Quy luật đặc thù

Quy luật phổ biến trong tự nhiên, xã hội, tư duy

Quy luật riêng

Quy luật chung chỉ ở một số lĩnh vực

Là hạt nhân của phép biện chứng

Chỉ ra nguồn gốc của sự vận động, phát triển của sự vật hiện tượng

Vạch ra cách thức vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng

Vạch ra khuynh hướng vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng

Những thuộc tính không cơ bản

Những thuộc tính cơ bản

Những thuộc tính bên trong của sự vật

Những thuộc tính bên ngoài của sự vật

Lượng chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật

Lượng nói lên quy mô, trình độ phát triển của sự vật

Lượng của sự vật hoàn toàn phụ thuộc vào ý muốn của con người

Lượng tồn tại khách quan gắn liền với sự vật

Tính tương đối

Tính tuyệt đối

Tính chủ quan

Tính tuyệt đối và tính chủ quan

Hữu khuynh

Phát triển

Tả khuynh

Phiến diện

Hữu khuynh

Phiến diện

Tả khuynh

Phát triển

Ý thức có trước vật chất

Ý thức và vật chất ra đời đồng thời

Con người không thể nhận thức được thế giới

Con người có khả năng nhận thức được thế giới

Quy luật chuyển hoá từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại

Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và quy luật phủ định của phủ định

Mâu thuẫn chỉ tồn tại trong giới tự nhiên

Mâu thuẫn chỉ tồn tại trong xã hội

Mâu thuẫn tồn tại trong cả tự nhiên, xã hội, tư duy

Mâu thuẫn chỉ tồn tại trong tư duy

Mâu thuẫn thứ yếu

Mâu thuẫn không cơ bản

Mâu thuẫn cơ bản

Mâu thuẫn bên ngoài

Mâu thuẫn thứ yếu

Mâu thuẫn chủ yếu

Mâu thuẫn đối kháng

Mâu thuẫn bên ngoài

Mâu thuẫn biện chứng chỉ bao hàm sự thống nhất mà không có đấu tranh giữa mặt đối lập trong một sự vật, hiện tượng

Mâu thuẫn biện chứng chỉ bao hàm sự đấu tranh mà không có thống nhất giữa mặt đối lập trong một sự vật, hiện tượng

Mâu thuẫn biện chứng là sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập trong một sự vật và giữa các sự vật với nhau

Mâu thuẫn biện chứng là có nguyên nhân từ bên ngoài

Có thống nhất của các mặt đối lập nhưng không có đấu tranh giữa chúng

Trong mâu thuẫn biện chứng sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập không tách rời nhau

Sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập luôn tách rời nhau

Thống nhất của các mặt đối lập là tuyệt đối, đấu tranh là tương đối

Sự bài trừ, phủ định lẫn nhau

Sự thủ tiêu lẫn nhau

Là sự phủ định siêu hình

Tương đối

Đấu tranh giữa các mặt đối lập là tạm thời

Đấu tranh giữa các mặt đối lập là tuyệt đối

Đấu tranh giữa các mặt đối lập là tương đối

Đấu tranh giữa các mặt đối lập vừa tạm thời và tương đối

Các mặt đối lập vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau

Các mặt đối lập không đấu tranh mà luôn thống nhất với nhau

Các mặt đối lập không thống nhất và luôn đấu tranh với nhau

Các mặt đối lập không bao giờ thống nhất và đấu tranh với nhau

Do những nguyên nhân không cơ bản tạo ra

Do mâu thuẫn bên trong sự vật, hiện tượng

Do mâu thuẫn giữa lực lượng vật chất và lực lượng tinh thần

Do mâu thuẫn bên ngoài của sự vật, hiện tượng

Là sự thay thế sự vật này bằng sự vật khác trong quá trình phát triển

Là sự phủ nhận một luận điểm nào đó

Là sự thay thế sự vật do sự tác động của nguyên nhân bên ngoài

Cả A, B, C

Có cơ sở

Có động lực

Tính lịch sử - xã hội

Có nguồn gốc, mang tính lịch sử - xã hội

Hoạt động sản xuất vật chất

Hoạt động tinh thần

Hoạt động thực nghiệm khoa học

Hoạt động chính trị - xã hội

Thực tiễn là nguồn gốc của nhận thức

Thực tiễn là động lực của nhận thức

Thực tiễn là hoạt động vật chất và tinh thần của con người

Thực tiễn là tiêu chuẩn để kiểm tra tính chân lý của nhận thức

Cảm giác

Tri giác

Biểu tượng

Phán đoán

Khái niệm

Suy lý

Tri giác

Phán đoán

Là sự phản ánh trực tiếp khách thể thông qua các giác quan

Là sự phản ánh những thuộc tính bên ngoài của sự vật hiện tượng

Là giai đoạn thấp của quá trình nhận thức

Phản ánh được bản chất của sự vật, hiện tượng

Chỉ giúp con người có tri thức kinh nghiệm

Là sự phản ánh trực tiếp đời sống

Giúp con người có tri thức khoa học và lý luận

Phản ánh trực tiếp khách thể thông qua các giác quan

Do kiến trúc thượng tầng quyết định

Là cơ sở của sự tồn tại và phát triển xã hội loài người

Là nền tảng tinh thần của xã hội

Là nền tảng kỹ thuật, công nghệ của xã hội

Cách thức con người tiến hành sản xuất vật chất ở những giai đoạn lịch sử nhất định của xã hội loài người

Quá trình sản xuất ra của cải vật chất trong một giai đoạn lịch sử nhất định

Cơ chế vận hành kinh tế trong các điều kiện lịch sử của xã hội

Là các phương tiện sản xuất ra của cải vật chất trong một giai đoạn lịch

Kỹ thuật và công nghệ

Kỹ thuật và lao động

Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

Kỹ thuật và tổ chức

Tư liệu sản xuất

Người lao động

Công cụ lao động

Đối tượng lao động

Người lao động và công cụ lao động

Người lao động và lao động, sản xuất

Người lao động và tư liệu sản xuất

Người lao động và đối tượng lao động

Sản xuất vật chất

Sản xuất tinh thần

Sản xuất ra bản thân con người

Sản xuất tinh thần và sản xuất ra bản thân con người

Công cụ lao động

Quan hệ sản xuất

Kiến trúc thượng tầng

Cơ sở hạ tầng

Đối tượng lao động

Công cụ lao động

Phương tiện lao động

Đối tượng lao động và phương tiện lao động

Sự phát triển của giới tự nhiên

Sự phát triển của phương tiện lao động

Sự phát triển của đối tượng lao động

Sự phát triển của trình độ người lao động và công cụ lao động

Lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất

Quan hệ sản xuất quyết định lực lượng sản xuất còn lực lượng sản xuất tác động trở lại quan hệ sản xuất

Lực lượng sản xuất quyết định trình độ phát triển của quan hệ sản xuất còn quan hệ sản xuất tác động trở lại lực lượng sản xuất

Quan hệ sản xuất tồn tại độc lập với lực lượng sản xuất

Quan hệ tình cảm

Quan hệ huyết thống

Quan hệ sản xuất

Quan hệ tôn giáo

Cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng

Cơ sở hạ tầng tồn tại độc lập so với kiến trúc thượng tầng

Cơ sở hạ tầng luôn luôn chịu sự kìm hãm của kiến trúc thượng tầng

Cơ sở hạ tầng luôn luôn chịu sự thúc đẩy của kiến trúc thượng tầng

Quan hệ kinh tế của xã hội

Kết cấu vật chất - kỹ thuật làm cơ sở để phát triển kinh tế

Quan hệ chính trị của xã hội

Toàn bộ những quan hệ sản xuất của một xã hội trong sự vận động hiện thực của chúng hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội đó

Toàn bộ đất đai, máy móc, phương tiện để sản xuất

Quan hệ sản xuất thống trị, quan hệ sản xuất tàn dư, quan hệ sản xuất mầm mống

Toàn bộ cơ sở hạ tầng vật chất - kỹ thuật của một khu dân cư nhất định

Toàn bộ đất đai, máy móc, phương tiện để sản xuất và những quan hệ sản xuất hợp thành cơ cấu kinh tế của một xã hội nhất định

Toàn bộ thiết chế chính trị của xã hội

Toàn bộ thiết chế chính trị và pháp luật của xã hội

Toàn bộ thiết chế chính trị - xã hội

Toàn bộ những quan điểm, tư tưởng xã hội với những thiết chế xã hội tương ứng cùng những quan hệ nội tại của thượng tầng hình thành trên một cơ sở hạ tầng nhất định

Do sự phát triển của lực lượng sản xuất

Do sự chênh lệch giữa giàu và nghèo

Do sự xuất hiện chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất

Do sự phát triển của công cụ lao động

Cộng đồng người ổn định trên một lãnh thổ thống nhất

Cộng đồng thống nhất về kinh tế

Cộng đồng người có một nhà nước và pháp luật thống nhất

Cả A, B, C

Tác nhân chính trị

Tác nhân kinh tế

Tác nhân văn hóa

Hành động tự phát của cộng đồng người

Giai cấp là những tập đoàn người có địa vị kinh tế - xã hội khác nhau

Giai cấp là những tập đoàn người có địa vị chính trị khác nhau

Giai cấp là những tập đoàn người có địa vị quản lí kinh tế khác nhau

Giai cấp là những tập đoàn người có địa vị xã hội khác nhau

Là một tổ chức chính trị, bảo vệ trật tự hiện hành và đàn áp sự phản kháng của các giai cấp khác

Là một tổ chức chính trị của một giai cấp thống trị về mặt kinh tế nhằm bảo vệ trật tự hiện hành và đàn áp sự phản kháng của các giai cấp khác

Là một tổ chức chính trị của các giai cấp thống trị nhằm để đàn áp tất cả sự phản kháng của các giai cấp khác

Là một tổ chức chính trị nhằm bảo vệ trật tự xã hội

Chức năng đối nội

Chức năng đối ngoại

Chức năng thống trị chính trị

Chức năng trấn áp

Là sự thay đổi các lĩnh vực của đời sống xã hội

Là sự thay đổi về kinh tế của xã hội

Là sự thay đổi tính chất của lực lượng sản xuất

Là sự thay đổi có tính chất căn bản về chất của một hình thái kinh tế - xã hội; là bước chuyển từ một hình thái kinh tế - xã hội này lên một hình thái kinh tế - xã hội mới, tiến bộ hơn

Là những giai cấp, tầng lớp người có lợi ích gắn bó với cách mạng, tham gia vào các phong trào cách mạng, thực hiện mục đích của cách mạng

Là những giai cấp, tầng lớp người có lợi ích gắn bó với nhau

Là những giai cấp, tầng lớp phản cách mạng

Là những giai cấp, tầng lớp thống trị

Là sự thay đổi ở một vài lĩnh vực của đời sống xã hội

Là phương thức tiến hành đấu tranh của một nhóm người với mục đích giành chính quyền

Là đỉnh cao của đấu tranh giai cấp, là cuộc đấu tranh lật đổ chính quyền, thiết lập một chính quyền mới tiến bộ hơn

Tạo nên những thay đổi nhỏ của đời sống xã hội

Điều kiện tự nhiên

Phương thức sản xuất

Dân số và mật độ dân số

Điều kiện khí hậu

Do tác động mạnh mẽ và nhiều mặt trong hoạt động thực tiễn của con người nên tồn tại xã hội diễn ra với tốc độ nhanh hơn khả năng phản ánh của ý thức xã hội

Do sức mạnh của thói quen, truyền thống, tập quán cũng như do tính lạc hậu bảo thủ của một số hình thái ý thức xã hội

Do vấn đề lợi ích giữa các giai cấp, tập đoàn người trong xã hội

Cả A, B, C

Ý thức xã hội hoàn toàn phụ thuộc một cách thụ động vào tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội quyết định sự biến đổi của ý thức xã hội

Ý thức xã hội quyết định tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội quyết định sự biến đổi của ý thức xã hội và ý thức xã hội không tác động trở lại tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội nào thì có ý thức xã hội ấy

Tồn tại xã hội quyết định nội dung, tính chất, đặc điểm, xu hướng vận động, sự biến đổi và sự phát triển của các hình thái ý thức xã hội

Khi tồn tại xã hội thay đổi thì ý thức xã hội dù sớm hay muộn cũng sẽ có những sự thay đổi nhất định

Cả A, B, C