Tính cụ thể

Tính tuyệt đối

Tính khách quan

Tính phổ biến

Hữu Khuynh

Bảo thủ

Cấp tiến

Thực dụng

Tư duy huyền thoại và tín ngưỡng nguyên thủy.

Triết học hiện đại.

Khoa học thực nghiệm.

Chủ nghĩa duy vật biện chứng.

Chỉ ra cách thức chung của các quá trình vận động và phát triển.

Giải thích nguồn gốc của thế giới vật chất.

Xác định mục tiêu của sự phát triển xã hội.

Trình bày các nguyên lý của nhận thức luận.

Ý thức là hình ảnh chủ quan về thế giới khách quan.

Ý thức là bản năng tự nhiên của con người.

Ý thức không liên quan đến cảm xúc cá nhân.

Ý thức là sự phản ánh khách quan của thế giới nội tâm.

Quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại.

Quy luật phủ định của phủ định.

Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập.

Quy luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng.

Thực tiễn là cơ sở, là động lực của nhận thức

Thực tiễn là kết quả của nhận thức

Thực tiễn không liên quan đến nhận thức

Thực tiễn chỉ là yếu tố phụ trong nhận thức

Cần phải xem xét tất cả các mối liên hệ của sự vật, đồng thời phải xác định vị trí, vai trò của các mối liên hệ.

Chỉ cần xem xét một khía cạnh của sự vật mà không cần quan tâm đến các mối liên hệ khác.

Chỉ tập trung vào kết quả cuối cùng mà không cần phân tích quá trình phát triển của sự vật.

Xem xét sự vật một cách phiến diện, bỏ qua các yếu tố liên quan.

Người lao động

Công cụ lao động

Tư liệu sản xuất

Kỹ thuật sản xuất

Công cụ lao động

Sức lao động

Tư liệu sản xuất

Quan hệ sản xuất

Công cụ lao động

Người lao động

Tư liệu sản xuất

Sản phẩm lao động

Quan hệ sở hữu đối với tư liệu sản xuất

Quan hệ phân phối sản phẩm lao động

Quan hệ trao đổi hàng hóa

Quan hệ tiêu dùng sản phẩm

Phương thức sản xuất

Ý thức xã hội

Nhà nước

Tôn giáo

Hai giai cấp cơ bản đại diện cho phương thức sản xuất thống trị.

Các tầng lớp lao động và tầng lớp trí thức.

Nhà nước và các tổ chức xã hội.

Các cá nhân có quyền lực và những người không có quyền lực.

Đấu tranh giai cấp là một trong những động lực trực tiếp, quan trọng của lịch sử trong điều kiện có giai cấp đối kháng.

Đấu tranh giai cấp chỉ là hiện tượng tạm thời trong xã hội hiện đại.

Đấu tranh giai cấp không ảnh hưởng đến sự phát triển của lịch sử nhân loại.

Đấu tranh giai cấp là nguyên nhân duy nhất dẫn đến sự thay đổi xã hội.

Người lao động

Tư liệu sản xuất

Khoa học kỹ thuật

Vốn đầu tư

Lợi ích

Truyền thống

Tôn giáo

Văn hóa

Phủ nhận đặc tính tồn tại khách quan của vật chất.

Khẳng định vật chất là nguồn gốc của ý thức.

Thừa nhận sự phát triển khách quan của tự nhiên.

Chủ trương ý thức quyết định sự tồn tại của xã hội.

Triết học

Toán học

Vật lý học

Sinh học

Con người có khả năng nhận thức được thế giới hay không?

Vật chất có trước ý thức hay không?

Thế giới có tồn tại khách quan hay không?

Ý thức quyết định vật chất hay không?

Cả ba phán đoán kia đều đúng.

Do sự phát triển của khoa học kỹ thuật.

Do sự phát triển của chủ nghĩa duy vật.

Do sự phát triển của tôn giáo.

Là hệ thống quan điểm lý luận chung nhất về thế giới và vị trí con người trong thế giới đó, là khoa học về những quy luật vận động, phát triển chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy.

Là môn học nghiên cứu về các hiện tượng siêu nhiên và tâm linh.

Là tập hợp các quy tắc đạo đức và chuẩn mực xã hội.

Là phương pháp giải quyết các vấn đề thực tiễn trong cuộc sống hàng ngày.

Vấn đề mối quan hệ giữa vật chất và ý thức.

Vấn đề nguồn gốc của vũ trụ.

Vấn đề sự phát triển của khoa học kỹ thuật.

Vấn đề đạo đức trong xã hội.

Tồn tại khách quan.

Có ý nghĩa tinh thần.

Phụ thuộc vào nhận thức con người.

Là sản phẩm của tư duy.

Phải xuất phát từ thực tế khách quan, tôn trọng khách quan, đồng thời phải phát huy tính năng động chủ quan của con người.

Chỉ cần dựa vào ý kiến chủ quan của cá nhân mà không cần quan tâm đến thực tế khách quan.

Luôn ưu tiên cảm xúc cá nhân hơn là thực tiễn khách quan.

Hoạt động thực tiễn không cần liên hệ với nhận thức khách quan.

Lớn, toàn bộ, đột biến.

Nhỏ, từng phần, từ từ.

Không có bước nhảy nào.

Chỉ là sự thay đổi về lượng.

Là toàn bộ những quan điểm về thế giới và về vị trí của con người trong thế giới đó.

Là các quy tắc ứng xử trong xã hội.

Là các hoạt động vui chơi giải trí của con người.

Là các phát minh khoa học kỹ thuật.

Tây Âu thời Trung cổ.

Thời kỳ Phục hưng.

Thời kỳ Cận đại.

Thời kỳ Hiện đại.

Phải xuất phát từ thực tế khách quan, tôn điểm khách quan, nhận thức và hoạt động thực trọng khách quan, đồng thời phải phát huy tính năng động chủ quan của con người.

Chỉ cần dựa vào ý kiến cá nhân mà không cần quan tâm đến thực tế khách quan.

Luôn ưu tiên cảm xúc cá nhân hơn là thực tiễn khách quan.

Hoạt động thực tiễn không cần liên hệ với nhận thức khách quan.

Lớn, toàn bộ, đột biến.

Nhỏ, từng phần, từ từ.

Dần dần, không rõ rệt.

Không có sự thay đổi.

Là toàn bộ những quan điểm về thế giới và về vị trí của con người trong thế giới đó.

Là các quy luật vận động của tự nhiên.

Là những phát minh khoa học của nhân loại.

Là các hiện tượng xã hội xảy ra hàng ngày.

Tây Âu thời trung cổ.

Thời kỳ Phục Hưng.

Thời kỳ Cận đại.

Thời kỳ Hiện đại.

Thời kỳ Hy lạp cổ đại

Thời kỳ Trung cổ

Thời kỳ Phục hưng

Thời kỳ Cận đại

Là tri thức dựa trên lý trí, là con đường suy ngẫm để dẫn dắt con người đến với lẽ phải.

Là sự kết hợp giữa khoa học và nghệ thuật, nhằm tạo ra các tác phẩm sáng tạo.

Là hệ thống các quy tắc đạo đức để quản lý xã hội.

Là phương pháp thực hành tôn giáo để đạt được sự giàu có vật chất.

Từ nguồn gốc nhận thức và nguồn gốc xã hội.

Từ nguồn gốc tự nhiên và nguồn gốc vật chất.

Từ nguồn gốc kinh tế và nguồn gốc chính trị.

Từ nguồn gốc văn hóa và nguồn gốc nghệ thuật.

Là yêu mến sự thông thái.

Là sự phản đối khoa học.

Là sự phủ nhận đạo đức.

Là sự tôn thờ vật chất.

Triết học Mác - Lênin là một hệ thống tư tưởng triết học được phát triển bởi Karl Marx và Friedrich Engels, sau đó được phát triển thêm bởi Vladimir Lenin. Nó tập trung vào việc phân tích xã hội, kinh tế và chính trị từ góc độ duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, nhấn mạnh vai trò của giai cấp công nhân trong việc thay đổi xã hội.

Triết học Mác - Lênin là một trường phái nghệ thuật hiện đại tập trung vào sáng tạo cá nhân và tự do biểu đạt.

Triết học Mác - Lênin là một hệ thống tôn giáo cổ đại xuất phát từ phương Đông, nhấn mạnh sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên.

Triết học Mác - Lênin là một phương pháp khoa học tự nhiên nghiên cứu về các hiện tượng vật lý trong vũ trụ.

Triết học Mác - Lênin là hệ thống quan điểm duy vật biện chứng về tự nhiên, xã hội và tư duy - thể giới quan và phương pháp luận khoa học, cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong nhận thức và cải tạo thế giới.

Triết học Mác - Lênin là hệ thống triết học duy tâm tuyệt đối về tự nhiên và xã hội.

Triết học Mác - Lênin là học thuyết về sự phát triển của khoa học kỹ thuật hiện đại.

Triết học Mác - Lênin là quan điểm cá nhân về đạo đức và lối sống.

Vào khoảng thế kỷ VIII đến thế kỷ VI trước Công nguyên tại một số trung tâm văn minh Cổ đại của nhân loại như Trung Quốc, Ấn Độ, Hy Lạp.

Vào thế kỷ XIX tại các nước phương Tây như Anh, Pháp, Đức.

Vào thế kỷ III sau Công nguyên tại La Mã cổ đại.

Vào thế kỷ XV tại châu Âu thời kỳ Phục hưng.

Khi nền sản xuất xã hội đã có sự phân công lao động và loài người đã xuất hiện giai cấp.

Khi xã hội còn ở thời kỳ cộng sản nguyên thủy.

Khi loài người chưa biết sử dụng công cụ lao động.

Khi xã hội chưa có sự phân chia giai cấp.

Triết học là trí tuệ, là sự truy tìm bản chất của đối tượng.

Triết học là nghệ thuật sáng tác thơ ca.

Triết học là phương pháp chữa bệnh cổ truyền.

Triết học là hệ thống luật pháp của xã hội.

Quy luật phủ định của phủ định.

Quy luật lượng đổi thành chất đổi.

Quy luật mâu thuẫn.

Quy luật tiến hóa tự nhiên.

Thực tiễn cách mạng của giai cấp vô sản.

Sự phát triển của khoa học tự nhiên.

Ảnh hưởng của triết học cổ điển Đức.

Sự tiến bộ của kỹ thuật sản xuất.

Cần hoạt động có ý thức của con người.

Chỉ cần sự thay đổi tự nhiên.

Không cần sự tham gia của con người.

Chỉ xảy ra trong lĩnh vực khoa học.

Chủ nghĩa duy vật biện chứng.

Chủ nghĩa duy tâm khách quan.

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan.

Chủ nghĩa kinh nghiệm.

Chỉ ra khuynh hướng vận động và phát triển của sự vật.

Giải thích nguồn gốc của các sự vật hiện tượng.

Khẳng định sự tồn tại vĩnh viễn của mọi sự vật.

Phủ nhận mọi sự thay đổi trong tự nhiên.

Quy luật phủ định của phủ định.

Quy luật lượng đổi thành chất đổi.

Quy luật mâu thuẫn.

Quy luật nhân quả.

Thực tiễn cách mạng của giai cấp vô sản.

Sự phát triển của khoa học tự nhiên.

Ảnh hưởng của triết học Hy Lạp cổ đại.

Sự suy tàn của chế độ phong kiến.

Cần hoạt động có ý thức của con người.

Chỉ cần sự phát triển tự nhiên của xã hội.

Không cần sự can thiệp của con người.

Chỉ cần sự thay đổi về lượng.

chủ nghĩa duy vật biện chứng

chủ nghĩa duy tâm khách quan

chủ nghĩa duy tâm chủ quan

chủ nghĩa kinh nghiệm

Chỉ ra khuynh hướng vận động và phát triển của sự vật

Khẳng định sự bất biến của các sự vật hiện tượng

Giải thích nguồn gốc của các sự vật hiện tượng

Phủ nhận mọi sự phát triển của xã hội

Tôn trọng quan điểm lịch sử-cụ thể

Quan điểm về vai trò của cá nhân trong lịch sử

Quan điểm về sự phát triển tuần tự của các hình thái kinh tế-xã hội

Quan điểm về tính khách quan của nhận thức

Tính cụ thể

Tính tuyệt đối

Tính khách quan

Tính phổ biến

Hữu Khuynh

Bảo thủ

Cấp tiến

Chủ quan

Cả 3 phán đoán kia đều đúng

Chỉ giữ nguyên những quan điểm cũ mà không cần đổi mới

Phủ nhận hoàn toàn mọi thành tựu đã đạt được

Không cần xem xét lại các kết quả đã có

Tư duy huyền thoại và tín ngưỡng nguyên thủy

Triết học hiện đại phương Tây

Khoa học thực nghiệm

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Quy luật lượng – chất là một trong ba quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật, giúp giải thích sự chuyển hóa giữa lượng và chất trong các sự vật, hiện tượng.

Quy luật lượng – chất chỉ áp dụng cho các hiện tượng vật lý, không liên quan đến các lĩnh vực khác.

Quy luật lượng – chất là quy luật duy nhất trong phép biện chứng duy vật.

Quy luật lượng – chất chỉ giải thích sự thay đổi về lượng mà không liên quan đến chất.

Cách thức chung của các quá trình vận động và phát triển là: Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập.

Cách thức chung của các quá trình vận động và phát triển là: Quy luật bảo toàn năng lượng.

Cách thức chung của các quá trình vận động và phát triển là: Quy luật tiến hóa tự nhiên.

Cách thức chung của các quá trình vận động và phát triển là: Quy luật nhân quả tuyệt đối.

Ý thức là hình ảnh chủ quan về thế giới khách quan.

Ý thức là sự phản ánh trực tiếp của thế giới khách quan.

Ý thức không liên quan đến cảm xúc của con người.

Ý thức là bản năng tự nhiên của con người.

Chủ nghĩa duy vật, vô thần.

Chủ nghĩa duy tâm, hữu thần.

Chủ nghĩa kinh nghiệm, thực dụng.

Chủ nghĩa siêu hình, thần bí.

“Ý niệm, tinh thần, ý niệm tuyệt đối tính thần thể giới là cái có trước thế giới vật chất”.

“Vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau”.

“Thế giới vật chất tồn tại khách quan, không phụ thuộc vào ý thức con người”.

“Ý thức là sự phản ánh thế giới vật chất”.

Tre già măng mọc.

Nước chảy đá mòn.

Một cây làm chẳng nên non.

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.

“Không có cái lý nào ngoài tâm”, “Ngoài tâm không có vật”.

“Vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau”.

“Ý thức là sự phản ánh thế giới khách quan”.

“Vật chất quyết định ý thức”.

Nguyên tử.

Linh hồn.

Thần linh.

Khí trời.

Nguyên tử.

Ý niệm.

Linh hồn.

Thượng đế.

Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập.

Quy luật phủ định của phủ định.

Quy luật lượng đổi thành chất đổi.

Quy luật tiến hóa xã hội.

Nguồn gốc và động lực của sự vận động và phát triển.

Tính ổn định tuyệt đối của sự vật.

Sự ngẫu nhiên của quá trình phát triển.

Sự lặp lại không thay đổi của các hiện tượng.

Giai cấp nắm giữ quyền sở hữu tư liệu sản xuất.

Giai cấp lao động phổ thông.

Giai cấp nông dân nghèo.

Giai cấp trí thức.

Quan điểm về sự vận động và phát triển của các quá trình xã hội.

Quan điểm về vai trò của quần chúng nhân dân trong lịch sử.

Quan điểm về mối liên hệ phổ biến giữa các sự vật hiện tượng.

Quan điểm về sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn.

Quan điểm lịch sử - cụ thể.

Quy luật phủ định của phủ định.

Quy luật mâu thuẫn.

Quy luật phát triển tuần tự.

Các phương án kia đều diễn đạt nội dung quy luật lượng chất của phép biện chứng duy vật.

Các phương án kia đều diễn đạt nội dung quy luật phủ định của phủ định.

Các phương án kia đều diễn đạt nội dung quy luật mâu thuẫn của phép biện chứng duy vật.

Các phương án kia đều diễn đạt nội dung quy luật phát triển của xã hội.

Cách mạng xã hội.

Tiến hóa xã hội.

Cải cách xã hội.

Phát triển kinh tế.

Tính năng động, sáng tạo của phản ánh.

Tính thụ động của phản ánh.

Sự đơn giản của quá trình phản ánh.

Sự phụ thuộc hoàn toàn vào môi trường bên ngoài.

Tất cả đều đúng.

Chủ nghĩa duy tâm.

Chủ nghĩa kinh nghiệm.

Chủ nghĩa thần bí.

Thế giới quan duy tâm biện chứng của Heghe và chủ nghĩa duy vật siêu hình của L. Phoiobắc.

Chủ nghĩa duy tâm khách quan của Kant và triết học hiện sinh.

Thuyết tiến hóa của Darwin và chủ nghĩa thực dụng.

Chủ nghĩa duy vật lịch sử của Aristote và triết học phân tích.

Tính khách quan, tính phổ biến, tính đa dạng phong phú.

Tính chủ quan, tính cá biệt, tính đơn giản.

Tính chủ động, tính sáng tạo, tính đặc biệt.

Tính cá nhân, tính riêng lẻ, tính cố định.

Cả ba phán đoán kia đều đúng.

Vật chất là do thần linh tạo ra.

Vật chất chỉ tồn tại trong ý thức con người.

Vật chất không có thực, chỉ là ảo ảnh.

Thời kỳ trung cổ

Thời kỳ hiện đại

Thời kỳ cổ đại

Thời kỳ phục hưng

Nguyên lý về sự phát triển

Nguyên lý về mâu thuẫn

Nguyên lý về lượng và chất

Nguyên lý về phủ định của phủ định

Nguyên tắc khách quan

Nguyên tắc chủ quan

Nguyên tắc duy tâm

Nguyên tắc cảm tính