wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Selçuklular ve Osmanlıda Eğitimciler ile Bilim İnsanları

Total questions: 40

Worksheet time: 30mins

Name
Class
Date
1.

Aşağıdakilerden hangisi, Nizamülmülk'ün kurduğu ve İslam dünyasının ilk sistematik yükseköğretim kurumları olarak kabul edilen yapılanmadır?

a)

Enderun Mektebi

b)

Sahn-ı Seman Medreseleri

c)

Nizamiye Medreseleri

d)

Darü'l-Hikme

e)

Darüşşifalar

2.

"Mesnevi" adlı eseriyle, eğitimi bir "gönül terbiyesi" ve "aşk" meselesi olarak gören, "Hamdım, piştim, yandım" sözüyle meşhur mutasavvıf ve düşünür kimdir?

a)

Yunus Emre

b)

Hacı Bektaş-ı Veli

c)

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî

d)

Ahmet Yesevi

e)

Gazali

3.

Fatih Sultan Mehmet'in, İstanbul'u bir bilim merkezi haline getirmek amacıyla kurdurduğu ve müfredatını Ali Kuşçu'nun şekillendirdiği yüksek seviyeli medreselerin genel adı nedir?

a)

Nizamiye Medreseleri

b)

Enderun Mektebi

c)

Sıbyan Mektepleri

d)

Sahn-ı Seman Medreseleri

e)

Darü'l-Hadis

4.

"Makalât" adlı eserinde "Dört Kapı Kırk Makam" öğretisini sistemleştiren, "Eline, beline, diline sahip ol" sözüyle meşhur Anadolu ereni kimdir?

a)

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî

b)

Yunus Emre

c)

Hacı Bektaş-ı Veli

d)

Ahi Evran

e)

Şeyh Edebali

5.

Uluğ Bey'in Semerkant'taki rasathanesinde çalışmış, daha sonra Fatih'in davetiyle İstanbul'a gelerek Osmanlı bilim hayatında bir çığır açan, matematik ve astronomi bilgini kimdir?

a)

Takiyüddin

b)

Molla Gürani

c)

Ali Kuşçu

d)

Kâtip Çelebi

e)

Piri Reis

6.

"İhya-u Ulumi'd-Din" adlı eserin yazarı olan, Bağdat Nizamiye Medresesi'nde müderrislik yapmış ve eğitimde sadece nakli değil, aklı ve kalbi de vurgulayan ünlü düşünür kimdir?

a)

İbn-i Sina

b)

Farabi

c)

Gazali

d)

Nizamülmülk

e)

Biruni

7.

"Keşfü'z-Zünun" adlı, on binlerce kitabı ve yüzlerce ilmi tanıtan bibliyografik ansiklopedinin yazarı olan, Batı kaynaklarını da kullanan ilk Osmanlı alimlerindendir.

a)

Kınalızade Ali Efendi

b)

Evliya Çelebi

c)

Matrakçı Nasuh

d)

Piri Reis

e)

Kâtip Çelebi

8.

III. Murad döneminde İstanbul'da Tophane sırtlarında kurduğu rasathane, dini gerekçelerle yıkılan; astronomi, matematik ve mühendislik alanında önemli eserler veren bilim insanı kimdir?

a)

Ali Kuşçu

b)

Uluğ Bey

c)

Takiyüddin

d)

Molla Gürani

e)

Sabuncuoğlu Şerefeddin

9.

"Ahlak-ı Alai" adlı eserinde eğitimi "bireyin, ailenin ve devletin eğitimi" olarak üç aşamalı ele alan, bireyden devlete uzanan bir ahlak ve siyaset felsefesi kuran Osmanlı düşünürü kimdir?

a)

Kınalızade Ali Efendi

b)

Koçi Bey

c)

Lütfi Paşa

d)

Gelibolulu Mustafa Ali

e)

Hoca Saadettin Efendi

10.

Genç Şehzade Mehmed'i (Fatih) eğitmesi ve onu disiplin altına almasıyla ünlü, daha sonra Osmanlı'da Şeyhülislamlık makamına yükselen alim kimdir?

a)

Molla Hüsrev

b)

Molla Gürani

c)

Akşemseddin

d)

Hızır Bey

e)

Zenbilli Ali Efendi

11.

"Cihannüma" adlı coğrafya eserinin ilk versiyonunu geleneksel İslam kaynaklarına dayanarak yazan, daha sonra Batı kaynaklarını da kullanan ve Kopernik sistemi hakkında bilgi veren bilgin aşağıdakilerden hangisidir?

a)

Piri Reis

b)

Seydi Ali Reis

c)

Evliya Çelebi

d)

Evliya Çelebi

e)

Kâtip Çelebi

12.

"Risale fi'l-Hey'e" (Astronomi Risalesi) ve "Risale fi'l-Hisab" (Aritmetik Risalesi) gibi eserleriyle tanınan, İstanbul'a gelirken yolda bile astronomik gözlemler yapan bilim insanı kimdir?

a)

Takiyüddin

b)

Ali Kuşçu

c)

Uluğ Bey

d)

Molla Çelebi

e)

Kadızade-i Rumi

13.

Aşağıdaki eser-yazar eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

a)

Makâlât - Hacı Bektaş-ı Veli

b)

Mesnevi - Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî

c)

Ahlak-ı Alai - Kınalızade Ali Efendi

d)

Keşfü'z-Zünun - Takiyüddin

e)

İhya-u Ulum'id-Din - Gazali

14.

Osmanlı Devleti'nde, devşirme sistemiyle toplanan çocukların hem askeri hem idari hem de sanatsal açıdan en üst düzeyde eğitildiği, saray içindeki seçkin okulun adı nedir?

a)

Sıbyan Mektebi

b)

Medrese

c)

Enderun Mektebi

d)

Lonca Teşkilatı

e)

Ahi Teşkilatı

15.

"Rubailer"iyle tanınan, aynı zamanda Selçuklu Sultanı Melikşah döneminde "Celali Takvimi"nin hazırlanmasında önemli rol oynayan matematikçi ve astronom kimdir?

a)

Gazali

b)

Nizamülmülk

c)

Ömer Hayyam

d)

Biruni

e)

İbn-i Sina

16.

"Düsturü'l-Amel li-İslâhı'l-Halel" adlı risalesiyle Osmanlı Devleti'ndeki bozuklukları tespit edip çözüm önerileri sunan, reformist düşünür kimdir?

a)

Lütfi Paşa

b)

Koçi Bey

c)

Naima

d)

Defterdar Sarı Mehmet Paşa

e)

Kâtip Çelebi

17.

Hacı Bektaş-ı Veli'nin en önemli ve orijinal eseri aşağıdakilerden hangisidir?

a)

Fevaid

b)

Makâlât

c)

Şerh-i Besmele

d)

Kitâbü'l-Fevâid

e)

Velayetname

18.

Aşağıdaki alimlerden hangisi, Fatih Sultan Mehmet'in hocalarından biri değildir?

a)

Molla Gürani

b)

Akşemseddin

c)

Hocazade Muslihuddin

d)

Kınalızade Ali Efendi

e)

Molla Hüsrev

19.

"Sidretü'l-Münteha" adlı astronomi eserinin ve mekanik saatler hakkında "et-Turuku's-Seniye" adlı eserin yazarı olan bilim insanı kimdir?

a)

Ali Kuşçu

b)

Takiyüddin

c)

İbrahim Efendi

d)

Seydi Ali Reis

e)

Piri Reis

20.

"Gel, ne olursan ol, yine gel!" sözüyle, eğitim ve öğretisinin herkese açık olduğunu vurgulayan mutasavvıf kimdir?

a)

Yunus Emre

b)

Hacı Bektaş-ı Veli

c)

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî

d)

Pir Sultan Abdal

e)

Eşrefoğlu Rumi

21.

Aşağıdakilerden hangisi, Kâtip Çelebi'nin "Cihannüma" adlı eserinin özelliklerinden biri değildir?

a)

Batılı coğrafyacıların eserlerinden yararlanması

b)

Kopernik Sistemi'nden bahsetmesi

c)

Yeni kıta ve keşifler hakkında bilgi vermesi

d)

Sadece Arap Yarımadası'nı detaylı olarak anlatması

e)

Coğrafyayı sadece yer bilimi olmaktan çıkarıp kültürel ve ekonomik bilgilerle zenginleştirmesi

22.

"İlimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır" sözü geleneksel olarak kime atfedilir?

a)

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî

b)

Kâtip Çelebi

c)

Fatih Sultan Mehmet

d)

Gazali

e)

Hacı Bektaş-ı Veli

23.

Osmanlı eğitim sisteminde, çocukların okuma-yazma ve temel dini bilgileri öğrendiği ilk öğretim kurumuna ne ad verilirdi?

a)

Sıbyan Mektebi

b)

Medrese

c)

Enderun

d)

Darü'l-Hilafe

e)

Mekteb

24.

"Uluğ Bey Zici" olarak bilinen, döneminin en doğru astronomi cetvellerini hazırlayan ekibin içinde yer alan ve daha sonra Osmanlı'ya ilmi mirası taşıyan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

a)

Kadızade-i Rumi

b)

Ali Kuşçu

c)

Mirim Çelebi

d)

Takiyüddin

e)

Bursalı Kadri Efendi

25.

"Şerh-i Zic-i Uluğ Bey" adlı eseriyle, Uluğ Bey'in yıldız kataloğunu şerh eden bilim insanı kimdir?

a)

Ali Kuşçu

b)

Takiyüddin

c)

Kâtip Çelebi

d)

Molla Gürani

e)

Piri Reis

26.

Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

a)

Molla Gürani - Şeyhülislam

b)

Ali Kuşçu - Astronom

c)

Takiyüddin - Rasathane

d)

Kınalızade Ali Efendi - Müneccimbaşı

e)

Kâtip Çelebi - Bibliyografya

27.

"Unkudu'z-Zevahir fi Nazmi'l-Cevahir" adlı Arapça dil bilgisi kitabı da olan, sadece fen bilimci değil aynı zamanda bir dil alimi olan kişi kimdir?

a)

Kâtip Çelebi

b)

Ali Kuşçu

c)

Ebussuud Efendi

d)

Şeyh Galip

e)

Fuzuli

28.

"Daire-i Adliye" (Adalet Dairesi) teorisini eserlerinde işleyen ve devletin ayakta kalmasını adalete bağlayan Osmanlı düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?

a)

Kınalızade Ali Efendi

b)

Koçi Bey

c)

Defterdar Sarı Mehmet Paşa

d)

Naima

e)

Hoca Saadettin Efendi

29.

"Risale fi'l-Fethiye" adlı astronomi eseri kime aittir?

a)

Piri Reis

b)

Takiyüddin

c)

Kâtip Çelebi

d)

Uluğ Bey

e)

Ali Kuşçu

30.

Aşağıdakilerden hangisi Nizamiye Medreseleri'nin özelliklerinden biri değildir?

a)

Devlet memuru yetiştirmek

b)

Dini ve akli ilimleri birlikte okutmak

c)

Müderris ve talebelere maaş bağlanması

d)

Yalnızca Farsça eğitim verilmesi

e)

Büyük Selçuklu Devleti döneminde kurulması

31.

"Cerahiyet'üd-Dürer ve Haridat'ül-Fiker" adlı eserinde ondalık kesirleri trigonometri ve astronomide kullanan bilim insanı kimdir?

a)

Ali Kuşçu

b)

Takiyüddin

c)

Uluğ Bey

d)

Kadızade-i Rumi

e)

Mirim Çelebi

32.

"Şerh-i Cem'îl-Cevâmî" adlı fıkıh usulü eseri kime aittir?

a)

Molla Hüsrev

b)

Molla Gürani

c)

Ebussuud Efendi

d)

Kınalızade Ali Efendi

e)

Dede Cöngi

33.

Aşağıdaki alimlerden hangisi, bir devlet adamı (vezir) olmasının yanı sıra, eğitim sistemini kuran kişi olarak da tarihe geçmiştir?

a)

Celaleddin Karatay

b)

Candarlı Halil Paşa

c)

Nizamülmülk

d)

Lala Mustafa Paşa

e)

Sokullu Mehmet Paşa

34.

Aşağıdaki eserlerden hangisi Gazali'ye aittir?

a)

Ahlak-ı Alai

b)

Mesnevi

c)

İhya-u Ulumi'd-Din

d)

Makâlât

e)

Keşfü'z-Zünun

35.

Osmanlı döneminde müderrislerin atanması, maaşları ve medrese müfredatının denetlenmesi gibi işlerden sorumlu olan yüksek dereceli görevli aşağıdakilerden hangisidir?

a)

Defterdar

b)

Yeniçeri Ağası

c)

Nişancı

d)

Reisülküttap

e)

Kazasker

36.

Nizamiye Medreseleri ile Sahn-ı Seman Medreseleri karşılaştırıldığında, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

a)

Her iki medrese türü de tamamen dini ilimlere odaklanmış, akli bilimlere müfredatlarında hiç yer vermemiştir.

b)

Nizamiye Medreseleri, bir vezirin şahsi girişimiyken; Sahn-ı Seman, doğrudan bir padişahın imparatorluk projesidir ve daha merkezi bir yapıya sahiptir.

c)

Sahn-ı Seman, vakıf sisteminden bağımsız olarak sadece devlet bütçesiyle finanse edilmiştir.

d)

Nizamiye Medreseleri, Osmanlı'nın duraklama dönemine bir çözüm olarak kurulmuştur.

37.

Takiyüddin'in İstanbul Rasathanesi'nin yıkılma gerekçesi olarak öne sürülen "göklerin sırlarını araştırmanın uğursuzluk getireceği" düşüncesi, temel olarak aşağıdaki kavram çiftlerinden hangisiyle en iyi şekilde analiz edilebilir?

a)

A) Skolastik Düşünce - Rasyonalizm

b)

B) Merkeziyetçilik - Adem-i Merkeziyetçilik

c)

C) İltizam Sistemi - Tımar Sistemi

d)

D) Şer-i Hukuk - Örfi Hukuk

38.

Kâtip Çelebi'nin "Keşfü'z-Zünun" (bibliyografik ansiklopedi) ve "Cihannüma" (coğrafya) gibi eserler vermesinin, onun entelektüel kişiliği hakkında en güçlü gösterge olduğu temel özellik nedir?

a)

Sadece geleneksel İslam kaynaklarına bağlı kalması

b)

Bilgiyi sistematize etme ve evrensel bir bilgi birikimi oluşturma çabası

c)

Şiir ve edebiyata olan derin ilgisi

d)

Askeri alandaki yeniliklerle doğrudan ilgilenmesi

39.

Molla Gürani'nin, genç Şehzade Mehmed'e (Fatih) uyguladığı disiplinli ve otoriter eğitim yönteminin, Fatih'in padişahlık dönemindeki aşağıdaki özelliklerinden hangisini şekillendirmede diğerlerine kıyasla daha az etkili olduğu söylenebilir?

a)

Kararlılığı ve irade gücü

b)

Sorumluluk bilinci ve devlet adamlığı

c)

Hedeflerine ulaşmaktaki azmi

d)

Sanatçılara ve farklı fikirlere gösterdiği hoşgörü ve himaye

e)

Sistematik ve planlı bir devlet yöneticisi olması

40.

Hacı Bektaş-ı Veli'nin "Eline, Beline, Diline Sahip Ol" öğretisi ile Kınalızade Ali Efendi'nin "Ahlak-ı Alai" adlı eserinde ele aldığı üçlü yapı (Birey-Aile-Devlet) birlikte değerlendirildiğinde, iki düşünür için aşağıdakilerden hangisi ortak bir özellik olarak gösterilebilir?

a)

A) Aynı dönemde yaşamış ve aynı medreselerde eğitim görmüş olmaları

b)

B) Siyasetname türünde eserler vermiş olmaları

c)

C) Ahlak eğitimini, bireyden başlayan ve topluma yayılan pratik bir ilke olarak görmeleri

d)

D) Osmanlı sarayında resmi görevler üstlenmiş olmaları

e)

E) Bilimsel çalışmalarıyla öne çıkmış olmaları