WorksheetsMoc Biolwg
Total questions: 148
Worksheet time: 1hrs 24mins
Y lle mae resbiradaeth aerobig yn digwydd
Celloedd
Ocsigen
Dŵr
Ensymau
Y nwy sydd angen ar gyfer resbiradaeth aerobig
Celloedd
Ocsigen
Dŵr
Ensymau
Cynnyrch gwastraff resbiradaeth aerobig
Celloedd
Ocsigen
Dŵr
Ensymau
Rheoli adweithiau cemegol resbiradaeth
Celloedd
Ocsigen
Dŵr
Ensymau
Disgrifiawch sut mae’n bosibl defnyddio dŵr calch i’w adnabod y nwy sy’n cael ei gynhyrchu yn ystod resbiradaeth anaerobig - carbon deuocsid
Mae’n mynd yn cymylog
Mae’n ffrwydro
Mae’n newid lliw
Eglurwch bwysigrwydd diheinio’r pys er mwyn gwneud casgliad dilys
I lladd bacteria
I lladd microorganebau
I greu prawf teg
I gwnued yn siwr mae’r pys yn glan
Labelu’r lle wag
Muriau Alfeolws
Yr alfeoliws
Broncws
Bronciolyn
Ewnch nwy Y sy’n cael ei ddangos ar y diagram uchod
Ocsigen
Carbon Deuocsid
Eglwurwch sut mae X yn pasio o’r alfeolws i mewn i’r capilari gwaed
Maent yn tryledi i fewn i’r capilari
Hydoddi ar leinin llaith yr alfeolws
Maent yn pasio lan yn alfeolws ac i fewn i’r capilari gwaed
ocsigen: aer wedi anadlu mewn
21%
16%
0.04
4%
Ocsigen: aer wedi’i anadlu allan
21%
16%
79%
1%
Carbon deuocsid: Aer wedi’i anadlu i mewn
0.4%
0.04%
4%
1%
Carbon deuocsid: aer wedi anadlu allan
0.4%
0.04%
4%
1%
Nitrogen: aer wedi’i anadlu i mewn
79%
Yn amrywio
4%
21%
Nitrogen: aer wedi’i anadlu allan
79%
1%
16%
21%
Anwedd dŵr: aer wedi’i anadlu i mewn
Yn amrywio
1%
79%
4%
Anwedd dŵr: aer wedi’i anadlu allan
1%
Yn amrywio
79%
21%
O’i gymharu â diagram A, mae cyfaint yr ‘ysgyfaint’ yn niagram B
Yn fwy
Yn llai
Yr un maint
O’i gymharu â digram A, mae gwasgedd yr ‘ysgyfaint’ yn niagram B
Yn fwy
Yn llai
Yr un maint
O’i gymharu â diagram A, mae’r cygaint ‘thorasig’ yn niagram B
Yn fwy
Yn llai
Yr un maint
O’i cymharu â diagram A, mae’r gwasgedd ‘thorasig’ yn niagram B
Yn llai
Yn fwy
Yr un maint
Rhowch resymau pam nad yw model y glochen uchod yn wir gynrychioliad (true representation) o’r thoracs dynol
Yn y fodel clochen, dywr’ llengig (dolwn rwber) ddim yn siap domen
Dyw hi ddim yn ddangos symydiad yn yr asennau a’r cyhyrau rhyngasennol
Dyw’r cyfaint yr ysgyfaint ddim yn codi
Mae ysmygu’n effeithio ar iechyd. Nodwch sut mae hyn yn cael ei wneud yn amlwg i bobl pan fyddan nhw’n prynu pecynnau o sigaréts
Lluniau o bobl sydd wedi dioddef gancr ysgyfaint
Ystadegau ar flaen y bocs
Pecynnau yn coch ac felly mae’n clir fod preygl yna
Mae hi’n annodd i agor pecyn o sigaréts
Cyflwr meddygol heblaw am sigarets (chwyddiad yn yr alfeoli)
(a)
Sawl munud ar ôl ddechrau’r ymarfel corff mae’r ddyled ocsigen uchaf yn cael ei chofnodi?
6
0
14
20
Pryd byddai Tom yn rhyddhau’r swm mwyaf o egni am bob moleciwl glwcos?
6
0
2
18
Pa fath o rebiradaeth sy’n arwain at ddyled ocsigen?
Anaerobig
Anaerobig
Pa fath o gell fyddai’n cynhyrchu asid lactig?
Cyhyr
Celloedd coch y Gwaed
Enwch A
Cnewyllyn
Cellbilen
Cloroplast
Cytoplasm
Enwch B
Cloroplast
Mitocondria
Cellbilen
Gwagolyn
Enwch C
Cnewyllyn
Cellfur
Cloroplast
Cytoplasm
Enwch D
Cellfur
Cnewyllyn
Cytoplasm
Cellbilen
Enwch E
Mitocondria
Cloroplast
Gwagolyn
Cnewyllyn
Enwch F
Gwagolyn
Cytoplasm
Cloroplast
Mitocondria
Enwch G
Cytoplasm
Gwagolyn
Cellbilen
Cellfur
Cellbilen
Anifail
Planhigyn
Cnewyllyn
Anifail
Planhigyn
Cytoplasm
Anifail
Planhigyn
Gwagolyn
Anifail
Planhigyn
Cellfur
Anifail
Planhigyn
Cloroplast
Anifail
Planhigyn
Mitocondria
Anifail
Planhigyn
Pwrpas Cnewyllyn
Cynnwys gwybodaeth genetig a rheoli beth sy’n digwydd y tu mewn i’r gell
Sylwedd tebyg i jeli, lle mae adweithiau cemegol yn digwydd
Wedi gwnejd o sylwedd gwydn or enw cellwlos, sy’n cynnal y gell
Pwrpas cellbilen
Rheoli symydiad sylweddau i mewn ac allan y gell
Dyma lle mae resbiradaeth yn digwydd
Wedi gwneud o sylwedd o’r enw cellwlos, sy’n cynnal y gell
Pwrpas Cytoplasm
Sylwedd tebyg i jeli, lle mae adweithiau cemegol yn digwydd
Rheoli symudiadau sylweddau i mewn ac allan yr gell
Dyma lle mae rebiradaeth yn digwydd gan rhyddhau egni i’r gell
Pwrpas cellfur
Wedi gwneud o sylwedd gwydn o’r enw cellwlos, sy’n cynnal y gell
Rheoli symudiad sylweddau i mewn ac allan yr gell
Sylwedd tebyg i jeli, lle mae adweithiau cemegol yn digwydd
Pwrpas cloroplast
Mae’r rhain yn cynnwys y pigment gwyrdd cloroffyl sy’n amsugno egni golau. Dyma lle mae ffotosynthesis yn digwydd
Dyma lle mae resbiradaeth yn digwydd gan rhyddhau egni’r gell
Sylwedd tebyg i jeli, lle mae adweithiau cemegol yn digwydd
Pwrpas gwagolyn
Mae’n gynnwys hylif o’r enw cellnodd, sy’n cadw siap y gell
Dyma lle mae resbiradaeth yn digwydd, yn rhyddhau egni’r gell
Wedi gwneud o sylwedd gwydn o’r enw cellwos, sy’nncynnal y gell
Pwrpas mitocondria
Dyma lle mae resbiradaeth yn digwydd gan rhyddhau egni’r gell
Mae’n cynnwys hylif o’r enw cellnodd, sy’n cadw siap y gell
Rheoli symydiad sylweddau i mewn ac allan o’r gell
Microscop golau
Sbesimen byw
Sbesimen anfyw
Microscop electron
Spesimen byw
Spesimen anfyw
Chwyddhad microscop golau?
150mil
500mil
Chwyddhad microscop electron?
150 mil
500mil
Enwch A
Lens y Gwrthrychiadwr
Braich
Sbesimen
Llwyfan
Enwch B
Sbesimen
Gwaelod
Ffocws Manwl
Lens y sylladur
Enwch C
Llwyfan
Diaffram iris a lens cyddwyso
Gwifren
Ffocws Bras
Enwch D
Diaffram iris a lens cyddwyso
Llwyfan
Gwaelod
Braich
Enwch E
Lamp
Braich
Lens y sylladur
Ffocws Manwl
Enwch F
Gwaelod
Gwifren
Llwyfan
Braich
Enwch G
Lens y sylladur
Lens y gwrthrychiadur
Ffocws bras
Gwaelod
Enwch H
Braich
Lamp
Sbesimen
Llwyfan
Enwch I
Ffocws Manwl
Ffocws bras
Braich
Gwifren
Enwch J
Ffocws bras
Ffocws Manwl
Diaffram iris a lens cyddwyso
Sbesimen
trylediad dŵr drwy bilen athraidd ddetholus. Mae’r symudiad net o hydoddiant mwy gwanedig (sydd â mwy o ddŵr) i hydoddiant mwy crynodedig (sydd â llai o dŵr)
Trylediad
Osmosis
Cludiant Actif
Cam 1 wrth ateb cwestiwn Osmosis
Trylediad dŵr......
Enw’r broses.....sef OSMOSIS
Beth yw’r canlyniad? Byrstio? Plasmolysis?
I ba gyfeiriad? E.e. mewn i’r gell neu allan o’r gell
Cam 2 wrth ateb cwestiwn osmosis
....drwy bilen athraidd ddetholus....
....o ardal o grynodiad dŵr uchel (hydoddyn isel) i ardal o
grynodiad dŵr isel (hydoddyn uchel)
Enw’r broses.....sef OSMOSIS
Trylediad dŵr......
Cam 3 wrth ateb cwestiwn osmosis
....o ardal o grynodiad dŵr uchel (hydoddyn isel) i ardal o
grynodiad dŵr isel (hydoddyn uchel)
I ba gyfeiriad? E.e. mewn i’r gell neu allan o’r gell
Beth yw’r canlyniad? Byrstio? Plasmolysis?
....drwy bilen athraidd ddetholus....
Cam 4 wrth ateb cwestiwn osmosis
I ba gyfeiriad? E.e. mewn i’r gell neu allan o’r gell
Trylediad dŵr......
Beth yw’r canlyniad? Byrstio? Plasmolysis?
Enw’r broses.....sef OSMOSIS
Cam 5 wrth ateb cwestiwn osmosis
Enw’r broses.....sef OSMOSIS
....o ardal o grynodiad dŵr uchel (hydoddyn isel) i ardal o
grynodiad dŵr isel (hydoddyn uchel)
Trylediad dŵr......
Beth yw’r canlyniad? Byrstio? Plasmolysis?
Cam 6 wrth ateb cwestiwn Osmosis
Beth yw’r canlyniad? Byrstio? Plasmolysis?
I ba gyfeiriad? E.e. mewn i’r gell neu allan o’r gell
Enw’r broses.....sef OSMOSIS
Trylediad dŵr......
Enwch A
Swbstrad
Safle Actif
Ensym
Cynnyrch
Enwch B
Safle Actif
Ensym
Swbstrad
Cymlygyn ensym-swbstrad
Enwch C
Ensym
Safle actif
Swbstrad
Cynnyrch
Enwch D
Cymhlygen ensym-swbstrad
Ensym
Cynnyrch
Safle Actif
Enwch E
Cynnyrch
Cymhlygyn ensym-swbstrad
Ensym
Swbstrad
Pwrpas y colyddyn bach
Lle caiff bwyd ei gymysgu ag ensymau treulio a bustl, a lle caiff bwyd wedi treulio ai amsygno i’r gwaed
Cynhyrchu bustl a’i secretu i goden y bustl i’w storio
Lle caiff dŵr ei amsugno
Organ gyhyrog lle mae treulio’n parhau- mae proteas yn cael ei secretu i ddechrau treulio proteinau
Pwrpas yr afu
Cynhyrchu bustl a’i secretu i goden y bustl i’w storio
Cynhyrchu’r ensymau treulio carbohydras proteas a lipas, mae’r ensymau’n cael ei sectretio’r fan hyn i’r colyddyn bach.
Lle mae bwyd yn mynd i’r llwybyr ymborth ac mae treuliad yn ddechrau wrth i’r ensym amylas yn y poer dechrau treulio startch - carbohydradau
Lle caiff dŵr ei amsugno
Pwrpas y ceg
Lle mae bwyd yn mynd i’r llwybyr ymborth ac mae treuliad yn ddechrau wrth i’r ensym amylas yn y poer dechrau treulio startch - carbohydradau
Organ gyhyrog lle mae treulio’n parhau- mae proteas yn cael ei secretu i ddechrau treulio proteinau
Lle caiff bwyd ei gymysgu ag ensymau treulio a bustl, a lle caiff bwyd wedi treulio ai amsygno i’r gwaed
Cynhyrchu’r ensymau treulio carbohydras proteas a lipas, mae’r ensymau’n cael ei sectretio’r fan hyn i’r colyddyn bach.
Pwrpas y colyddyn mawr
Lle caiff dŵr ei amsugno
Cynhyrchu bustl a’i secretu i goden y bustl i’w storio
Lle caiff bwyd ei gymysgu ag ensymau treulio a bustl, a lle caiff bwyd wedi treulio ai amsygno i’r gwaed
Lle mae bwyd yn mynd i’r llwybyr ymborth ac mae treuliad yn ddechrau wrth i’r ensym amylas yn y poer dechrau treulio startch - carbohydradau
Pwrpas y stumog
Organ gyhyrog lle mae treulio’n parhau- mae proteas yn cael ei secretu i ddechrau treulio proteinau
Cynhyrchu’r ensymau treulio carbohydras proteas a lipas, mae’r ensymau’n cael ei sectretio’r fan hyn i’r colyddyn bach.
Lle caiff dŵr ei amsugno
Cynhyrchu bustl a’i secretu i goden y bustl i’w storio
Pwrpas y pancreas
Cynhyrchu’r ensymau treulio carbohydras proteas a lipas, mae’r ensymau’n cael ei sectretio’r fan hyn i’r colyddyn bach.
Lle caiff bwyd ei gymysgu ag ensymau treulio a bustl, a lle caiff bwyd wedi treulio ai amsygno i’r gwaed
Lle caiff dŵr ei amsugno
Lle mae bwyd yn mynd i’r llwybyr ymborth ac mae treuliad yn ddechrau wrth i’r ensym amylas yn y poer dechrau treulio startch - carbohydradau
Ensym treulio carbohydradau (startch)
Carbohydras
Proteas
Lipas
Ensym treulio protein
Carbohydras
Proteas
Lipas
Ensym treulio braster
Carbohydras
Proteas
Lipas
Cynnyrch treulio carbohydradau (startch)
Glwcos
Asid Amino
Aaid Brasterog
Glyserol
Cynnyrch treulio protein
Glwcos
Asid amino
Asid brasterog
Glyserol
Cynnyrch treulio braster
Glwcos
Asid amino
Asid brasterog
Glyserol
Lleoliad treulio carbohydradau (startch)
Ceg
Stymog
Colyddyn bach
Lleoliad treulio protein
Ceg
Stymog
Colyddyn bach
Lleoliad treulio braster
Ceg
Stymog
Colyddyn bach
Defnydd Carbohydradau (startch)
Egni (resbiradaeth)
Tyfu ac atgywerio
Ynysu’r corff
Defnydd protein
Egni (resbiradaeth)
Tyfu ac atgywerio
Ynysu’r corff
Defnydd braster
Egni (resbiradaeth)
Tyfu ac atgywerio
Ynysu’r corff
Adweithydd protein
Biwret
Iodin
Benedict
Adweithydd startch
Biwret
Iodin
Benedict
Adweithydd glwcos
Biwret
Iodin
Benedict
Newid lliw biwret
Glas i lelog
Brown i du
Glas i goch bricsen
Newid lliw iodin
Glas i lelog
Brown i du
Glas i goch bricsen
Newid lliw benedict
Glas i lelog
Brown i du
Glas i goch bricsen
Enw’r broses sy’n symyd bwyd trwy’r colyddyn
(a)
Pa fath o resbiradaeth sy’n cynhyrchi LLAI o ATP?
Anaerobig
Aerobig
Pa fath o resbiradaeth sy’n achosi poen yn eich cyhyrau?
Anaerobig
Aerobig
Gwir neu gau: Dim ond gyda un swbstrad bydd ensym yn gweithio gyda
Gwir
Gau
Pam mae angen egni ar y corff?
Symyd
Tyfu/atgyweirio
Cynnal tymheredd y corff
Gweithgareddau metabolaidd erail
Hafaliad geriau resbiradaeth aerobig
Glwcos + Ocsigen -> Carbon deuocsid + dŵr
Glwcos -> Asid Lactig + ATP
Hafaliad geiriau resbiradaeth anaerobig
Glwcos -> asid lactig + ATP
Glwcos + ocsigen -> Carbln deuocsid + dŵr
Enwch A
Ceudod y Trwyn
Asen
Tracea
Ysgyfaint
Enwch B
Asen
Calon
Broncws
Cyhyrau rhyngasennol
Enwch C
Cyhyrau rhyngasennol
Asen
Llengig
Alfeolws
Enwch D
Ysgyfaint
Calon
Llengig
Alfeolws
Enwch E
Llengig
Calon
Bronciolyn
Broncws
Enwch F
Calon
Tracea
Ceudod y Trwyn
Asen
Enwch G
Alfeolws
Broncws
Bronciolyn
Ysgyfaint
Enwch H
Bronciolyn
Alfeolws
Broncws
Ysgyfaint
Enwch I
Broncws
Bronciolyn
Ysgyfaint
Alfeolws
Enwch K
Tracea
Ceudod y Trwyn
Asen
Ysgyfaint
Enwch A
Carbon deuocsid yn tryledu o’r gwaed i’r alfeolws
Celloedd coch y gwaed a phlasma
Mur alfeolws
Ocsigen yn tryledu o’r alfeolws i’r gwaed
Enwch B
Celloedd coch y gwaed a phlasma
Leinin llaith alfeolws
Pen bronciolyn
Mur capilari
Enwch C
Pen bronciolyn
Leinin llaith alfeolws
Celloedd coch yn cludo ocsigen o gwmpas y corff
Celloedd coch y gwaed a phlasma
Enwch D
Mur Alfeolws
Mur capilari
Leinin Llaith Alfeolws
Pen bronciolyn
Enwch D
Mur Capilari
Mur Alfeolws
Celloedd coch y gwaed a phlasma
Carbon deuocsid yn tryledu o’r gwaed i’r alfeolws
Enwch F
Ocsigen yn tryledu o’r alfeolws i’r gwaed
Celloedd coch yn cludo ocsigen o gwmpas y corff
Carbon deuocsid yn tryledu o’r gwaed i’r alfeolws
Pen bronciolyn
Enwch G
Celloedd coch yn cludo ocsigen o gwmpas y corff
Celloedd coch y gwaed a phlasma
Ocsigen yn tryledu o’r alfeolws i’r gwaed
Mur capilari
Enwch H
Leinin llaith alfeolws
Mur capilari
Pen bronciolyn
Mur alfeolws
Beth fydd yn diwydd os mae cell anifail yn ennill dŵr
Chwyddo
Byrstio
Crebachu
Chwydd-dyr
Plasmolysu
Beth fydd yn digwydd os mae cell planhigyn yn ennill dŵr
Chwyddo
Byrstio
Crebachu
Chwydd-dyr
Plasmolysu
Beth fydd yn digwydd os mae cell anifail yn colli dŵr
Crebachu
Chwyddo
Byrstio
Chwydd-dyr
Plasmolysu
Beth ffydd yn digwydd os bydd cell planhigyn yn colli dŵr
Chwyddo
Byrstio
Crebachu
Chwydd-dyr
Plasmolysu
Beth fydd yn digwydd os mae ensym yn rhy poeth?
(a)
Enwch A
Swbstrad
Ensym
Safle Actif
Cynnyrch
Enwch B
Safle Actif
Ensym
Swbstrad
Camligen ensym swbstrad
Enwch C
Ensym
Swbstrad
Cynnyrch
Camligen ensym swbstrad
Enwch D
Camligen ensym swbstrad
Cynnyrch
Swbstrad
Ensym
Enwch E
Cynnyrch
Camligen ensym swbstrad
Safle actif
Ensym
Oes gan ensym Ph optimwm neu tymheredd optimwm?
Ph optimwm
Tymheredd optimwm
Y ddau
Trylediad yn erbyn graddiant crynodiad
(a)
Moliciwlau’n symud o crynodiad uwch i is
(a)
Moleciwlau dŵr yn symyd o crynodiad dŵr uwch i is ar ddraws bilen athraidd detholus
(a)
Yn osmosis: beth ydy’n ni’n galw ddim ochr yn ennill neu colli?
(a)
Offer/cemegyn-> sut mae’n beryglus
Peregl
Risg
Mesur rheoli
Gweithred+rhan o’r corff
Perygl
Risg
Mesur rheoli
Sut i osgoi
Perygl
Risg
Mesur rheoli
Swmp i’r system dreulio
(a)
Cynnal meinwe iach
(a)
Cynhyrchu haemoglobin
(a)
Pam ydy’r corff ddim yn treulio fiber fitamin c a haearn?
Oherwydd mae nhw’n digon fach
Oherwydd mae nhw’n digon mawr
Oherwydd dyw’r corff ddim angen nhw
Beth ydy ensymau wedi ei greu allan o?
Brotein
Carbohydradau
Startch
Fitaminau
Lliniwch cell anifail

