Font size
WorksheetsТіл білімне кіріспе 2 (103)
Total questions: 103
Worksheet time: 1hrs 10mins
Туыс тілдер мен диалектілер пайда болатын тілдердің территориялық бөлінісі:
Говор
Дифференциация.
Диалект
Жаргон
Тілдердің тоғысуының түрі:
Рулық одақ
Тайпалық одақ
Тілдік одақ.
Тектік одақ
Әдеби тіл:
Варваризмдер
Нормаланған тіл.
Ауыз екі сөйлеу тілі
Жүйеленген тіл.
Кітаби тілдің үлгісі
Тілдік таңбалар реті:
Дыбыс белілері
Фонема
Жол белгілері
Морфема
Ақша таңбалары
Тіл дамуының фонетикалық заңдары:
Фонема
Конвергенция
Дивергенция
Әріп
Дыбыс
Тілдердің тоғысуы:
Субстрат
Семантика
Суперстрат
Диалект
Адстрат
Әдеби тілдің стильдері:
Кітаби
Публицистикалық
Ғылыми
Ауыз әдебиеті
Ауызекі сөйлеу
Ауызекі сөйлеу тілінің элементтері:
Варваризм
Жаргон
Диалект
Әдеби тіл
Ғылыми тіл
Көмекші таңбалар:
Ым-ишара
Сөз
Жол белгілері
Сөйлем
Сәулелік таңбалар
БҰҰ шешімімен қабылданған халықаралық тілдер:
Латын, грек
Араб, орыс
Қытай, ағылшын
Француз, испан
Неміс, испан
Фонетика қарастырады:
Сингорманизм.
Грамматикалық мағына
Тілдегі дыбыстар жүйесі.
Фонема мәселесі.
Сөз құрамы
Буынның түрлері:
Тұйық
Жанама
Бітеу
Тура
Ашық
Түбір мен қосымша аралығында дауысты дыбыстардың не бірыңғай жуан, не бірыңғай жіңішке болып келуі:
Кейінді ықпал
Буын үндестігі
Дыбыс үндестігі.
Ілгерінді ықпал
Тіркес екпіні қай сөзде кездеседі:
Келген-ді.
Асқар тау.
Жазық дала.
Конференция.
Тіл дыбыстарын жасайтын күш:
Тартылыс күші.
Вокализм.
Фонациялық ауа.
Интонация.
Фонетикалық элизияға ұшырайтын сөзді табыңыз:
Алушы едік.
Жүруші едік.
Қалың орман.
Кезектес салалас.
Тіл дыбыстары:
Белгілі бір сөзді белгілеу үшін алынған таңбалар дыбыс.
Бір зат пен екінші заттың соқтығысуынан пайда болған физикалық құбылыстар
Әлеуметтік мәні бар дыбыстар.
Адамның дыбыстау мүшелерінің қызметі арқылы шығатын, бір-бірінен сапалық жағынан ажыратылған дыбыстар.
Буынның анықтамасы:
Буын – лексикалық немесе грамматикалық мағынасы бар сөз бөлшектері.
Буын фонациялық ауаның кілт үзілуінен пайда болады.
Буын – жеке дыбыс немесе дыбыстар тобы.
Буын – өкпеден шыққан ауаның леппен айтылуы.
Буын – сөздердің белгілі бір морфологиялық жікке бөлінуі.
Екпін:
Екпін – сөз ішіндегі бір буынның басқаларға қарағанда айқынырақ ажыратылып, көтеріңкі айтылуы.
Екпін – сөз ішіндегі буындар мен дыбыстардың бірыңғай, біркелкі айтылуы.
Екпін – сөздер мен сөз тіркестерінің бірнеше жікке бөлініп айтылуы
Екпін – орыс тілінде сөзжасамдық тәсіл.
Екпіннің жылжымалы болуы қай тілге тән:
Ағылшын.
Түркі тілдері.
Орыс тілі.
Француз тілі.
Қазақ тілі.
Интонация:
Қытай тілінде сөзжасамдық тәсіл ретінде қолданылады.
Сөйлемнің айтылу мақсатын айқындайды.
Сөйлеу толқынына түскен жеке дыбыстардың тізбегі.
Сөйлеуші ойының қандай мағынада жұмсалғанын көрсететін құбылмалы дауыс ырғағы.
Фонациялық ауаның қарқынымен пайда болған буын жігі.
Сингармонизм:
Түбір мен қосымшаның арасында дауыссыз дыбыстардың үндестігі.
Дыбыстардың өзара тіркесуінде қалыптасқан заңдылық.
Морфемалардың бірыңғай жуан не жіңішке буынды болуы.
Қатар келген дыбыстардың біріне-бірі акустика-артикуляциялық жақтан бейімделіп, үйлесіп тұруы.
Түркі тілдеріне тән заңдылық.
Тіл дыбыстарының жасалуы:
Вокализм
Артикуляция.
Акустика
Морфологиялық
Просодиялық құбылыстар
Редукция
Екпін
Протеза
Буын
Интонация
Жазуды зерттейтін ілім:
Транслитерация
Графика
Орфография
Орфоэпия
Суретке негізделген жазу:
Әріп жазуы
Сурет жазуы
Пиктографиялық жазу
Идеографиялық жазу
Логографиялық жазу
Финикий, арамей жазулары тән графика:
Логографиялық
Әріп
Идеографиялық
Пиктографиялық
Лексикологияның зерттеу объектісі:
Грамматикалық категория.
Сөздік құрам.
Сөз мағынасы.
Грамматикалық форма.
Сөз.
Этимология зерттейді:
Сөздердің шығу тарихы.
Сөздік құрам.
Сөздердің байланысуы.
Сөз мағынасы.
Сөздердің түп төркіні.
Ономастика:
Кісі есімдерін қарастырады.
Сөздердің шығу тарихы.
Географиялық атауларды қарастырады.
Сөздердің байланысуы.
Жалқы есімдерді қарастырады.
Семасиология қарастырады:
Сөздік құрам.
Сөз мағынасы.
Жалқы есімдер.
Сөздердің байланысуы.
Сөз мағынасының өзгеру жолдарын.
Парафраза:
Бірдей дыбысталатын сөздер.
Алдыңғысы соңғысын анықтап, мағынасын күшейтетін сөздер.
Жеке сөздің орнына оның түсінігін беру.
Мағынасы қарама-қарсы сөздер.
Қазақстанның тұңғыш Президенті.
Фразеология:
Сөз мағынасы.
Жалқы есімдер.
Тілдегі идиома, фразалар.
Сөздердің байланысуы.
Тұрақты сөз тіркестері.
Сөз мағынасы неден анықталады:
Қосымшадан.
Категориядан.
Контекстен.
Формадан.
Дисфемизм:
Малғұн.
Сыпайы сөйлеу.
Дөрекі мәнді сөздер.
Оттама, есалаң, малғұн.
Жергілікті тіл ерекшелігі.
Табу:
Мифтік наным-сенімге байланысты туған түсінік.
Жаргон
Тыйым салынған сөздер.
Қайын жұртының атын атамау.
Дисфемизм
Сөз:
Жеке затты атайды.
Синтаксистің нысаны.
Құбылысты атайды.
Ұғымды білдіреді.
Фонетиканың ең кіші бірлігі.
Сөздіктерді қарастыратын ілім:
Фразеология
Лексикография
Семасиология
Диалектология
Антонимдер қатары:
Алыс, жақын.
Ыстық, суық.
Ұзын, қысқа.
Маңдай, пешене.
Ақ, сары.
Омонимдердің түрлері:
Метафора
Омоформа
Омограф
Омофон
Плеоназм
Тілдің пассив лексикасы:
Ұғым мен мағына.
Тарихи сөздер мен архаизм.
Табу мен эвфемизм.
Қарапайым сөздер мен дисфемизм.
Жергілікті тіл ерекшелігі:
Наречие
Сөз тіркесі
Диалект
Идиолект
Говор
Белгілі бір кәсіпке, мамандыққа қатысты сөздер:
Жаргондар
Кәсіби сөздер
Диалектілер
Архаизмдер
Лексикологияның географиялық атауларды зерттейтін саласы:
Этимология
Семасиология
Топонимика
Фразеология
Тіліміздегі сөздердің тұтас жиынтығы:
Сөз тіркесі.
Сөздік құрам.
Сөз тіркесі.
Сөздік қор.
Диалектілік лексикаға қандай сөздер жатады:
Жергілікті тілдік ерекшеліктер.
Жалпыхалыққа түсінікті сөздер.
Говор, подговор, наречиелер.
Басқа тілден енген кірме сөздер.
Сөздердің стильдік қызметіне байланысты түрлері.
Эвфемизмдер:
Аяғының ақауы бар.
Таяқ тастам жер.
Құлағының мүкісі бар.
Жаман ауру.
Құлағының құртын жеу, мұрнына су жетпеу.
Пароним сөздерді көрсетіңіз:
Абонент – абонемент.
Ертеңгілік – кешкілік.
Дайындау – даярлау.
Сағым қуған сағым жылдар.
Ферма – фирма.
Терминология:
Ғылым мен техниканың, өнер т.б. салаларға тән терминдердің жиынтығы.
Лингвистика және әдебиеттану саласына қатысты сөздер жиынтығы.
Математикалық терминдер жиынтығы.
Тарихи және көнерген сөздердің жиынтығы.
Орфографиялық сөздіктер ... қолданылады:
Сөздердің дыбысталуын қадағалау үшін.
Сөздердің тіркесуін реттеу үшін.
Сөздердің нормаларын белгілеу үшін.
Сөздердің айтылуын ескеру үшін.
Сөздердің дұрыс жазылуы үшін.
Фразеологиялық бірліктер бір тілден екінші тілге жеткізіледі:
Сол тілде бар баламасы арқылы.
Сөздердің орындарын алмастыру арқылы.
Тура аударылмай мағынасын дәл бере алатындай.
Сөзбе-сөз аудару арқылы.
Салыстыру арқылы.
Фразеологизмдер:
Жерден жеті қоян тапқандай қуанды.
Ол бармаса мен бармаймын.
Как две капли воды.
Қоян жүрек.
Бір, екі үш – бойға жинап күш.
Плеоназмді көрсет:
Ашық мінез.
Қыран бүркіт.
Айдын шалқар көл.
Құмай тазы.
Жұмсақ жастық.
Оксиморонды тап:
Жазық дала
Тірі өлік.
Өшіп-жану.
Жаркий лед.
Менің өмірім.
Сөз мағынасы:
Семиотика
Семантика
Лексика
Синтактика
Этимология бөлінеді:
Этимон
Ғылыми.
Тема
Халықтық (жалған).
Синекдоха :
Грамматикалық форма.
Грамматикалық мағына.
Бүтіннің орнына бөлшекті қолдану.
Номинативті сөз.
Жалпының орнына жалқыны қолдану әдісі.
Сөздерді таптастырудың принциптері:
Морфонологиялық
Семантикалық
Морфологиялық
Синтаксистік
Фонетикалық
Грамматикалық категория:
Шылау
Көптік
Септік
Сөз тіркесі
Сөз
Грамматикалық тәсілді табыңыз:
Жалғау
Аффиксация
Қосарлану
Жұрнақ
Көмекші сөздер
Сөз тудырушы аффикстердің мағынасы:
Ауыспалы мағына.
Деривациялық мағына.
Реляциялық мағына.
Тура мағына.
Қай тәсіл арқылы күрделі сөздер жасалады:
Аналитикалық
Синтетикалық
Лексикалық
Морфологиялық
Лексика-семантикалық тәсіл арқылы жасалған сөз қай қатарда:
Ол екі сөйлейді.
Бірге бір қосса екі болады.
Екіден бір алса екі болады.
Алыстан бір қара көрінді.
Жерге көк шықты.
Сөздердің арасындағы әртүрлі қатынастарды білдірудің жолы:
Грамматикалық категория.
Грамматикалық тәсіл.
Грамматикалық мағына.
Грамматикалық форма.
Лексикалық мағына.
«Қол сағат», «киіз үй», «дөңгелек үстел» тіркесінің жасалу тәсілі:
Интонация.
Сөздердің орын тәртібі.
Қосарлану.
Суплетивизм.
Сөздің синтетикалық тәсілін көрсетіңіз:
Қосарлану
Сөздердің орын тәртібі
Аффиксация
Суплетивизм
Аналитикалық тәсіл арқылы жасалған сөздер:
Бала-шаға.
Сөздердің орын тәртібі.
Отбасы.
ҚарМУ.
Лексика-семантикалық тәсіл.
Көптік форма:
Жүр
Алмалар
Барамыз
Қоңыр
Көрдік
«Студент» сөзінің грамматикалық мағынасы:
Оқу үдерісін жүзеге асырушы
Зат есім
Жалпы, деректі, жанды
Білім алушы
Жоғары оқу орнында оқиды
Бірігу тәсілі арқылы жасалған сөз:
Отан
Тасбақа
Қып-қызыл
Қарлығаш
Сары ала қаз
Көмекші сөздер тәсілі арқылы жасалған сөзді көрсетіңіз:
Оқу үшін келдім.
Жалықпай оқу.
Оқу-білім.
Қалаға дейін барамын.
Университетте оқимын.
Екпін тәсілі тән тіл:
Түрік
Француз
Қазақ
Орыс
Интонация тәсілі сөздің мағынасын өзгертеді:
Ағылшын тілінде.
Қазақ тілінде
Неміс тілінде
Қытай тілінде
Морфология қарастырады:
Сөз байлығын
Сөздік қорды
Сөз құрамын
Сөз тіркесін
Сөз таптарын
Синтаксис зерттейді:
Сөз тіркесін
Сөз таптарын
Сөйлем құрылысын
Сөйлеу дыбыстарын
Тұрақты тіркестерді
Морфологияның бірлігі:
Сөз
Синтагма
Морфема
Фонема
Синтаксистің бірлігі:
Синтагма
Фонема
Морфема
Сөз
Лексикон
Қазақ тілі қандай тіл:
Қопармалы
Жалғамалы
Ұлтаралық
Халықаралық
Ішкі флексия қай тілдерге тән:
Қытай
Неміс
Қазақ
Орыс
Араб
Супплетивизм тәсілі арқылы жасалған тұлғалар:
Марат – студент.
Ар, ұят, ұждан.
Ұйымшыл, шыншыл.
Человек – люди.
Тілдегі грамматикалық категориялар:
Сан
Род
Рай
Префикс
Екпін
Редупликация тәсілі арқылы жасалған тұлғаны табыңыз:
Астық – біздің байлығымыз.
Хао-хао (жап-жақсы).
Оспан барған-ды.
Ертелі-кеш бір келер.
Ізденіс түбі – жеңіс.
Генеалогиялық принцип бойынша классификациялаудың нысаны:
Тілдің синтаксистік құрылымы.
Тілдердің туыстық сатысы.
Тілдің морфологиялық құрылымы.
Тілдердің жақындығын айқындау.
Тілдердің орналасуы.
Алтай семьясына жататын тілдер:
Түркі
Славян
Моңғол
Герман
Тұңғыс-маньчжур
Түркі тілдері типологиялық тұрғыдан қай түрге жатады:
Полисинтетикалы
Флективті
Агглютинативті
Аморфты
Тілдердің генеалогиялық (шығу тегі) бірлігі және генеалогиялық байланысы қай әдістің қарастыратын негізгі нысаны:
Салыстырмалы-тарихи
Грамматикалық-тарихи
Синхрониялық
Семантикалық-тарихи
Типологиялық классификация бойынша орыс тілі қай түрге енеді:
Аморфты
Түбір
Агглютинативті
Флективті
Генеалогиялық классификация бойынша араб тілі қай түрге жатады:
Балтық тобы.
Роман тобы.
Славян тобы.
Семит тобы.
Типологиялық жіктеу бойынша тілдер типі:
Жеке тармақтағы
Аморфты
Бір тармақтағы
Флективті
Агглютинативті
Әлемге кең таралған тілдер:
Араб, француз, орыс.
Түркі, парсы, роман.
Жапон, корей, дүнген.
Қытай, ағылшын, испан.
Тілдерді жіктеудің қосымша қағидаттары:
Мәдени-тарихи
Функционалдық
Фонетикалық
Дәстүрлі
Географиялық
Қазақ тіліне тән:
Ішкі флекция заңдылығы.
Сингорманизм.
Жалғамалық (агглютинативті).
Сөз ішінде бірнеше дауыссыз дыбыстардың қатар келуі.
Түбірлердің сақталмауы.
Көмекші сөздерге қарама-қарсы сөздер:
Грамматикалық мағына.
Негізгі сөздер.
Атауыш сөздер.
Түбір сөздер.
Тар өрісті және кең өрісті тілдер болып жіктелуі:
Мемлекет санына байланысты.
Тек халықаралық тілдерге ғана қатысты.
Функционалдық принципке негізделген.
Қолданатын адамдардың сан-мөлшеріне қарай.
Адамдардың жас ерекшелігіне байланысты.
Тілдерді классификациялаудың қағидаттары:
Транскрипция, транслитерация.
Орфография, орфоэпия.
Генеологиялық
Интеграция, дифференциация.
Типологиялық
Қолданбалы лингвистиканың қажеттілігі:
Қазақ тілінің байлығын көрсету үшін.
Бағдарламаларды лингвистикалық құралдармен қамту үшін.
Жасанды интеллект жүйесін, жасанды тілдер үлгілерін құру үшін.
Компьютерлік технологияның лингвистикалық мәселелелерін шешу үшін.
Тілдің құрылымын зерттеу үшін.
Қолдан халықаралық қарым-қатынас жасау құралы... деп аталады
Кең өрісті тілдер.
Табиғи емес тілдер.
Табиғи тілдер.
Жасанды тілдер.
Халықаралық тілдер.
Жасанды тілдер:
Воляпюк
Идо
Испан
Эсперанто
Қазақ
Қытай, тай, вьетнам тілдер типі:
Агглютинативті тілдер.
Полисинтетикалы тілдер.
Түбір тілдер.
Аморф тілдер.
Даралаушы тілдер.
Латын, шағатай, санскрит тілдері:
Өлі тілдер.
Жазба ескерткіштер мен жазбалардан ғана белгілі тілдер.
Қолданыстан шыққан тілдер.
Жасанды тілдер.
Қолданыста бар тілдер.
Өлі тілдер қатары:
Оғыз, угарит, хазар.
Беларус, украйн, орыс.
Латын, шағатай, санскрит.
Фриз, вандал, парсы.
Латыш, литван, эстон.
Түркі тілдеріне ең алғаш классификация жасаған:
М.Қашқари.
В.В.Радлов.
Н.А.Баскаков.
А.Байтұрсынов.
Тілдер туыстығының белгілері:
Әртүрлі тілдер типіне жатады.
Дыбыстық жүйесі өзара сәйкес.
Сөздік қоры ұқсас.
Сөз мағыналары әр басқа.
Грамматикалық құрылымы жағынан жақын.
