Phải nhìn mạnh mọi yếu tố, mọi mối liên hệ của sự vật

Phải xem xét các yếu tố, các mối liên hệ cơ bản, quan trọng và bỏ qua những yếu tố, những mối liên hệ không cơ bản, không quan trọng

Phải coi các yếu tố, các mối liên hệ của sự vật ngang nhau

Phải nhận thức sự vật như một hệ thống chỉnh thể bao gồm những mối liên hệ qua lại giữa các yếu tố của nó cũng như giữa nó với các sự vật khác

Chỉ ra cách thức của sự vận động, phát triển

Tồn tại một thuộc tính sự vật hiện tượng

Không có tác dụng lên sự vật hiện tượng

Tất cả đều đúng

Tính khách quan và phổ biến

Tính khách quan và kế thừa

Tính khách quan và lao động

Tính khách quan và ngôn ngữ

Nguyên tắc kế thừa

Nguyên tắc chủ quan

Nguyên tắc khách quan

Nguyên tắc toàn diện

Nội dung và hình thức

Làm cho sự vật vẫn còn là nó

Quy luật mẫu thuẫn cơ bản

Tất cả đều đúng

Thời gian

Không gian

Tác động tự vật này sang vật khác

Vận động

Mọi sự biến đổi về vị trí của sự vật hiện tượng

Mọi sự biến đổi về vật chất của sự vật hiện tượng

Mọi sự biến đổi về vai trò, hình thức của sự vật hiện tượng

Mọi sự biến đổi nói chung về sự vật hiện tượng

Vận động là tương đối

Vận động là đứng im tuyệt đối

Vận động là mọi sự biến đổi và mọi quá trình diễn ra trong vũ trụ sự thay đổi vị trí gián đơn đến tư duy

Vận động là hình thức vận động thấp nhất

Phát triển

Vật chất

Nhận thức

Ý thức

Một chất

Hai chất

Ba chất

Nhiều chất (vô vàn chất)

Là sự đột biến

Là chuyển dần về chất

Là hoàn thiện chất

Là quá trình thay đổi về chất diễn ra tại điểm nút

Biến đổi

Phát triển

Nhân tố ở trình độ cao hơn

Kế thừa mọi yếu tố quy luật phù hợp cho sự phát triển

Mối quan hệ biện chứng

Mối liên hệ phổ biến

Mối quan hệ chủ nghĩa xã hội

Mối quan hệ kinh nghiệm khoa học

Giúp con người hiểu được cách thức của vận động, phát triển

Quy luật không yêu cầu nhận thức và thực tiễn

Sự tác động này không phụ thuộc vào thái độ khách quan, khoa học

Nôn nóng và bảo thủ trì trệ dẫn đến lượng có biến đổi về chất

Phép biện chứng duy vật

Phép biện chứng duy tâm

Phép biện chứng siêu hình

Phép biện chứng khách quan

Tuyệt đối

Sự vật hiện tượng được sinh ra

Sự vật hiện tượng bị diệt vong

Tương đối tạm thời

Tuyệt đối

Tương đối

Khách quan

Cụ thể

Từ nhận thức lý tính đến nhận thức cảm tính

Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn

Từ tư duy trừu tượng đến trực quan sinh động, từ trực quan sinh động đến thực tiễn

Từ trực quan sinh động đến thực tiễn, từ thực tiễn đến tư duy trừu tượng

Khách quan, chủ quan, tất nhiên, lặp lại

Khách quan, lặp lại, tất nhiên, vị trí quan trọng

Khách quan, bản chất, tất nhiên, lặp lại

Khách quan, biện chứng, lặp lại

Nhận thức là quá trình phản ánh thế giới một cách tích cực, sáng tạo dựa trên cơ sở thực tiễn

Nhận thức là quá trình phản ánh thế giới một cách tiêu cực

Nhận thức của con người có giới hạn và con người chỉ nhận thức được chân lý tương đối mà thôi

Khả năng nhận thức thế giới của con người là vô hạn

Toàn bộ hoạt động vật chất của con người, mang tính lịch sử, xã hội

Toàn bộ những hoạt động vật chất có mục đích mang tính lịch sử - xã hội của con người nhằm cải tạo tự nhiên và xã hội phục vụ nhân loại tiến bộ

Toàn bộ hoạt động vật chất có mục đích mang tính lịch sử - xã hội của loài người nhằm cải tạo chính quy cho nhân loại

Toàn bộ hoạt động tinh thần của xã hội

Phát triển là một phạm trù triết học, quá trình vận động tiến lên từ thấp lên cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của một sự vật

Phát triển là sự thay đổi về lượng trong quá trình vận động của vật chất

Phát triển là sự thay đổi về chất trong quá trình vận động của vật chất

Phát triển là vận động từ nơi này sang nơi khác

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật thống nhất và chuyển hóa của các mặt đối lập

Quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng thành những thay đổi về chất và ngược lại

Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

Chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ quy định khách quan vốn có của sự vật hiện tượng, là sự thống nhất hữu cơ giữa các thuộc tính, các yếu tố cấu thành sự vật, làm cho sự vật là nó không phải là cái khác

Chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ quy định chủ quan vốn có của sự vật hiện tượng, là sự thống nhất hữu cơ giữa các thuộc tính, các yếu tố cấu thành sự vật, làm cho sự vật là nó không phải là cái khác

Chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ quy định khách quan vốn có của sự vật hiện tượng, là đơn điệu không có sự thống nhất giữa các thuộc tính, làm cho sự vật là nó không phải là cái khác

Chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ quy định khách quan vốn có của sự vật hiện tượng, là sự thống nhất hữu cơ giữa các thuộc tính, các yếu tố cấu thành sự vật, không phân biệt sự vật là nó với cái khác

Phép biện chứng duy tâm

Phép biện chứng siêu hình

Phép biện chứng duy vật

Tất cả đều đúng

Tồn tại cô lập, tĩnh tại không vận động; phát triển hoặc nếu có vận động thì chỉ là sự dịch chuyển vị trí trong không gian và thời gian do những nguyên nhân bên ngoài

Xem xét sự vật, hiện tượng khách quan tồn tại trong mối liên hệ, tác động qua lại lẫn nhau, tác động qua lại và nằm trong một chỉnh thể thống nhất

Những bí ẩn, ngẫu nhiên, hỗn độn, không tuân theo một quy luật nào và con người không thể nào biết được mọi sự tồn tại và vận động của chúng

Sự ảo giả nên mối liên hệ và tính quy luật mà chúng thể hiện và được con người nhận thức cũng không chân thực

Apeirôn

Marx

I-kant

Hê-ra-clit

Khoa học tự nhiên chưa phát triển

Xem sự vận động là sự mô tả của con người

Không giải thích được nguyên nhân của sự vận động và phát triển của thế giới vật chất

Xem sự vận động là một cái thần bí

Mối liên hệ xuyên suốt quá trình vận động của sự vật, hiện tượng

Mối liên hệ cơ bản những chi trong những phạm vi không gian thời gian, điều kiện môi trường nhất định

Mối liên hệ thường xuyên, liên tục, lặp đi lặp lại, quy định sự tồn tại và sự phát triển của hệ thống một cách tất yếu và khách quan

Tất cả đều đúng

Lực lượng sản xuất

Cơ sở hạ tầng

Kết cấu hạ tầng

Quan hệ sản xuất

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

Quy luật chuyển hoá từ sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại

Tất cả đều đúng

Lượng là một phạm trù triết học

Vật chất mang tính chủ quan

Bước nhảy là sự đột biến

Ý thức phản ánh thế giới vật chất theo hướng chủ quan

Cách mạng

Phủ định

Bước nhảy

Chuyển hóa

Quá độ

Thống nhất

Đấu tranh

Không có trạng thái nào

Sự tác động giữa các mặt đó

Sự tác động lẫn nhau của tất cả các mặt trong cùng một sự vật hiện tượng

Sự tác động theo xu hướng bài trừ và phủ định lẫn nhau giữa các mặt đối lập

Sự tác động theo xu hướng bài trừ và phủ định lẫn nhau giữa các sự vật, hiện tượng

Dùng để chỉ sự đấu tranh của các mặt đối lập

Dùng để chỉ sự thống nhất của các mặt đối lập

Dùng để chỉ sự thống nhất và đấu tranh của lý luận

Dùng để chỉ mối liên hệ thống nhất, đấu tranh và chuyển hóa giữa các mặt đối lập của sự vật, hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng với nhau

Giải quyết mâu thuẫn phải thừa nhận tính khách quan của mâu thuẫn và cần tìm ra mặt đối lập trong sự vật, hiện tượng

Phân tích mâu thuẫn cần xem xét quá trình phát sinh, phát triển của từng mâu thuẫn

Nắm vững nguyên tắc giải quyết mâu thuẫn bằng đấu tranh giữa các mặt đối lập và tránh điều hòa mâu thuẫn, nóng vội, bảo thủ

Tuân thủ nguyên tắc “Dĩ hòa vi quý” khi giải quyết mâu thuẫn

Mối liên hệ vốn có của thế giới các ý niệm

Mối liên hệ vốn có của sự vật hiện tượng, tính thống nhất vật chất của thế giới

Mối liên hệ vốn có của sự vật, hiện tượng tồn tại khách quan bên ngoài ý thức của con người

Tất cả đều đúng

Sự thay thế cái cũ bằng cái mới

Phủ định làm cho sự vật vận động thụt lùi, đi xuống, tan rã, nó không tạo điều kiện cho sự phát triển

Sự phủ định có kế thừa và tạo điều kiện cho sự phát triển tiếp theo

Tất cả đều đúng

Xoáy ốc

Đường tròn khép kín

Đường thẳng tiến lên

Đường dao động hình sin

Lý thuyết khoa học

Tri thức của con người

Thực tiễn

Lý luận xã hội

Quan điểm toàn diện, quan điểm lịch sử - cụ thể

Quan điểm toàn diện, quan điểm xoáy ốc

Năng động sáng tạo

Quan điểm khách quan, quan điểm cơ sở lý luận

Hai mặt đối lập cùng bổ sung cho nhau và phát triển

Hai mặt đối lập thống nhất biện chứng với nhau

Hai mặt đối lập liên hệ gắn bó với nhau, tồn tại không tách rời nhau giữa các mặt đối lập

Hai mặt đối lập gắn bó mật thiết với nhau, chuyển hóa lẫn nhau

Mâu thuẫn là sự liên hệ, tác động qua lại lẫn nhau của các mặt đối lập bên trong của một sự vật, hiện tượng

Mâu thuẫn là hai mặt đối lập nhau của sự vật, hiện tượng

Mâu thuẫn là hai mặt trái ngược nhau hoàn toàn của sự vật, hiện tượng

Mâu thuẫn là hai mặt khác nhau hoàn toàn của sự vật, hiện tượng

Sự trao đổi chất giữa cơ thể sống và môi trường

Sự vận động của các phân tử, hạt cơ bản, và cả vận động của điện tử, các quá trình nhiệt điện

Sự vận động của các nguyên tử và các quá trình hóa hợp, phân giải các chất

Sự di chuyển vị trí của các vật thể trong không gian

Vĩnh cửu, vô tận, vô hạn, khách quan

Vĩnh cửu, vô tận, vô hạn

Vĩnh cửu, vô tận, chủ quan

Vĩnh cửu, vô hạn

Sự trao đổi chất giữa cơ thể sống và môi trường

Sự vận động của các phân tử, hạt cơ bản, và cả vận động của điện tử, các quá trình nhiệt điện

Sự vận động của các nguyên tử và các quá trình hóa hợp, phân giải các chất

Sự di chuyển vị trí của các vật thể trong không gian

Sự trao đổi chất giữa cơ thể sống và môi trường

Sự vận động của các phân tử, hạt cơ bản, và cả vận động của điện tử, các quá trình nhiệt điện

Sự vận động của các nguyên tử và các quá trình hóa hợp, phân giải các chất

Sự di chuyển vị trí của các vật thể trong không gian

Sự trao đổi chất giữa cơ thể sống và môi trường

Sự vận động của các phân tử, hạt cơ bản, và cả vận động của điện tử, các quá trình nhiệt điện

Sự vận động của các nguyên tử và các quá trình hóa hợp, phân giải các chất

Sự trao đổi chất giữa cơ thể sống và môi trường

Sự vận động của các phân tử, hạt cơ bản, và cả vận động của điện tử, các quá trình nhiệt điện

Sự thay đổi, thay thế các quá trình xã hội của các hình thái kinh tế – xã hội

Sự di chuyển vị trí của các vật thể trong không gian

Tính kế thừa trong quá trình vận động

Tính thực tiễn trong quá trình vận động

Tính phát triển trong quá trình vận động

Sự thay đổi vị trí trong không gian, hình thức vận động thấp, giản đơn của vật chất, theo nghĩa chung nhất, vận động là mọi sự biến đổi

Tính kế thừa trong quá trình vận động

Quá trình thay đổi về lượng dẫn đến thay đổi về chất

Sự tăng lên hay giảm xuống về lượng

Sự thay đổi từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp

Vận động có tính kế thừa trong quá trình phát triển

Phát triển là trường hợp đặc biệt của vận động

Sự tăng lên hay giảm xuống về lượng trong sự phát triển

Bao hàm của sự thay đổi

Cảm giác

Tri thức

Biểu tượng

Kinh nghiệm

Nhận thức đầy đủ sự vật, hiện tượng

Nhận thức các đặc điểm riêng lẻ của sự vật hiện tượng

Khẳng định hay phủ định một đặc điểm nào đó của sự vật

Kết luận về sự vật khi phán đoán

Tiếp tục nghiên cứu khoa học để tạo ra phát minh mới

Là động lực của nhận thức

Nhận thức phục vụ thực tiễn, hướng dẫn, cải tạo thực tiễn

Là cơ sở của nhận thức

Phép biện chứng duy vật là phép biện chứng được xác lập trên nền tảng của thế giới quan duy vật siêu hình

Phép biện chứng duy vật là phép biện chứng được xác lập trên nền tảng của thế giới quan duy vật khoa học

Phép biện chứng duy vật là phép biện chứng được xác lập trên nền tảng của thế giới quan duy tâm tôn giáo

Phép biện chứng duy vật là phép biện chứng được xác lập trên nền tảng của thế giới quan duy tâm khoa học

Nhận thức cảm tính

Nhận thức lý tính

Nhận thức thông thường

Nhận thức khoa học

Hoạt động thực tiễn có mục đích

Hoạt động thực tiễn là hoạt động vật chất

Hoạt động thực tiễn có tính sáng tạo

Hoạt động thực tiễn có mục đích, hoạt động thực tiễn là hoạt động vật chất, hoạt động thực tiễn có tính sáng tạo

Quan điểm siêu hình

Quan điểm khoa học

Quan điểm biện chứng

Quan điểm kinh nghiệm

Mặt đối lập

Mặt ngược nhau

Sự phủ định của sự vật

Vận động trái chiều

Chất và lượng tồn tại tách rời, biệt lập nhau

Lượng là tính quy định vốn có của sự vật

Chất phụ thuộc vào cấu trúc của sự vật

Tất cả đều đúng

Bệnh chủ quan duy ý chí

Bệnh thành tích

Kinh nghiệm chủ nghĩa

Bệnh ảo tưởng

Quan điểm duy tâm

Quan điểm sinh học

Quan điểm biện chứng

Quan điểm khoa học

Chủ nghĩa thực dụng và kinh nghiệm chủ nghĩa

Bệnh giáo điều

Bệnh chủ quan duy ý chí

Bệnh ấu trí tả khuynh