GDCD 8 - LỚP 8: BẢO VỆ LẼ PHẢI

GIÁO DỤC CÔNG DÂN 8

Bài 4:

Mục tiêu bài học

Giải thích được một cách đơn giản về sự cần thiết phải bảo vệ lẽ phải.

Khích lệ, động viên bạn bè có thái độ, hành vi bảo vệ lẽ phải; phê phán những
thái độ, hành vi không bảo vệ lẽ phải.

Thực hiện được việc bảo vệ lẽ phải bằng lời nói và hành động cụ thể, phù hợp
với lứa tuổi.

MỞ ĐẦU

Hoạt động 1

Em hãy quan sát hình ảnh sau và nhận xét về hành động của hai bạn học sinh.

KHÁM PHÁ

Hoạt động 2

Nhiệm vụ 1: Em hãy đọc câu chuyện trong SGK tr. 23 và nhận xét về việc làm của Thái phó

Tô Hiến Thành.

Tô Hiến Thành (1102 – 1179) quê làng Hạ Mỗ, huyện Đan Phượng (nay là Hà Nội), làm

quan vào đời vua Lý Anh Tông đến chức Thái phó. Ông văn võ song toàn, nổi tiếng là công
minh, chính trực, được vua phong tước vương mặc dù không phải tôn thất nhà Lý.

Năm 1175, vua Lý Anh Tông mất. Trước khi mất, vua đã di chiếu cho Tô Hiến Thành

phò tá tân vương với mong muốn “công việc quốc gia hết thảy tuân theo phép cũ”. Bà Thái
hậu muốn làm việc phế lập, đã sai người đem vàng bạc đút lót cho vợ ông. Ông nói với vợ:
“Ta là đại thần nhận mệnh tiên đế dặn dò, phò giúp tân vương. Nay lấy của đút mà bỏ vua nọ,
lập vua kia thì còn mặt nào trông thấy tiên đế dưới suối vàng”. Bà Thái hậu lại cho người đến
gặp, thuyết phục Tô Hiến Thành. Ông trả lời: “Làm việc bất nghĩa mà được giàu sang, kẻ
trung thần, nghĩa sĩ sao có thể làm được. Thần không dám vâng lời”. Bà Thái hậu đành thôi.
Năm 1177, tân vương lên ngôi lúc 3 tuổi. Một mình Tô Hiến Thành phải chu toàn mọi việc
cho nghiêm chỉnh, công bằng để mọi người đều quy phục tân vương. Tô Hiến Thành mất năm
1179.

BÀI HỌC VỀ NHÂN CÁCH CỦA THÁI PHÓ TÔ HIẾN THÀNH

CREDITS: This presentation template was created by Slidesgo,
including icons by Flaticon and infographics & images by Freepik

+ Thái phó Tô Hiến Thành rất liêm khiết, từ chối mọi cám
dỗ và luôn dũng cảm, không chịu khuất phục uy quyền
(điều này được thể hiện qua các chi tiết: từ chối vàng bạc
đút lót và lời nhờ cậy của Thái hậu; kiên quyết ủng hộ, phò
tá tân vương lên nối ngôi, dù khi đó tân vương mới chỉ 3
tuổi).
+ Thái phó Tô Hiến Thành cũng là người rất mực chung
thành, luôn nỗ lực cống hiến vì dân, vì nước.
+ Thái phó Tô Hiến Thành quả là tấm gương sáng trong
lịch sử để người đời sau soi mình và học tập, noi theo.

CREDITS: This presentation template was created by Slidesgo,
including icons by Flaticon and infographics & images by Freepik

(Nguồn: Youtube Báo Thanh Niên)

- Em hãy xem đoạn video và cho biết hậu quả của
hành động trong đoạn video?

- Nếu em phát hiện hành vi như trong đoạn video,

em sẽ làm gì? Vì sao em làm như vậy?

Thảo luận nhóm

 Chia lớp thành 6 nhóm, tất cả các nhóm cùng thảo

luận và trả lời 2 câu hỏi sau:

- Em hãy xem đoạn video và cho biết hậu quả của hành
động trong đoạn video?

- Nếu em phát hiện hành vi như trong đoạn video, em

sẽ làm gì? Vì sao em làm vậy?

Trả lời: các hành vi rải đinh trên đường, gây hậu quả
nguy hiểm cho người và các phương tiện đi đường.

Trả lời:

Trả lời: Em sẽ báo cơ quan chức năng theo số điện thoại đã
được cung cấp. Vì để bảo vệ người đi đường  Đó là bảo vệ
lẽ phải

+ Bảo vệ lẽ phải chính là bảo vệ và
phát huy những điều đúng đắn, phù
hợp với đạo lý và lợi ích chung của xã
hội.

+ Việc bảo vệ lẽ phải sẽ góp phần
thúc đẩy xã hội công bằng, ổn định.

+ Khi có ý thức và hành động bảo vệ
lẽ phải, chúng ta sẽ nhận được sự yêu
mến, quý trọng của mọi người.

Vì:

Chúng ta

phải bảo

vệ lẽ

phải

II. Khám phá

1. Thế nào là bảo vệ lẽ phải?

Bảo vệ lẽ phải là tôn trọng, giữ gìn, tuân thủ những điều đúng

đắn, các chuẩn mực đạo đức, pháp luật, nội quy, quy định của các cơ

quan, tổ chức và dũng cảm đấu tranh chống lại cái sai, cái xấu, cái ác.

2. Ý nghĩa:

Bảo vệ lẽ phải giúp con người có cách ứng xử đúng đắn, phù

hợp; góp phần thúc đẩy xã hội ổn định, công bằng, phát triển.

Nhiệm vụ 2: Em hãy quan sát các hình ảnh trong SGK tr. 23,24 và chỉ ra lời nói, việc

làm để bảo vệ lẽ phải của nhân vật.

+ Bức tranh 1: bạn học sinh nữ từ chối lời đề nghị chia đôi số
tiền trong chiếc ví mà bạn học sinh nam nhặt được; đồng thời,
khẳng định: không nên chiếm đoạt số tiền nhặt được vì đó
không phải là tiền do bản thân mình làm ra.

+ Bức tranh 2: bạn học sinh nam đã dũng cảm đứng ra bảo vệ,
ngăn chặn hành vi bạo lực học đường của một nhóm bạn khác.

+ Bức tranh 3: bạn học sinh nữ khuyên bạn học sinh nam nên
tự lực làm bài kiểm tra, không nên quay cóp, chép bài của
người khác.
+ Bức tranh 4: người danh trai đã tuân thủ đúng luật giao
thông đường bộ, không vượt đèn đỏ dù lúc này đường đang
vắng.

Một số việc làm bảo vệ lẽ phải mà em biết:
+ Nghiêm túc chấp hành nội quy của trường học hay nơi làm
việc.
+ Tố cáo những việc làm sai trái, gây ảnh hưởng xấu đến trật tự
an toàn xã hội, ví dụ: trộm cướp, tổ chức đánh bạc, hành nghề
mê tín dị đoan,…
+ Góp ý, khuyên bạn cùng lớp nên chăm chú nghe thầy cô giáo
giảng bài, không nên làm việc riêng trong giờ học.
+ Dũng cảm nhận khuyết điểm khi bản thân phạm phải sai lầm;
không trốn tránh hay tìm cách đổ lỗi cho người khác.

Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi

 Em có suy nghĩ gì về hành động của bạn Dũng?
 Chúng ta có nên học tập bạn Dũng không? Vì sao?

Giờ tan trường, cô giáo vô tình thấy bạn Dũng đang

nhắc nhở hai bạn học sinh

khác có hành vi vẽ lên

tường rào của nhà trường. Trong tiết sinh hoạt chủ

nhiệm đầu tuần, cô giáo đã tuyên dương việc làm của

bạn Dũng trước lớp. Cả lớp rất vui

và vỗ tay tán

thưởng bạn. Bạn Dũng cảm ơn cô giáo, các bạn và bày

tỏ hi vọng cả lớp sẽ tiếp tục có thái độ, hành vi phù

hợp để bảo vệ những điều đúng đắn.

1

- Nhận xét: hành động của bạn Dũng cho thấy bạn đã có
ý thức:
+ Tuân thủ quy định nội quy, bảo vệ cảnh quan của trường
- lớp;
+ Biết phê phán, góp ý trước những hành vi chưa đẹp,
chưa chuẩn mực.
=> Như vậy, Dũng là người biết tôn trọng và bảo vệ lẽ
phải. Chúng ta nên học tập theo bạn Dũng.

+ Tự mình làm gương (có những lời nói, hành vi phù hợp;
có thái độ và hành động tôn trọng, bảo vệ lẽ phải).
+ Tâm sự, chia sẻ, phân tích để bạn bè hiểu được ý nghĩa,
giá trị của việc bảo vệ lẽ phải.

- Để khích lệ, động viên bạn bè bảo vệ lẽ phải, em cần:

3. Rèn luyện :

Học sinh cần có những lời nói, hành động cụ thể để bảo vệ lẽ

phải thông qua các việc làm như:

Tôn trọng, ủng hộ, tuân theo những điều đúng đắn.

Biết điều chỉnh suy nghĩ, hành vi của mình theo hướng tích cực.

Khích lệ, động viên bạn bè có thái độ, hành vi bảo vệ lẽ phải.

Lên án, phê phán những hành vi sai trái, không phù hợp lẽ phải.

LUYỆN TẬP

Hoạt động 3

Em hãy đọc các tình huống sau và trả lời câu hỏi

 Em có đồng tình với cách ứng xử của bạn V không? Vì sao?

 Nếu là bạn K, em sẽ nói gì với bạn V?

Vào giờ ra chơi, có một bạn trong lớp bị mất tiền và nghi ngờ

bạn K là người lấy nên đã nói với lớp trưởng. Sau đó, lớp

trưởng đến hỏi bạn K để làm rõ sự việc. Ngay lúc đó, bạn V

là bạn ngồi cùng bàn, mặc dù không thích bạn K nhưng đã

lên tiếng để minh oan cho bạn K. Bạn V nói với lớp trưởng:

“Thời điểm đó, bạn K đang ở sân trường”. Khi bạn K hỏi bạn

V vì sao lại giúp mình, bạn V đáp: “Sự thật thì cần được bảo

vệ bạn ạ!”.

1

- Em đồng tình với cách ứng xử của bạn V.
Vì: về phương diện tình cảm cá nhân, giữa V
và K chưa có sự thân thiết, nhưng V vẫn lựa
chọn việc minh oan cho K, không để K chịu
oan sai, như vậy: cách ứng xử này cho thấy V
đã biết tôn trọng và bảo vệ sự thật, lẽ phải.

- Nếu là bạn K em sẽ nói với V rằng:

“Cảm ơn cậu rất nhiều! Lời nói của cậu đã
giúp mình được minh oan, bảo vệ được danh
dự, nhân phẩm của bản thân! Có thể trước
đây, chúng ta chưa hiểu nhau, nên có sự xa
cách một chút. Nhưng từ bây giờ, mình sẽ mở
lòng, tâm sự và chia sẻ với cậu nhiều hơn!
Minh cũng mong có thể xây dựng tình cảm bạn
bà thân thiết hơn với cậu!”

 Em có đồng tình với hành động của bạn T không? Vì sao?

 Nếu là bạn T, em sẽ làm gì?

Trên đường đi học về, bạn T vô tình chứng

kiến cảnh bạn M đang bị nhóm của bạn K đe

doạ. Thấy bạn T đi đến, bạn K cảnh cáo rằng:

“Nếu không muốn bị đòn

thì phải giữ im

lặng”. Vì sợ bị liên luỵ nên bạn T đã từ chối

khi bạn M yêu cầu làm chứng để tố cáo nhóm

của bạn K với giáo viên chủ nhiệm.

2

- Em không đồng tình với hành động của bạn T. Vì:
+ Việc bạn T giữ im lặng đã gián tiếp ủng hộ cho hành động
bạo lực học đường của nhóm bạn K và gây tổn thương cho bạn
M.
+ Mặt khác, cách hành xử của T cũng cho thấy T chưa biết cách
tôn trọng và bảo vệ lẽ phải.
- Nếu là bạn T, em sẽ:
+ Động viên, an ủi bạn M. Giúp đỡ bạn M xử lí vết thương (nếu
có).
+ Báo cáo sự việc với giáo viên chủ nhiệm hoặc những người
lớn tin cậy để nhờ sự trợ giúp từ họ.

Em hãy sắm vai để giải quyết các tình huống sau:

Gần đến ngày thi học kì, nhóm học sinh gồm bạn M, bạn K, bạn T, bạn N đến thư viện

trường để đọc sách. Trong lúc mọi người đang im lặng, tập trung thì bạn M và bạn K vừa

đọc sách vừa cười đùa lớn tiếng. Thấy vậy, cô thủ thư đến nhắc nhở hai bạn cần giữ trật

tự, chấp hành nội quy của thư viện. Tuy nhiên, chỉ được một lúc thì cả hai lại tiếp tục đùa

giỡn, gây ồn ào. Lúc này, bạn T quay sang nói với bạn M và bạn K: “Các bạn không nên

làm ồn, ảnh hưởng đến những bạn khác”. Không những không nghe mà bạn M và bạn K

còn trả lời: "Thư viện có phải là của bạn đâu mà sao khó chịu vậy!".

1

Nếu là bạn N, em sẽ khuyên bạn M và bạn K như thế nào?

Bạn M là học sinh lớp 8A. Bạn M siêng năng học tập và tích cực tham gia các hoạt động

phong trào do nhà trường, địa phương tổ chức. Sau mỗi hoạt động, bạn M thường đăng

các hình ảnh lên trang mạng xã hội của cá nhân. Do không thích bạn M nên bạn bạn C

hay vào bình luận theo hướng tiêu cực và cho rằng, bạn M cố tình thể hiện, khoe khoang.

Đã vậy, bạn C còn rủ rê các bạn khác cùng vào mạng xã hội nói xấu bạn M. Bạn M rất

buồn và tự nhủ: "Mình có làm gì sai đâu mà bạn C lại đối xử với mình như vậy". Bạn M

định gặp bạn C để trao đổi nhưng chưa biết nên nói như thế nào.

2

Nếu là bạn M, em sẽ ứng xử tình huống trên như thế nào?

VẬN DỤNG

Hoạt động 4

Em hãy sưu tầm những câu chuyện về các tấm gương,

nhân vật bảo vệ lẽ phải. Từ đó, rút ra bài học và xây dựng kế

hoạch rèn luyện cho bản thân.

Nhiệm

vụ

1

Em hãy viết một bản cam kết về sự trung thực trong học

tập và thực hiện trong suốt năm học.

Nhiệm

vụ

2

Tạm biệt và hẹn gặp lại các em

ở bài học tiếp theo.