Phương pháp thực nghiệm trong khoa học

Kho tàng tri thức chuyên ngành hẹp

Tập hợp quy tắc ứng xử xã hội

Hệ quan niệm tổng quát về thế giới

Tôn giáo và chính trị

Đạo đức và pháp luật

Vật chất và ý thức

Khoa học và nghệ thuật

Vật chất có trước và quyết định ý thức

Ý thức có trước và tạo ra vật chất

Vật chất và ý thức tách rời nhau

Vật chất chỉ là cảm giác chủ quan

Tinh thần hay ý niệm

Quy luật tự nhiên

Vật chất khách quan

Quan hệ sản xuất

Tín ngưỡng đa thần và nghi lễ

Nhà nước tập quyền và quân đội

Nông nghiệp định cư và thương mại

Phân công lao động và tầng lớp trí thức

Dựa trên lý luận và chứng cứ

Không kiểm chứng thực nghiệm

Phụ thuộc vào truyền thuyết

Chỉ dùng ẩn dụ tượng trưng

Con người có thể biết thế giới hay không

Ai là người sáng lập triết học cổ điển

Cách tổ chức nhà nước cổ đại

Vì sao nghệ thuật phản ánh hiện thực

Thực thể siêu hình tồn tại độc lập

Dấu hiệu của linh hồn bất tử

Bản năng tự nhiên bẩm sinh

Sản phẩm của bộ óc và hoạt động xã hội

Thiết kế và xây dựng

Giải trí và thư giãn

Nhận thức và hành động

Sáng tác và biểu diễn

Duy vật: ý thức tạo ra vật chất; duy tâm: vật chất tạo ý thức

Duy vật: vật chất quyết định ý thức; duy tâm: ý thức quyết định vật chất

Duy vật: phủ nhận ý thức; duy tâm: phủ nhận vật chất

Duy vật: vật chất và ý thức đồng nhất; duy tâm: cả hai loại bỏ

Giải quyết bài toán kỹ thuật cụ thể

Chỉ nghiên cứu một lĩnh vực hẹp

Đặt câu hỏi khái quát về tồn tại và nhận thức

Tập trung vào dữ liệu thực nghiệm chi tiết

Do mệnh lệnh siêu nhiên vô hình

Do điều kiện vật chất và thực tiễn

Do cảm xúc và trực giác nghệ sĩ

Do ý niệm thuần túy của cá nhân

Bản thể luận: cái gì tồn tại; nhận thức luận: con người biết thế giới thế nào

Bản thể luận: quy tắc xã hội; nhận thức luận: giáo dục phát triển

Bản thể luận: cách sống đạo đức; nhận thức luận: nghệ thuật phản ánh

Bản thể luận: tổ chức nhà nước; nhận thức luận: luật pháp vận hành

Giúp tăng kỹ năng thao tác kỹ thuật

Giúp lựa chọn phương pháp tư duy đúng

Giúp ghi nhớ dữ kiện lịch sử nhanh

Giúp giảm thời gian đọc văn bản

Phản ánh sâu sắc, chính xác, bao quát

Phản ánh một cách sinh động và trực tiếp các mặt khác nhau của cuộc sống hàng ngày của con người

Phản ánh nội dung đời sống xã hội

Phản ánh về bề ngoài

Phản ánh một cách sinh động và trực tiếp

Phản ánh về bề ngoài

Phản ánh nội dung đời sống xã hội

Phản ánh sâu sắc, chính xác, bao quát và vạch ra được những mối liên hệ khách quan, bản chất, yếu tố mang tính quy luật

Cho xã hội cộng sản chủ nghĩa

Cho mọi xã hội trong lịch sử

Cho xã hội tư bản chủ nghĩa

Cho xã hội phong kiến

Trong xã hội có giai cấp và có nhà nước

Trong xã hội cộng sản nguyên thủy

Trong xã hội thị tộc, bộ lạc

Trong xã hội tư bản chủ nghĩa

Phản ánh hiện thực khách quan một cách khái quát, sâu sắc và chính xác, vạch ra các mối liên hệ bản chất của sự vật và hiện tượng

Được hình thành một cách tự giác, có khả năng đi sâu vào bản chất các mối quan hệ xã hội

Phản ánh sinh động, trực tiếp nhiều mặt cuộc sống hàng ngày của con người, thường xuyên chi phối cuộc sống đó

Là sự phản ánh một cách trực tiếp và tự phát… cho nên nó chỉ ghi lại những gì nằm trên bề mặt của tồn tại xã hội

Được hình thành một cách tự giác, có khả năng đi sâu vào bản chất các mối quan hệ xã hội

Là sự phản ánh có tính chất tự phát, thường ghi lại những mặt bề ngoài của tồn tại xã hội

Phản ánh hiện thực khách quan một cách khái quát, sâu sắc và chính xác, vạch ra các mối liên hệ bản chất của sự vật và hiện tượng

Phản ánh sinh động, trực tiếp các mặt khác nhau của cuộc sống hàng ngày của con người

Các giai cấp có quan niệm khác nhau về giá trị

Sự truyền bá tư tưởng của giai cấp thống trị

Trình độ nhận thức của các giai cấp không như nhau

Điều kiện sinh hoạt vật chất, địa vị và lợi ích của các giai cấp khác nhau

Toàn bộ sinh hoạt vật chất và những điều kiện sinh hoạt vật chất của xã hội

Dân số và mật độ dân cư

Không có vai trò riêng biệt

Góp phần hình thành và biến đổi ý thức xã hội thông qua hoạt động cá nhân

Vai trò quyết định của quan hệ sản xuất đối với lực lượng sản xuất

Vai trò quyết định của lực lượng sản xuất đối với quan hệ sản xuất

Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất tồn tại độc lập

Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất tồn tại mâu thuẫn với nhau

Phương thức sản xuất; điều kiện tự nhiên và hoàn cảnh địa lý; dân số và mật độ dân cư

Phương thức sản xuất; điều kiện tự nhiên và hoàn cảnh địa lý

Điều kiện tự nhiên và hoàn cảnh địa lý; dân số và mật độ dân cư

Phương thức sản xuất; dân số và mật độ dân cư

Lực lượng sản xuất

Dân số và mật độ dân cư

Điều kiện tự nhiên và hoàn cảnh địa lý

Phương thức sản xuất

Ý thức của con người trong xã hội

Đời sống tinh thần của xã hội

Đời sống tâm linh của con người

Mặt tinh thần của đời sống xã hội và là bộ phận hợp thành của văn hóa tinh thần của xã hội

Phải tìm nguồn gốc của tư tưởng, tâm lý xã hội trong bản thân nó, nghĩa là tìm trong đầu óc con người

Đời sống tinh thần của xã hội hình thành trước và là cơ sở phát triển của đời sống vật chất

Đời sống tinh thần của xã hội hình thành và phát triển trên cơ sở của đời sống vật chất

Đời sống tinh thần của xã hội hình thành và phát triển đồng thời, độc lập với đời sống vật chất

Nguyên lý vật chất quyết định ý thức

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến

Nguyên lý tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội

Nguyên lý về sự phát triển

Ý thức kinh nghiệm

Ý thức lý luận

Ý thức thẩm mỹ

Ý thức chính trị

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Hòa bình và phát triển

Giành độc lập dân tộc và tiến lên chủ nghĩa cộng sản

Chủ nghĩa xã hội

Nhà nước của giai cấp công nhân

Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân

Nhà nước của các giai cấp

Nhà nước của giai cấp nông dân

Cơ sở hạ tầng

Kiến trúc thượng tầng

Lực lượng sản xuất

Quan hệ sản xuất

Không do ai quyết định vì nó diễn ra theo quy luật tự nhiên

Quần chúng nhân dân

Các nhà khoa học

Vĩ nhân, lãnh tụ

Những người đang hoạt động trong các lĩnh vực khoa học

Những người lao động sản xuất ra giá trị tinh thần

Những người lao động sản xuất ra của cải vật chất và tinh thần

Những người lao động sản xuất ra của cải vật chất

Hình thái kinh tế - xã hội phong kiến lên hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa

Hình thái kinh tế - xã hội tư bản lên hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa

Hình thái kinh tế - xã hội chiếm hữu nô lệ lên hình thái kinh tế - xã hội phong kiến

Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản nguyên thủy lên hình thái kinh tế - xã hội chiếm hữu nô lệ

Do hoạt động thực tiễn của con người mà trước hết là thực tiễn sản xuất vật chất

Do lực lượng tinh thần và lực lượng siêu nhiên bên ngoài con người

Do lực lượng tinh thần chi phối

Do lực lượng siêu nhiên thần bí chi phối

Quan hệ chi phối

Quan hệ lợi ích

Quan hệ thống nhất biện chứng

Quan hệ phụ thuộc

Điều kiện kinh tế của xã hội

Điều kiện tự nhiên của xã hội

Đời sống vật chất của xã hội

Phương thức sản xuất của xã hội

Thực tại khách quan được cảm giác phản ánh

Tổng hợp các thuộc tính đo lường bằng toán học

Khái niệm trừu tượng do ý thức sáng tạo

Những gì con người có thể chạm và thấy trực tiếp

Thuyết tâm linh về bản thể

Mô hình nhà nước pháp quyền hiện đại

Lý thuyết chu kỳ kinh tế dài hạn

Định luật bảo toàn và chuyển hoá năng lượng

Tiền cách mạng, lưu vong, lãnh đạo nhà nước

Tiền sử, cổ điển, hiện đại

Tuổi thơ, trưởng thành, về hưu

Khởi nghiệp, mở rộng, thoái trào

Tính khách quan và khả năng phản ánh

Tính thiêng liêng không thể đo lường

Tính chủ quan của kinh nghiệm cá nhân

Tính quy ước của ngôn ngữ

Khẳng định sự thống nhất vật chất của tự nhiên

Chứng minh ý thức tạo ra năng lượng

Bác bỏ mọi quan hệ nhân quả trong thế giới

Xác nhận ưu thế của tôn giáo đối với khoa học

Lý luận nhận thức duy vật biện chứng

Kinh tế học cổ điển Anh

Tâm lý học thực nghiệm

Luật hiến pháp hiện đại

Củng cố bằng bằng chứng thực nghiệm và lý thuyết

Làm suy yếu do thiếu dữ liệu quan sát

Thay thế bằng thế giới quan thần bí

Không ảnh hưởng vì thuần tuý kỹ thuật

Bằng chứng của thế giới chủ quan

Cội nguồn sáng tạo nên sự vật

Thước đo xác định bản thể tinh thần

Phương thức phản ánh hiện thực khách quan

Gắn lý luận với thực tiễn cách mạng xã hội

Phủ định phép biện chứng hoàn toàn

Tách triết học khỏi phong trào công nhân

Thay duy vật bằng duy tâm tuyệt đối

Khẳng định tính bất biến của lượng vật chất – năng lượng

Bác bỏ mọi dạng chuyển hoá trong tự nhiên

Chứng minh năng lượng phát sinh từ ý thức

Cho thấy tự nhiên chỉ tồn tại trong tư duy

Chủ nghĩa cấu trúc ngôn ngữ học

Chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa

Chủ nghĩa thực chứng logic muộn

Chủ nghĩa kinh nghiệm – phê phán duy tâm

Nguồn gốc luật pháp và đạo đức

Cấu trúc hệ thống chính trị hiện đại

Sự hình thành bản sắc văn hoá dân tộc

Mối quan hệ giữa thế giới khách quan và ý thức

Xem chân lý là tuỳ tiện cá nhân

Phủ nhận mọi phương pháp thực nghiệm

Nhận thức phải dựa bằng chứng khách quan

Ưu tiên trực giác hơn phân tích

Loại bỏ mọi biến đổi trong tự nhiên

Làm rõ tính vận động, mâu thuẫn của hiện thực

Hợp thức hoá đạo đức truyền thống

Chuyển triết học thành toán học

Hoá học nguyên tử và sinh học tế bào

Thi ca lãng mạn và mỹ học

Tâm linh học và chiêm tinh

Luật học và thần học

Khách quan, cụ thể, có thể kiểm chứng

Thuần tuý chủ quan, cảm tính

Ngẫu nhiên, tuỳ tiện văn hoá

Tuyệt đối, vĩnh viễn, bất biến

Khẳng định mọi ý niệm quyết định hiện thực

Chuyển trọng tâm sang thần học

Cung cấp nền tảng lý luận phản bác duy tâm

Tránh mọi tranh luận triết học phê phán

Sự phủ định toàn bộ vật chất và năng lượng

Sự tuyệt đối hoá cảm giác chủ quan

Sự kết hợp khoa học tự nhiên với phép biện chứng

Sự tách rời phong trào xã hội khỏi triết học

Vận động là hiện tượng tinh thần thuần túy

Vận động là phương thức tồn tại của vật chất

Vận động chỉ xảy ra khi có lực bên ngoài

Vận động là thay đổi vị trí thuần túy

Vận động nói chung của vật chất

Vận động cơ học của vật thể

Vận động sinh học của cơ thể sống

Vận động xã hội của quan hệ người

Thuộc tính riêng của từng vật thể

Nơi chốn hư ảo do ý thức tạo ra

Khái niệm toán học thuần túy không thực

Hình thức tồn tại của vật chất có cấu trúc

Khoảng cách giữa hai sự vật trong không gian

Chu kỳ lặp lại bất biến của vũ trụ

Dòng chảy chủ quan do ý thức quy ước

Hình thức tồn tại của vật chất thể hiện trình tự biến đổi

Ở sự hài hòa thần thánh siêu hình

Ở những giá trị đạo đức con người

Ở ý niệm phổ quát của tinh thần

Ở vật chất và các quy luật vận động của nó

Đứng yên chỉ tồn tại trong không gian trừu tượng

Đứng yên là tuyệt đối và phủ định vận động

Đứng yên là tương đối trong quá trình vận động

Đứng yên là bản chất của vật chất

Do mọi biến đổi đều cùng bản chất cơ học

Do cấu trúc và tổ chức vật chất khác nhau

Do quy luật xã hội chi phối tự nhiên

Do ý thức con người phân loại tùy tiện

Chỉ tồn tại trong nghiên cứu lý thuyết

Hình thức thấp quyết định hình thức cao

Hoàn toàn độc lập không liên quan nhau

Có sự kế thừa, chuyển hóa lẫn nhau trong điều kiện nhất định

Tính cảm tính và chủ quan

Tính thuần nhất và không có chiều

Tính thần bí và bất biến

Tính ba chiều và cấu trúc

Tính một chiều và bất khả đảo

Tính đa chiều và đảo ngược

Tính chủ quan của nhận thức

Tính lặp lại chu kỳ tất yếu

Hành khách ngồi yên trong tàu đang chạy

Tảng đá đứng yên tuyệt đối với vũ trụ

Kim đồng hồ bất động mọi lúc

Vật thể bất biến trong mọi hệ quy chiếu

Vận động có nhiều hình thức khác nhau

Vận động bao gồm biến đổi trong không gian, thời gian

Vận động là phương thức tồn tại của vật chất

Vận động là sản phẩm của ý thức thuần túy

Chỉ có trong toán học trừu tượng

Phụ thuộc vào cảm xúc mỗi người

Không phụ thuộc ý thức cá nhân

Do tư duy quy ước tạo ra

Ý thức phản ánh vận động của vật chất

Ý thức tạo ra mọi vận động vật chất

Ý thức tồn tại độc lập ngoài vật chất

Vận động tinh thần quyết định tự nhiên

Do niềm tin tôn giáo quyết định

Mang tính phổ biến và khách quan

Thay đổi theo ý chí cá nhân

Chỉ áp dụng cho sự sống hữu cơ

Quan hệ người với người trong sản xuất

Quỹ đạo cơ học của thiên thể

Trao đổi nhiệt giữa hai vật thể

Phản ứng hóa học trong phòng thí nghiệm

Chỉ là thay đổi vị trí trong không gian

Gắn với trao đổi chất và tự điều chỉnh

Không có liên hệ với thời gian

Thuần túy do lực ngoại tác gây ra

Vì nó là sản phẩm tưởng tượng

Vì nó chỉ đo chiều dài không gian

Vì nó không liên quan đến vận động

Vì nó sắp xếp trình tự các sự kiện

Vật chất tồn tại bằng vận động trong không–thời

Không–thời do ý thức áp đặt lên vật chất

Vật chất tồn tại tách rời không gian và thời gian

Vận động không cần đến không gian, thời gian

Để khẳng định vai trò tuyệt đối của ý thức

Để quy tất cả về vận động cơ học

Để loại bỏ vận động xã hội ra khỏi tự nhiên

Để nhận biết quy luật đặc thù của từng lĩnh vực

Loài vật chỉ biết tìm kiếm trong khi con người biết trồng trọt

Loài vật may mắn chỉ hái lượm trong khi con người lại sản xuất vật chất

Loài người tự mình làm ra lịch sử của mình trong khi loài vật thì không

Loài vật may mắn chỉ hái lượm trong khi con người biết trồng trọt

Sản xuất tinh thần và sản xuất ra bản thân con người

Sản xuất vật chất và sản xuất tinh thần

Sản xuất vật chất, sản xuất tinh thần và sản xuất ra bản thân con người

Sản xuất vật chất và sản xuất ra bản thân con người

Sản xuất vật chất

Sản xuất tinh thần

Sản xuất ra bản thân con người

Sản xuất tự nhiên

Chủ quan, xã hội, lịch sử và sáng tạo

Xã hội, lịch sử, phổ biến và sáng tạo

Phổ biến, toàn diện, sáng tạo, lịch sử

Khách quan, xã hội, lịch sử và sáng tạo

Sự phát triển của khoa học kỹ thuật quyết định đời sống xã hội

Sự phát triển của sản xuất vật chất quyết định sự biến đổi, phát triển các mặt của đời sống xã hội

Sự phát triển của các thể chế nhà nước quyết định đời sống xã hội

Sự phát triển của tôn giáo quyết định đời sống xã hội

Người ta phải sản xuất ra của cải vật chất đã rồi mới có thể làm ra lịch sử

Người ta phải có cái ăn đã rồi mới có thể làm ra lịch sử

Người ta phải có khả năng sống đã rồi mới có thể làm ra lịch sử

Người ta phải có tư liệu sinh hoạt đã rồi mới có thể làm ra lịch sử

Hình thức sở hữu tư liệu sản xuất

Trình độ phát triển của công cụ lao động, của khoa học công nghệ

Trình độ của người lao động

Quan hệ giữa con người với tự nhiên

Ý muốn của giai cấp thống trị xã hội

Quan hệ giữa con người với con người ngày càng phức tạp

Những quan hệ sản xuất vật chất của xã hội

Trình độ nhận thức của con người ngày càng cao

Sự kết hợp giữa người lao động và tư liệu sản xuất

Cách thức con người tồn tại

Cách thức mà con người tiến hành quá trình sản xuất ở những giai đoạn lịch sử nhất định của xã hội loài người

Cách thức con người tạo ra của cải vật chất

Người lao động và tư liệu sản xuất

Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

Vật chất và tinh thần

Tự nhiên và xã hội

Mối quan hệ giữa kinh tế với chính trị

Mối quan hệ giữa con người với giới tự nhiên và con người với con người

Mối quan hệ giữa con người với giới tự nhiên

Mối quan hệ giữa con người với con người

Mặt tự nhiên và xã hội

Mặt vật chất và tinh thần

Mặt xã hội và tư duy

Mặt kinh tế - kỹ thuật và mặt kinh tế - xã hội

Của cải vật chất

Công cụ lao động

Tư liệu lao động

Tư liệu sản xuất

Nhà nước

Doanh nghiệp

Người lao động

Nhân loại

Người lao động và tư liệu lao động

Người lao động và đối tượng lao động

Người lao động và công cụ lao động

Người lao động và tư liệu sản xuất

Là sáng tạo ra lịch sử xã hội

Là người tiêu dùng mọi của cải vật chất xã hội

Là chủ thể sáng tạo và chủ thể tiêu dùng mọi của cải vật chất xã hội

Là người chủ của xã hội

Tư liệu lao động và đối tượng lao động

Vật chất và tinh thần

Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

Lý luận và thực tiễn

Công cụ lao động

Người lao động

Đối tượng lao động

Khoa học và công nghệ

Người lao động

Đối tượng lao động

Tư liệu sản xuất

Công cụ lao động

Người lao động là chủ thể sáng tạo và sử dụng công cụ lao động

Người lao động là chủ thể sáng tạo lao động

Xã hội quy định

Người lao động là người sử dụng công cụ lao động

Phương tiện lao động và công cụ lao động

Con người và công cụ lao động

Công cụ lao động và đối tượng lao động

Đối tượng lao động và tư liệu lao động

Trình độ đào tạo và năng lực của người lao động; trình độ ứng dụng khoa học vào sản xuất

Trình độ phân công lao động xã hội; trình độ ứng dụng khoa học vào sản xuất

Trình độ công cụ lao động và người lao động; trình độ tổ chức, phân công lao động xã hội; trình độ ứng dụng khoa học vào sản xuất

Trình độ của người lao động; trình độ phân công lao động xã hội; trình độ vận dụng kỹ thuật vào sản xuất

Tư liệu sản xuất

Công cụ lao động

Người lao động

Tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất

Khoa học công nghệ

Quan hệ sản xuất xã hội

Công cụ lao động

Trình độ của người lao động

Một sự vật cá thể có thuộc tính cụ thể

Một tập hợp tính chất lặp lại phổ biến

Một tên gọi do ngôn ngữ quy ước

Một hiện tượng độc nhất vô nhị

Quy ước xã hội về cách gọi sự vật

Những thuộc tính phổ biến của nhiều sự vật

Một sự kiện cá biệt xảy ra một lần

Tên gọi tượng trưng không có thực thể

Tính độc đáo không lặp lại hoàn toàn

Chỉ xuất hiện trong ngôn ngữ

Là tên gọi chung của loại sự vật

Có nhiều thuộc tính phổ biến

Cái chung tồn tại tách rời cái riêng

Cái chung tồn tại trong cái riêng cụ thể

Cái chung phủ định hoàn toàn cái riêng

Cái riêng chỉ là tên gọi của cái chung

Tính sinh sản của loài động vật có vú

Con voi cụ thể trong vườn thú

Một cá thể đột biến duy nhất

Tên gọi khoa học của một cá thể

Cái chung không liên hệ thế giới vật chất

Cái chung hoàn toàn phụ thuộc ngôn ngữ

Cái chung chỉ là tên gọi trống rỗng

Cái chung có thực tồn tại ngoài cá thể

Một quy luật tự nhiên bất biến

Một dạng vật chất có thể đo lường

Một bản chất tồn tại độc lập khách quan

Chỉ là tên gọi, không có thực thể riêng

Vì cái đơn nhất nhấn mạnh tính độc đáo cá biệt

Vì cả hai đều là khái niệm ngôn ngữ

Vì cái chung chỉ là quy ước tên gọi

Vì cái đơn nhất chính là bản chất phổ biến

Từ cá thể đến phổ biến qua khái quát hóa

Từ phổ biến suy ra cá thể bằng suy diễn máy móc

Chỉ quan sát cá thể là đủ để hiểu bản chất

Bản chất phổ biến được cho sẵn tiên nghiệm

Tên gọi lịch sử thay đổi theo thời

Những thuộc tính phổ biến thực sự

Biệt ngữ chuyên môn của từng ngành

Nguồn gốc từ nguyên của khái niệm

Một hạt nước thể hiện tính lỏng của nước

Một ký hiệu tùy tiện không có nghĩa

Một hiện tượng đơn lẻ không quy luật

Tên gọi chung "cây" trong từ điển

Cái chung thường biểu hiện thành quy luật

Cái chung không liên quan tới quy luật

Quy luật chỉ là tên gọi do con người đặt

Quy luật chỉ áp dụng cho cá thể đơn lẻ

Dùng dữ liệu để kiểm tra khái quát

Phân biệt thuộc tính phổ biến và cá biệt

Xem bản chất là quy luật khách quan

Cho rằng bản chất chỉ là từ ngữ

Kết hợp dữ liệu với khái quát khoa học

Xem cái chung là thuộc tính phổ biến

Tách cái chung khỏi cá thể cụ thể

Nghiên cứu cá thể để suy ra bản chất

Tên gọi phát sinh từ truyền thống

Một cá thể duy nhất có đặc điểm riêng

Tập hợp thuộc tính phổ biến của nhóm

Một ký hiệu ngẫu nhiên trong ngôn ngữ

Khẳng định tính bất biến của quy luật

Thay thế toàn bộ cái chung bằng tên gọi

Loại bỏ mọi khái quát đã xây dựng

Gợi mở ngoại lệ giúp điều chỉnh lý thuyết

Cho rằng hiện tượng hoàn toàn đơn nhất

Bỏ qua dữ liệu thực nghiệm cụ thể

Chỉ dùng định nghĩa danh xưng khái niệm

Đối chiếu cá thể với thuộc tính phổ biến

Cái chung bộc lộ qua nhiều trường hợp riêng

Cái riêng không phản ánh được quy luật

Cái chung chỉ tồn tại trong sách vở

Cái chung phủ định mọi khác biệt cá thể

"Loài" có bản chất khách quan

"Loài" chỉ là từ chúng ta dùng

"Loài" là cấu trúc vật chất độc lập

"Loài" đồng nhất với quy luật tự nhiên

Khái quát nguyên tắc áp dụng rộng rãi

Chỉ mô tả một trường hợp cá biệt

Giới hạn vào ngôn ngữ pháp lý

Loại bỏ mọi khác biệt văn hóa

Sự đối lập thống nhất trong một sự vật

Bất đồng quan điểm thuần túy cá nhân

Mâu thuẫn chỉ xuất hiện giữa các xã hội

Xung đột ngẫu nhiên không có nguyên nhân

Chỉ tạo ra thay đổi bề mặt không bản chất

Chỉ xuất hiện ở giai đoạn suy thoái

Kiềm hãm mọi biến đổi hiện tượng

Là nguồn gốc, động lực của vận động

Duy trì trạng thái cân bằng bất biến

Phủ định sạch trơn yếu tố đối lập

Chuyển hóa các mặt đối lập trong điều kiện cụ thể

Loại bỏ một mặt đối lập bằng cưỡng bức

Chất quyết định lượng theo mọi chiều

Biến đổi lượng dẫn đến biến đổi chất khi vượt điểm nút

Lượng chỉ thay đổi sau biến đổi chất

Lượng và chất tách rời không liên hệ

Khoảng thời gian duy trì trạng thái tĩnh

Giới hạn tuyệt đối không thể vượt qua

Khoảng ổn định của chất khi lượng biến đổi

Mức tăng nhanh của lượng theo thời gian

Khoảng an toàn của lượng

Giới hạn tại đó chất bắt đầu biến đổi

Thời điểm dừng mọi vận động

Chỉ số đo tốc độ tăng lượng

Sự chuyển hóa chất diễn ra trong thời gian dài

Sự thay đổi vị trí không liên quan chất

Sự chuyển biến về chất diễn ra tương đối đột biến

Sự tăng giảm lượng theo tuyến tính

Luôn bị phá vỡ hoàn toàn

Thay đổi tức thời và ngẫu nhiên

Không thay đổi, vẫn ổn định

Biến mất trong mọi trường hợp

Đình trệ phát triển của xã hội

Bước phát triển mới về chất của xã hội

Sự quay lại trạng thái ban đầu

Xóa bỏ mọi đối lập trong xã hội

Hai yếu tố không liên hệ nhau

Các mặt vừa xung đột vừa thống nhất

Những phần trùng khít hoàn toàn

Các yếu tố không cùng trong một thể

Tăng kích thước nhưng giữ chất cũ

Ổn định bền vững không đổi

Giảm tốc độ vận động của hệ

Bước nhảy chuyển hóa về chất

Mua thêm sách làm đổi nhân cách

Tăng số ghế trong phòng thay lãnh đạo

Tăng diện tích bàn làm việc thay đổi nghề

Đun nước đến 100°C chuyển sang hơi

Chỉ cần mong muốn chủ quan mạnh mẽ

Tích lũy lượng đủ và đúng phương thức

Giảm mọi tác động ngoại lực đến hệ

Duy trì trạng thái ổn định càng lâu

Diễn ra không qua mâu thuẫn nào

Không có liên hệ lịch sử nào

Giữ lại và kế thừa yếu tố hợp lý

Xóa bỏ sạch trơn mọi cái cũ

Vì mâu thuẫn không tồn tại khách quan

Vì có thể được giải quyết bằng chuyển hóa

Vì mâu thuẫn chỉ trong tư duy cá nhân

Vì mâu thuẫn chỉ là hiện tượng ngẫu nhiên

Chỉ gồm những đặc điểm có thể đo

Thuộc tính cơ bản quy định sự vật là nó

Tổng số lượng các thuộc tính bề ngoài

Là các yếu tố hoàn toàn bất biến

Các thuộc tính không thể biến đổi

Chỉ gồm những quy luật vận động

Bản chất sâu xa không đo được

Mặt định lượng có thể đo đếm

Giảm lượng mà không động đến chất

Chuyển hóa chất tạo trạng thái mới

Tích lũy lượng tiếp tục tuyến tính

Giữ nguyên chất nhưng tăng lượng

Chỉ tuyển thêm người mà giữ mô hình cũ

Tăng dần năng lực đến ngưỡng rồi tái cấu trúc

Giảm hoạt động để tránh mâu thuẫn

Không thay đổi gì để ổn định bộ máy

Những bất hòa cá nhân tạm thời

Quan hệ đối lập chi phối sự phát triển

Các yếu tố phụ không bản chất

Những biểu hiện ngoài lề ngẫu nhiên