Nhà Trần lâm vào tình trạng khủng hoảng, suy yếu trên nhiều lĩnh vực.

Hàng loạt cuộc khởi nghĩa chống giặc Minh bùng lên ở khắp mọi nơi.

  Đất nước độc lập, tự chủ, kinh tế phát triển hơn so với giai đoạn trước

  Đất nước có nhiều biến động song nền kinh tế vẫn tiếp tục phát triển.

Hạn chế gia nô, chủ gia nô chỉ được có một số nô tì nhất định

Hạn chế sự phát triển thái quá của Phật giáo và Đạo giáo.

  Xóa bỏ tình trạng che giấu, gian dối về ruộng đất.

Thành lập nhiều cơ quan, đặt ra nhiều chức quan mới.

Sửa đổi nội dung các khoa thi

Ban hành quy chế và hình luật mới

Kiểm soát hộ tịch trên cả nước

Khuyến khích sử dụng chữ Nôm

Thông qua thi cử để tuyển chọn người đỗ đạt, bổ nhiệm quan lại

Thống nhất bộ máy hành chính từ trung ương đến địa phương

Dời đô từ thành Thăng Long về thành Tây Đô (Thanh Hóa)

Đặt chức Hà đê sứ ở các lộ để quản mọi việc trong phủ, châu

Dịch sách chữ Nôm sang chữ Hán

Chấn chỉnh lại chế độ thi cử, mở rộng việc học

Đề cao Nho giáo thực dụng, chống giáo điều

Dùng chữ Nôm để chấn hưng văn hóa dân tộc

Xây dựng phòng tuyến chống giặc trên sông Như Nguyệt

Ban hành quy chế và hình luật mới của quốc gia

Cải tiến vũ khí, chế tạo súng thần cơ, đóng thuyền chiến

Bố trí mai phục và đóng cọc gỗ trên sông Bạch Đằng

tổ chức chính quyền, luật pháp

quân đội, quốc phòng

kinh tế, xã hội

văn hóa, giáo dục

Chùa Diên Hựu

Tháp Báo Thiên

Thành Tây Đô

Tháp Phổ Minh

Phát hành “ Thông bảo hội sao”

Đặt kho “Thường bình”

Đặt chức quản lý chợ

Lập sổ ruộng trên cả nước

Nhà Trần

Nhà Lý

Nhà Lê

Nhà Hồ

Chia ruộng đất công cho nông dân nghèo

Hạn chế sỡ hữu ruộng đất quy mô lớn của tư nhân

Bảo vệ sức kéo cho sản xuất nông nghiệp

Xóa bỏ tình trạng che giấu, gian dối về ruộng đất

Nho giáo và đạo giáo

Phật giáo và Đạo giáo

Hin-đu giáo và Hồi giáo

Đạo Thiên chúa và Phật giáo

“Thông bảo hội sao”

“Thái bình thông bảo”

“Thiên phúc trấn bảo”

“Thái Đức thông bảo”

Chữ Hán

Chữ Quốc ngữ

Chữ Nôm

Chữ Phạn

vàng

bạc

đồng

giấy

Cải cách chế độ học tập, thi cử để chọn người tài

Thực hiện chính sách hạn điền, hạn nô

Lập lại kỉ cương, cải tổ quy chế quan lại

Xây dựng hệ thống phòng thủ quốc gia

Nho giáo

Phật giáo

Đạo giáo

Thiên chúa giáo

nhân trị

đức trị

kỹ trị

pháp trị

Vai trò, sức mạnh của nhà nước được tăng cường

Đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng

Lĩnh vực quân đội, quốc phòng được củng cố

Giúp Đại Việt thoát khỏi nguy cơ bị xâm lược

Hạn chế tập trung ruộng đất trong tay địa chủ

Tăng cường quyền lực của chính quyền trung ương

Đưa ra nhiều cải cách văn hóa, giáo dục tiến bộ

Giải phóng hoàn toàn lực lượng nô tì trong xã hội

Tăng cường thế lực cho các quý tộc họ Trần

Giải quyết triệt để mọi mâu thuẫn trong xã hội

Củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân

Bước đầu xác lập mô hình phát triển mới của Đại Việt

Đặt kho “ Thương bình”

Đặt ra chức “Thị giám”

Tổ chức khai hoang, di dân

Thực hiện chính sách hạn nô

Sự chống đối của quý tộc Trần

Tài chính đất nước trống rỗng

Đất nước đang diễn ra nội chiến

Sự uy hiếp của triều Thanh

Hạn điền

Quân điền

Tịch điền

Lộc điền

Do tập trung vào chuẩn bị cho chiến tranh, khiến nhân dân đói khổ

Khiến cho xã hội Đại Việt rối ren, đất nước bị chia cắt

Củng cố chính quyền trung ương, giảm bớt thế lực của tầng lớp quý tộc

Giúp cho đất nước phát triển rực rỡ, đời sống nhân dân ấm no, hạnh phúc

Chế tạo súng thần cơ, đóng thuyền chiến, cải tiến vũ khí

Chủ trương mở rộng hệ thống trường học, sửa đổi thi cử

Ban hành tiền giấy, thu hồi hết các loại tiền đồng

Hạn chế sự phát triển tràn lan của Phật giáo, Đạo giáo

Đề cao văn hóa dân tộc, khuyến khích sử dụng chữ Nôm

Tăng cường lực lượng quân đội, xây dựng nhiều thành lũy

Ban hành quy chế và hình luật bảo vệ chế độ hiện hành

Cải tiến vũ khí, xây dựng hệ thống phòng thủ quốc gia

Hạn chế sở hữu ruộng đất qui mô lớn của tư nhân, quí tộc

Hạn chế gia nô, chủ gia nô chỉ có một số nô tì nhất định

Đưa Nho giáo dần trở thành hệ tư tưởng chính xã hội Đại Việt

Điều chỉnh chế độ thuế khóa, thống nhất đơn vị đo lường

Đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển phồn thịnh

Khẳng định tài năng vượt trội của Hồ Quý Ly

Thể hiện sự ủng hộ của nhân dân đối với triều Hồ

Bước đầu xác lập mô hình phát triển mới của quốc gia Đại Việt

Đây là cuộc cải cách đầu tiên và toàn diện trong thời văn minh Đại Việt

Đây là cuộc cải cách toàn diện diễn ra trên các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, xã hội

Đây là cuộc cải cách toàn diện và táo bạo trong thời kì phong kiến nước ta

Đây là cuộc cải cách có nhiều nội dung tích cực, tiến bộ vượt thời đại

Tổ chức bộ máy nhà nước

Kinh tế, xã hội

Giáo dục, văn hóa

Chính trị, quân sự

Góp phần củng cố nền độc lập của quốc gia Đại Việt

Xác lập mô hình phát triển mới của quốc gia Đại Việt

Nhằm thay đổi nền tảng của chế độ phong kiến hiện hành

Nhằm củng cố chế độ quân chủ tập quyền quốc gia Đại Việt

Kiến trúc quân sự

Kĩ thuật chế tạo vũ khí

Tài chính tiền tệ

Kiến trúc phật giáo

Sự chống đối của quý tộc Trần

Người lãnh đạo không nắm thực quyền

Không được sự ủng hộ của nhân dân

Sự uy hiếp của nhà Minh (Trung Quốc)

Nội bộ triều đình có nhiều mâu thuẫn biến động

Nạn đói diễn ra trầm trọng, đời sống khổ cực

Chế độ ruộng đất bất cập, tình trạng mất mùa tăng

Nạn cường hào lộng hành và quan lại tham ô

Kinh tế

Giáo dục

Hành chính

Văn hóa

Khúc Hạo

Lý Thánh Tông

Trần Thánh Tông

Lê Thánh Tông

Đạo, lộ, phủ, châu, hương, giáp, xã

Đạo thừa tuyên, phủ, huyện, châu, xã

Lộ, trấn, đạo, phủ, châu, giáp, xã

Lộ, hương, đạo, phủ, châu, huyện, xã

Nhà Lý

Nhà Trần

Nhà Lê Sơ

Nhà Tiền Lê

Hình thư

Quốc triều hình luật

Hình luật

Hoàng Việt luật lệ

Lý Thái Tổ

Trần Thánh Tông

Lê Thái Tông

Lê Thánh Tông

Nhà Mạc

Tiền Lê

Lê Sơ

Lê Trung Hưng  

Độc tôn

Quan trọng

Quốc giáo

Mạnh mẽ

Thời Lý

Thời Trần

Thời Lê Sơ

Thời Hồ

Hình luật

Hình thư

Quốc triều hình luật

Hoàng Việt luật lệ

Hình luật

Hình thư

Luật Hồng Đức

Luật Gia Long

“quân điền”

thổ điền

điền địa

hà đê sứ

“lộc điền”

thổ điền

điền địa

hà đê sứ

Điền trang

Lộc điền

Quân điền

Đồn điền

Lập đến thờ các danh nhân

Cấp bằng Thạc sĩ, Tiến sĩ

Dựng bia đá ở Văn Miếu

Vinh quy bái tổ

tam ty

Đô ty

Hiến ty

Thông chính ty

Hà Nội

Sơn Tây

Quảng Nam

Tây Đô

Lê Thái Tổ

Lê Thái Tông

Lê Nhân Tông

Lê Thánh Tông  

Luật hành chính

Bộ hình luật

Hoàng Việt luật lệ

Quốc triều hình luật

Khuyến khích nhân tài

Vinh danh hiền tài

Đề cao vai trò của nhà vua

Răn đe hiền tài

phủ, huyện, châu và xã

quận, phường, phố

huyện, xã, thôn

tỉnh, phủ, huyện và làng

Cấm binh và ngoại binh

Bộ binh và thủy binh

Quân triều đình và quân địa phương

Cấm quân và quân ở các lộ

Phật giáo

Đạo giáo

Nho giáo

Thiên chúa giáo

những người đỗ đạt trong các khoa thi

các “công thần khai quốc” triều Lê

vương hầu quý tộc thuộc tôn thất nhà Lê

các tướng lĩnh quân đội

Nông dân

Thợ thủ công

Thương nhân

Nô tì

Bãi bỏ chức tể tướng, đại hành khiển thay bằng 6 bộ do vua trực tiếp quản lý

Chia cả nước thành 13 đạo thừa tuyên mỗi đạo thừa tuyên gồm 3 ty

Ban hành bộ luật Hồng Đức để bảo vệ lợi ích của triều đình, giai cấp thống trị

Tăng cường lực lượng quân đội triều đình xây dựng hệ thống phòng thủ quốc gia

Hoàn thiện bộ máy nhà nước phong kiến quân chủ

Đưa chế độ phong kiến Việt Nam phát triển lên đỉnh cao

Ổn định chính trị để phát triển kinh tế, văn hóa

Thúc đẩy quá trình khai hoang và mở rộng lãnh thổ

Ý thức về việc bảo vệ chủ quyền quốc gia dân tộc

Sách lược ngoại giao của nhà Lê đối với Trung Hoa

Chính sách đoàn kết để bảo vệ chủ quyền dân tộc

Chính sách Nam tiến của nhà Lê

Tăng cường quyền lực của hoàng đế và củng cố bộ máy nhà nước

Củng cố và hoàn thiện một bước mới nền quân chủ phong kiến chuyên chế

Biến nước ta trở thành một quốc gia hùng cường và lớn mạnh trong khu vực

Xây dựng hệ thống phòng thủ nhằm bảo vệ chủ quyền quốc gia

Sau khi vua Lê Thái Tổ qua đời, các vị vua kế vị thường ít tuổi, đất nước khủng hoảng, bộ máy hành chính nhà nước yếu kém về mọi mặt

Vua Lê Thái Tông lên ngôi vua lúc 10 tuổi, Lê Nhân Tông lên ngôi lúc 2 tuổi không đủ khả năng kiềm chế tình trạng mâu thuẫn trong nội bộ triều đình

Sự lộng hành của một số quyển thần đã gây nên vụ án oan “Lệ Chi Viên” đối với gia đình Nguyễn Trãi

Nhà Trần lâm vào tình trạng khủng hoảng, suy yếu trên nhiều lĩnh vực, các cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra nhiều nơi

Tăng cường quyền lực của hoàng đế và bộ máy nhà nước

Giúp Đại Việt thoát khỏi nguy cơ bị xâm lược

Biến nước ta trở thành một nước công nghiệp tiên tiến

Tạo tiền đề đưa nhà Lê sơ trở thành thời kì phát triển cao

Phủ, huyện, châu và xã

Quận, phường, phố

Huyện, xã, thôn

Tỉnh, phủ, huyện và làng

Thể lệ thuế khoá được nhà nước quy định theo quy mô sản xuất và doanh thu của mỗi hộ gia đình hoặc hộ kinh doanh

Thực hiện chính sách quân điền phân chia ruộng đất công cho các hạng từ quan lại, binh lính, dân đinh, …

Nhà nước đặt Hà đê quan và Khuyến nông quan để quản lí việc đê điều, nông nghiệp, đặt Đồn điền quan để khuyến khích việc khẩn hoang

Vua Lê Thánh Tông có lệnh dụ các quan địa phương "Lễ nghĩa để sửa tốt lòng dân, nông tang để có đủ cơm áo… ”

tình hình đất nước đã từng bước ổn định sau khi vua Lê Thái Tổ băng hà

tình hình đất nước từng bước ổn định, song bộ máy hành chính bắt đầu bộc lộ hạn chế

tình hình của đất nước rối ren, hỗn loạn, các thế lực thù địch nhăm nhe xâm lược nước ta

tình hình chính trị, kinh tế, xã hội vô cùng khó khăn sau khi vua Lê Thái Tổ băng hà

Tránh việc gây chia rẽ trong triều

Vua muốn thay đổi không theo lệ cũ

Tập trung quyền lực vào tay vua

Tinh giản, đỡ cồng kềnh và quan liêu

Hình luật

Hình thư

Quốc triều hình luật

Hoàng Việt luật lệ

rèn luyện đạo đức cho đội ngũ quan lại

quan điểm tuyển chọn nhân tài

giáo huấn của đội ngũ quân thường trực

ý niệm về trách nhiệm của vương quân

Chính sách coi trọng nhân tài và đào tạo quan lại qua khoa cử của nhà Lê

Chính sách coi trọng nhân tài, loại bỏ hoàn toàn hình thức tiến cử của nhà Lê

Kết hợp hình thức tuyển chọn quan lại qua khoa cử và tiến cử của nhà Lê

Nghĩa vụ và trách nhiệm của nhân tài đối với đất nước dưới thời Lê

Chính sách, biện pháp quan tâm tích cực của nhà nước

Thời kì này có nhiều danh nhân văn hóa nổi tiếng

Do nền kinh tế hàng hóa phát triển nhanh chóng

Tiếp thu tiến bộ của văn hóa Ấn Độ và Trung Hoa