nhờ quá trình tích luỹ những biến đổi trên cơ thể sinh vật do tác động của môi trường.

Loài mới được hình thành từ từ qua nhiều dạng trung gian, dưới tác động của chọn lọc tự nhiên dựa trên các đặc tính di truyền và biến dị.

Trong quá trình hình thành loài mới, sinh vật luôn chủ động biến đổi để hoàn thiện khả năng thích nghi của mình.

Quá trình hình thành loài mới thực chất là quá trình biến đổi vốn gene của quần thể theo hướng thích nghi.

Đột biến, chọn lọc tự nhiên, giao phối không ngẫu nhiên, phiêu bạt di truyền

Đột biến, di nhập gen, chọn lọc tự nhiên, phiêu bạt di truyền

Đột biến, di nhập gen, chọn lọc tự nhiên, giao phối không ngẫu nhiên

Đột biến, di nhập gen, giao phối không ngẫu nhiên, phiêu bạt di truyền

CLTN thực chất là quá trình phân hoá khả năng sống sót và khả năng sinh sản của các cá thể với các kiểu gen khác nhau trong quần thể

CLTN tác động trực tiếp lên kiểu gen, từ đó làm thay đổi tần số alen của quần thể

Ở quần thể lưỡng bội chọn lọc chống lại alen lặn làm thay đổi tần số alen nhanh hơn so với chọn lọc chống lại alen trội

CLTN không bao giờ đào thải hết alen trội gây chết ra khỏi quần thể.

Bằng con đường lai xa và đa bội hoá diễn ra nhanh và gặp phổ biến ở thực vật.

Khác khu vực địa lí (bằng con đường địa lí) diễn ra nhanh trong một thời gian ngắn.

Ở động vật chủ yếu diễn ra bằng con đường lai xa và đa bội hoá.

Bằng con đường lai xa và đa bội hoá diễn ra chậm và hiếm gặp trong tự nhiên

Cách li địa lý giúp duy trì sự khác biệt về tần số alen và thành phần kiểu gen giũa các quần thể gây nên bởi các nhân tố tiến hoá.

Điều kiện địa lí khác nhau là nguyên nhân trực tiếp gây ra sự biến đổi trên cơ thể sinh vật.

Điều kiện địa lí khác nhau sản sinh ra các đột biến khác nhau dẫn đến hình thành loài mới.

ách li địa lí là nguyên nhân trực tiếp làm xuất hiện sự cách li sinh sản.

Tiến hóa nhỏ kết thúc bằng sự hình thành loài mới được đánh dấu bằng sự xuất hiện của cách li sinh sản

Tiến hóa nhỏ xảy ra với từng các cá thể của loài nên đơn vị tiến hóa là loài

Là quá trình hình thành loài mới

Diễn ra trong không gian rộng và thời gian lịch sử dài, không thể tiến hành làm thực nghiệm

Đột biến làm tăng tính đa dạng di truyền cho quần thể.

Đột biến là một nhân tố tiến hóa định hướng.

Đột biến thay đổi tần số allele của quần thể một cách từ từ, chậm chạp.

Đa số đột biến là trung tính.

Thực chất là quá trình phân hóa khả năng sống sót và khả năng sinh sản của các cá thể với các kiểu gene khác nhau trong quần thể

Tác động trực tiếp lên kiểu gene mà không tác động lên kiểu hình của sinh vật.

Làm biến đổi tần số allele và thành phần kiểu gene của quần thể không theo hướng xác định.

Đóng vai trò sàng lọc và giữ lại những cá thể có kiểu gene quy định kiểu hình thích nghi mà không tạo ra các kiểu gene thích nghi.

Chọn lọc tự nhiên tạo ra các cá thể thích nghi với môi trường sống.

Chọn lọc chống lại allele trội làm thay đổi tần số allele nhanh hơn allele lặn

Chọn lọc tự nhiên tác động không phụ thuộc kích thước quần thể.

Chọn lọc tự nhiên có thể đào thải hoàn toàn một allele lặn ra khỏi quần thể.

Năng suất chăn nuôi phụ thuộc vào kiểu gene và giống.

Năng suất trồng trọt phụ thuộc vào giống và biện pháp kĩ thuật.

Kiểu gene tương ứng với năng suất cây trồng.

Với cùng một giống cây trồng, muốn có năng suất cao cần chăm sóc cây theo đúng kĩ thuật.

Đột biến và chọn lọc tự nhiên luôn làm xuất hiện allele mới trong quần thể.

Phiêu bạt di truyền và chọn lọc tự nhiên đều có thể làm nghèo vốn gene của quần thể.

.Giao phối không ngẫu nhiên làm giảm sự đa dạng di truyền.

Đột biến làm thay đổi tần số allele, thành phần kiểu gene theo một hướng xác định.

Kiểu gene quy định kiểu hình cụ thể trong giới hạn của mức phản ứng do môi trường quy định.

Kiểu gene chỉ mang thông tin quy định cấu trúc của protein còn kiểu hình là do môi trường quyết định.

Trong một kiểu gene, các gene có mức phản ứng khác nhau.

Môi trường quy định một kiểu hình cụ thể trong giới hạn của mức phản ứng do kiểu gene quy định.

Tiến hoá nhỏ là quá trình biến đổi tần số alen và thành phần kiểu gen của quần thể qua các thế hệ.

Quá trình hình thành loài mới có thể diễn ra trong khu vực địa lí hoặc khác khu vực địa lí.

Chọn lọc tự nhiên chống lại alen lặn chậm hơn so với trường hợp chọn lọc chống lại alen trội

Hình thành loài mới nhờ cơ chế lai xa và đa bội hóa diễn ra phổ biến ở cả động vật và thực vật.

Gene ngoài nhân chỉ nằm trong ti thể hoặc lục lạp, mà những bào quan này chỉ được di truyền từ mẹ sang con qua trứng.

Tinh trùng không chứa ti thể hoặc lục lạp, do đó không di truyền gene ngoài nhân cho con.

DNA nhân có cấu trúc thẳng, DNA ngoài nhân có cấu trúc vòng.

DNA nhân nằm trong nhân tế bào, DNA ngoài nhân nằm trong ti thể hoặc lục lạp.

Nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

Tăng hiệu quả sử dụng đất đai, phân bón, thuốc trừ sâu.

Giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận.

Góp phần bảo vệ môi trường.

1

2

3

4

Ứng dụng khoa học kĩ thuật tiên tiến như công nghệ sinh học, di truyền học.

Chọn tạo giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao, chất lượng tốt, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Bảo tồn nguồn gene quý hiếm.

Lai xa ở động vật.

Gene ngoài nhân chỉ nằm trong ti thể hoặc lục lạp, mà những bào quan này chỉ được di truyền từ mẹ sang con qua trứng.

Tinh trùng không chứa ti thể hoặc lục lạp, do đó không di truyền gene ngoài nhân cho con.

DNA nhân có cấu trúc thẳng, DNA ngoài nhân có cấu trúc vòng.

DNA nhân nằm trong nhân tế bào, DNA ngoài nhân nằm trong ti thể hoặc lục lạp.

Tuyến nọc độc của rắn và tuyến nước bọt của người

Gai xương rồng và lá cây mía

Vòi hút của bướm và vòi voi

Mang cá và mang tôm