C, N, P, K, Ca, Mg, Fe, S

B, Mo, Mn, Cu, Zn, Co, I, F,.

B, Mo, Mg,Hg Zn, Co, I, F,.

C, N, P, K, Cu, Mn, Fe, S

Cứ,Mg,Fe,Al,Hg,Mo, se

C, N, P, K, Ca, Mg, Fe, S

B, Mo, Mn, Cu, Zn, Co, I, F,.

Hg, Ag, Ce, Se, Rb

Si, Na, Cl

Au, Al, Cu

Af, Au, Ag

Mg, Cu, Ag

2

4

3

5

Gluxit, Protein,Peptit

Gluxit, Protein,lippits

protein,Peptit,Gluxit

Peptit,Gluxit,Protein

N2, O2, CO2, CH4, NH3, PH3, H2S

N2, O2, CO2, CH4, NO2, PH3, H2S

N2, O2, CO2, CH4, N2O, PH3, H2S

N2, O2, CO3, CH4, HF, PH3, H2S

Ảnh hưởng trực tiếp đến cây

Ảnh hưởng gián tiếp tới cây

Ảnh hưởng trực tiếp tới đất

Ảnh hưởng gián tiếp tới đất

Quá trình phân hủy các chất hữu cơ

Quá trình tạo khí trong đất

Ảnh ảnh hưởng tới cây

Ảnh hưởng tới không khí

Ảnh hưởng tới đất

Ảnh ảnh hưởng tới đất và không khí

Cây và không khí

Đất và cây

Đất, cây và không khí

muối vô cơ

hữu cơ hòa tan

khoáng sét (ion)

All

Đối cây: cung cấp trực tiếp chất dinh dưỡng cho cây

Đối với đất: Tham gia vào sự hình thành thành đất

Đvs cây: cung cấp gián tiếp chất dinh dưỡng cho cây

Đối với đất: Tham gia vào sự hình thành thành đất

Đvs cây: cung cấp trực tiếp chất dinh dưỡng cho cây

Đối với đất: Tham gia vào sự hình thành thành k không khí

Đvs cây: cung cấp trực tiếp chất dinh dưỡng cho đất

Đối với đất: Tham gia vào sự hình thành thành đất

Các hạt khoáng sét tồn tại ở các kích thước giống nhau gọi là thành phần cơ giới của đất

Các hạt khoáng sét tồn tại ở các kích thước khác nhau gọi là thành phần cơ giới của đất

Các hạt cát tồn tại ở các kích thước khác nhau gọi là thành phần cơ giới của đất

Các hạt khoáng sét tồn tại ở các kích thước khác nhau gọi là thành phần cơ giới của cây

Hạt cát

Hạt bụi

Đá cuội

Hạt sét

đá cuội

hạt cát

set set

hạt bụi

set set

đá cuội

hạt cát

hạt bụi

Nhiều nhất là O, tồn tại ở các oxit hoặc muối chứa oxygen

Nhiều nhất là N, tồn tại ở các oxit hoặc muối chứa oxygen

Nhiều nhất là O, tồn tại ở các oxit hoặc muối chứa nitrogen

Nhiều nhất là N, tồn tại ở các oxit hoặc muối chứa oxide

hạt cát

set set

hạt bụi

đá cuội

Hc vô cơ

Hc hữu cơ

Hc vô cơ + Hc hữu cơ

All

Kháng nguyên sinh

Kháng thứ sinh

Nguyên sinh và thứ sinh

All

 NH4+ , NO3-, HF-

NH4+ , NO3-, NH3, NO3-

NH4+ , NO3-, NH3, NO2-

NH4+ , NO3-, PH3, NO2-

Kháng nguyên sinh

Kháng thứ sinh

Hc vô cơ

Nguyên sinh và thứ sinh

Kháng nguyên sinh

Kháng thứ sinh

Hc hữu cơ

Hc vô cơ + Hc hữu cơ

K, Na, Ca, Mg, Al, Fe, Si, P, N

K, Na, Ca, Mg, Al, Fe, Si, P, Cu

K, Na, Ca, Mg, Al, Fe, Si, P, Zn

K, Na, Ca, Mg, Al, Fe, Si, P, Hg

3

2

1

0

Quá trình khoáng hoá

Quá trình mùn hóa

Cả hai quá trình trên

Nhóm chất hữu cơ chưa bị mùn hoá (10-15%)

Nhóm các chất hữu cơ có bản chất đặc biệt (gọi là các chất mùn)(85-90%)

Cả hai

Quá trình mùn hoá

Quá trình khoáng hoá

Quá trình hô hấp

Quá trình thoát khí

Quá trình mùn hoá

Quá trình khoáng hoá

Quá trình hô hấp

Mùn là những hợp chất hữu cơ có phân tử lượng cao, có chứa oxy và có đặc tính acid.

Mùn là những hợp chất hữu cơ có phân tử lượng cao, có chứa nitơ và có đặc tính base

Mùn là những hợp chất hữu cơ có phân tử lượng thấp, có chứa nitơ và có đặc tính acid.

Mùn là những hợp chất hữu cơ có phân tử lượng cao, có chứa nitơ và có đặc tính acid.

Tác dụng với kim loại kiềm, kiềm thổ

Tạo phức đơn giản và nội phức

Tạo nên cấu tượng của đất và Có khả năng đệm

All

Humic acid

Fulvic acid

Humin

All

Nhân: Các nhân thơm

- Cầu nối: -O-, -N=, -NH-, -CH2-,..

- Các nhóm chức: -COOH, -OCH3, =CO, --O-COOH-,

Nhân: Các nhân thơm

- Cầu nối: -O-, -N=, -NH-, -CH2-,..

- Các nhóm chức: -COOH, -OCH2-, =CO, -OH,

Nhân: Các nhân thơm

- Cầu nối: -O-, -N=, -NH-, -CH2-,..

- Các nhóm chức: -COOH, -OCH3, =CO, -OH,

Nhân: Các nhân thơm

- Cầu nối: -C-, -N=, -NH-, -CH2-,..

- Các nhóm chức: -COOH, -OCH3, =CO, -OH,

Humin

Fulvic acid

Humic acid

All

lên cấu tượng cho đất

có khả năng kích thích sinh trưởng

kháng sinh cho cây.

Cung cấp trực tiếp chất dinh dưỡng cho cây

All

Đất có khả năng hấp phụ vì đất có keo đất mang điện, có năng lượng tự do, có khe hở, có vi sinh vật, có phản ứng hóa học.

Khả năng đất hấp phụ các ion và các phân tử các chất khác nhau từ dung dịch và giữ chúng gọi là khả năng hấp phụ.

Đất có khả năng hấp phụ vì đất có keo đất mang điện, có năng lượng tự do, có khe hở, có vi sinh vật, có phản ứng hóa học.

All

6

5

4

3

Là khả năng giữ những hạt: có kích thước nhỏ, phân tử, nguyên tử trên bề mặt keo đất vì đất có năng lượng tự do bề mặt.

Là khả năng của đất giữ lại các hạt thô, các chất dinh dưỡng trong các khe hở của đất.

Là quá trình biến đổi các chất vô cơ hòa tan thành chất hữu cơ không

hòa tan giữ lại trong đất do vi sinh vật, thực vật làm nhiệm vụ.

Hấp phụ sinh học đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa phân

nitơ trong đất (cố định N).

Là quá trình chuyển các chất hòa tan → thành chất ít hòa tan hay không tan đi vào thành phần rắn của đất.

Là khả năng của đất giữ lại các hạt thô, các chất dinh dưỡng trong các khe hở của đất.

TN: Nước đục chảy qua lớp đất sẽ trở nên trong.

Là quá trình biến đổi các chất vô cơ hòa tan thành chất hữu cơ không

Hòa tan giữ lại trong đất do vi sinh vật, thực vật làm nhiệm vụ.

Hấp phụ sinh học đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa phân

nitơ trong đất (cố định N).

Là khả năng giữ những hạt: có kích thước nhỏ, phân tử, nguyên tử trên bề mặt keo đất vì đất có năng lượng tự do bề mặt.

Là khả năng có thể trao đổi giữa những ion trên bề mặt keo đất và những ion cùng dấu trong dung dịch đất. (hấp phụ trao đổi)

Là quá trình biến đổi các chất vô cơ hòa tan thành chất hữu cơ không

hòa tan giữ lại trong đất do vi sinh vật, thực vật làm nhiệm vụ.

Hấp phụ sinh học đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa phân

nitơ trong đất (cố định N)

Là khả năng có thể trao đổi giữa những ion trên bề mặt keo đất và những ion cùng dấu trong dung dịch đất. (hấp phụ trao đổi)

Là quá trình chuyển các chất hòa tan → thành chất ít hòa tan hay không tan đi vào thành phần rắn của đất.

Là khả năng giữ những hạt: có kích thước nhỏ, phân tử, nguyên tử trên bề mặt keo đất vì đất có năng lượng tự do bề mặt.

Là quá trình chuyển các chất hòa tan → thành chất ít hòa tan hay không tan đi vào thành phần rắn của đất.

Là khả năng giữ những hạt: có kích thước nhỏ, phân tử, nguyên tử trên bề mặt keo đất vì đất có năng lượng tự do bề mặt.

Là khả năng của đất giữ lại các hạt thô, các chất dinh dưỡng trong các khe hở của đất.TN: Nước đục chảy qua lớp đất sẽ trở nê

4

5

6

7

không lấy đó là thông số để cải tạo đất

Liên quan đến phần rắn của đất

Tạo ra khi tác dụng với dd trung tính.

Tác dụng với dd của axit yếu có khả năng thủy phân

Là khả năng của đất (tương rắn) thể hiện như 1 axit khi tương tác với dd có khả năng trao đổi ion.

Tạo ra khi tác dụng với dd trung tính.

Tác dụng với dd của axit yếu có khả năng thủy phân

→ Cơ sở để cải tạo đất

Xđ bằng máy đo pH hoặc máy so màu

Liên quan đến phần rắn của đất

Tạo ra khi tác dụng với dd trung tính.

Tác dụng với dd của axit yếu có khả năng thủy phân

Tác dụng với dd của axit yếu có khả năng thủy phân

Dựa vào phương pháp thí nghiệm

Dựa vào phương pháp thực nghiệm

Dựa vào phương pháp nghiên cứu

Dựa vào phương pháp thực tế

Thành phần cơ giới của đất

Thành phần hóa học của đất

Thành phần hóa học của cây

2 cái đầu

base

acid

HCHC

Oxygen

acid

base

HCHC

Nitrogen

acid

base

HCHC

Oxygen

acid

Base

HCHC

Oxy

Bón phân

Bón vôi

Vãi đạm

Thuốc trừ sâu

Bón phân

Bón vôi

Thuốc trừ sâu

Bón đạm

Đất phèn

Đất chua

Đất mặn

Đất canh tác

NaCl, CaCl2, MgCl2

Na2SO4, CaSO4, NaHCO3

keo đất bám nhiều ion Na+)

All

Dùng CaSO4 (thạch cao)

Baso4

SiO2

H3PO4

Là đất vừa chua vừa ngọt

Là đất vừa chua vừa mặn

Là đất vừa ngọt vừa mặn

Đặc điểm của ruộng đất phèn nước trong như đánh phèn.

pH ≤ 3

Đặc điểm của ruộng đất phèn nước trong như đánh phèn.

     pH ≤ 4

Đặc điểm của ruộng đất phèn nước trong như đánh phèn.

     pH ≤ 6

Đặc điểm của ruộng đất phèn nước trong như đánh phèn.

pH ≤ 7

Al3+

Fe3+

SO42-, Cl-

All

Bón vôi (thường lượng lớn mới có hiệu quả)

- Kết hợp biện pháp thủy lợi, thau chua rửa mặn…

Bón vôi (thường lượng lớn mới có hiệu quả)

Kết hợp biện pháp thủy lợi, thau chua rửa mặn…

All

Chứa ít nguyên tố dinh dưỡng, nhưng tỉ lệ chất dinh dưỡng cao

Bón nhiều phân hoá học, bón liên tục nhiều năm, đặc biệt là phân đạm và phân kali dễ làm cho đất hoá chua.

Phần lớn dễ hoà tan (trừ phân lân) nên cây dễ hấp thụ và cho hiệu quả nhanh

All

Những chất dinh dưỡng trong phân hữu cơ cây không sử dụng được ngay mà phải qua quá trình khoáng hoá cây mới sử dụng được.

Bón phân hữu cơ nhiều năm không làm hại đất

Chứa nhiều nguyên tố dinh dưỡng từ đại dương, trung lượng và vi lượng

Thành phần và tỉ lệ chất dinh dưỡng không ổn định

Bón phân hữu cơ nhiều năm không làm hại đất

All

Phân lân

Phân đạm

Phân kali

Phân hữu cơ

NO3-,PH3

NO3-,cO2-

NO3-, NH4+

NH4+,NO2-

Là thành phần chính của màng tế bào thực vật, tham gia vào thành phần của diệp lục tố, thiếu nó cây không có khả năng quang hợp và nhiều vật chất quan trọng khác của tế bào thực vật

Đạm là chất dinh dưỡng rất cần thiết và rất quan trọng đối với cây. Là hợp phần quan trọng của chất hữu cơ cấu tạo diệp lục tố, nguyên sinh chất, axit nucleic, protein.

Thúc đẩy quá trình tăng trưởng của cây, làm cho cây ra nhiều nhánh, phân cành, ra lá nhiều; lá cây có kích thước to, màu xanh; lá quang hợp mạnh, do đó làm tăng năng suất cây

Cải thiện chất lượng của rau ăn lá, cỏ khô làm thức ăn gia súc và protein của hạt ngũ cốc.

All

Phân đạm amoni (NH4+)

Phân đạm nitrat

Ure

All

Ure

Phân đạm nitrat

Phân kali

Phân phức hợp

Kali

Đạm

Ure

All

Diệp lục không hình thành, lá chuyển vàng

Đẻ nhánh và phân cành kém

Hoạt động quang hợp giảm sút mạnh

All

Cây sinh trưởng phát triển kém

Diệp lục không hình thành, lá chuyển vàng

Đẻ nhánh và phân cành kém

Hoạt động quang hợp giảm sút mạnh

All

Cành lá phát triển mạnh nhưng ra hoa quả ít và muộn

Rễ phát triển ít và nông

Trên mặt đất cành lá rậm rạp, nhưng dưới mặt đất rễ ít và nông gây ra sự thiếu cân đối, lầm cây dễ đổi

Cây lá rậm rạp, độ ẩm cao, thiếu ánh sáng trực tiếp nên sâu bệnh phát triển nhiều hơn. Cành, thân, lá non mềm sâu bệnh dễ xâm nhập.

All

Đối với những cây có nhu cầu đạm nhiều, khi bón cần chia ra làm nhiều lần bón nhất là đối với chân đất chua. Độ mùn trong đất kém, dung tích hấp thụ kém.. Cần bón đúng đặc tính và nhu cầu của cây, đất đai.

Đối với các loại cây trồng cạn như: ngô, mía, bông... bón đạm nitrat là thích hợp. Nhưng đối với lúa nước nên bón đạm clorua. Cây họ đậu thời gian đầu chưa có nốt sần vẫn bón phân đạm tốt nhất là phân đạm trộn với phân chuồng.

Không bón phân khi trời sắp mưa, giông sẽ thất thoát do tràn bờ, rửa trôi. Nếu không tới được, nắng hạn kéo dài cũng không bón đạm

All

P

N

K

O

NH3+

(PO4)3-

Co2-

All

Apatit và Photphorit.

Apatit và metalic

Apatit và Photphorit., Metalic

Không tồn tại

Phosphorit

Apatit

Thạch cao

All

để bón cho các loại đất chua, đất phèn, đất nghèo lân ở mức cao.

Được dùng để bón cho các loại đất chua, phèn, úng, phù hợp cho giống họ đậu.

để bón cho các loại đất chua, đất phèn, đất nghèo lân ở mức thấp

All

Supephotphat đơn

Supephotphat kép

Phân lân nung chảy

All

H3PO4

H2PO4-

PH4 2-

All

Cho quặng apatit tác dụng với axit sunfuric đặc

Cho quặng photphorit hoặc quặng apatit tác dụng với axit sunfuric đặc

Cho quặng photphorit tác dụng với axit sunfuric đặc

All

4

3

2

5

bột quặng apatit, đá xà vân (thành phần chính gồm magie silicat) và than cốc.

bột quặng apatit, đá xà vân (thành phần chính gồm magie silicat) và than

bột quặng apatit, đá vôi (thành phần chính gồm magie silicat) và than cốc.

bột quặng ferait, đá xà vân (thành phần chính gồm magie silicat) và than cốc.

hỗn hợp photphat và silicat của canxi và sât

hỗn hợp photphat và silicat của canxi và magie.

hỗn hợp nito và silicat của canxi và magie.

hỗn hợp photphat và silicat của sắt và magie.

Ảnh hưởng đến việc hình thành bộ phận mới của cây trồng: Vì lân có thể tạo nên nhân tế bào, điều này ảnh hưởng và tác động mạnh mẽ đến việc kiến tạo nên hoạt chất hình thành mầm hoa và đẻ nhánh, phân cành, ra hoa kết trái.

Ảnh hưởng đến quá trình vận chuyển đường, tinh bột tích lũy về hạt và các bộ phận của chất nguyên sinh giúp cho cây trồng chống được các loại thời tiết khắc nghiệt (lạnh, nóng, hạn hán, ngập úng) và tránh được dịch bệnh.

Tham gia vào quá trình phát triển bộ rễ, quá trình quang hợp và hô hấp.

Có tác dụng giảm thiểu tác hại của việc bón thừa đạm. còn có tác dụng đệm, làm cho cây chịu được tính chua, kiềm của đất.

All

Bón phân theo loại đất:Đối với nhóm đất có tính chua chúng ta nên lựa chọn phân thiên nhiên; Đối với nhóm đất bị bạc màu, đất nhẹ, nghèo Mg chúng ta nên dùng phân lân nung chảy; Và nên dùng phân supephotphat cho nhóm đất kiềm trung tính.

Bón phân theo thành phần cơ giới của đất: dạng đất thịt thì khi bón phân lân sẽ bị giữ lại vì vậy chúng ta cần phải bón theo hàng và loại phân nhanh hấp thụ.

Bón phân theo đặc điểm cây trồng: Đối với cây lúa nên chúng ta nên bón phân lân nung chảy hoặc thiên nhiên. Đối với các cây trồng cạn nên bón supe lân và bón theo hàng theo hốc.

Cần kết hợp với phân chuồng: cần phải kết hợp giữa việc bón phân lân cùng với phân chuồng theo đúng tỉ lệ, 2% đối với loại supe lân, 3-5% đối với loại photphorit. Và cần phối hợp thêm giữa supe lân với các loại phân lân khác để tăng cao hiệu quả.

All

Cung cấp nguyên tố kali dưới dạng ion K+. Nhóm phân kali đều là phân chua sinh lý, dễ hòa tan trong nước, có hệ số sử dụng dinh dưỡng cao (60-70%).

Tỷ lệ kali trong hạt thấp hơn tỷ lệ trong thân và lá.

Độ dinh dưỡng của phân kali được đánh giá dựa trên tỷ lệ % khối lượng K2O tương ứng với lượng K có trong thành phần của nó.

All

5

4

3

2

hàm lượng Kali nguyên chất (50 – 60%) và một ít muối ăn NaCl

hàm lượng Kali nguyên chất (30 – 60%) và một ít muối ăn NaCl

hàm lượng Kali nguyên chất (50 – 90%) và một ít muối ăn Nacl

hàm lượng Kali nguyên chất (60 – 70%) và một ít muối ăn NaCl

Dạng bột màu hồng, màu xám đục hoặc xám trắng, kết tinh hạt nhỏ, độ rời tốt, dễ sử dụng

Phân chua sinh lý, dễ kết dính khi ẩm gây khó sử dụng

Độ hòa tan tốt giúp cây trồng dễ hấp thụ

All

chè

cà phê

hương liệu

All

cây dừa

cây lấy tinh bột (ngô, lúa mì)

cây lấy dầu (cọ)

All

trong phân chứa hàm lượng Kali nguyên chất (45 – 50%) và lưu huỳnh (S) 18%

trong phân chứa hàm lượng Kali nguyên chất (45 – 50%) và lưu huỳnh (S) 19%

trong phân chứa hàm lượng Kali nguyên chất (45 – 60%) và lưu huỳnh (S) 18%

trong phân chứa hàm lượng Kali nguyên chất (50 – 50%) và lưu huỳnh (S) 18%

Dạng tinh thể nhỏ, mịn, màu trắng

Dễ tan trong nước, ít hút ẩm

Phân chua sinh lý, nếu sử

All

bón cho cây dừa, cây lấy tinh bột (ngô, lúa mì), cây lấy dầu (cọ)

Không bón phân này cho các loại cây hương liệu, chè, cà phê

Bón cho nhiều loại cây trồng, nhất là cây có dầu, rau cải, thuốc lá , chè, cà phê, rau, dâu, hạt điều, khoai tây…

All

có hàm lượng K2O (10 – 30%): MgO (5 – 7%): S (16 -22%)

có hàm lượng K2O (20 – 30%): MgO (5 – 7%): S (16 -22%)

có hàm lượng K2O (20 – 30%): MgO (5 – 7%): S (16 -22%)

All

Là loại phân đa dinh dưỡng cung cấp cả Kali hòa tan cao, lưu huỳnh và sắt

Là loại phân đa dinh dưỡng cung cấp cả Kali hòa tan cao, lưu huỳnh và magiê

Là loại phân đơn dinh dưỡng cung cấp cả Kali hòa tan cao, lưu huỳnh và magiê

All

Không làm thay đổi pH của cây

làm thay đổi pH của đất

Không làm thay đổi pH của đất

All

Dạng tinh thể, dạng viên

Bón gốc hoặc bón qua lá, thích hợp cho cây trồng thủy canh

Làm nguyên liệu sản xuất phân bón NPK dạng dung dịch hoặc tinh thể

All

Ảnh hưởng xấu đến quá trình trao đổi chất trong cây, làm suy yếu hoạt động của các men, tăng chi phí đường cho quá trình hấp thụ

Làm dư thừa đạm: làm cây trồng dễ mắc các nấm gây hại, gây ngộ độc cho cây

Đối với cây lấy hạt làm tăng tỉ lệ hạt lép, cây ăn quả cho trái nhỏ, quả dễ bị nứt, vỏ dày Giảm tỷ lệ nảy mầm và sức sống của hạt giống

Giảm tỷ lệ nảy mầm và sức sống của hạt giống Cây bị thối rễ, phát triển còi cọc, thân yếu, dễ bị đổ ngã

Biểu hiện thiếu Kali

All

Dư thừa Kali gây ra tình trạng đối kháng ion, làm cây không hút được đầy đủ chất dinh dưỡng khác như Magie, Nitrat…

Dư thừa ở mức cao làm tăng áp suất thẩm thấu của môi trường đất, ngăn cản sự hút nước và chất dinh dưỡng

Làm cây xanh teo rễ

All

Loại đất ít chua hoặc không chu: bón Kali dễ làm cho đất bị chua hoá

Đất thịt nhẹ và cát pha cần bón đủ hoặc hơn một chút so với nhu cầu cần Kali của cây trồng

Đất cày vùi rơm rạ hoặc bón nhiều phân chuồng thì cần ít Kali

–Đất có tỷ lệ sét cao hoặc đất để ải cách vụ thì cần ít Kali

Loại đất chua: cần bón vôi khử chua trước khi bón Kali

All

Dạng tinh thể, dạng viên

Bón gốc hoặc bón qua lá, thích hợp cho cây trồng thủy canh

Làm nguyên liệu sản xuất phân bón NPK dạng dung dịch hoặc tinh thể

All

Nhu cầu Kali cần trong 4 mùa vụ

Nhu cầu Kali cần trong cả năm

Nhu cầu Kali cần trong suốt mùa vụ

All

Tăng lân

Tăng kali

Tăng pphứ hợp

All

Fe Zn Al

Cả, Mg, Hg

P, S, Zn.

All

Tạo ra bằng phản ứng hóa học, chứa ít nhất 1 yếu tố dinh dưỡng đa lượng.

Tạo ra bằng phản ứng hóa học, chứa ít nhất 3 yếu tố dinh dưỡng đa lượng.

Tạo ra bằng phản ứng hóa học, chứa ít nhất 2 yếu tố dinh dưỡng đa lượng.

Tạo ra bằng phản ứng hóa học, chứa ít nhất 4 yếu tố dinh dưỡng đa lượng.