Quan điểm siêu hình

Quan điểm biện chứng

Quan điểm duy tâm chủ quan

Quan điểm duy tâm khách quan

Duy tâm chủ quan

Duy tâm khách quan

Duy vật siêu hình

Duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật, vô thần

Quan niệm con người là một thực thể phi xã hội, mang những thuộc tính sinh học bẩm sinh

Xây dựng một thứ tôn giáo mới dựa trên tình yêu thương của con người

Phép biện chứng

Thế giới quan duy vật của Phoiơbắc và phép biện chứng của Hêghen

Thế giới quan duy vật của Hêghen và phép biện chứng của Phoiơbắc

Thế giới quan duy tâm của Hêghen và phương pháp siêu hình của Phoiơbắc

Thế giới quan duy tâm biện chứng của Heghen và chủ nghĩa duy vật siêu hình của Phoiơbắc

Chủ nghĩa duy vật triết học của Phoiơbắc, Kinh tế học Anh, Chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp

Triết học biện chứng của Hêghen, Kinh tế chính trị cổ điển Anh, tư tưởng xã hội chủ nghĩa của Pháp

Kinh tế học của Anh, Chủ nghĩa xã hội Pháp, Triết học cổ điển Đức

Triết học cổ điển Đức, Kinh tế chính trị cổ điển Anh

Định luật bảo toàn và chuyển hoá năng lượng

Học thuyết tiến hoá

Học thuyết nguyên tử

Học thuyết tế bào

Điều kiện kinh tế - xã hội

Tiền đề lý luận

Tiền đề khoa học tự nhiên

Tài năng, phẩm chất của C.Mác và Ph.Ăngghen

Chủ nghĩa duy vật chất phác Cổ đại

Chủ nghĩa duy vật tầm thường

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Phản ánh lý - hóa

Phản ánh sinh học

Phản ánh tâm lý

Phản ánh năng động, sáng tạo

Phản ánh lý - hóa

Phản ánh sinh học

Phản ánh tâm lý

Phản ánh năng động, sáng tạo

Phản ánh lý - hóa

Phản ánh sinh học

Phản ánh tâm lý

Phản ánh năng động, sáng tạo

Cơ học

Vật lý

Xã hội

Sinh học

Hình thành trên cơ sở liên kết các biểu tượng về sự vật

Hình thành trên cơ sở liên kết, tổng hợp những cảm giác về sự vật

Hình thành từ sự tưởng tượng của chủ thể nhận thức

Hình thành từ những suy luận của chủ thể nhận thức với những tri thức đã được tích lũy

Thị tộc, bộ lạc, bộ tộc, dân tộc

Thị tộc, bộ tộc, bộ lạc, dân tộc

Bộ tộc, bộ lạc, dân tộc, thị tộc

Bộ tộc, thị tộc, dân tộc, bộ lạc

Bào tộc

Bộ lạc

Bộ tộc

Dân tộc

Thị tộc

Bộ tộc

Bộ lạc

Dân tộc

Đấu tranh kinh tế

Đấu tranh chính trị

Đấu tranh xã hội

Đấu tranh tư tưởng

Ý thức pháp quyền

Ý thức đạo đức

Ý thức khoa học

Ý thức triết học

Chức năng làm cầu nối cho các khoa học

Chức năng làm sáng tỏ cấu trúc ngôn ngữ

Chức năng khoa học của các khoa học

Chức năng thế giới quan và phương pháp luận

Thế giới quan

Phương pháp luận

Nhận thức luận

Siêu hình học

Nhà nước và cách mạng

Tuyên ngôn Đảng Cộng sản

Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán

Sáng kiến vĩ đại

Biện chứng của tự nhiên

Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán

Bút ký triết học

Nhà nước và cách mạng

“Tư bản” của Mác và Ăngghen

“Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước” của Ăngghen

“Nhà nước và cách mạng” của Lênin

“Phê phán cương lĩnh Gôta” của Mác

Luận cương về Phoiơbắc

Hệ tư tưởng Đức

Bản thảo kinh tế - triết học năm 1844

Góp phần phê phán triết học pháp quyền của Hêghen

Gia đình thần thành

Tuyên ngôn của đảng cộng sản

Biện chứng của tự nhiên

Hệ tư tưởng Đức

Các triết gia thời Cổ đại

Phoiơbắc và Hêghen

Hium và Béccơli

Các triết gia thời Phục hưng

Làm khoa học

Sáng tạo nghệ thuật

Lao động sản xuất

Làm chính trị

Làm khoa học

Sáng tạo nghệ thuật

Lao động sản xuất

Làm chính trị

Trong tính hiện thực, bản chất con người là tổng hoà các mối quan hệ giống loài

Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà tất cả các mối quan hệ gia đình, nhà nước và pháp luật

Bản chất con người không phải là cái trừu tượng cố hữu của cá nhân riêng biệt; trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà những mối quan hệ xã hội

Con người là động vật xã hội có tính chất đặc biệt

Phoiơbắc

Platôn

Hêghen

Ăngghen

V.I.Lênin

Ph.Ăngghen

C.Mác

G.Hêghen

Talet

Platon

Anaximander

Đêmôcrít

C.Mác

Ph.Ăngghen

V.I.Lênin

Phoiơbắc

C.Mác

Ph.Ăngghen

V.I.Lênin

Platon

V.I.Lênin

Stalin

Trần Đức Thảo

Mao Trạch Đông

C.Mác

Ph.Ăngghen

V.I.Lênin

Stalin

Francis Fukuyama

Samuel Huntington

Alvin Toffler

Edward Said

Francis Fukuyama

Samuel Huntington

Alvin Toffler

Edward Said

Francis Fukuyama

Samuel Huntington

Alvin Toffler

Edward Said

C.Mác

Ph.Ăngghen

V.I.Lênin

Chưa ai đưa ra định nghĩa hoàn chỉnh

C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin

C.Mác, Hêghen và Ph.Ăngghen

V.I.Lênin, C.Mác và Hồ Chí Minh

Ph.Ăngghen, C.Mác và Hồ Chí Minh

Thế giới quan duy vật của Hêghen và phép biện chứng của Phoiơbắc

Thế giới quan duy vật của Phoiơbắc và phép biện chứng của Hêghen

Thế giới quan duy vật của Hêghen và Phoiơbắc

Thế giới quan duy tâm của Hêghen và Platon

Những năm 20 của thế kỷ XIX

Những năm 30 của thế kỷ XIX

Những năm 40 của thế kỷ XIX

Những năm 50 của thế kỷ XIX

Triết học Mác - Lênin

Kinh tế chính trị

Chủ nghĩa xã hội khoa học

Chủ nghĩa tư bản

Triết học Mác - Lênin

Kinh tế chính trị Mác - Lênin

Lịch sử đảng cộng sản Việt Nam

Chủ nghĩa xã hội khoa học

3

4

5

6

2 thời kỳ

3 thời kỳ

4 thời kỳ

5 thời kỳ

Hai

Sáu

Ba

Bốn

3

4

5

6

2 chức năng

3 chức năng

4 chức năng

5 chức năng

3

4

5

6

Triết học Mác là sự lắp ghép phép biện chứng của Hêghen và chủ nghĩa duy vật của Phoiơbắc

Triết học Mác có sự thống nhất giữa phương pháp biện chứng và thế giới quan duy vật

Triết học Mác kế thừa và cải tạo phép biện chứng của Hêghen trên cơ sở chủ nghĩa duy vật

Triết học Mác ra đời là một bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử tư tưởng của nhân loại

Tách rời lý luận khỏi thực tiễn

Chú trọng công tác tổng kết thực tiễn

Xa rời cuộc sống thực tiễn, rơi vào bệnh sách vở

Áp dụng rập khuôn kiến thức, kinh nghiệm mà không tính đến những điều kiện thực tiễn - lịch sử cụ thể

Việc giải phóng những con người cụ thể là để đi đến giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc và tiến tới giải phóng toàn thể nhân loại

Việc giải phóng con người được quan niệm một cách toàn diện, đầy đủ, ở tất cả các nội dung và phương diện của con người, cộng đồng, xã hội và nhân loại

Giải phóng con người là sự giải thoát khỏi cuộc sống tạm, khỏi bể khổ cuộc đời để lên cõi Niết bàn hoặc lên Thiên đường ở kiếp sau

Giải phóng con người là “giải phóng người lao động thoát khỏi lao động bị tha hóa”

Đấu tranh giai cấp diễn ra khi mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa

Đấu tranh giai cấp là một hiện tượng lịch sử khách quan

Đấu tranh giai cấp là hiện tượng vĩnh viễn trong lịch sử

Trong đấu tranh giai cấp liên minh giai cấp là tất yếu

Là cơ sở khoa học luận chứng rằng vật chất đã biến mất

Là cơ sở khoa học để chủ nghĩa duy vật biện chứng bảo vệ và phát triển quan điểm về vật chất

Là cơ sở lý luận khiến chủ nghĩa duy vật sụp đổ

Là cơ sở để chủ nghĩa duy tâm dung hòa với chủ nghĩa duy vật

Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng

Thuyết tiến hóa

Học thuyết tế bào

Thuyết tương đối rộng và thuyết tương đối hẹp

Quy định mục đích, xu hướng phát triển của nền sản xuất xã hội

Hình thành hệ thống động l

Quy định mục đích, xu hướng phát triển của nền sản xuất xã hội

Hình thành hệ thống động lực thúc đẩy sản xuất phát triển

Đem lại năng suất, chất lượng, hiệu quả của nền sản xuất

Kìm hãm sự phát triển của nền sản xuất

Cá nhân và xã hội không tách rời nhau

Xã hội do các cá nhân cụ thể hợp thành, mỗi cá nhân là một phần tử của xã hội sống và hoạt động trong xã hội đó

Quan hệ cá nhân - xã hội là tất yếu, là tiền đề và điều kiện tồn tại và phát triển của cả cá nhân lẫn xã hội

Quan hệ cá nhân - xã hội phụ thuộc hoàn toàn vào ý thức cá nhân

Cần đặt đối tượng trong xu hướng vận động nhằm phát hiện xu hướng biến đổi, dự báo khuynh hướng phát triển trong tương lai

Cần tìm hình thức, phương pháp tác động phù hợp với từng giai đoạn, đặc điểm, tính chất của đối tượng để thức đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển đó

Cần phát hiện và ủng hộ đối tượng mới hợp quy luật, tạo điều kiện cho nó phát triển

Cần đặt đối tượng trong chỉnh thể thống nhất của tất cả các mặt, các bộ phận, các yếu tố, các mối liên hệ của chỉnh thể đó

Chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định vai trò quyết định của quần chúng nhân dân đồng thời đánh giá cao vai trò của lãnh tụ

Quần chúng nhân dân là lực lượng đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển của lịch sử xã hội, là động lực của sự phát triển đó

Quần chúng nhân dân là người dẫn dắt định hướng cho phong trào, thúc đẩy phong trào

Sự phản ánh thế giới khách quan một cách năng động của ý thức chủ thể

Là quá trình đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng

Những kinh nghiệm và lí luận được tổng kết từ mọi hoạt động thực tiễn của con người

Là quá trình đi từ nhận thức lý tính đến nhận thức cảm tính

Thế giới quan duy vật biện chứng có vai trò đặc biệt quan trọng định hướng cho con người nhận thức đúng đắn thế giới hiện thực

Thế giới quan duy vật biện chứng giúp con người hình thành quan điểm khoa học định hướng mọi hoạt động

Thế giới quan duy vật biện chứng có vai trò là nền tảng cho thế giới quan duy tâm chủ quan

Thế giới quan duy vật biện chứng nâng cao vai trò tích cực, sáng tạo của con người

Con người là một sinh vật có tính xã hội ở trình độ phát triển cao nhất của giới tự nhiên và của lịch sử xã hội

Con người cũng như mọi động vật khác phải tìm kiếm thức ăn, nước uống, phải “đấu tranh sinh tồn” để ăn uống, sinh đẻ con cái, tồn tại và phát triển

Con người là một sáng tạo tuyệt đối của đấng sáng tạo tối cao trong vũ trụ, có quyền năng vô hạn

Con người là một bộ phận đặc biệt, quan t

Chân lý có tính khách quan

Chân lý có tính cụ thể

Chân lý có tính trừu tượng

Chân lý có tính tương đối và tuyệt đối

Thực tiễn không có lý luận là thực tiễn mù quáng

Lý luận không có thực tiễn là lý luận suông

Lý luận có thể phát triển tự nó không cần thực tiễn

Lý luận và thực tiễn có mối quan hệ biện chứng

Chất là tính quy định vốn có của sự vật

Chất là tổng hợp hữu cơ các yếu tố, thuộc tính của sự vật nói lên sự vật là cái gì

Chất đồng nhất với thuộc tính

Chất là cái để phân biệt nó với cái khác

Trong hoạt động thực tiễn phải dựa vào khả năng

Trong hoạt động thực tiễn phải dựa vào hiện thực, không cần tính đến khả năng

Trong hoạt động thực tiễn phải dựa vào hiện thực, đồng thời phải tính đến khả năng

Hoạt động thực tiễn không bao hàm những khả năng

Phát triển là xu hướng chung của sự vận động thế giới vật chất

Phát triển là xu hướng chung nhưng không bản chất của sự vận động của sự vật

Phát triển là xu hướng cá biệt của sự vận động của các sự vật

Phát triển là điều hiển nhiên

Sự biến đổi về chất là kết quả sự tích lũy dần dần về lượng của sự vật

Không phải sự biến đổi về chất nào cũng là kết quả của sự biến đổi về lượng

Chất không có tác động gì đến sự thay đổi của lượng

Chất biến đổi trước khi có sự biến đổi của lượng

Phát triển là xu hướng chung của sự vận động của thế giới vật chất

Phát triển là xu hướng chung nhưng không bản chất của sự vận động của sự vật

Phát triển là xu hướng cá biệt của sự vận động của các sự vật

Phát triển là điều hiển nhiên

Lao động là tất cả mọi hoạt động của con người

Lao động là quá trình con người học tập, nghiên cứu và ứng dụng khoa học tự nhiên vào cuộc sống

Lao động là quá trình con người sử dụng công cụ lao động tác động vào giới tự nhiên nhằm thay đổi giới tự nhiên cho phù hợp với nhu cầu của con người

Lao động là toàn bộ các hoạt động vật chất và tinh thần của con người nhằm cải biến giới tự nhiên và xã hội

Tồn tại xã hội quyết định hoàn toàn ý thức xã hội

Ý thức xã hội quyết định hoàn toàn tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội và ý thức xã hội có tác tác động ngược trở lại tồn tại xã hội

Ý thức xã hội quyết định tồn tại xã hội và tồn tại xã hội có tác tác động ngược trở lại ý thức xã hội

Triết học Mác - Lênin trang bị cho con người hệ thống các khái niệm, phạm trù, quy luật

Triết học Mác - Lênin là thế giới quan, phương pháp luận khoa học và cách mạng cho con người trong nhận thức và thực tiễn

Triết học Mác - Lênin trang bị cho con người các nguyên lý cơ bản của phép biện chứng duy vật

Triết học Mác - Lênin làm sáng tỏ mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức

Triết học Mác - Lênin không có mối quan hệ gì với các khoa học cụ thể

Triết học Mác - Lênin là thể thống nhất với các khoa học cụ thể

Triết học Mác - Lênin là con đẻ của các khoa học cụ thể

Triết học Mác - Lênin có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với các khoa học cụ thể

Có sự thống nhất hữu cơ giữa tính đảng và tính khoa học

Có sự thống nhất giữa tính chất siêu hình và biện chứng

Có sự thống nhất giữa tính chất duy vật và duy tâm

Có sự thống nhất giữa nguyên nhân và kết quả

Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan, là quá trình phản ánh tích cực, sáng tạo thế giới khách quan của óc người

Ý thức là hình ảnh phản chiếu thế giới khách quan vào trong bộ óc của con người

Ý thức là kết quả của quá trình tư duy của con người

Ý thức là kết quả nhận thức về bản thân mình trong mối quan hệ với thế giới bên ngoài

Phản ánh trực tiếp thế giới khách quan vào trong đầu óc con người

Phân tích và tổng hợp các thông tin từ thế giới khách quan

Phản ánh sáng tạo hiện thực khách quan vào bộ óc người từ đó hình thành tri thức về thế giới khách quan

Biện chứng của sự vận động tư duy thông qua các quy luật của chính nó

Là những thuật ngữ của con người để mô tả sự vật hoặc để trao đổi thông tin

Là hình thức tiên thiên, vốn có trước khi con người xuất hiện

Là hình thức cơ bản của nhận thức lý tính, phản ánh những đặc tính bản chất của sự vật

Là cơ sở để hình thành nên những ý niệm trong quá trình con người tư duy về sự vật khách quan

Có thể coi nguyên nhân và kết quả nằm ở hai sự vật khác nhau

Không thể coi nguyên nhân và kết quả nằm ở hai sự vật khác nhau, tách rời nhau

Nguyên nhân và kết quả không cùng một kết cấu vật chất

Nguyên nhân và kết quả là do ý muốn chủ quan của con người tạo ra

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải xuất phát từ thực tế khách quan

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải phát huy tính năng động chủ quan của con người

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải xuất phát từ thực tế khách quan, tôn trọng khách quan; đồng thời phải phát huy tính năng động chủ quan của con người

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn

Phủ nhận vai trò của con người

Thừa nhận sự tồn tại hiện thực của giới tự nhiên

Thừa nhận vật chất tồn tại khách quan

Không thừa nhận sự tồn tại của các sự vật, hiện tượng của thế giới

Thế giới đang vận động bộc lộ càng nhiều tính qui định

Nhờ sự nỗ lực hoạt động thực tiễn của con người

Nhờ hệ thống tri thức trước đó (chân lý) làm tiền đề

Do khả năng tổng hợp của trí tuệ của con người trong thời đại mới

Là tri thức dựa trên sự quan sát trực tiếp các sự vật, hiện tượng hay các thí nghiệm khoa học

Là tri thức chỉ ra được tính tất yếu, bản chất của các sự vật, hiện tượng

Là tri thức mang tính tự phát trong các hoạt động hàng ngày của con người

Là tri thức hình thành một cách chủ động của chủ thể nhận thức phản ánh tính quy luật của đối tượng nhận thức

Thực tiễn là mục đích của nhận thức

Thực tiễn thể hiện khả năng chinh phục tự nhiên của con người

Thực tiễn làm nảy sinh nhu cầu giao tiếp

Thực tiễn giúp con người phát triển các giác quan của mình hơn

Nhận thức kinh nghiệm và nhận thức lý luận

Nhận thức thông thường và nhận thức khoa học

Nhận thức cảm tính và nhận thức

Nhận thức kinh nghiệm và nhận thức lý luận

Nhận thức thông thường và nhận thức khoa học

Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính

Nhận thức cơ bản và nhận thức nâng cao

Hình thức nhận thức cao nhất và phức tạp nhất của nhận thức lý tính

Khâu trung gian chuyển từ nhận thức cảm tính lên nhận thức lý tính

Hình thức đầu tiên của nhận thức lý tính

Tổng số nhận thức cảm giác và tri giác cộng lại

Hoàn toàn độc lập với tồn tại xã hội

Lạc hậu hơn so với tồn tại xã hội

Biến mất cùng tồn tại xã hội ngay lập tức

Bị chi phối hoàn toàn bởi tồn tại xã hội

Tính khách quan, tính phổ biến, tính phát triển

Tính khách quan, tính tuyệt đối, tính tương đối, tính cụ thể

Tính đa dạng và phong phú

Tính khách quan, tính phổ biến và tính đa dạng

Cảm giác, tri giác, biểu tượng

Phán đoán, suy lý, thực tiễn

Khái niệm, phán đoán, suy lý

Trực quan sinh động và tư duy trừu tượng

Thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển

Thúc đẩy sự phát triển của quan hệ sản xuất

Kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất

Kìm hãm quan hệ sản xuất phát triển

Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất tồn tại độc lập không tác động lẫn nhau

Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất là hai mặt của một phương thức sản xuất có tác động biện chứng

Quan hệ sản xuất quyết định lực lượng sản xuất

Phát triển là sự tăng lên hoặc giảm đi về mặt lượng, chỉ là sự tuần hoàn, lặp đi lặp lại mà không có sự thay đổi về chất

Nguồn gốc của sự phát triển nằm bên trong sự vật, hiện tượng, là kết quả của quá trình đấu tranh giữa các mặt đối lập bên trong sự vật, hiện tượng

Phát triển là quá trình vận động từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn, từ chất cũ đến chất mới ở trình độ cao hơn

Phát triển có tính khách quan, tính kế thừa, tính phổ biến, tính đa dạng và phong phú

Phạm trù là những ý niệm, tồn tại khách quan bên ngoài và độc lập với ý thức của con người

Phạm trù là những cụm từ trống rỗng, do con người tưởng tượng ra để diễn tả về hiện thực, không liên quan đến các đối tượng trong hiện thực

Phạm trù là hình thức hoạt động trí óc phổ biến của con người, là những mô hình tư tưởng phản ánh những thuộc tính và mối liên hệ vốn có ở tất cả các đối tượng hiện thực

Phạm trù là do con người tạo ra nhằm phản ánh những suy nghĩ, khát vọng mà con người muốn hướng đến

Là cái hiện chưa xảy ra, nhưng nhất định sẽ xảy ra khi có điều kiện thích hợp

Là cái đang có, đang tồn tại khách quan

Là các mối liên hệ khách quan, tất nhiên bên trong sự vật

Là phương thức tồn tại, biểu hiện và phát triển của sự vật

Cho dù các quan hệ xã hội thay đổi thì bản chất của con người vẫn không bao giờ thay đổi

Các quan hệ xã hội thay đổi thì ít hoặc nhiều, sớm hoặc muộn, bản chất con người cũng sẽ thay đổi theo

Các quan hệ xã hội thay đổi trước, bản chất con người thay đổi sau

Các quan hệ xã hội tồn tại độc lập với bản chất của con người

Cơ sở hạ tầng là tập hợp các công trình xây dựng, công trình công cộng

Cơ sở hạ tầng là hệ thống các công trình xây dựng, cầu cống, điện, đường, trường, trạm

Cơ sở hạ tầng là toàn bộ những quan hệ sản xuất của một xã hội trong sự vận động hiện thực của chúng hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội đó

Cơ sở hạ tầng là toàn bộ những quan điểm, tư tưởng xã hội với những thiết chế tương ứng của nó

Thiện

Ác

Không thiện, không ác (mang bản chất tự nhiên)

Tổng hòa các quan hệ xã hội

Nguồn gốc ý thức và nguồn gốc tư tưởng

Nguồn gốc tư tưởng và nguồn gốc triết lý

Nguồn gốc nhận thức và nguồn gốc xã hội

Nguồn gốc xã hội và nguồn gốc thế giới quan

Thời kỳ hình thành tư tưởng triết học với bước quá độ từ chủ nghĩa duy tâm và dân chủ cách mạng sang chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa cộng sản

Thời kỳ đề xuất những nguyê