WorksheetsSelçuklular ve Osmanlıda Eğitimciler ile Bilim İnsanları
Total questions: 40
Worksheet time: 30mins
Aşağıdakilerden hangisi, Nizamülmülk'ün kurduğu ve İslam dünyasının ilk sistematik yükseköğretim kurumları olarak kabul edilen yapılanmadır?
Enderun Mektebi
Sahn-ı Seman Medreseleri
Nizamiye Medreseleri
Darü'l-Hikme
Darüşşifalar
"Mesnevi" adlı eseriyle, eğitimi bir "gönül terbiyesi" ve "aşk" meselesi olarak gören, "Hamdım, piştim, yandım" sözüyle meşhur mutasavvıf ve düşünür kimdir?
Yunus Emre
Hacı Bektaş-ı Veli
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî
Ahmet Yesevi
Gazali
Fatih Sultan Mehmet'in, İstanbul'u bir bilim merkezi haline getirmek amacıyla kurdurduğu ve müfredatını Ali Kuşçu'nun şekillendirdiği yüksek seviyeli medreselerin genel adı nedir?
Nizamiye Medreseleri
Enderun Mektebi
Sıbyan Mektepleri
Sahn-ı Seman Medreseleri
Darü'l-Hadis
"Makalât" adlı eserinde "Dört Kapı Kırk Makam" öğretisini sistemleştiren, "Eline, beline, diline sahip ol" sözüyle meşhur Anadolu ereni kimdir?
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî
Yunus Emre
Hacı Bektaş-ı Veli
Ahi Evran
Şeyh Edebali
Uluğ Bey'in Semerkant'taki rasathanesinde çalışmış, daha sonra Fatih'in davetiyle İstanbul'a gelerek Osmanlı bilim hayatında bir çığır açan, matematik ve astronomi bilgini kimdir?
Takiyüddin
Molla Gürani
Ali Kuşçu
Kâtip Çelebi
Piri Reis
"İhya-u Ulumi'd-Din" adlı eserin yazarı olan, Bağdat Nizamiye Medresesi'nde müderrislik yapmış ve eğitimde sadece nakli değil, aklı ve kalbi de vurgulayan ünlü düşünür kimdir?
İbn-i Sina
Farabi
Gazali
Nizamülmülk
Biruni
"Keşfü'z-Zünun" adlı, on binlerce kitabı ve yüzlerce ilmi tanıtan bibliyografik ansiklopedinin yazarı olan, Batı kaynaklarını da kullanan ilk Osmanlı alimlerindendir.
Kınalızade Ali Efendi
Evliya Çelebi
Matrakçı Nasuh
Piri Reis
Kâtip Çelebi
III. Murad döneminde İstanbul'da Tophane sırtlarında kurduğu rasathane, dini gerekçelerle yıkılan; astronomi, matematik ve mühendislik alanında önemli eserler veren bilim insanı kimdir?
Ali Kuşçu
Uluğ Bey
Takiyüddin
Molla Gürani
Sabuncuoğlu Şerefeddin
"Ahlak-ı Alai" adlı eserinde eğitimi "bireyin, ailenin ve devletin eğitimi" olarak üç aşamalı ele alan, bireyden devlete uzanan bir ahlak ve siyaset felsefesi kuran Osmanlı düşünürü kimdir?
Kınalızade Ali Efendi
Koçi Bey
Lütfi Paşa
Gelibolulu Mustafa Ali
Hoca Saadettin Efendi
Genç Şehzade Mehmed'i (Fatih) eğitmesi ve onu disiplin altına almasıyla ünlü, daha sonra Osmanlı'da Şeyhülislamlık makamına yükselen alim kimdir?
Molla Hüsrev
Molla Gürani
Akşemseddin
Hızır Bey
Zenbilli Ali Efendi
"Cihannüma" adlı coğrafya eserinin ilk versiyonunu geleneksel İslam kaynaklarına dayanarak yazan, daha sonra Batı kaynaklarını da kullanan ve Kopernik sistemi hakkında bilgi veren bilgin aşağıdakilerden hangisidir?
Piri Reis
Seydi Ali Reis
Evliya Çelebi
Evliya Çelebi
Kâtip Çelebi
"Risale fi'l-Hey'e" (Astronomi Risalesi) ve "Risale fi'l-Hisab" (Aritmetik Risalesi) gibi eserleriyle tanınan, İstanbul'a gelirken yolda bile astronomik gözlemler yapan bilim insanı kimdir?
Takiyüddin
Ali Kuşçu
Uluğ Bey
Molla Çelebi
Kadızade-i Rumi
Aşağıdaki eser-yazar eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Makâlât - Hacı Bektaş-ı Veli
Mesnevi - Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî
Ahlak-ı Alai - Kınalızade Ali Efendi
Keşfü'z-Zünun - Takiyüddin
İhya-u Ulum'id-Din - Gazali
Osmanlı Devleti'nde, devşirme sistemiyle toplanan çocukların hem askeri hem idari hem de sanatsal açıdan en üst düzeyde eğitildiği, saray içindeki seçkin okulun adı nedir?
Sıbyan Mektebi
Medrese
Enderun Mektebi
Lonca Teşkilatı
Ahi Teşkilatı
"Rubailer"iyle tanınan, aynı zamanda Selçuklu Sultanı Melikşah döneminde "Celali Takvimi"nin hazırlanmasında önemli rol oynayan matematikçi ve astronom kimdir?
Gazali
Nizamülmülk
Ömer Hayyam
Biruni
İbn-i Sina
"Düsturü'l-Amel li-İslâhı'l-Halel" adlı risalesiyle Osmanlı Devleti'ndeki bozuklukları tespit edip çözüm önerileri sunan, reformist düşünür kimdir?
Lütfi Paşa
Koçi Bey
Naima
Defterdar Sarı Mehmet Paşa
Kâtip Çelebi
Hacı Bektaş-ı Veli'nin en önemli ve orijinal eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Fevaid
Makâlât
Şerh-i Besmele
Kitâbü'l-Fevâid
Velayetname
Aşağıdaki alimlerden hangisi, Fatih Sultan Mehmet'in hocalarından biri değildir?
Molla Gürani
Akşemseddin
Hocazade Muslihuddin
Kınalızade Ali Efendi
Molla Hüsrev
"Sidretü'l-Münteha" adlı astronomi eserinin ve mekanik saatler hakkında "et-Turuku's-Seniye" adlı eserin yazarı olan bilim insanı kimdir?
Ali Kuşçu
Takiyüddin
İbrahim Efendi
Seydi Ali Reis
Piri Reis
"Gel, ne olursan ol, yine gel!" sözüyle, eğitim ve öğretisinin herkese açık olduğunu vurgulayan mutasavvıf kimdir?
Yunus Emre
Hacı Bektaş-ı Veli
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî
Pir Sultan Abdal
Eşrefoğlu Rumi
Aşağıdakilerden hangisi, Kâtip Çelebi'nin "Cihannüma" adlı eserinin özelliklerinden biri değildir?
Batılı coğrafyacıların eserlerinden yararlanması
Kopernik Sistemi'nden bahsetmesi
Yeni kıta ve keşifler hakkında bilgi vermesi
Sadece Arap Yarımadası'nı detaylı olarak anlatması
Coğrafyayı sadece yer bilimi olmaktan çıkarıp kültürel ve ekonomik bilgilerle zenginleştirmesi
"İlimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır" sözü geleneksel olarak kime atfedilir?
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî
Kâtip Çelebi
Fatih Sultan Mehmet
Gazali
Hacı Bektaş-ı Veli
Osmanlı eğitim sisteminde, çocukların okuma-yazma ve temel dini bilgileri öğrendiği ilk öğretim kurumuna ne ad verilirdi?
Sıbyan Mektebi
Medrese
Enderun
Darü'l-Hilafe
Mekteb
"Uluğ Bey Zici" olarak bilinen, döneminin en doğru astronomi cetvellerini hazırlayan ekibin içinde yer alan ve daha sonra Osmanlı'ya ilmi mirası taşıyan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Kadızade-i Rumi
Ali Kuşçu
Mirim Çelebi
Takiyüddin
Bursalı Kadri Efendi
"Şerh-i Zic-i Uluğ Bey" adlı eseriyle, Uluğ Bey'in yıldız kataloğunu şerh eden bilim insanı kimdir?
Ali Kuşçu
Takiyüddin
Kâtip Çelebi
Molla Gürani
Piri Reis
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
Molla Gürani - Şeyhülislam
Ali Kuşçu - Astronom
Takiyüddin - Rasathane
Kınalızade Ali Efendi - Müneccimbaşı
Kâtip Çelebi - Bibliyografya
"Unkudu'z-Zevahir fi Nazmi'l-Cevahir" adlı Arapça dil bilgisi kitabı da olan, sadece fen bilimci değil aynı zamanda bir dil alimi olan kişi kimdir?
Kâtip Çelebi
Ali Kuşçu
Ebussuud Efendi
Şeyh Galip
Fuzuli
"Daire-i Adliye" (Adalet Dairesi) teorisini eserlerinde işleyen ve devletin ayakta kalmasını adalete bağlayan Osmanlı düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?
Kınalızade Ali Efendi
Koçi Bey
Defterdar Sarı Mehmet Paşa
Naima
Hoca Saadettin Efendi
"Risale fi'l-Fethiye" adlı astronomi eseri kime aittir?
Piri Reis
Takiyüddin
Kâtip Çelebi
Uluğ Bey
Ali Kuşçu
Aşağıdakilerden hangisi Nizamiye Medreseleri'nin özelliklerinden biri değildir?
Devlet memuru yetiştirmek
Dini ve akli ilimleri birlikte okutmak
Müderris ve talebelere maaş bağlanması
Yalnızca Farsça eğitim verilmesi
Büyük Selçuklu Devleti döneminde kurulması
"Cerahiyet'üd-Dürer ve Haridat'ül-Fiker" adlı eserinde ondalık kesirleri trigonometri ve astronomide kullanan bilim insanı kimdir?
Ali Kuşçu
Takiyüddin
Uluğ Bey
Kadızade-i Rumi
Mirim Çelebi
"Şerh-i Cem'îl-Cevâmî" adlı fıkıh usulü eseri kime aittir?
Molla Hüsrev
Molla Gürani
Ebussuud Efendi
Kınalızade Ali Efendi
Dede Cöngi
Aşağıdaki alimlerden hangisi, bir devlet adamı (vezir) olmasının yanı sıra, eğitim sistemini kuran kişi olarak da tarihe geçmiştir?
Celaleddin Karatay
Candarlı Halil Paşa
Nizamülmülk
Lala Mustafa Paşa
Sokullu Mehmet Paşa
Aşağıdaki eserlerden hangisi Gazali'ye aittir?
Ahlak-ı Alai
Mesnevi
İhya-u Ulumi'd-Din
Makâlât
Keşfü'z-Zünun
Osmanlı döneminde müderrislerin atanması, maaşları ve medrese müfredatının denetlenmesi gibi işlerden sorumlu olan yüksek dereceli görevli aşağıdakilerden hangisidir?
Defterdar
Yeniçeri Ağası
Nişancı
Reisülküttap
Kazasker
Nizamiye Medreseleri ile Sahn-ı Seman Medreseleri karşılaştırıldığında, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Her iki medrese türü de tamamen dini ilimlere odaklanmış, akli bilimlere müfredatlarında hiç yer vermemiştir.
Nizamiye Medreseleri, bir vezirin şahsi girişimiyken; Sahn-ı Seman, doğrudan bir padişahın imparatorluk projesidir ve daha merkezi bir yapıya sahiptir.
Sahn-ı Seman, vakıf sisteminden bağımsız olarak sadece devlet bütçesiyle finanse edilmiştir.
Nizamiye Medreseleri, Osmanlı'nın duraklama dönemine bir çözüm olarak kurulmuştur.
Takiyüddin'in İstanbul Rasathanesi'nin yıkılma gerekçesi olarak öne sürülen "göklerin sırlarını araştırmanın uğursuzluk getireceği" düşüncesi, temel olarak aşağıdaki kavram çiftlerinden hangisiyle en iyi şekilde analiz edilebilir?
A) Skolastik Düşünce - Rasyonalizm
B) Merkeziyetçilik - Adem-i Merkeziyetçilik
C) İltizam Sistemi - Tımar Sistemi
D) Şer-i Hukuk - Örfi Hukuk
Kâtip Çelebi'nin "Keşfü'z-Zünun" (bibliyografik ansiklopedi) ve "Cihannüma" (coğrafya) gibi eserler vermesinin, onun entelektüel kişiliği hakkında en güçlü gösterge olduğu temel özellik nedir?
Sadece geleneksel İslam kaynaklarına bağlı kalması
Bilgiyi sistematize etme ve evrensel bir bilgi birikimi oluşturma çabası
Şiir ve edebiyata olan derin ilgisi
Askeri alandaki yeniliklerle doğrudan ilgilenmesi
Molla Gürani'nin, genç Şehzade Mehmed'e (Fatih) uyguladığı disiplinli ve otoriter eğitim yönteminin, Fatih'in padişahlık dönemindeki aşağıdaki özelliklerinden hangisini şekillendirmede diğerlerine kıyasla daha az etkili olduğu söylenebilir?
Kararlılığı ve irade gücü
Sorumluluk bilinci ve devlet adamlığı
Hedeflerine ulaşmaktaki azmi
Sanatçılara ve farklı fikirlere gösterdiği hoşgörü ve himaye
Sistematik ve planlı bir devlet yöneticisi olması
Hacı Bektaş-ı Veli'nin "Eline, Beline, Diline Sahip Ol" öğretisi ile Kınalızade Ali Efendi'nin "Ahlak-ı Alai" adlı eserinde ele aldığı üçlü yapı (Birey-Aile-Devlet) birlikte değerlendirildiğinde, iki düşünür için aşağıdakilerden hangisi ortak bir özellik olarak gösterilebilir?
A) Aynı dönemde yaşamış ve aynı medreselerde eğitim görmüş olmaları
B) Siyasetname türünde eserler vermiş olmaları
C) Ahlak eğitimini, bireyden başlayan ve topluma yayılan pratik bir ilke olarak görmeleri
D) Osmanlı sarayında resmi görevler üstlenmiş olmaları
E) Bilimsel çalışmalarıyla öne çıkmış olmaları
