А. Ашық құрсақ жарақаты, ашық бас-ми жарақаты.

В. Ашық бас-ми жарақаты, пневмоторакс.

С. Ашық құрсақ жарақаты, ампутацияланған аяқ-қолға.

А. Арқасымен.

В. Бір жақ бүйірмен (қалпына келтіру қалпы).

С. Арқасымен, басына жастық қойып.

А. Арқасына жатқызып, аяқты 20 30 см. көтеріп, таза ауамен қамтамасыз ету қажет.

В. Салқын жерге алып бару, жатқызып, басын, жүрек аймағын суық затпен басып, суық су ішкізу.

С. Жатқызып, жылытып, ыстық сусын ішкізу.

А. Апат болған аймақты қарау және қауіпсіздікпен қамтамасыз ету.

В. Зардап шегушіні қарау және алғашқы көмек көрсету.

С. Мамандарды шақыру.

А. Ашық жарақат кезінде қан кетуді тоқтатыңыз. Ол үшін жараны бас сүйегіне тақап, зарарсызданған дәкемен жабыңыз. Таңғыш материалдың көмегімен дәкені бекітіңіз. Бас жарасына тану материалын бекіту үшін орамал тәрізді байлауыш әдісін қолдануға болады.

В. Егер зардап шегуші есінен танған болса, тыныс алуын тексеріңіз. Тыныс алуы қалыпты болса, онда оның басын денесімен бір деңгейде болатындай етіп ұстап, қауіпсіз жерге ауыстыру қажет. Егер сіздін көмекшіңіз болса, сіз үшін қол болады.

А. Буын қызметінің бұзылуын тудыратын, буындардың физиологиялық қозғалысынан тыс сүйектерді біріктіріп тұратын буын ұштарының орнынан таюы.

В. Сүйекке травмалық фактордың (құлау немесе қатты соғу) әсер ету нәтижесінде сүйек бүтіндігінің бұзылуы.

С. Зақымдалған жердің ісінуі.

А. Барлық бұйымдарды шешу, саусақ арасына суланған (қыспайтын) таңғыш салу.

В. Барлық бұйымдарды шешу, лейкопластырьмен таңғыш салу.

С. Барлық бұйымдарды шешу, жақпамаймен таңғыш салу.

В. Санасының шатасуы, тежелуі, ұйқышылдық, кейбір науқастарда психомоторлық қозу болуы мүмкін.

Оттегі жеткіліксіздігі, жүрек соғуы мен тыныс алудың тоқтауы.

Құлақтағы шумен қатар бас айналу, әлсіздік, көз алдының қараңғылануы, аз уақытқа есінен тану (10 с-ке дейін), науқастың құлауы

Сілекейдің ағуын қаматамасыз ету үшін басын бір бүйірге бұрыңыз, барлық денесін көрпешемен, күртемен және валикпен ораңыз.

Егер зардап шегуші есінен танбаған болса, онда оның басын денесімен бір деңгейде болатындай етіп ұстау қажет. Ол үшін зардап шегушінің бас жағынан тіземен тұрыңыз, құлағына қолыңызды қойып, басын ұстаңыз.

Мүмкіндігінше басының айналасын және денесін оралған көрпешемен орап немесе қандай да бір затпен үнемі зардап шегушінің басын ұстаңыз.

Зардап шегушіні дұрыс қал келтіріп, омыртқа жотасына су басу қажет.

Тікелей қысым көрсету арқылы, таза таңғыш (мүмкіндігінше зарарсыздандырылған таңғыш) салу. Зақымдалған аяқ-кол бөлігін, жүрек тұсынан жоғары етіп көтеру. Ауасы бар целлофан пакетіне ампутацияланған аяқ-қол бөлігін салып, оны мұзы бар целлофан пакетіне қайта салу қажет. Жарақат алу уақытын көрсету керек.

Зақымдалған аймақты спиртпен өңдеу, целлофанмен жабу және тығыз таңғышпен байлау. Ампутацияланған бөлікті бинтпен орап, целлофан пакетіне салу

«Бублик»тәсілі бойынша қанды тоқтатып, жедел-жәрдем шақыру, жедел-жәрдем бригадасы келгенше ампутацияланған бөлікке тиіспеу қажет

Жәбірленушіні өзінің тізесіне бетін төмен қаратып жатқызу және арқасынан жұдырықпен бірнеше рет ұру.

Тілдің тамырына басу арқылы құсық тудыру. Теріс нәтиже болған жағдайда, алақанның қырымен зардап шегушінің арқасынан ұру немесе алдынан тұрып, жұдырықпен оның ішінен қатты басу.

Зардап шегушінің арқасынан бес рет алақанмен соғу. Теріс нәтиже болса, артынан тұрып, екі қолмен төменгі қабырғалар деңгейінде қапсыра ұстап, өз қолдарын жұдырыққа жиып, бір уақытта оның қабырғасын және іш аймағын жұдырықпен ішке және жоғар бағытта қатты басу.

Құрғақ.

Суланған.

Спирттенген таңғыш.

Күн өту.

Оттегі жетіспеушілігі.

Тоңазу.

Маңдай-иек.

Маңдай-шүйде.

Геймлих маневрі.

Екі қолды бір деңгейде ұстай алмау. Бет ассиметриясы.

Табиғи саңылаулардан қан ағу, шөлдеу.

Жоғары дене температурасы, жансыздану.

Күйген аймақты жақпа маймен немесе лосьонмен жағу, зарасыздандырылған таңғышпен тану.

Күйген аймақты бөлме температурасындағы сумен шаю, 10-15 минуттан аз емес.

Күйген аймаққа ас содасын себу, зарасыздандырылған таңғышпен тану.

Суық компресс басу, соғылған аймақты тыныштық күйде ұстау.

Қыздыратын компресс салу.

Жарақаттанған аймақты ақырын сипау, таңғыш салу.

Жараны шайыңыз, бөгде заттарды алып тастаңыз, бактерицидтік таңғышты қолданыңыз.

Жараны йод ерітіндісімен өңдеңіз, бактерицидтік таңғышты қолданыңыз.

Жараға бактерицидтік таңғышты қолданыңыз, оны жабысқақ таңғышпен немесе жабысқақ пластырьмен бекітіңіз.

Жарақат алған адам саны туралы.

Жеке қауіпсіздігіңіз жайлы.

Жедел-жәрдем шақыру жайлы.

Арқасына жатқызу, қысып тұрған киімді шешу, мүсәтір спиртін иіскету.

Қатты беткейге жатқызу. Тез арада тікелей емес жүрек массажы мен жасанды тыныс алу шараларын жасау.

Көлік орындығына жатқызып және сол жерде жасанды тыныс алу мен тікелей емес жүрек массажын жасау.

Егер оқиға орны қауіпті болса, онда мүмкіндігінше қауіпті жою және зардап шегушіні барынша сақтықпен эвакуациялау қажет, егер қауіпті жою мүмкін болмаса, онда оқиға орнын тастап, құтқару қызметі мен жедел жәрдемді шақыру керек.

Егер оқиға орны қауіпсіз болмаса, онда сіз ол орыннан кетіп, содан кейін жедел жәрдем шақыру керек.

Егер оқиға орны қауіпсіз болмаса, онда зардап шегушіні эвакуациялау және жедел жәрдем шақыру керек.

Аяқтың сыртқы жағынан тобықтан бастап жамбасқа дейін шендеуіш салу.

Тобық пен тізе буындарын бекіте отырып, аяқтың ішкі жағынан табаннан жамбастың ортасына дейін шендеуіш салу.

Аяқтың сыртқы және ішкі жағынан тобық пен тізе буынынан бекіте отырып, тобықтан бастап жамбастың ортасына дейін екі шендеуіш салу.

Жарақат алған адам саны туралы.

Жедел-жәрдем шақыру жайлы.

Жеке қауіпсіздігіңіз жайлы.

Жүрек-өкпе реанимациясын жасау және оны жедел жәрдем келгенше жасау.

Жедел жәрдем шақыру (103) және оның келуін күту.

Жедел жәрдем келгенше тек жасанды тыныс алуды жасау (ауыздан ауызға).

Веноздық.

Капиллярлық.

Артериялық.

10 минут.

5 минут.

15 минут.

Әлсіз ас содасымен көзді шаю.

Құрамында спирт бар ерітіндімен көзді шаю.

Сау көзден ауру көзге қарай бөлме температурасындағы ағыңды сумен шаю.

Кеуденің сол жағынан.

Семсер тәрізді өсіндіден екі саусақ жоғары.

Семсер тәрізді өсіндіден екі саусақ төмен.

Екеуі де дұрыс.

Адамның өмірін құтқару және зардап шегушіні қорғау үшін.

Хал-жағдайын жаксарту және оның нашарлауына жол бермеу үшін.

Ия.

Жоқ.

Ия, егер зардап шегушіде қан кету болса.

Жараланған беткейде ұсақ, нүктелі қан кету белгілері болады.

Қан қою-қызыл түсті, ақырын, біркелкі, үздіксіз ағады.

Қан ашық-қызыл түсті, қатты пульсацияланған күшпен ағады.

Зардап шегушінің жамбас сүйегінің сынуы, кіші жамбас мүшелерінің зақымдалуы болуы мүмкін. Зардап шегушінің жатқан қалпын өзгертпеу, аяғын созбау, шина орнатпау. Алғашқы көмек көрсету ретінде, жұмсақ матадан жасалған валикті тізе астына қою, мүмкіндігінше іш аймағын суықпен басу.

Зардап шегушінің құрсағының зақымдалуы, аяғының сынуы, табан сүйектерінің сынуы болуы мүмкін. Алғашқы көмек көрсету кезінде, аяғын созып, табанынан қолтығына дейін екі жаққа да шина орнату қажет.

Зардап шегушінің балтыры мен төменгі сан бөлігінің сынуы болуы мүмкін. Алғашқы көмек көрсету ретінде, аяқты созбай, жарақаттанған аяққа табаннан тізеге дейін шина орнату.

Тыныс алуы болған кезде.

Тыныс алуы болмаған кезде.

Тыныс алуына немесе алмауына қарамастан.

Зақымдалған дене бөлігін спирт ерітіндісімен өңдеу, зардап шегушіні жатқызу, үстін көрпешемен жабу.

Үсік шалған дене бөлігінен киімді шешпей (аяқ киім), зақымдалған дене бөлігін жылы көрпешемен жабу. Көп мөлшерде жылы сусын беру.

Киімін шешу, аз-аздап зақымдалған дене бөлігін жылыту, таза таңғыш салу, кофейінсіз, алкогольсіз көп мөлшерде жылы сусын ішкізу, жедел жәрдем шақыру.

Жараланған затты жараның ішінде қалдырыңыз, бекітіңіз, оның айналасына таңғыш салыныз.

Саусақпен қысым жасау, жгут жаралар учаскеден жоғары қою, жараланған затты жұлып алу, таңғыш салу.

Жараның үстіне жгут қою, жаралағыш денені жұлып алып, жараны антисептикпен емдеңіз.

Жараны емдемей жаралағыш денені тез жұлып алу және антисептикалық таңғышты салыныз.

Мекен-жай, зардап шегушінің жынысы, өзіңіз туралы ақпарат, жарақат түрі мен дәрежесін сипаттау.

Мекен-жай, зардап шегушінің жынысы, саны, өз телефон нөміріңіз, осы жағдайға кінәлілер жайлы ақпарат.

Мекен-жай, өзіңіз туралы ақпарат, жазатайым оқиға жайлы ақпарат, зардап шегушілердің саны, мүмкіндігінше жасы, жынысы.

Апат болған аймақты қарау және қауіпсіздікпен қамтамасыз ету.

Зардап шегушіні қарау және алғашқы көмек көрсету.

Мамандарды шақыру.

Зардап шегушінің басын артқа қарай шалқайту, кеңсірікті суық басу.

Зардап шегушінің басын алға қарай иіп, мұрнын қысып ұстап, ауызбен демалуын сұраймыз, кеңсірікпен шүйде аймағына суық зат қою.

Зардап шегушіні ішімен, басын төмен қаратып жатқызу.

Терінің қызаруы және ісінуі, жансызданумен бірге.

Терінің қызаруы, қышу.

Терінің қызаруы және ісінуі, күлдіреу және күйдіргендей ауру сезімімен бірге.

Майды.

Тіс пастасын.

Бөлме температурасындай суды.

Зардап шегушіні отырғызу.

Ыңғайлы қалыпты қабылдау үшін көмектесу, аяқ-қолды көтеру.

Зардап шегушіні аяғына тұрғызу

Максималды басын артқа шалқайту.

Бүгілген қалыпта.

Бейтарап қалыпты.

Ия, егер зардап шегушіде қатты қан кету болғанда.

Жоқ.

Ия, әрқашан.

Киімді ағыту, бастың астына валик қою.

Жауырын астына валик қою.

Басты артқа қарай шалқайтып, иекті көтеріп, ауызды ашу қажет.

Кома.

Есінен тану.

Эпилепсия.

Зардап шегуші есінен танған кезде және тыныс алу белгілері болмаған жағдайда.

Зардап шегуші есінен танған кезде.

Аяқтың сынуы кезінде.

Әр 10 минут сайын аз мөлшердеп суық су ішкізу.

Әр 5 минут сайын бөлме температурасындағы суды көп мөлшерде ішкізу.

Әр 5 минут сайын бөлме температурасындағы суды аз мөлшерде ішкізу.

Беткей.

Жартылай терең.

Терең.

Болады, егер зардап шегуші ауру сезімін сезбесе.

Болады, егер ісіну әлі пайда болмаса.

Болмайды.