Транзисторлар.

Электронды-вакуумды шамдар.

Үлкен интегралды сұлбалар.

Диодтар

Екінші буын машиналары тек аналогтық сигналдармен ғана жұмыс істеуімен.

Компьютерлері механикалық реле арқылы жұмыс істеуімен.

Жартылай өткізгішті элементтердің (транзисторлар мен диодтардың) пайда болуымен.

Интернет желісінің арқасында пайда болуымен.

Интегралды микросұлбалар.

Транзисторлар.

Вакуумды шамдар.

Процессорлар

Үлкен интегралды сұлбалар (LSI) және өте үлкен интегралды сұлбалар (VLSI).

Интегралды микросұлбалар және минисұлбалар.

Жартылай өткізгішті элементтер.

Көптеген процессорлар

Тек магниттік таспалармен жұмыс істеуі.

Қарапайым арифметикалық операцияларды орындай алады, логикалық қорытынды жасай алмайды.

Көптеген машиналардан немесе процессорлардан тұруы.

Тек аналогтық сигналдарды өңдеуге арналуы.

Элемент негіздерімен.

Бағдарламалау тілдерімен.

Жылдамдықпен

Жад көлемімен.

А. Тьюринг.

Ч. Бэббидж

Б. Паскаль

Фон Нейман.

Бағдарламаларды машина жадында сақтау.

Сыртқы жадты қолдану.

Механикалық есептеу.

Аналогтық кодтау.

Барлық пакеттердің бір виртуалды арнамен жіберілуін.

Әрбір пакеттің жеке-жеке, тәуелсіз бағытталуы және олардың әртүрлі жолдармен жетуі мүмкіндігі.

Тек сенімді қосылыс орнатылғаннан кейін деректерді жіберу.

Пакеттердің міндетті түрде бір реттік тәртіппен жетуін қамтамасыз ету

Әртүрлі өндірушілердің жабдықтарының үйлесімділігін және өзара әрекеттесуін қамтамасыз ету.

Бір өндірушінің жабдығын қолдануды міндеттеу.

Желілік қосылымдардың жылдамдығын төмендету.

Желілік бағдарламалық жасақтаманың құнын арттыру.

Деректерді жіберу жылдамдығын арттыру.

Желілік адаптердің драйверін жаңарту.

Шифрлау (Encryption).

Хабарламаның мәтінін өзгерту.

Жад ұяшықтарының ретсіз орналасуы.

Жадтың әрбір ұяшығының өзінің реттік нөмірі (адресі) болуы.

Жад ұяшықтарына мекенжай беру міндетті емес, процессор кез келген ұяшықты кездейсоқ таңдай алуы.

Жадының мекенделуі тек аналогтық сигналдарды басқару үшін қолданылуы.

Арифметикалық-логикалық құрылғы (АЛҚ).

Механикалық тетіктер

Энергия көзі.

Сыртқы принтер.

Аппараттық құралдардың жұмысын сипаттау үшін.

Қолданушы интерфейсін графикалық түрде бейнелеу үшін.

Әртүрлі компьютерлік жүйелер арасындағы байланыстың стандартталған, жеті деңгейлі құрылымын ұсыну үшін.

Деректер базасындағы ақпаратты сақтау әдісін анықтау үшін.

Бағдарламалық жасақтаманың коды.

Қолданбалы протоколдар.

Бұралған жұп (Twisted Pair) кабелі.

Желілік операциялық жүйе.

Жоғары деңгейлі тілдер.

Логикалық операциялар

Микрооперациялар мен микрокомандалар тілдері.

Математикалық формулалар.

Салмақ

Жылдамдық

Түсі

Көлемі

Сенімділік

Әдемілік

Бағасы

Шығу елі.

Қолданушылардың парольдерін өзгерту.

Маңызды деректерді жоғалудан, зақымданудан немесе апаттардан қорғау.

Сервердің жедел жадын ұлғайту.

Желілік жылдамдықты шектеу.

Бағдарламаларды тек сыртқы құрылғылардан іске қосуға мүмкіндік береді

Бағдарламалардың орындалу жылдамдығын төмендетеді

Есептеу процесінавтоматтандыру жәнеәмбебаптығынарттыру.

Бағдарламаларды тек бір рет орындауға болады

ENIAC.

Паскаль машинасы.

Apple Macintosh.

IBM PC.

Нөлдік буын.

Екінші буын.

Бірінші буын.

Төртінші буын.

Деректерді екі бағытта да, бірақ кезекпен жіберу.

Деректерді тек бір бағытта ғана (бір жақты) жіберу.

Деректерді екі бағытта да, бір мезгілде жіберу.

Деректердің жіберілуінде үзілістердің болмауын

Үлкен географиялық аумақты қамтиды (қалалар, елдер, континенттер).

Тек бір ғимарат немесе шағын аумақ ішінде ғана жұмыс істейді.

Жабдықтардың барлығы тек бір өндірушіге тиесілі.

Деректерді жіберу жылдамдығы әрқашан төмен болады.

Үтірдің орныбекітілген жәнеөзгермейді.

Үтірдің орны өзгеріп отырады.

Бүтін сандарды ұсыну.

Оң және теріссандарды ұсыну.

Екілік код

Сегіздік код.

Ондық код.

Грей коды.

Ондық сандарды тек мәтіндік форматта сақтайды.

Барлық сандарды бір ғана бит арқылы ұсынады.

Әр ондық цифрды екілік кодпен (мысалы, BCD) кодтау арқылы.

Ондық сандарды кездейсоқ жад орындарына орналастырады.

Барлық сандарды тек бүтін ретінде сақтау.

Деректерді кездейсоқ жад орындарында сақтау.

Өте үлкен және өте кіші сандарды дәл ұсыну.

Сандарды тек мәтіндік форматта сақтау.

Жұп және тақ.

Мантисса және дәреже (немесе экспонента).

Үлкен және кіші.

Оң және теріс.

Белгіленген форматқа(мысалы, IEEE 754 стандарты) сәйкесболуы.

Үтірдің орнын кез келген уақытта еркін өзгерте алуы.

Шексіз дәлдікке ие және кез келген үлкен сандарды дәл көрсете алуы.

Тек теріс мәндердісақтау үшін қолданылуы.

Қатарларды

Жылжымалы үтірлі сандарды.

Ақиқаттық мәндерді (TRUE/FALSE немесе 1/0).

Бүтін сандарды.

Біркелкі типтегі элементтердің тізбегін ұсынуы.

Массивтің элементтері әртүрлі типте болуы мүмкін.

Массив элементтеріне тек бір-бірден қол жеткізуге болады, индекс қолдануға болмайды

Кездейсоқ жадта орналасады және реттілігі маңызды емес.

Салмақты өлшеу командалары.

Деректер алмасу командалары.

Дыбыс шығару командалары

Түсті таңдау командалары.

Деректерді сақтау үшін қолданылады, өңдеуге қатыспайды.

АЛҚ-да есептеу және логикалық операцияларды орындау.

Олар тек аналогтық сигналдарды басқаруға арналған.

Арифметикалық және логикалық командалар тек сыртқы құрылғыларға сигнал беру үшін қолданылады.

Қосу, азайту, көбейту, бөлу және ығыстыру сияқты арифметикалық операциялар.

Логикалық "Иә/Жоқ" операциялары арқылы жүзеге асады.

Логикалық "Иә/Жоқ" операциялары арқылы жүзеге асады.

Бүтін сандармен операциялар тек аналогтық сигналдармен жұмыс істеуге арналған.

Деректерді солғанемесе оңға жылжытуарқылы көбейту/бөлуді орындау.

Деректерді тек жадқа жазу үшін қолданылады.

Барлық арифметикалық операцияларды автоматты орындайды

Деректерді кездейсоқтүрде өзгерту үшін қолданылады

Бүтін сандарды қосу.

Биттермен логикалық өңдеулер жүргізу.

Жылжымалы үтірлі сандарды көбейту.

Қатарларды түрлендіру.

Ондық есептеулерді тікелей өңдеу.

Екілік есептеу.

Жылжыту операцияларын орындау.

Логикалық операцияларды жүзеге асыру.

Командаларды түрлендіру процессордың жұмыс жылдамдығын арттырмайды, ешқандай әсері жоқ.

Бағдарламаның орындалу барысында команданың адрестік бөлігін өзгерту.

Модификациялау теканалогтық құрылғыларға қатысты болуы.

Командаларды автоматты түрде өшіруі.

Арифметикалық операциялар үшін қолданылады. 

I/O командалары тек процессордың жылдамдығын арттыруға арналған.

Сыртқы құрылғылар мен орталық процессор арасында деректер алмасуды басқару.

Жадтағы деректерді сақтау үшін қолданылады, сыртқы құрылғыларға қатысы жоқ

Пернетақта

Көпір

Принтер

Монитор

Монитор мен пернетақтаның физикалық сипаттамалары.

Электрмен жабдықтау кернеуі мен ток күші.

Деректерді кездейсоқ жад орындарынан алу.

Операция коды және операндтардың (адрестердің) бөлігі.

Толып кету жағдайын бақылау.

Жылдамдықты бақылау.

Температураны бақылау.

Логикалық қателерді бақылау.

8 бит

1 бит.

32 бит.

64 бит.

Үлкен ғылыми есептеулерде

Бүтін сандарға жақынжәне дәлдік қажетболмағанесептеулерде.

Өте кіші сандарды есептеуде.

Жылжымалы үтірлі есептеулерде

Бүтін сандармен салыстырғанда дәлдігінің өте жоғары болуы.

Есептеу жылдамдығының жоғары болуы.

Бүтін сандармен салыстырғанда дәлдігінің төменболуы .

Жад көлемінің аз болуы.

Логикалық құрылғылар арасында

Жад пен регистрлер арасында.

Кіріс құрылғысы мен шығыс құрылғысы.

Сыртқы жады мен процессор арасында.

Шарттарды тексеру және шешім қабылдау логикасын іске асыру.

Тек мәтіндік ақпаратты сақтау үшін қолданылады.

Барлық арифметикалық операцияларды автоматты орындайды.

Деректерді кездейсоқ жад орындарында сақтау үшін қолданылады.

Түсі мен көлемі,формасы.

Салмағы мен бағасы.

Қатынау жылдамдығы, сыйымдылығы және тұрақтылығы.

Шығу елі мен бренді.

Процессор,принтер,жад

Жад ұяшықтары, адрестік шина және деректер шинасы.

Принтер,адрестік шина

Пернетақта,процессор,жад ұяшықтары

Декодер, деректер регистрі және жад элементтерінің матрицасы.

Қуат көзі,деректер,салқындатқыш

Салқындатқыш,жад элементтерінің матрицасы.

Сыртқы корпус,қуат көзі.

Жадыны блоктарға бөлу оның физикалық өлшемін азайтуы .

Электр энергиясын үнемдеу.

Қатынаужылдамдығынарттыру жәнепараллель жұмыстықамтамасыз ету.

Бағдарламаныкүрделендіру,деректерді сыртқы дискке жазу.

LIFO  – Соңғы кірген бірінші шығады.

FIFO (First In, First Out).

Ретсіз қатынау.

Жады көлемін ұлғайту.

Адрес бойынша емес, мазмұны бойынша қатынау мүмкіндігі.

Адрес бойынша қатынау мүмкіндігі.

LIFO принципін қолдану мүмкіндігі.

Сызықтық қатынаумүмкіндігі.

Процессордың жұмыс жылдамдығын төмендету үшін қолданылуы.

Орталық процессор мен негізгі жады арасындағы жылдамдық айырмашылығын тегістеу.

Баяу жұмысты қамтамасыз ету.

Мәңгілік деректерді сақтау үшін арналған, энергия өшкенде деректердің жоғалмауы.

Деректерді тек сыртқы дискке жазу.

Жадтағы барлық ақпаратты кездейсоқ өшіру.

Тікелей сәйкестік (Direct Mapping).

Барлық деректерді тек мәтіндік форматта сақтау.

Деректерді тек сыртқы құрылғыларға жазу.

Жедел жадыны қорғау процессордың жылдамдығын арттыру үшін қажет

Бір бағдарламаның басқа бағдарламаның немесе операциялық жүйенің жадын өзгертуіне жол бермеу.

Монитордағы бейнені сапалы көрсету.

Деректерді ұзақмерзімді жәнетұрақты сақтау.

Есептеу операцияларын орындау.

БҚ-ны басқару.

Микрокомандаларды өңдеу.

Өте жылдам қатынау.

Өте үлкен сыйымдылықтың болуы.

Деректерді тікелей және жылдам оқуға мүмкіндік беруі.

Деректергеқатынаудың тізбекті(сызықтық) болуы.

Компьютерді қосу және өшіруді автоматтандыратын жүйе.

Бағдарламаларды тек жадта сақтау үшін арналған жүйе.

Сыртқы немесе ішкі оқиғаларға жауап ретінде процессордың ағымдағы жұмысын тоқтату механизмі.

Монитордағы бейнені жаңартуға арналған жүйе.

Үзулерді басқару, оларды басымдылық бойынша реттеу және процессорға үзу векторын беру.

Арифметикалық операцияларды орындау үшін қолданылуы.

Сыртқы құрылғыларды энергиямен қамтамасыз етуге арналуы.

Бағдарламаның толық орындалуын қамтамасыз ету.

Команданың орындалуының ортасында.

Командалардың орындалуы аяқталғаннан кейінгі немесе арнайы тексеру нүктелерінде.

Деректерді оқығанда

Логикалық операция кезінде.

Үзулердің басымдылығы, маскалануы және түрлері.

Бағдарламаларды тек мәтіндік форматта сақтау.

Компьютердің жылдамдығын азайту

Монитордағы бейнені тек сапалы көрсету.

Сыртқы құрылғылар, таймерлер және бағдарламалық қателер

Жадтағы деректердің физикалық өлшемі.

Монитордағы пикселдер саны.

Компьютердің қуат көзінің кернеуі.

Бірнеше құрылғы шинаны бір уақытта пайдаланғысы келгенде, оған қатынау кезегін.

Жадтың сыйымдылығынреттейді.

Арбитраж процессордың арифметикалық есептеулерін реттейді.

Процессордың жылдамдығынреттейді.

Монитордағы бейнені жаңартуға арналған ережелер.

Бағдарламаларды тек мәтіндік форматта сақтау.

Шинадағы деректер алмасу ережелерін анықтайтын стандарттар жиынтығы.

Электрмен жабдықтаудың кернеуін тұрақтандыру.

Монитор, пернетақта және тышқан.

Электр сымдарының ұзындығы мен қалыңдығы.

Бағдарламаларды жадта сақтау форматы.

Адрестік шина, деректер шинасы және басқару шинасы.

Электр қуаты өшкенде ақпаратты сақтау қабілетіне .

Жылдамдығына және жадтағы деректердің өлшеміне.

Сыйымдылығынажәне тұрақтылығына.

Бағасына және қуатына.

Процессорға жақын уақытта қажет болатын деректер мен командаларды.

Кэш тек арифметикалық операциялардың нәтижелерін ғана сақтайды.

Сирек қолданылатын деректерді.

Сыртқықұрылғыларданалынған деректерді

Жедел жад ретінде.

Ақпараттың резервтік көшірмесін жасау және ұзақ мерзімді архивтеуде.

Деректерді кездейсоқ жад орындарында сақтауда.

Деректерді жылдам өңдеуде.

Бағдарламаларды тек мәтіндік форматта сақтау.

Компьютердің жылдамдығын азайту.

Процессорға сыртқы құрылғылармен тиімді жұмыс істеуге мүмкіндік беру.

Монитордағы бейнені тек сапалы көрсету.

Бағдарламалық қамтамасыз ету.

Құрылғылар арасындағы электрлік байланыс желісі.

Процессордың жылдамдығын арттыру.

Аналогтық сигналдарды жіберуге арналған .

Шақырылатын бағдарламалардың адрестерін және функциялардың жергілікті айнымалыларын сақтауда.

Деректерді кездейсоқжад орындарындасақтауға жәнемонитордағы бейнені сақтауға.

Бағдарламаларды тек мәтіндік форматта жазуға.

Сыртқы құрылғылармен деректер алмасуға .

Бір орталық процессор мен бір бірыңғай жадты қолдану.

Көптеген процессорлардың болуы.

Жад пен процессордың болмауы.

Тек аналогтық есептеулердің болуы.

АЛҚ тек сыртқы құрылғылармен байланыс орнатуға қызмет етеді.

Бағдарламаларды жүктеу және орындау үшін қажет, есептеулерге қатысы жоқ.

Арифметикалық және логикалық операцияларды орындайды.

Деректерді тұрақты сақтау үшін арналған.

Вакуумды шамдардың үлкендігі, қызуы және тез істен шығуы.

Бірінші буын машиналар өте шағын және портативті болды.

Олар мүлде электр энергиясын пайдаланбайтын..

Вакуумдық түтіктердің орнына транзисторлар қолданылған.

Жеке компьютерлердің (ПК) кеңінен таралуына.

Механикалық есептеулердің дамуына.

Үлкен ЭЕМ-дердің дамуына.

Электромеханикалық құрылғылардың жұмыс істеуіне.

Екілік код тек үш таңбалы жүйені қолданады (0, 1, 2).

Мәтіндік деректерді көрсету үшін қолданылады, сандық операцияларға қатысы жоқ.

Тек екі күйді қолдану, бұл физикалық элементтердің күйіне сәйкес келеді.

Екілік код тек сыртқы құрылғылармен байланыс үшін қажет.

Арифметикалық өңдеу командалары.

Деректер алмасу командалары.

Логикалық өңдеу командалары.

Басқару командалары.

Оң және теріс сандарды қосу.

Тек теріс сандарды қосу.

Азайту операциясынқосу арқылы орындауға мүмкіндікберу.

Жылжыту операцияларын орындау.

Иә,сыртқы құрылғылар арқылыорындалады.

Жоқ, АЛҚ арқылықарастырылады.

Жоқ, олар тұрақты.

Иә, командалар да жай деректер ретінде қарастырылады

I/O порттары арифметикалық немесе логикалық операцияларды орындайды. 

Процессор мен сыртқы құрылғылар арасында деректер алмасуды жүзеге асыру.

Мәңгілік деректерді сақтау үшін арналған.

I/O порттары тек негізгі жадыны көбейту үшін қолданылады. 

КЭШ-жадының тег-бөлігінде және желілік маршрутизаторларда.

Негізгі жадыда және сыртқы жадыдыда.

Сыртқы жадыда.

Тізбекті жадыда және желілік маршрутизаторларда.

Процессор өшіре алмайтын үзу.

Процессордың уақытша өшіре алатын үзуі.

Бағдарламалық үзу.

Қатеден туындаған үзу.

Процессордан жады немесе I/Oқұрылғысына қатынасу адресін беру

Деректерді физикалық сақтауға арналған.

Басқару сигналдарын жеткізу үшін қолданылуы.

Процессордыңжылдамдығынарттыруға қызмет етуі.

Деректер шинасы тек процессордың жылдамдығын арттыруға қызмет етеді.

Процессор, жады және I/Oқұрылғылары арасында деректерді тасымалдау.

Деректер шинасы тек аналогтық сигналдарды басқаруға арналған, цифрлық деректерге қатысы жоқ.

Деректерді мәңгі сақтау үшін арналған

Компьютер командаларын орындауға қажетті жоғары деңгейлі командалар.

Компьютер командаларын орындауға қажетті ең қарапайым операциялар.

Компьютер командаларын орындауға қажетті аппараттық емес командалар.

Компьютер командаларын орындауға қажетті сыртқы құрылғы командалары.

Біркелкілік принципі деректерді сақтауға мүмкіндік бермейді.

Бағдарламаның жадтағы командаларды қате өзгерту қаупі (Фон Нейман кедергісі).

Процессордың арифметикалық операцияларын орындауға қатыспайды.

Сыртқы құрылғылармен жұмыс істеуге арналған

Тікелей кодта.

Қосымша кодта.

Кері кодта.

Тек оң сандар.

Тек үзу сұранысы сигналының келуі.

Тек процессордың толық тоқтауы.

Тек компьютерді өшіру.

Тек бағдарламалау тілі.

Қағаз таспа және оптикалық диск.

Магниттік дисклер флоппи-диск.

Магниттік дискілержәне қатты күйдегідискілер .

Қатты дисклер.

Дәрежелерін теңестіру.

Мантиссаларды қосу.

Дәрежелерді қосу.

Тек нөлге бөлу.

Өндіріс шығындарын азайту және жылдамдықты арттыру.

Көлемінің үлкеюі,энергия тұтынуды арттыру.

Сенімділіктің төмендеуі.

Вакуумды шамдарды қолдану,жылдамдықты арттыру.

Аккумулятор регистрінде немесе басқа регистрлерде.

Регистрлерде немесе аналитикалық машиналарда.

Сыртқы жадыда.

Сыртқы жадыда және регистрлерде.

Монитордағы бейнені тек сапалы көрсету.

Деректерді жоғалтпай және қатесіз тасымалдауды қамтамасыз ету.

Компьютерді қосу және өшіруді автоматтандыру

Бағдарламаларды тек мәтіндік форматта сақтау.

Тізбекті (үздіксіз) жад аймағында.

Ретсіз жад аймағында.

Тек сыртқы жадыда.

Қатарлар (массивтер) жадыда қалай орналасады?

Паскаль машинасы.

Аналитикалық машина.

Гарвард архитектурасы.

Тьюринг машинасы.

Арифметикалық есептеу.

Адрестің болмауы.

Жадының біркелкілігі .

Жылдамдықтың артуы.