Phân tích những nét cơ bản của cấu trúc an ninh khu vực châu Á-Thái Bình Dương hiện nay?

An ninh phi truyền thống là gì? Nêu và phân tích các đặc điểm chính của thách thức an ninh phi truyền thống.

Nó có thể phát sinh từ một quốc gia này nhưng có khả năng lan tỏa với tốc độ nhanh, phạm vi rộng đến quốc gia khác, đòi hỏi sự hợp tác quốc tế để ứng phó.

Tính đa dạng và phức tạp: các thách thức này bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau, từ môi trường, kinh tế, y tế, năng lượng đến văn hóa và chính trị. Sự đa dạng của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống khiến việc giải quyết chúng trở nên phức tạp, đòi hỏi cách tiếp cận liên ngành và tích hợp.

Khó dự đoán và tác động lâu dài: Thách thức an ninh phi truyền thống thường xảy ra bất ngờ, khó lường trước và có tác động lâu dài. Ví dụ, biến đổi khí hậu dẫn đến thiên tai như bão, lũ lụt ngày càng cực đoan, gây thiệt hại không chỉ trong ngắn hạn mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến nền kinh tế, môi trường và xã hội trong nhiều năm.

Tác động đến an ninh con người: thách thức an ninh phi truyền thống tác động mạnh đến an ninh con người như là an ninh lương thực, an ninh sức khỏe, an ninh cá nhân và an ninh kinh tế. Những thách thức này đe dọa trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và sự an toàn của từng cá nhân.

Đòi hỏi sự hợp tác đa cấp độ: Vì tính chất xuyên quốc gia và phức tạp, thách thức an ninh phi truyền thống không thể được giải quyết chỉ bởi một quốc gia, chúng đòi hỏi sự phối hợp giữa các chính phủ, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và xã hội dân sự ở nhiều cấp độ khác nhau.

Trình bày khái niệm an ninh mạng và chủ quyền không gian mạng. Trình bày đặc điểm vấn đề an ninh mạng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Khái niệm "An ninh mạng" (Cybersecurity) Theo LHQ/ UN Cybercrime Convention (Hanoi Convention) (dự kiến ký kết năm 2025): "Cybersecurity refers to the strategies, policies, procedures, practices, and measures that are designed to identify threats and vulnerabilities, prevent threats from exploiting vulnerabilities, mitigate the harm caused by materialized threats, and safeguard people.

An ninh mạng đề cập đến các biện pháp nhằm: xác định các nguy cơ và lỗ hổng (về mạng), ngăn chặn việc khai thác các lỗ hổng, giảm thiểu các tác hại cụ thể.

Theo Luật An ninh mạng 2018 (Việt Nam): "An ninh mạng là sự đảm bảo hoạt động trên không gian mạng không gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân".

Bảo vệ an ninh mạng là phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm về mạng.

Khác với khái niệm trước đó, cách tiếp cận của Việt Nam cho rằng An ninh mạng là một trạng thái được đảm bảo an toàn trước các mối nguy hại về mạng.

Điểm chung là đều hướng đến việc phòng ngừa (trước khi có sự cố) và ngăn chặn, giảm thiều thiệt hại (khi xảy ra sự cố).

Đề cập đến các hành vi tội phạm mạng thường có 2 loại chính: Tội phạm có sự hỗ trợ của mạng (cyber-enabled crimes): tội phạm truyền thống được thực hiện trực tuyến.

Tội phạm phụ thuộc vào mạng để thực hiện hành vi (cyber-dependent crimes): sử dụng các thiết bị CNTT và truyền thông (ICT) để thực hiện đánh cắp danh tính, triển khai phần mềm độc hại…

Đặc điểm của tội phạm mạng: Tính ẩn danh (Anonymity), Khả năng truy cập (Accessibility).

Khi mức độ nghiêm trọng của các mối đe dọa an ninh mạng gia tăng → nhận thức về bảo vệ không gian mạng của các quốc gia tăng → Đặt ra yêu cầu về quản lý, bảo vệ LIQG - DT trên không gian mạng.

Khái niệm "Chủ quyền không gian mạng" bắt đầu được đề cập, làm toàn diện thêm nội hàm chủ quyền (bên cạnh chủ quyền vùng đât, vùng).

Đặt ra yêu cầu về quản lý, bảo vệ LIQG - DT trên không gian mạng.

Khái niệm "Chủ quyền không gian mạng" bắt đầu được đề cập, làm toàn diện thêm nội hàm chủ quyền (bên cạnh chủ quyền vùng đât, vùng trời, vùng biển)

Một số đặc điểm của vấn đề An ninh mạng

Trình bày vấn đề biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường dưới cách tiếp cận an ninh quốc tế.

Nóng lên toàn cầu

Theo WMO: 2023-2027 nhiệt độ trung bình toàn cầu sẽ tăng cao hơn 1,5 độ so với TK tiền CN do sự cộng hưởng giữa các hình thái thời tiết cực đoan.

Tỷ lệ khối băng tan ở Nam Cực đã tăng lên gấp 3 lần chỉ trong thập kỷ vừa qua.

Mực nước biển tăng nhanh vượt dự báo, tốc độ tăng trong 2 thập niên đầu TK 21 lớn gấp đôi so với 3 thập niên trước.

Thảm họa tự nhiên (bão lũ, động đất, sóng thần, hạn hán,...) diễn ra với số lượng ngày càng nhiều với cường độ lớn -> đây là hệ quả của nóng lên tcao + băng tan nc biển dân.

Tiến trình hợp tác đa phương về ứng phó biến đổi khí hậu

thang 6/1992: Hội nghị của LHQ về môi trường và phát triển bền vững thông qua công ước khung của LHQ về BĐKH (UNFCC)

thang 12/1997: Thỏa thuận Paris về BĐKH được thông qua. Đây là văn bản pháp lý toàn cầu đầu tiên quy định trách nhiệm của tất cả các bên trong ứng phó vs BĐKH theo hình thức đóng góp đo quốc gia tự quyết dịnh

2015: rký kết văn bản thực thi của UNFCC (nghị định thư Kyoto về kiểm soát khí nhà kính) - Có hiệu lực năm 2005

Hiện nay: Vấn đề biến đổi khí hậu đã được đề cập rộng khắp tại nhiều cơ chế đa phương:

COP26 (2021): Lần đầu để cập đến chuyển đổi năng lượng công bằng trong văn kiện chính thức

COP27 (2022): Khẳng đinh quyết tâm chuyển đổi sang mô hình phát triển ít phát thải + thúc đẩy năng lượng tái tạo, năng lượng sạch phủ hợp hoàn cảnh quốc gia + thúc đấy hợp tác quốc tế để hỗ trợ chuyển đổi năng lượng công bằng.

Giải quyết tổn thất và thiệt hại (COP2T): thành lập quỹ tổn thất và thiệt hại nhằm hỗ trợ các quốc gia

Giảm phát thải khí nhà kính (COP2T): Thông qua Chương trình làm việc giảm phát thải khí nhà kính, tổ chức ít nhất hai đối thoại toàn cầu hàng năm, tôn trọng tính tự nguyện đóng góp của mỗi quốc gia.

Các nước phát triển cam kết tăng hỗ trợ tài chính khí hậu, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cho các nước đang phát triển

Ước tính cần đầu tư khoảng 4 nghìn tỷ USD/năm vào năng lượng tái tạo để đạt phát thải ròng = năm vào 2030

Tiến trình hợp tác nhằm giải quyết gốc rễ vấn đề biến đổi khí hậu phụ thuộc nhiều vào ý chí của các nước lớn (họ cũng là các nhà phát thải chính)

VD: quan điểm của Trump về biến đổi khí hậu: Trump nhiều lần gọi biến đổi khí hậu là một 'trò lừa bịp' và cho rằng nó là một âm mưu nhằm làm suy yếu nền kinh tế Mỹ.

Nêu và phân tích tác động của biến đổi khí hậu đối với xung đột nội bộ và xuyên quốc gia.

Các nguồn tài nguyên thiết yếu trở nên khan hiếm do nguyên nhân nào?

các hiện tượng thiên tai như hạn hán, lũ lụt, nhiệt độ cực đoan làm suy giảm nguồn nước sạch và lương thực => ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế người dân.

Các nguồn tài nguyên thiết yếu trở nên khan hiếm, các nhóm trong nước dễ xảy ra tranh chấp, dẫn đến xung đột nội bộ và bạo lực vũ trang. Ví dụ điển hình là cuộc nội chiến ở Syria, nơi hạn hán kéo dài đã làm hàng triệu người mất sinh kế, di cư vào thành phố và làm trầm trọng thêm căng thẳng chính trị dẫn đến xung đột.

Biến đổi khí hậu làm gia tăng dòng người tị nạn môi trường, tạo áp lực lên các khu vực đô thị và gây ra bất ổn xã hội.

Biến đổi khí hậu làm gia tăng nguy cơ xung đột xuyên biên giới do tranh giành tài nguyên như nước và đất đai, cũng như dòng người di cư lớn => gây áp lực lên các quốc gia láng giềng.

Các quốc gia trong một khu vực có thể bị cuốn vào các cuộc xung đột do hiệu ứng lan truyền từ các cuộc khủng hoảng nội bộ do biến đổi khí hậu. Ví dụ, các cuộc xung đột dân sự ở châu Phi và Trung Đông có liên quan mật thiết đến các đợt hạn hán nghiêm trọng và mất an ninh lương thực.

Biến đổi khí hậu cũng làm gia tăng cạnh tranh chiến lược ở các khu vực khi các quốc gia tranh giành tài nguyên và tuyến đường hàng hải mới.

Biến đổi khí hậu được xem là một trong những nguyên nhân chính làm tăng nguy cơ xung đột vũ trang và bất ổn chính trị toàn cầu.

Sự gia tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu làm tăng tần suất và cường độ các hiện tượng thời tiết cực đoan => tác động tiêu cực đến an ninh lương thực, kinh tế và xã hội trên phạm vi rộng lớn.

Các cuộc khủng hoảng khí hậu dẫn đến di cư hàng loạt, làm thay đổi cân bằng dân số => tạo ra các áp lực mới lên hệ thống chính trị và an ninh quốc tế.

Biến đổi khí hậu cũng làm gia tăng sự cạnh tranh giữa các quốc gia về tài nguyên thiên nhiên => làm tăng nguy cơ xung đột xuyên quốc gia.

Trình bày nội hàm k

Trình bày nội hàm khái niệm an ninh con người. Khái niệm này đã hình thành và phát triển như thế nào ở khu vực CA-TBD từ sau Chiến tranh Lạnh?

Ủy ban An ninh con người của Liên Hợp quốc đưa ra định nghĩa về an ninh con người là gì?

Trường thuận lợi cho phát triển kinh tế và xã hội; ngăn chặn xung đột và bất ổn lan rộng; thúc đẩy hợp tác khu vực; bảo vệ quyền con người và nhân phẩm tại CA-TBD.

Cuộc khủng hoảng tài chính 1997 đã kéo theo nhiều vấn đề khác như: nghèo đói gia tăng cùng với sự sụt giảm thu nhập thực tế, di cư bất ổn, thiếu lương thực và suy dinh dưỡng, sức khỏe và giáo dục suy giảm, tội phạm gia tăng và các hệ thống chính trị không đủ khả năng giải quyết thông qua các phương pháp tiếp cận an ninh truyền thống.

Tuy nhiên, tốc độ tiếp cận và ưu tiên an ninh con người ở mỗi quốc gia trong KV lại có sự khác nhau.

Thái Lan, một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi khủng hoảng, sau khủng hoảng 1997, Thái Lan dưới thời Thủ tướng Chuan Leekpai đã thực hiện cải cách dân chủ và kinh tế theo hướng lấy con người làm trung tâm.

Nhật Bản: năm 1997, Thủ tướng Ryutaro Hashimoto đã nhấn mạnh tầm quan trọng của 'an ninh của con người' trong bài phát biểu của mình tại Phiên họp đặc biệt của Đại hội đồng Liên hợp quốc về Môi trường và Phát triển.

Philippines: Đạo luật An ninh Con người năm 2007 của Philippines đã cố gắng tích hợp các biện pháp phát triển kinh tế - xã hội vào chiến lược chống khủng bố.

Sự khác nhau trong ưu tiên vấn đề an ninh con người của một số qgia trong KV: Nhật Bản: Ưu tiên thúc đẩy ANCN như một chuẩn mực quốc tế; Tập trung vào viện trợ phát triển ODA để giải quyết các vấn đề như đói nghèo, y tế, giáo dục, cơ sở hạ tầng ở các nước khác.

ASEAN: An ninh kinh tế: Tăng trưởng bền vững, giảm nghèo, an sinh xã hội.

Nêu và phân tích các tác động của xu hướng chuyển dịch sang năng lượng tái tạo trên thế giới đối với an ninh khu vực châu Á-Thái Bình Dương?