Thực vật

Tảo

Vi khuẩn lam

Bò

Sinh vật lấy chất hữu cơ từ sinh vật khác để tiến hành trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng

Sinh vật có khả năng tự tổng hợp chất hữu cơ từ những chất vô cơ

Sinh vật có khả năng phân giải chất hữu cơ phức tạp thành chất đơn giản

Sinh vật có khả năng tổng hợp các chất hữu cơ phức tạp từ các chất đơn giản

nước và các ion khoáng

nước và các chất hữu cơ

các ion khoáng

các hợp chất hữu cơ

Lực đẩy do áp suất rễ

Lực hút do thoát hơi nước ở lá

Sự chênh lệch áp suất thẩm thấu (gradient nồng độ)

Trọng lực hút nước từ lá xuống rễ

Quá trình thoát hơi nước ở lá tạo động lực hút cho rễ hút nước và khoáng

Hoạt động trao đổi chất của hệ rễ làm tăng áp suất thẩm thấu của tế bào rễ

Nước được hấp thụ vào rễ theo cơ chế chủ động

Ion khoáng được hấp thụ vào rễ theo cơ chế chủ động và bị động

Các chất hữu cơ được tổng hợp ở lá

Các chất hữu cơ được tổng hợp ở thân

Các chất hữu cơ được tổng hợp ở rễ

Các chất vô cơ được tổng hợp ở lá

nước và các ion khoáng

nước và các chất hữu cơ

các ion khoáng

các hợp chất hữu cơ

Tạo ra lực hút nước ở rễ

Điều hoà nhiệt độ bề mặt thoát hơi nước

Tạo liên kết giữa các phân tử nước

Tạo điều kiện cho CO2 từ không khí vào lá thực hiện chức năng quang hợp

Phycobilin

Carotene

Chlorophyll a

Xanthophyll

Hấp thụ ánh sáng ở vùng xanh tím và đỏ

Diệp lục a tham gia trực tiếp vào chuyển hoá năng lượng

Diệp lục b có khả năng nhuận sắc nâu lục nên lá có màu lục

Có thể nhận năng lượng từ các sắc tố khác

Phycobilin

Xanthophyll

Chlorophyl

Carotene

Riboxom

Ti thể

Lục lạp

Không bào

Glucose

Khí oxygen

Khí carbonic

NADPH

Chất nền lục lạp

Màng trong ti thể

Chất nền ti thể

Màng thylakoid

Chất B là CO2

Chất C là O2

Chất A là H2O

Pha 1 xảy ra ở chất nền lục lạp

Chất C là CO2

Chất C là O2

Chất B là H2O

Pha 1 xảy ra ở chất nền lục lạp

Pha sáng tạo ra ATP và NADPH

Pha tối cần có sự tham gia của nước

Pha sáng tạo ra ADP

Pha tối tạo ra NADPH

đóng vào ban ngày và mở vào ban đêm

mở ra khi hoàng hôn

chỉ đóng vào giữa trưa

đóng vào ban đêm và mở vào ban ngày

Oxygen hoá nguyên liệu hô hấp thành CO2, H2O và giải phóng năng lượng

chuyển hóa, thu nhận O2 và thải CO2 xảy ra trong tế bào

chuyển các nguyên tử hiđro từ chất cho hiđro sang chất nhận hiđro

thu nhận năng lượng của tế bào

oxygen hoá các hợp chất hữu cơ thành CO2 và H2O, đồng thời giải phóng năng lượng cần thiết cho các hoạt động sống của cơ thể

oxygen hoá các hợp chất hữu cơ thành CO2 và H2O, đồng thời tích lũy năng lượng cần thiết cho các hoạt động sống của cơ thể

khử các hợp chất hữu cơ thành CO2 và H2O, đồng thời giải phóng năng lượng cần thiết cho các hoạt động sống của cơ thể

khử các hợp chất hữu cơ thành CO2 và H2O, đồng thời tích lũy năng lượng cần thiết cho các hoạt động sống của cơ thể

Dịch chuyển về bên phải vì quá trình hô hấp thải ra O2

Dịch chuyển về bên phải vì quá trình hô hấp thải ra CO2

Không dịch chuyển vì lượng CO2 thải ra tương đương lượng O2 hút vào

Dịch chuyển về bên trái vì quá trình hô hấp hút O2

Tự tổng hợp ra các chất dinh dưỡng cho cơ thể

Thu nhận, biến đổi và sử dụng dinh dưỡng

Phân giải chất dinh dưỡng thành năng lượng

Phân loại chất dinh dưỡng cho cơ thể

Manh tràng

Ruột non

Dạ dày

Ruột già

Lấy thức ăn, nhai, hấp thu, đồng hoá, thải chất cặn bã

Lấy thức ăn, tiêu hoá, hấp thu, đồng hoá, thải chất cặn bã

Lấy thức ăn, tiêu biến, hấp thu, đồng hoá, thải chất cặn bã

Lấy thức ăn, tiêu hoá, hấp thu, dị hoá, thải chất cặn bã

Tiêu hoá ngoại bào

Tiêu hoá nội bào

Tiêu hoá ngoại bào và tiêu hoá nội bào

Một số tiêu hoá nội bào, còn lại tiêu hoá ngoại bào

Trùng giày

Thuỷ tức

Ếch đồng

Sò huyết

Ruột khoang và giun dẹp

Chim và thú

Trùng giày và giun dẹp

Ruột khoang và trùng amip

Miệng → ruột non → dạ dày → hầu → ruột già → hậu môn

Miệng → thực quản → dạ dày → ruột non → ruột già → hậu môn

Miệng → ruột non → thực quản → dạ dày → ruột già → hậu môn

Miệng → dạ dày → ruột non → thực quản → ruột già → hậu môn

Cung cấp calcium cho gà

Làm tăng hiệu quả tiêu hoá học

Làm tăng hiệu quả tiêu hoá cơ học

Làm tăng thể tích dạ dày cơ của gà

Tuyến nước bọt

Khoang miệng

Dạ dày

Thực quản

Thời gian thức ăn ở trong miệng quá ngắn

Lượng enzym trong nước bọt quá ít

pH ở miệng không phù hợp cho enzym hoạt động

Thức ăn chưa được nghiền nhỏ để thấm đều nước bọt

Tăng cholesterol máu

Sỏi thận

Độc tính cấp

Nước tiểu có thể chứa ceton

Miệng mở, nền khoang miệng hạ xuống, nắp mang đóng lại

Khi cá thở vào, miệng mở, nền khoang miệng nâng lên, nắp mang đóng lại

Khi cá thở vào, miệng ngậm lại, nền khoang miệng nâng lên, nắp mang mở ra

Miệng ngậm lại, nền khoang miệng hạ xuống, nắp mang mở ra

Lấy O2 cho quang hợp và giải phóng CO2

Lấy O2 cho hô hấp tế bào và giải phóng CO2

Lấy CO2 cho hô hấp tế bào và thải O2

Lấy cả O2 và CO2 cho hô hấp tế bào và thải H2O

CO2 được vận chuyển tới tế bào để tham gia hô hấp tế bào

Động vật lấy O2 từ môi trường vào cơ thể và thải CO2 ra môi trường

O2 sinh ra từ hô hấp tế bào được thải ra bề mặt trao đổi khí

Trao đổi khí tế bào giải phóng ATP cho hoạt động sống

Trai, ốc, tôm, cua và cá

Trai, tôm, cua, cá và thằn lằn

Ốc, tôm, cua, cá và ếch đồng

Ốc, tôm, cua, cá và rùa

Sự nhu động của hệ tiêu hoá

Sự di chuyển của cơ thể

Sự co dãn của thành bụng

Không khí tự lưu thông

Cá heo

Cá rô phi

Cá voi

Cá sấu

Trao đổi khí ở mô

Trao đổi khí ở phổi

Trao đổi khí ở tế bào

Máu vận chuyển khí hoà tan

Tĩnh mạch

Động mạch

Mao mạch

Mạch bạch huyết

Tĩnh mạch

Động mạch

Mao mạch

Mạch bạch huyết

1-Mao mạch, 2-Động mạch, 3-Tĩnh mạch

1-Động mạch, 2-Tĩnh mạch, 3-Mao mạch

1-Tĩnh mạch, 2-Mao mạch, 3-Động mạch

1-Động mạch, 2-Mao mạch, 3-Tĩnh mạch

Huyết áp

Vận tốc máu

Tổng tiết diện mạch

Nhịp tim

Huyết áp

Vận tốc máu

Tổng tiết diện mạch

Nhịp tim

1-Vận tốc máu, 2-Huyết áp, 3-Tổng tiết diện mạch

1-Tổng tiết diện mạch, 2-Vận tốc máu, 3-Huyết áp

1-Huyết áp, 2-Vận tốc máu, 3-Tổng tiết diện mạch

1-Vận tốc máu, 2-Tổng tiết diện mạch, 3-Huyết áp

Cá có một vòng tuần hoàn, thỏ có hai vòng tuần hoàn.

Tĩnh mạch phổi của thỏ chứa nhiều CO2.

Tâm thất của cá chứa nhiều O2.

Tim cá có ba ngăn, tim thỏ có bốn ngăn.

(1) thấp; (2) chậm.

(1) thấp; (2) nhanh.

(1) cao; (2) chậm.

(1) cao; (2) nhanh.

(1) động mạch; (2) mao mạch; (3) tĩnh mạch.

(1) động mạch; (2) tĩnh mạch; (3) mao mạch.

(1) tĩnh mạch; (2) động mạch; (3) mao mạch.

(1) tĩnh mạch; (2) mao mạch; (3) động mạch.

(1) tấm nhĩ; (2) mao mạch; (3) mao mạch mang; (4) động mạch lưng; (5) mao mạch; (6) tĩnh mạch; (7) tấm thất.

(1) tâm nhĩ; (2) động mạch mang; (3) mao mạch mang; (4) động mạch lưng; (5) mao mạch; (6) tĩnh mạch; (7) tâm thất.

(1) tâm thất; (2) động mạch mang; (3) mao mạch mang; (4) động mạch lưng; (5) mao mạch; (6) tĩnh mạch; (7) tâm nhĩ.

(1) tâm nhĩ; (2) động mạch lưng; (3) mao mạch mang; (4) động mạch mang; (5) mao mạch; (6) tĩnh mạch; (7) tâm thất.

tim → động mạch → tĩnh mạch → mao mạch → tim.

tim → mao mạch → động mạch → tĩnh mạch → tim.

tim → động mạch → mao mạch → tĩnh mạch → tim.

tim → động mạch → mao mạch → động mạch → tim.

Hệ tuần hoàn hở.

Hệ tuần hoàn kín.

Hệ tuần hoàn đơn.

Hệ tuần hoàn kép.

tĩnh mạch và mao mạch.

mao mạch.

tĩnh mạch.

động mạch và tĩnh mạch.

Hệ tuần hoàn kín.

Hệ tuần hoàn hở.

Hệ tuần hoàn hở đơn.

Hệ tuần hoàn kép.

Da.

Niêm mạc.

Các chất tiết như nước mắt, nước bọt,…

Các tế bào bạch cầu.

Phản ứng viêm khi một vùng nào đó của cơ thể bị thương.

Phản ứng giữa tế bào miễn dịch, kháng thể với kháng nguyên.

Phản ứng giữa bạch cầu với kháng nguyên.

Phản ứng sinh ra các protein ức chế sự sinh sản của mầm bệnh.

Miễn dịch qua trung gian tế bào, miễn dịch thể dịch.

Miễn dịch cơ thể, miễn dịch đặc hiệu.

Miễn dịch qua trung gian thể dịch, miễn dịch đặc hiệu.

Miễn dịch qua trung gian tế bào, miễn dịch đặc hiệu.

(1) T trợ giúp; (2) kháng thể.

(1) T độc; (2) protein độc.

(1) plasma; (2) kháng thể.

(1) plasma; (2) protein độc.

(1) kháng nguyên; (2) còn.

(1) kháng thể; (2) còn.

(1) kháng nguyên; (2) không còn.

(1) kháng nguyên; (2) cơn.

CO2.

Urea.

Nước thừa.

Creatinine.

da, phổi, ruột và thận.

da, phổi, dạ dày, ruột và thận.

da, phổi, mạch máu, miệng.

da, phổi, mạch máu, miệng và thận.

Nồng độ $$\mathrm{Ca^{2+}}$$ trong máu giảm.

Nồng độ $$\mathrm{H^+}$$ trong máu tăng.

Nồng độ $$\mathrm{OH^-}$$ trong máu tăng.

Nồng độ $$\mathrm{Na^+}$$ trong máu giảm.

Tuyến tuỵ tiết nhiều glucagon, biến đổi glucose thành glycogen dự trữ ở gan.

Tuyến tuỵ tiết nhiều insulin, biến đổi glucose thành glycogen dự trữ ở gan.

Tuyến tuỵ tiết nhiều insulin, biến đổi glycogen thành glucose cung cấp cho máu.

Tuyến tuỵ tiết nhiều glucagon, biến đổi glycogen thành glucose cung cấp cho máu.

Tuyến tuỵ tiết nhiều glucagon, biến đổi glucose thành glycogen dự trữ ở gan.

Tuyến tuỵ tiết nhiều insulin, biến đổi glucose thành glycogen dự trữ ở gan.

Tuyến tuỵ tiết nhiều insulin, biến đổi glycogen thành glucose cung cấp cho máu.

Tuyến tuỵ tiết nhiều glucagon, biến đổi glycogen thành glucose cung cấp cho máu.

ADH và aldosterone.

Insulin và glucagon.

Thyroxine và adrenaline.

Estrogen và progesterone.

Áp suất thẩm thấu giảm và huyết áp giảm.

Áp suất thẩm thấu tăng và huyết áp tăng.

Áp suất thẩm thấu giảm và huyết áp tăng.

Áp suất thẩm thấu tăng và huyết áp giảm.

[A] là tĩnh mạch, [B] là động mạch.

Có một đoạn máu không chảy trong mạch kín.

Dịch tuần hoàn là máu thuần túy không lẫn dịch mô.

Dịch tuần hoàn trao đổi chất với tế bào qua mao mạch.

Máu vận chuyển trong hệ mạch kín.

Máu tiếp xúc trực tiếp và trao đổi chất trực tiếp với tế bào.

Động mạch nối với tĩnh mạch nhờ các mao mạch.

Máu vận chuyển với vận tốc chậm hơn so với hệ tuần hoàn hở.

Máu đi từ động mạch đến tĩnh mạch mà không có mạch nối.

Hệ tuần hoàn hở không có hệ mao mạch.

Máu được tim bơm vào động mạch sau đó tràn vào khoang cơ thể.

Không có tim để bơm và hút máu đi nuôi cơ thể.

Thích hợp với các động vật có kích thước lớn, hoạt động tích cực.

Gồm hệ tuần hoàn đơn và hệ tuần hoàn kép.

Có đầy đủ mao mạch, động mạch và tĩnh mạch.

Hoạt động của tim tốn nhiều năng lượng hơn so với động vật có hệ tuần hoàn hở.

Huyết áp thay đổi theo độ tuổi, tuổi càng cao huyết áp càng tăng.

Huyết áp chịu ảnh hưởng của yếu tố di truyền, chế độ ăn uống và sinh hoạt.

Nếu thường xuyên ăn thức ăn có nhiều muối, chất đạm thì dễ bị bệnh huyết áp cao.

Lúc tăng nhịp tim sẽ làm tăng huyết áp và ngược lại.

Chỗ viêm bị sưng do các mạch máu bị giãn và lượng máu được tăng lên.

Chú thích [3] là tín hiệu hóa học do đại thực bào [1] tiết ra kích thích dưỡng bào.

Chú thích [4] là lysozyme được các dưỡng bào tiết ra làm giãn và tăng tính thấm mạch máu.

Mạch máu giãn làm tăng lượng hồng cầu [5] đến vùng bị tổn thương.

Tác nhân gây bệnh được đưa vào tế bào theo cơ chế thực bào.

Tế bào tham gia có thể là bạch cầu trung tính hoặc đại thực bào.

Tác nhân gây bệnh được tiêu hóa bên trong lysosome nhờ enzyme thủy phân.

Cấu trúc [A] là lysosome, [B] là không bào tiêu hóa; quá trình M là thực bào, quá trình N là xuất bào.

Sốt là phản ứng tạm thời nhằm bảo vệ cơ thể khỏi tác nhân gây bệnh.

Khi bị sốt, đại thực bào tiết ra chất gây sốt làm cơ thể tăng sinh nhiệt và gây sốt.

Sốt là thân nhiệt tăng và duy trì cao hơn mức bình thường là 35°C.

Sốt > 39°C kéo dài có thể gây nguy hiểm như co giật, hôn mê, thậm chí tử vong.

Thận điều hoà cân bằng muối – nước giúp duy trì áp suất thẩm thấu dịch cơ thể.

Mất nước làm áp suất thẩm thấu tăng, kích thích trung khu điều hoà nước → gây cảm giác khát.

Khi áp suất thẩm thấu máu giảm, thận tăng tái hấp thu nước và cơ thể có cảm giác khát nước.

Uống rượu ức chế giải phóng ADH, gây khát nước và tăng thải nước tiểu.

Các thụ thể, cơ quan cảm tiếp nhận kích thích từ môi trường (trong, ngoài).

Bài tiết giúp thải các chất độc ra khỏi cơ thể, từ đó duy trì cân bằng nội môi.

Bộ phận đáp ứng nhận tín hiệu từ cơ quan điều khiển và điều chỉnh hoạt động, đưa môi trường về trạng thái cân bằng.

Cân bằng nội môi là trạng thái các chỉ số môi trường trong cơ thể ổn định, ít thay đổi.

Khi glucose máu tăng → tuyến tụy tiết insulin → gan chuyển glucose thành glycogen → glucose máu giảm.

Khi glucose máu giảm → tuyến tụy tiết glucagon → gan chuyển glycogen thành glucose → glucose máu tăng.

Tại gan có thể chuyển hoá thuận nghịch giữa glucose và glycogen.

Tại tuyến tụy có thể chuyển hoá thuận nghịch giữa glucose và glycogen.

Uống thừa nước gây loãng máu, tăng áp lực thải nước qua thận, lâu dài dẫn đến suy thận.

Uống không đủ nước, cơ thể khó thải hết chất độc hại qua thận; nồng độ chất thải trong nước tiểu tăng, thuận lợi cho sỏi thận hình thành.

Uống thừa nước gây loãng máu, tăng áp lực thải nước qua thận, giúp làm mát cơ thể, lâu ngày không ảnh hưởng tới thận.

Uống vừa đủ nước (khoảng $$2$$ – $$2{,}5$$ lít/ngày) thì thận hoạt động bình thường, thân ít bệnh.