WorksheetsQUIZ BIOLOGIA CZ 5
Total questions: 74
Worksheet time: 37mins
Co to jest rytm endogenny?
Rytm generowany przez organizm, niezależny od warunków zewnętrznych.
Rytm narzucony przez środowisko (np. światło).
Rytm bicia serca.
Rytm oddychania.
Jaka jest długość ludzkiego rytmu okołodobowego w warunkach braku wskazówek czasu (np. w jaskini)?
Dokładnie 24 godziny.
Nieco krótsza niż 24 godziny.
Nieco dłuższa niż 24 godziny (około 24,2 h).
12 godzin.
Co to jest Zeitgeber?
Niemieckie słowo oznaczające "czasomierz".
Bodziec zewnętrzny (np. światło), który resetuje lub synchronizuje nasz zegar biologiczny.
Rodzaj neuronu w podwzgórzu.
Hormon snu.
Która struktura jest głównym rozrusznikiem (zegarem) rytmów okołodobowych?
Szyszynka.
Ciało migdałowate.
Jądro nadskrzyżowaniowe (SCN) podwzgórza.
Hipokamp.
W jaki sposób światło wpływa na jądro nadskrzyżowaniowe (SCN)?
Przez pręciki i czopki, które wysyłają sygnał do kory wzrokowej.
Przez specjalne komórki zwojowe siatkówki zawierające melanopsynę, które wysyłają sygnał drogą siatkówkowo-podwzgórzową.
Światło przenika przez czaszkę bezpośrednio do SCN.
Światło nie wpływa na SCN.
Jakie białka są kluczowe dla działania zegara biologicznego u ssaków?
Hemoglobina i insulina.
Period (PER) i Timeless (TIM).
Dopamina i serotonina.
Aktyna i miozyna.
Jaki hormon wydziela szyszynka?
Kortyzol.
Adrenalinę.
Melatoninę.
Testosteron.
Kiedy wydzielanie melatoniny jest największe?
W południe.
Kilka godzin przed snem i w nocy.
Rano po przebudzeniu.
Podczas wysiłku fizycznego.
Co mierzy elektroencefalograf (EEG)?
Ruchy gałek ocznych.
Napięcie mięśniowe.
Średnią aktywność elektryczną neuronów kory mózgowej pod elektrodą.
Poziom hormonów we krwi.
Fale alfa w zapisie EEG są charakterystyczne dla:
Głębokiego snu.
Stanu odprężenia i relaksu przy zamkniętych oczach (czuwanie).
Snu REM.
Intensywnej koncentracji.
Czym charakteryzuje się stadium 2 snu?
Falami delta.
Wrzecionami snu i zespołami K.
Szybkimi ruchami gałek ocznych.
Brakiem aktywności mózgu.
Czym charakteryzuje się sen wolnofalowy (stadium 3 i 4)?
Falami o wysokiej częstotliwości i niskiej amplitudzie.
Występowaniem wolnych fal o dużej amplitudzie (fale delta).
Marzeniami sennymi o rozbudowanej fabule.
Paraliżem mięśni.
Dlaczego sen REM nazywany jest snem paradoksalnym?
Ponieważ występuje w nim paradoks czasowy.
Ponieważ aktywność mózgu przypomina stan czuwania (niska amplituda, wysoka częstotliwość), ale mięśnie są całkowicie zwiotczałe (atonia).
Ponieważ śnimy na czarno-biało.
Ponieważ występuje tylko u ludzi.
Fale PGO są związane z:
Snem nREM.
Czuwaniem.
Snem REM (fale most–ciało kolankowate–płat potyliczny).
Padaczką.
Które neuroprzekaźniki są kluczowe dla stanu czuwania (pobudzenia)?
Acetylocholina, glutaminian, dopamina, noradrenalina, histamina, oreksyna.
Tylko GABA.
Melatonina i adenozyna.
Substancja P.
Jaka jest rola adenozyny w regulacji snu?
Pobudza organizm.
Gromadzi się w czasie czuwania i hamuje neurony w przodomózgowiu podstawnym, wywołując senność.
Jest hormonem stresu.
Nie ma wpływu na sen.
Na co działa kofeina?
Blokuje receptory adenozyny.
Zwiększa wydzielanie melatoniny.
Niszczy oreksynę.
Aktywuje układ przywspółczulny.
Narkolepsja jest związana z niedoborem:
Dopaminy.
Oreksyny (hipokretyny).
Serotoniny.
GABA.
Co to jest zaburzenie zachowania podczas snu REM (REM behavior disorder)?
Brak snu REM.
Wykonywanie gwałtownych ruchów podczas snu REM (brak atonii mięśniowej), co może prowadzić do odgrywania marzeń sennych.
Lunatykowanie (które zachodzi w śnie wolnofalowym).
Bezsenność.
Co to jest homeostaza?
Stałość środowiska zewnętrznego.
Procesy biologiczne utrzymujące parametry organizmu (np. temperaturę, poziom wody) w stałym, optymalnym zakresie.
Zdolność do rozmnażania się.
Stała temperatura ciała niezależnie od gatunku.
Co to jest allostaza?
To samo co homeostaza.
Adaptacyjny proces przewidywania potrzeb i przygotowywania organizmu na zmiany, zanim one nastąpią.
Utrata ciepła przez skórę.
Proces trawienia.
Zwierzęta stałocieplne (endotermiczne):
Pobierają ciepło z otoczenia.
Utrzymują stałą, wysoką temperaturę ciała dzięki energii z metabolizmu.
Zmieniają temperaturę w zależności od pory dnia o 10 stopni.
Nie potrzebują dużo jedzenia.
Dlaczego utrzymujemy temperaturę około 37°C?
Jest to kompromis między korzyściami z szybszego metabolizmu a kosztem energetycznym i ryzykiem denaturacji białek w wyższych temperaturach.
Bo ogranicza wymianę ciepła z otoczeniem i zmniejsza ryzyko hipotermii.
Ponieważ jest to maksymalna temperatura, przy której enzymy działają bez ryzyka uszkodzeń.
Ponieważ odpowiada średniej temperaturze otoczenia na Ziemi.
Który obszar mózgu jest głównym ośrodkiem termoregulacji?
Móżdżek.
Pole przedwzrokowe/przednia część podwzgórza (POA/AH).
Hipokamp.
Kora czołowa.
Co się dzieje podczas gorączki?
Organizm traci zdolność termoregulacji.
Podwzgórze przestawia "termostat" na wyższą temperaturę, aby pomóc w walce z infekcją (hamuje rozwój bakterii).
Krew staje się zimniejsza.
Metabolizm zwalnia.
Pragnienie osmotyczne powstaje, gdy:
Tracimy dużo płynów (np. krwi).
Spożywamy słone pokarmy, co zwiększa stężenie substancji rozpuszczonych w płynie zewnątrzkomórkowym i wyciąga wodę z komórek.
Jemy słodycze.
Pijemy za dużo wody.
Pragnienie hipowolemiczne powstaje, gdy:
Tracimy objętość płynów ustrojowych (np. przez krwotok, biegunkę, wymioty).
Jemy chipsy.
Mamy wysokie ciśnienie krwi.
Jest nam gorąco.
Który hormon powoduje zatrzymywanie wody przez nerki (zagęszczanie moczu)?
Insulina.
Wazopresyna (hormon antydiuretyczny, ADH).
Oksytocyna.
Glukagon.
Co wykrywa narząd naczyniowy blaszki krańcowej (OVLT)?
Temperaturę krwi.
Ciśnienie osmotyczne krwi i zawartość sodu.
Poziom glukozy.
Dźwięk.
Angiotensyna II:
Obniża ciśnienie krwi.
Obkurcza naczynia krwionośne i wywołuje pragnienie.
Powoduje senność.
Jest enzymem trawiennym.
Dlaczego przy pragnieniu hipowolemicznym mamy ochotę na słoną wodę (lub słone przekąski)?
Aby tylko ugasić pragnienie.
Aby uzupełnić utracone sole i przywrócić objętość krwi (głód sodu).
Ponieważ sól zabija bakterie.
To nieprawda, wolimy czystą wodę.
Czym jest złącze nerwowo-mięśniowe?
Synapsą, w której akson neuronu ruchowego łączy się z włóknem mięśniowym.
Miejscem w rdzeniu kręgowym, w którym neuron czuciowy łączy się z neuronem ruchowym.
Receptorem w ścięgnie wrażliwym na napięcie mięśnia.
Mięśniem, który zgina kończynę.
Jaki neuroprzekaźnik jest wydzielany w złączu nerwowo-mięśniowym mięśni szkieletowych?
Dopamina.
Serotonina.
Acetylocholina.
GABA.
Włókna mięśniowe szybkokurczliwe (fast-twitch):
Są odporne na zmęczenie.
Korzystają z tlenowych (aerobowych) procesów metabolicznych.
Są używane przy powolnych, precyzyjnych ruchach.
Szybko się męczą, ponieważ korzystają z procesów beztlenowych (anaerobowych).
Włókna mięśniowe wolnokurczliwe (slow-twitch):
Szybko się męczą.
Są odporne na zmęczenie.
Są używane przy gwałtownych ruchach, takich jak sprint.
Korzystają z beztlenowych procesów metabolicznych.
Jaka jest funkcja wrzecion mięśniowych?
Reagują na rozciągnięcie mięśnia i wywołują jego skurcz.
Reagują na napięcie mięśnia i powodują jego rozluźnienie.
Dostarczają energii do skurczu mięśnia.
Łączą mięsień z kością.
Jaka jest funkcja narządów ścięgnistych Golgiego?
Reagują na rozciągnięcie mięśnia i wywołują jego skurcz.
Reagują na wzrost napięcia mięśniowego i hamują skurcz mięśnia (powodują rozluźnienie).
Reagują na temperaturę mięśnia.
Wydzielają acetylocholinę.
Gdzie znajduje się pierwszorzędowa kora ruchowa?
W zakręcie zaśrodkowym (płat ciemieniowy).
W zakręcie przedśrodkowym (płat czołowy).
W płacie potylicznym.
W płacie skroniowym.
Za co odpowiada tylna kora ciemieniowa w planowaniu ruchu?
Za wysyłanie impulsów bezpośrednio do mięśni.
Za postrzeganie pozycji ciała względem otoczenia.
Za przechowywanie sekwencji ruchów w pamięci.
Za hamowanie niepożądanych ruchów.
Kora przedczołowa odpowiada za:
Planowanie ruchu i przewidywanie jego skutków.
Bezpośrednie skurcze mięśni.
Odruchy rdzeniowe.
Utrzymanie równowagi.
Kora przedruchowa (premotor cortex):
Jest aktywna podczas przygotowywania do ruchu.
Jest aktywna tylko podczas snu.
Odbiera informacje wzrokowe.
Znajduje się w rdzeniu kręgowym.
Dodatkowa kora ruchowa (supplementary motor cortex):
Jest ważna przy planowaniu i organizowaniu szybkich sekwencji ruchów.
Odpowiada za odruchy kolanowe.
Odpowiada za czucie dotyku.
Jest aktywna tylko po wykonaniu ruchu.
Neurony lustrzane są aktywne, gdy:
Wykonujemy ruch lub obserwujemy kogoś innego wykonującego ten sam ruch.
Patrzymy w lustro.
Śpimy.
Odczuwamy ból.
Szlak korowo-rdzeniowy boczny (piramidowy):
Kontroluje mięśnie tułowia i szyi.
Krzyżuje się w rdzeniu przedłużonym i kontroluje precyzyjne ruchy kończyn po stronie przeciwnej.
Nie krzyżuje się.
Kontroluje ruchy oczu.
Szlak korowo-rdzeniowy przyśrodkowy:
Kontroluje mięśnie dystalne (ręce, stopy).
Krzyżuje się całkowicie w piramidach.
Kontroluje mięśnie tułowia, szyi i proksymalne części kończyn (odpowiada za postawę i chodzenie).
Biegnie tylko w lewej półkuli.
Jaka jest rola móżdżku w ruchu?
Koordynacja, korekta i timing ruchów; uczenie motoryczne.
Generowanie podstawowych odruchów rdzeniowych.
Wytwarzanie hormonów regulujących napięcie mięśniowe.
Przetwarzanie bodźców wzrokowych w korze potylicznej.
Jaka jest funkcja jąder podstawy (basal ganglia)?
Inicjowanie działań i uczenie się nawyków motorycznych.
Bezpośrednia kontrola pojedynczych mięśni.
Przetwarzanie informacji wzrokowych.
Regulacja temperatury ciała.
Choroba Parkinsona jest spowodowana:
Obumieraniem neuronów dopaminergicznych w istocie czarnej.
Obumieraniem neuronów w korze ruchowej.
Nadmiarem dopaminy w prążkowiu.
Uszkodzeniem móżdżku.
L-dopa jest lekiem stosowanym w chorobie Parkinsona, ponieważ:
Jest neuroprzekaźnikiem.
Przenika przez barierę krew–mózg i jest przekształcana w dopaminę.
Blokuje receptory dopaminy.
Leczy przyczynę choroby (powstrzymuje obumieranie komórek).
Choroba Huntingtona charakteryzuje się:
Spowolnieniem ruchów i sztywnością mięśni.
Niekontrolowanymi, pląsawiczymi ruchami.
Całkowitym paraliżem.
Utratą wzroku.
Fizycznym odpowiednikiem psychologicznego wrażenia głośności jest:
Częstotliwość fali dźwiękowej.
Amplituda fali dźwiękowej.
Barwa dźwięku.
Prędkość dźwięku.
Fizycznym odpowiednikiem psychologicznego wrażenia wysokości dźwięku jest:
Amplituda.
Częstotliwość.
Złożoność fali.
Czas trwania.
Gdzie znajdują się receptory słuchowe (komórki włoskowate)?
Na błonie bębenkowej.
W kosteczkach słuchowych.
Na błonie podstawnej w ślimaku.
W kanale słuchowym zewnętrznym.
Zgodnie z teorią miejsca (place theory), w jaki sposób kodujemy dźwięki o wysokiej częstotliwości?
Przez częstotliwość wyładowań neuronów.
Przez miejsce maksymalnego odkształcenia błony podstawnej.
Przez liczbę aktywnych neuronów.
Przez wibracje całej błony podstawnej.
Zgodnie z teorią częstotliwości (frequency theory), w jaki sposób kodujemy dźwięki o niskiej częstotliwości?
Błona podstawna wibruje synchronicznie z falą dźwiękową.
Różne miejsca błony podstawnej reagują na różne tony.
Tylko zewnętrzne komórki włoskowate są aktywne.
Dźwięk jest ignorowany przez mózg.
Co to jest zasada salwy (volley principle)?
Sposób kodowania bardzo cichych dźwięków.
Sposób kodowania dźwięków o średniej częstotliwości przez grupę neuronów.
Mechanizm ochrony przed hałasem.
Sposób lokalizacji dźwięku.
Głuchota przewodzeniowa (ucha środkowego) wynika z:
Uszkodzenia ślimaka.
Uszkodzenia nerwu słuchowego.
Zablokowania transmisji dźwięku do ślimaka (np. uszkodzenie kosteczek).
Uszkodzenia kory słuchowej.
Głuchota nerwowa (odbiorcza) wynika z:
Nadmiaru woskowiny.
Uszkodzenia ślimaka, komórek włoskowatych lub nerwu słuchowego.
Pęknięcia błony bębenkowej.
Infekcji ucha środkowego.
Jakie wskazówki pomagają w lokalizacji źródła dźwięku?
Różnica w czasie dotarcia dźwięku do obu uszu.
Różnica w natężeniu dźwięku (cień akustyczny).
Różnica fazy fali dźwiękowej.
Wszystkie powyższe.
Jaki układ odpowiada za zmysł równowagi?
Układ limbiczny.
Układ przedsionkowy.
Układ piramidowy.
Układ współczulny.
Co wykrywają kanały półkoliste?
Przyspieszenie liniowe.
Przyspieszenie kątowe (ruchy obrotowe głowy).
Temperaturę.
Ciśnienie.
Co wykrywają narządy otolitowe (łagiewka i woreczek)?
Przyspieszenie kątowe.
Przyspieszenie liniowe i położenie głowy względem grawitacji.
Dźwięki o niskiej częstotliwości.
Ból.
Co to jest dermatom?
Obszar skóry unerwiony przez pojedynczy nerw rdzeniowy.
Rodzaj receptora bólowego.
Choroba skóry.
Warstwa kory mózgowej.
Jaki neuroprzekaźnik jest uwalniany przy łagodnym bólu?
Substancja P.
Glutaminian.
Dopamina.
Serotonina.
Jaki neuroprzekaźnik jest uwalniany przy silnym bólu?
Tylko glutaminian.
Glutaminian i substancja P.
GABA.
Acetylocholina.
W jaki sposób opioidy (np. morfina) łagodzą ból?
Blokują receptory dotyku.
Przyłączają się do receptorów w istocie szarej okołowodociągowej, hamując uwalnianie substancji P.
Zwiększają przewodnictwo w nerwach bólowych.
Powodują senność.
Co mówi teoria bramkowania bólu?
Ból jest nieunikniony.
Sygnały niebólowe (np. dotyk) mogą zamykać „bramki” w rdzeniu kręgowym i blokować sygnały bólowe.
Ból zależy tylko od uszkodzenia tkanki.
Ból powstaje w mózgu, a nie w ciele.
Co wywołuje swędzenie?
Lekki ból.
Uwolnienie histaminy lub działanie kapsaicyny.
Niska temperatura.
Hałas.
Ile jest podstawowych rodzajów smaku?
4.
5.
6.
7.
Jak często wymieniają się receptory smakowe?
Nigdy.
Co 10-14 dni.
Co rok.
Codziennie.
Co to jest adaptacja w smaku?
Zwiększona wrażliwość na ten sam smak.
Zmniejszona wrażliwość na ten sam smak po chwili stymulacji.
Mieszanie się smaków.
Utrata smaku z wiekiem.
Do której struktury w mózgu trafiają informacje smakowe z języka?
Do jądra pasma samotnego (NTS).
Do móżdżku.
Do opuszki węchowej.
Do hipokampa.
Jaka jest rola narządu lemieszowo-nosowego (VNO)?
Wykrywanie zwykłych zapachów.
Wykrywanie feromonów.
Ogrzewanie powietrza.
Produkcja śluzu.
Co to jest synestezja?
Utrata węchu.
Doświadczanie wrażeń z jednego zmysłu pod wpływem stymulacji innego (np. widzenie kolorów przy słuchaniu muzyki).
Nadwrażliwość na ból.
Zaburzenie równowagi.
