. Huyết tương, dịch tiết, nước bọt

Huyết tương, dịch mô kẽ, dịch bạch huyết

Dịch não tủy, huyết thanh, dịch mô

Dịch kẽ, dịch vị, huyết tương

Để đảm bảo sự phát triển xương

Duy trì huyết áp ổn định

. Tăng sản sinh tế bào miễn dịch

• Đảm bảo môi trường sống tối ưu cho tế bào duy trì hoạt động sống và cân bằng nội môi

1

2 thần kinh và thể dịch

4

3

Dẫn truyền điện thế qua neuron

Tiết mồ hôi làm mát cơ thể

Sử dụng hormon, ion, chất trung gian hóa học qua máu và xung điện truyền qua neuron

Dẫn truyền hóa học trong cơ

Bẩm sinh, không thay đổi

Không cần vỏ não điều khiển

Hình thành qua kinh nghiệm, học được,

Tự động, không kiểm soát

Bẩm sinh, không thay đổi

Không cần vỏ não điều khiển

Hình thành qua kinh nghiệm, học được

Tự động, không kiểm soát

3

Thụ thể → neuron hướng tâm → trung ương

4

Thụ thể → neuron hướng tâm → trung ương → cơ quan phản ứng

5

• Thụ thể → neuron hướng tâm → trung ương → neuron ly tâm → cơ quan phản ứng

6

Thụ thể → neuron hướng tâm → trung ương → neuron ly tâm → cơ quan phản ứng→ neuron trung tâm

Tín hiệu thần kinh

Nhiệt độ

Hormon và chất trung gian hóa học

Áp suất thẩm thấu

Dẫn truyền xung động thần kinh

Duy trì huyết áp

Tăng co bóp cơ tim

Tăng cường hấp thu ở ruột

• tạo áp suất thẩm thấu

Duy trì huyết áp

Tăng co bóp cơ tim

Tăng cường hấp thu ở ruột

Dẫn truyền xung động thần kinh

• co cơ, dẫn truyền synapse

Tăng co bóp cơ tim

Tăng cường hấp thu ở ruột

Hỗ trợ quá trình đông máu

Gắn O₂ vào hemoglobin

Ổn định màng tế bào và điều hòa enzyme

Hỗ trợ tiêu hóa protein

Hỗ trợ quá trình đông máu, co cơ

Gắn O₂ vào hemoglobin

Ổn định màng tế bào và điều hòa enzyme

Hỗ trợ tiêu hóa protein

Chất dẫn truyền thần kinh giữa các synapse

Chất hóa học do tuyến nội tiết tiết vào máu, ảnh hưởng đến mô/cơ quan đích

Chất xúc tác sinh học trong phản ứng tế bào

Chất điện giải có vai trò điều hòa huyết áp

Khi sản phẩm cuối làm tăng thêm chất xúc tác

Khi sản phẩm cuối kích thích tuyến nội tiết

Khi sản phẩm cuối ức chế quá trình tạo ra nó

Khi sản phẩm cuối bị phân hủy nhanh

Khi sản phẩm cuối làm chậm quá trình sản xuất

Khi sản phẩm cuối tăng cường tạo ra nó

Khi hormon bị ức chế bởi chính nó

Khi cơ thể ngừng sản xuất hormon

Tăng áp lực máu

Giảm chuyển hóa cơ bản

• Duy trì cân bằng nội môi , đảm bảo ổn định môi trường sống cho tế bào

Làm tăng thân nhiệt

Tín hiệu từ màng tế bào

Tín hiệu điện – hóa học

Hormone

Chất điện giải

Độ pH và nhiệt độ

Nồng độ protein

Kháng nguyên lạ và thụ thể nhận biết

Tốc độ phân bào

Khuếch tán đơn thuần, khuếch tán qua kênh, vận chuyển tích cực, ẩm bào, thực bào

Tiêu hóa, hấp thu, bài tiết

Phản ứng enzym, tổng hợp protein

Tăng trưởng, phân chia

Cần ATP, đi ngược nồng độ

Không cần năng lượng, theo bậc thang nồng độ, cho các chất tan trong

Đi theo chiều áp suất

Chỉ xảy ra ở tế bào gan

Chỉ nhiệt độ

Diện tích bề mặt, nhiệt độ, kích thước phân tử, chênh lệch nồng độ

Thành phần enzyme

Cấu trúc gene

• Qua kênh chọn lọc, không cần ATP, có thể bị điều khiển bởi hormon

Diện tích bề mặt, nhiệt độ, kích thước phân tử, chênh lệch nồng độ

Thành phần enzyme

Cấu trúc gene

Không sử dụng năng lượng

. Di chuyển cùng chiều nồng độ

Cần ATP, ngược chiều nồng độ

Di chuyển tự do qua màng

Dùng gián tiếp năng lượng

Dùng trực tiếp ATP

Không cần ATP

Dựa vào nhiệt độ cơ thể

Bơm 2 Na⁺ ra – 3 K⁺ vào

Bơm 3 Na⁺ vào – 2 K⁺ ra

Bơm 3 Na⁺ ra – 2 K⁺ vào tế bào, tiêu tốn

Bơm đồng thời cả Na⁺ và K⁺ ra ngoài

Tạo áp suất thẩm thấu

Duy trì điện thế nghỉ, ổn định thể tích tế bào, dẫn truyền thần kinh

Hỗ trợ tiêu hóa

Dẫn truyền hormone

Dùng ATP trực tiếp

Dựa vào enzyme

Không dùng trực tiếp ATP, ùng thế năng từ chênh lệch nồng độ

Dựa vào nhiệt độ

• Na⁺-glucose symporter

Na⁺-glucose cologen

• Na-glucose symporter

• K⁺-glucose symporter

• Hiệu điện thế giữa trong và ngoài màng (âm trong, dương ngoài)

• Tế bào thần kinh: khoảng –70 mV

• Hiệu điện thế giữa trong và ngoài màng (âm trong, dương ngoài)

• Tế bào thần kinh: khoảng 0 mV

• Hiệu điện thế giữa trong và ngoài màng (âm trong, dương ngoài)

• Tế bào thần kinh: khoảng 40 mV
  
  

• Hiệu điện thế giữa trong và ngoài màng (âm trong, dương ngoài)

• Tế bào thần kinh: khoảng 50 mV

• Chênh lệch ion (Na⁺, K⁺) và bơm Na⁺-K⁺
  

. Nhiệt độ

Enzyme nội bào

Hormon

• Mở kênh Na⁺ → khử cực → kênh K⁺ mở → tái cực

Kênh K⁺ mở → tái cực

Mở kênh Ca²⁺

Bơm Na⁺-K⁺ hoạt động

• Khử cực → tái cực → siêu phân cực

Khử cực → siêu phân cực → tái cực

Tái cực → khử cực → siêu phân cực

Tái cực → siêu phân cực → khử cực

Mở → khử cực → tái cực

Đóng → Mở → Bị bất hoạt

Tái cực → đóng → mở

Bị bất hoạt → mở → đóng

• Kênh Na⁺ mở → Na⁺ vào tế bào → màng trở nên dương

Na⁺ ra khỏi tế bào

. K⁺ vào tế bào

Không thay đổi điện thế

• Kênh K⁺ mở → K⁺ ra ngoài → màng trở lại âm

K⁺ đi vào tế bào

K⁺ ra khỏi tế bào → màng trở lại âm

Na⁺ được giữ lại

Theo kiểu nhảy cóc ở sợi myelin và liên tục ở sợi trần, giúp dẫn truyền tín hiệu.

Dạng tuyến tính

Dạng phân tán

Dạng xoắn ốc

Vận chuyển, điều hòa, bảo vệ

Tiêu hóa, hấp thu

Lọc độc

Tái tạo mô

6.9 – 7.1

7.35 – 7.45

7.5 – 8.0

6.5 – 6.8

25–28 mmHg

5–10 mmHg

15–20 mmHg

30–35 mmHg

Phổi, gan

Gan, tủy xương, túi noãn hoàng, lách

Lách, thận

Tim, gan

Gan

Tủy xương đỏ

Lách

Hạch bạch huyết

Tế bào gốc tạo máu Hemocytoblast

Tế bào gốc tạo máu

Neuron

Tế bào gốc tạo máu Osteoblast

Tế bào gốc tạo máu Erythroblast

Insulin

Glucagon

Erythropoietin (EPO)

ACTH

Đĩa lõm hai mặt, không nhân, đàn hồi, chứa hemoglobin

Có nhân, hình cầu

Không nhân, đĩa lõm hai mặt

Dạng xoắn

4 chuỗi globin + 4 nhóm heme (Fe²⁺) → gắn 4 O₂.

2 chuỗi + 2 heme

3 chuỗi + 1 heme

Gồm 4 chuỗi globin + 4 nhóm heme (Fe²⁺) → gắn 4 O₂.

60 ngày

90 ngày

120 ngày

150 ngày

Tủy xương, gan, thận, dạ dày

Tủy sống

Phổi

Tim

Tiết yếu tố nội (intrinsic factor) → hấp thu vitamin B₁₂.

Tiết pepsin

Tiết acid

Tiêu hóa protein

Canxi, vitamin C

Sắt, vitamin B₁₂, acid folic, protein

Vitamin A và D

Kẽm và magie

Tăng áp lực thẩm thấu

Tổng hợp enzym

Tạo hemoglobin, tổng hợp DNA

Tiêu hóa glucid

Chức năng

Nơi sản xuất

Có hạt hay không

Khả năng sinh sản

Hồng cầu và bạch cầu

Trung tính, ưa acid, ưa base, lympho, mono

Lympho và tiểu cầu

Đại thực bào và bạch cầu đỏ

Xuyên mạch, thực bào, di chuyển, miễn dịch

. Không tham gia miễn dịch

Không có khả năng di chuyển

Vận chuyển khí

Không nhân, chứa enzyme, chất đông máu, giúp cầm máu.

Có nhân, chứa hemoglobin

Không nhân, chứa enzyme và chất đông máu

Có nhân, không có enzyme

Co mạch → hình thành nút trắng → phân hủy máu

Kết dính → tiêu sợi huyết

Co mạch → kết dính tiểu cầu → tạo nút tiểu cầu → đông máu

Co mạch → đông máu → tiêu fibrin

Bạch cầu kết dính với fibrin

Tiểu cầu kết dính collagen và kết tập

Erythrocyte tích tụ

Huyết tương đông lại

Tạo cục máu đông nhờ: yếu tố đông máu, Ca²⁺, vitamin K, thrombin, fibrinogen.

Tạo cục máu đông nhờ yếu tố đông máu, Ca²⁺, thrombin

Sự co bóp của cơ trơn

Mất máu đột ngột

Tạo thrombin → fibrinogen → prothrombin

Tạo prothrombinase → thrombin → fibrin

Tạo fibrin → prothrombin

Tạo enzyme → huyết thanh

ngoại sinh và nội sinh ,cùng tạo prothrombinase

nội sinh và ngoại sinh

nội sinh cùng tạo prothrombinase

ngoại sinh cùng tạo prothrombinase

Plasmin

insulin

tba

morod

Dạng hoạt động

Plasminogen, được hoạt hóa bởi tPA

Dạng sợi

Enzyme tiêu protein

Áp suất thủy tĩnh, áp suất keo huyết tương, áp lực dịch mô

Chỉ áp suất máu

Lực co bóp cơ

Nhiệt độ và pH

Áp suất keo cao

Áp suất thủy tĩnh cao → đẩy dịch ra mô

Áp lực hút

Áp suất âm

Áp suất keo cao → hút dịch trở lại mạch

Áp suất dương

Áp suất thủy tĩnh

Áp suất keo cao → hút dịch về

Màng cứng, màng nhện, màng mềm

Màng nhân và màng tế bào

Màng ngoài và màng trong

Màng cơ và mô liên kết

Protein cao, nhiều tế bào

Nước, protein thấp, glucose, ion, ít tế bào

Dịch nhầy

Máu và tế bào máu

Não thất, ống tủy trung tâm, khoang dưới nhện

Hạch bạch huyết

Tĩnh mạch

Dịch kẽ

Não thất bên → não thất 4 → lỗ Monro

Não thất bên → lỗ Monro → não thất 3 → cống Sylvius → não thất 4 → khoang dưới nhện

Não thất 3 → tủy sống

Não thất 2 → não thất 4

Trong trung thất, giữa hai phổi, trên cơ hoành, sau xương ức

Trong não

Dưới dạ dày

Bên phải ổ bụng

Mặt cơ hoành, mặt xương chậu

Mặt trước, mặt sau, mặt trong

Mặt ức – sườn, mặt hoành, mặt phổi, đáy, đỉnh

Mặt sườn, mặt cánh tay

2 buồng

3 buồng, không có van

4 buồng, có van nhĩ – thất và van bán nguyệt

4 buồng, không có van

Nội tâm mạc – cơ tim – ngoại tâm mạc

Màng bụng – nội mô – cơ

Ngoại tâm mạc → cơ tim → nội tâm mạc

Cơ trơn – nội tâm mạc – màng ngoài

Gồm lá thành và lá tạng, giữa là khoang chứa dịch bôi trơn.

1 lớp cơ

Lớp sụn và xương

Màng nhầy và màng sợi

Cơ vân đặc biệt, tự động, có đĩa xen, dẫn truyền nội tại

Không có nhân

Không co bóp

Là cơ trơn

Nút xoang → nút nhĩ thất → bó His → nhánh trái – phải → sợi Purkinje

Động mạch → mao mạch → tĩnh mạch

Nút xoang → nút nhĩ thất → bó His → nhánh → Purkinje

Hạch bạch huyết → thần kinh giao cảm

Động mạch vành trái – phải, tách từ động mạch chủ lên.

Động mạch phổi

Động mạch chủ

Động mạch vành trái và phải

Tủy sống

Hệ tự chủ (giao cảm và phó giao cảm)

Vỏ não

Hệ vận động

Cần kích thích ngoài để hoạt động

Tim ngừng khi không có xung điện

Tim tự tạo và dẫn truyền xung điện không cần kích thích ngoài

Tim hoạt động theo ý chí

Tâm thu nhĩ (0.1s), tâm thu thất (0.3s), tâm trương toàn bộ (0.4s) → Tổng 0.8 giây

Tâm thu nhĩ (0.1s), tâm thu thất (0.3s), tâm trương toàn bộ (0.7s) → Tổng 1.1 giây

Tâm thu nhĩ (0.1s), tâm thu thất (0.2s), tâm trương toàn bộ (0.4s) → Tổng 0.7 giây

Tâm thu nhĩ (0.3s), tâm thu thất (0.3s), tâm trương toàn bộ (0.4s) → Tổng 1 giây

Nhĩ thu đẩy máu xuống thất, sau đó thất thu đẩy máu ra động mạch

Thất giãn

Nhĩ thu → thất thu → máu ra động mạch

Tâm trương toàn bộ

Giai đoạn co bóp

Nhĩ và thất giãn ra ,máu từ tĩnh mạch đổ vào

Máu đẩy ra ngoài

Kết thúc chu kỳ

Huyết áp tâm thu (khoảng 120 mmHg)

Huyết áp tâm thu (khoảng 110mmHg)

Huyết áp tối thiểu (khoảng 120 mmHg)

Huyết áp tĩnh (khoảng 120 mmHg)

Phó giao
Giao cảm

cả 2 không ảnh hưởng đến tim

dạ dày và ruột

gan và

noradrenalin tăng nhịp tim

acetylcholin giảm nhịp tim

noradrenalin giảm nhịp tim

acetylcholin tăng nhịp tim

noradrenalin tăng nhịp tim

acetylcholin tăng nhịp tim

noradrenalin giảm nhịp tim

acetylcholin giảm nhịp tim

K⁺

Ca²⁺

Na⁺

Mg²⁺

Đường dẫn khí, phổi, cơ hô hấp

Dạ dày, phổi, cơ vân

Phổi, ruột, đường dẫn khí

Đường dẫn khí, phổi, dạ

Phế quản, khí quản

Mũi, hầu, thanh quản

Thanh quản, phổi

Miệng, thực quản

Niêm mạc mũi giàu mạch máu, có lông, tuyến nhầy, giúp làm ấm – lọc – làm ẩm không khí

Niêm mạc mũi có lông, tuyến nhầy, giúp lọc – làm ấm – làm ẩm không khí

Không có chức năng làm ấm

Màng xương sụn mềm

Vùng hô hấp và vùng miễn dịch

Vùng khứu giác và vùng phản xạ

Vùng hô hấp và vùng khứu giác

Vùng khí và vùng dịch

Ống xương liên kết với mũi và tai

Ống cơ – xơ dài ~12–14 cm nối khoang mũi–miệng đến thanh quản–thực quản

Khoang trống ở giữa tai và mũi

Kênh dẫn khí và thức ăn chia đôi ở cổ

Dẫn khí

Dẫn thức ăn

Dẫn khí và thức ăn, hỗ trợ phát âm, miễn dịch

Chỉ bảo vệ đường hô hấp

Từ C1 đến C3

Từ C3 đến C6

Từ C5 đến C8

Từ T1 đến T3

Giáp, phế nang, tuyến giáp

Giáp, nhẫn, nắp thanh môn; phễu, sừng, chêm

Nhẫn, mũi, khí

Thanh, đốt, thận

Ống dài ~10–12 cm, thành có khoảng 16–20 vòng sụn chữ C, mặt sau là cơ trơn, lót bởi biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển

Ống dài ~10–12 cm, có 16–20 vòng sụn chữ C, lót bởi biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển

Ống dài ~12–14 cm, thành có khoảng 16–20 vòng sụn chữ C, mặt sau là cơ trơn, lót bởi biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển

Ống dài ~10–12 cm, thành có khoảng –22 vòng sụn chữ C, mặt sau là cơ trơn, lót bởi biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển

Hình chữ C, hở phía sau, nối bằng cơ trơn (cơ khí quản) giúp điều chỉnh khẩu kính khí quản

Hình chữ S, hở phía sau, nối bằng cơ hoành (cơ khí quản) giúp điều chỉnh khẩu kính khí quản

Hình chữ S, hở phía sau, nối bằng cơ trơn (cơ khí quản) giúp điều chỉnh khẩu kính khí quản

Hình chữ S, hở phía sau, nối bằng cơ (cơ khí quản) giúp điều chỉnh khẩu kính khí quản

Trong lồng ngực, hai bên trung thất, tựa trên cơ hoành, được màng phổi bao bọc

Trong lồng ngực, hai bên trung thất, tựa trên cơ trơn, được màng phổi bao bọc

Trong lồng ngực, một bên trung thất, tựa trên cơ hoành, được màng phổi bao bọc

Trong lồng ngực, bên trung thất, tựa trên cơ hoành, được màng phổi bao bọc

1000–2000 ml

3000–4000 ml

5000–6000 ml

7000–8000 ml

Phế quản chính → phế quản thùy → phế quản phân thùy → tiểu phế quản → tiểu phế quản tận → phế nang

Phế quản chính → phế quản thùy → tiểu phế quản → tiểu phế quản tận

Phế quản chính → phế quản thùy → tiểu phế quản tận → phế nang → phế quản phân thùy → tiểu phế quản

Phế quản thùy → hế quản chính → phế quản phân thùy → tiểu phế quản → tiểu phế quản tận → phế nang

ỉnh, đáy, 3 mặt (sườn, trung thất, hoành), có rốn phổi – nơi mạch máu và phế quản đi vào

Đỉnh, đáy, 3 mặt (sườn, trung thất, hoành), rốn phổi

Màng ngoài và màng trong, một mặt, một đỉnh, một đáy

Phế nang, mạch máu, một mặt, một đỉnh, một đáy

Là khoang ảo giữa hai lá màng phổi (lá thành và lá tạng), chứa một lớp dịch mỏng trượt dễ dàng khi hô hấp.

Là khoang ảo giữa một lá màng phổi (lá thành và lá tạng), chứa hai lớp dịch mỏng trượt dễ dàng khi hô hấp.

Là khoang ảo giữa hai lá màng phổi (lá thành và lá tạng), chứa một lớp dịch dày trượt dễ dàng khi hô hấp.

Là khoang ảo giữa hai lá màng phổi (lá thành và lá lách), chứa một lớp dịch mỏng trượt dễ dàng khi hô hấp.

• Loại I: trao đổi khí

• loại II: tiết surfactant (chất giảm sức căng bề mặt)

• Đại thực bào phế nang: dọn dẹp vi khuẩn, bụi

Tế bào loại I (trao đổi khí), loại II (tiết surfactant), đại thực bào

• Loại I: trao đổi khí

• loại II: tiết hpo2 (chất giảm sức căng bề mặt)

• Đại thực bào phế nang: dọn dẹp vi khuẩn, bụi

• Loại I: trao đổi khí

• loại II: tiết surfactant (chất giảm sức căng bề mặt)

• Đại thực bào phế quản: dọn dẹp vi khuẩn, bụi

Nhờ sự chênh lệch áp suất giữa không khí phế nang và khí quyển

Nhờ sự chênh lệch áp suất giữa không khí phế quản và khí quyển

Nhờ sự chênh lệch thực quản giữa không khí phế nang và khí quyển

Nhờ sự chênh lệch áp suất giữa không khí phế nang và co bóp của thực quản

Cơ bụng co, đẩy khí vào

Cơ hoành và liên sườn ngoài co → tăng thể tích ngực → giảm áp suất phế nang → không khí vào

Cơ hoành và liên sườn ngoài co → tăng thể tích ngực → giảm áp suất phế quản → không khí vào

Cơ hoành và liên sườn ngoài co → thể tích ngực → tăng áp suất phế nang → không khí ra

Là động tác gắng sức, ép cơ bụng, tăng áp lực trong ổ bụng và lồng ngực

Là động tác gắng sức, ép cơ bụng, giảm áp lực trong ổ bụng và lồng ngực

Là động tác gắng sức, ép cơ chậu, tăng áp lực trong ổ bụng và lồng ngực

Là động tác gắng sức, ép cơ , tăng áp lực trong ổ bụng và lồng ngực

Thể tích khí còn lại trong phổi

Thể tích khí thở ra trong 1 phút

Thể tích khí thở ra gắng sức trong 1 giây đầu sau khi hít tối đa

Tổng thể tích khí hít vào

Hòa tan trực tiếp trong huyết tương, chiếm khoảng 3%.

Hòa tan trực tiếp trong huyết tương, chiếm khoảng 2%.

Hòa tan trực tiếp trong huyết tương, chiếm khoảng 4%.

Hòa tan trực tiếp trong huyết tương, chiếm khoảng 5%.

Gắn với hemoglobin tạo thành oxyhemoglobin (HbO₂)

Gắn với nước tạo thành oxyhemoglobin (HbO₂)

Gắn với tiểu cầu tạo thành oxyhemoglobin (HbO₂)

Gắn với tạo thành oxyhemoglobin (HbO₂)

Hemoglobin tạo thành carbaminohemoglobin (HbCO₂)

Carboyhemoglobin tạo thành carbaminohemoglobin (HbCO₂)

Oxyhemoglobin tạo thành carbaminohemoglobin (HbCO₂)

CO2 hòa tan tạo thành carbaminohemoglobin (HbCO₂)

ion bicarbonate (HCO₃⁻)

gắn với enzim (HCO₃⁻)

hòa tan lipid (HCO₃⁻)

CO2 tự do (HCO₃⁻)

Trung tâm hô hấp nằm ở hành não và cầu não

Trung tâm hô hấp nằm ở vỏ não và cầu não

Trung tâm hô hấp nằm ở hành não và tiểu não

Trung tâm hô hấp nằm ở thùy trán và cầu não

Nằm ở hành não và cầu não

Nằm ở hành não và tiểu não

Nằm ở hành não và tủy sống

Nằm ở tuyến uyên và cầu não

Phát nhịp hô hấp cơ bản, điều khiển cơ hoành và liên sườn ngoài co → hít vào

Phát nhịp hô hấp cao cấp, điều khiển cơ hoành và liên sườn ngoài co → hít vào

Phát nhịp hô hấp cơ bản, điều khiển cơ trơn và liên sườn ngoài co → hít vào

Phát nhịp hô hấp cơ bản, điều khiển cơ hoành và liên sườn ngoài giãn → hít vào

Kích hoạt các cơ thở ra (liên sườn trong, cơ bụng) khi thở gắng sức

Kích hoạt các cơ thở ra (liên sườn ngoài, cơ bụng) khi thở gắng sức

Kích hoạt các cơ thở ra (liên sườn trong, cơ chậu) khi thở gắng sức

Kích hoạt các cơ thở ra (liên sườn trong, cơ hoành) khi thở gắng sức