hình mực nước hơi ở tư thế đứng

hình mực nước hơi ở tư thế ngồi

hình mực nước hơi ở tư thế nằm

nằm ở trung tâm

đường kính lòng ruột ≤3 cm

nếp niêm mạc dày ≤3
mm

nằm ở ngoại biên

kích thước khác nhau

Bình thường đường kính lòng
đại tràng ngang ≤ 6 cm

manh tràng to nhất có đường kính ≤ 9 cm

nếp niêm mạc dày
≤ 3 mm

Bóng hơi dạ dày

Hành và/hay khung tá tràng

Hỗng và hồi tràng (≤ 2 mực nước hơi)

Manh tràng

Đại tràng lên

tạo hình mờ đồng nhất ở vùng dưới hoành phải

Gan to đẩy thấp các quai đại
tràng và ruột non

Gan teo có thể làm cho đại tràng góc phải cao

nếu lách to tạo bóng mờ phía hoành trái

đẩy dạ dày vào trong

đẩy đại
tràng trái xuống dưới, vào trong

nằm ổ hố thận. Thận trái cực trên ngang T12

thận phải cực dưới ngang đốt
sống L3

Thận phải thấp hơn thận trái khoảng 1- 2 cm

Chiều cao của thận gấp khoảng
3 - 4,5 chiều cao thân đốt sống L2 + đĩa đệm

Trục thận song song bờ ngoài cơ thắt lưng cùng bên

Khảo sát các xương sườn cuối và các đốt sống ngực T10- T12

Khảo sát cột sống thắt lưng, cùng

Khảo sát khung chậu và đầu trên xương đùi

Liềm khí có thể ở một hoặc hai bên

Liềm khí dưới hoành thấy được khi lượng khí khoảng từ ≥ 1 ml (trên thực
nghiệm)

Liềm khí dưới hoành thấy rõ khi ≥ 6 - 8 giờ sau thủng

Liềm khí dưới hoành thấy trong 60% trường hợp, 40% còn lại thường do các
nguyên nhân khác

Dấu "Rigler": do có khí trong ổ bụng, nên thấy được hai bên của thành ống tiêu
hóa

Dấu "tam giác": hình sáng dạng tam giác nằm giữa các quai ruột

Dấu "dây chằng liềm": thấy dây chằng liềm dưới dạng đường mờ, nằm ở 1/4
trên phải của bụng

Dấu "dây chằng bên rốn": dạng đường mờ hình " chữ V ngược" ở vùng chậu

Dấu hiệu "quả bóng": khi lượng khí nhiều, khí nằm ở phần cao, phía trước ổ
bụng, tạo hình ảnh giống quả bóng

Túi khí dạ dày

Mô phổi bình thường nằm giữa bóng vòm hoành và cung sườn sát với đáy phổi

Hội chứng Chilaiditi: ruột (thường là đại tràng) nằm giữa gan và cơ hoành

Liềm hơi hậu phẫu

Một số trường hợp hiếm hơn có thể có hơi tự do trong ổ bụng: phụ nữ được bơm
hơi để nong các vòi trứng trong điều trị hiếm muộn, thụt rửa âm đạo trong điều trị bệnh phụ khoa

Thủng vào sau phúc mạc

Thủng vào hậu cung mạc nối với lỗ Winslow bị bít

Thủng phần cao ống tiêu hóa được phúc mạc bít

Lỗ thủng bít do giả mạc hoặc do niêm mạc phù nề

Tư thế thẳng bệnh nhân nằm nghiêng trái, tia X song song mặt bàn

Trướng hơi ống tiêu hóa tại phần trên chỗ tắc (3 - 8 giờ sau tắc)

Khẩu kính lòng ruột tăng lên:
ruột non >3 cm

Khẩu kính
đại tràng >6 cm

Khẩu kính
manh tràng >9cm

hình"chữ U ngược"
hay
hình "hạt cà phê"

Về sau cho hình ảnh "giả u" ở ổ bụng

Thuốc cản quang bị dừng lại tại chỗ hẹp do xoắn tạo
hình "mỏ chim"

Thuốc cản quang bị dừng lại tại chỗ hẹp do xoắn tạo
hình "mỏ vịt"

Toàn bộ quai ruột non và ruột già chướng hơi

không xác định vị trí tắc

dùng để
khảo sát thủng tạng rỗng, tắc ruột

dùng để
khảo sát rách tạng rỗng, tắc ruột

dùng để
khảo sát loét tạng rỗng, tắc ruột,

nhịn ăn (uống) khoảng 6 - 8 giờ trước khi chụp

nhịn ăn (uống) cả ngày trước khi chụp

Ăn (uống) khoảng 6 - 8 giờ trước khi chụp

nhịn ăn (uống) khoảng 6 - 8 giờ trước khi chụp

nhịn ăn (uống) cả ngày trước khi chụp

Không hút thuốc lá

Polyp, Ung thư

Bướu lành thành ống tiêu hóa

Bọt khí, cục máu đông

Khuyết do đè ép từ bên ngoài

Viêm mạn tính

Túi thừa

Ổ loét

Lỗ dò

Túi cùng

Là hình 1 đoạn ống tiêu hóa không thay đổi trên nhiều phim

Là hình nhiều đoạn ống tiêu hóa không thay đổi trên nhiều phim

Là hình 1 đoạn ống tiêu hóa thay đổi trên nhiều phim

Thay đổi số lượng

Thay đổi độ lớn

Thay đổi hình dạng

hướng chạy của nếp niêm mạc

Nhìn nghiêng: tạo hình cộng thuốc, không đổi trên nhiều phim

Nhìn thẳng: Ổ đọng thuốc tăng đậm độ có hình tròn hay bầu dục, các nếp niêm
mạc hội tụ

Biến đổi thành dạ dày: cứng, co kéo thành đối bên tạo dấu "ngón tay chỉ"

Loét hành tá tràng: trong giai đoạn cấp

ổ loét nông, nhỏ

phù nề xung quanh

Xuất huyết

Dạng chít hẹp

Dạng nhiễm cứng

Dạng loét

Dạng khuyết, choán chỗ

hình cộng thuốc

Túi thừa dạ dày: có thể nằm phía trong mặt sau phình vị gần tâm vị, bờ cong lớn,
gần môn vị. Có thể nhầm với ổ loét

Túi thừa tá tràng: 75% nằm ở tá tràng D2, thường nằm ở bờ trong của khung tá
tràng.

Số lượng, kích thước và hình thể rất thay đổi.

hình cộng thuốc

hình khuyết thuốc

hình khuyết tạng

Hình khuyết thuốc cản quang

hình cộng thuốc

hình khuyết tạng

Hình khuyết thuốc cản quang

Hình cộng thuốc chứa đầy chất cản quang

Kích thước thay đổi

nếp niêm mạc dạ dày dày 5 - 10 mm, hang vị 5 mm, tá tràng 3
mm

Hành tá tràng: hình tam giác cân hay đều, mỗi cạnh 2,5 - 3 cm

Khung tá tràng: nằm trong khoảng L1 - L3. Độ rộng của khung này tương đương
bề ngang đốt sống thắt lưng tương ứng

Góc Treitz (góc tá - hỗng tràng) nằm gần góc bờ cong nhỏ và đôi khi có thể gây
nhầm lẫn trong chẩn đoán (hình giả loét)

Hai ruột lồng vào nhau

Hình càng cua, hoặc hình cắt cụt trên phim ống tiêu hóa cản quang

hồi tràng - hỗng tràng

hồi tràng - manh tràng

đại tràng – đại tràng

Trực tràng - manh tràng

trẻ em: 90% tự phát

Ở người lớn thường nguyên nhân do khối u
đường tiêu hóa

Do người già mất trương lực cơ

viêm

xuất huyết

thủng

-Gan to
-Nghi ngờ áp xe gan

-Vàng da
-Đau bụng vùng 1/4 trên phải

-Chấn thương vùng bụng
-Bụng báng

-Nghi ngờ di cǎn gan
-Nghi ngờ có khối u ở gan

Đau bụng 1/4 trên phải: nghi ngờ sỏi túi mật, viêm túi mật

-Vàng da
-Khối u sờ thấy vùng bụng 1/4 trên phải

Bệnh nhân bị loét dạ dày tái hồi

Sốt không rõ nguyên nhân

Nhịn ăn ít nhất 6 giờ trước khi làm siêu âm

Trong điều kiện tối ưu, nên hạn chế hơi trong ổ bụng

Không nội soi ngay trước siêu âm

chiều cao
gan (P) < 15cm

chiều cao
gan (T) < 10cm

Bờ gan đều, liên tục

Góc gan nhọn

Chủ mô gan đồng nhất

Tĩnh mạch cửa dễ được nhận dạng nhất vì kích thước lớn
đường kính <13mm
thành có hồi âm dày

Tĩnh mạch gan cũng nhìn thấy được, nhưng thành tĩnh mạch gan không tǎng hồi âm

Động mạch gan: khó nhận dạng vì kích thước nhỏ. Tuy nhiên có thể thấy dễ hơn
với siêu âm Doppler

bình thường không nhìn thấy được vì quá nhỏ

Nhánh mật gan (P) và (T): đường kính < 2mm

Ống gan chung: đường kính < 5mm

Ống mật chủ: đường kính < 6mm

Túi mật: thành mỏng (< 3 mm)

nằm vắt ngang cột sống, ngay trước tĩnh mạch lách

Bờ đều đặn, rõ nét

Kích thước
(bề dày tụy):
đầu: 2 - 2,5cm, thân: 2 cm,
đuôi:1 - 2 cm

Hồi âm trung gian giữa xoang thận và lách (tăng ở người già, mập; giảm ở trẻ em)

Ống tụy chính: khẩu kính < 2mm, thành đều đặn, song song

Gan có thể to

Bờ gan còn đều

Chủ mô gan tăng hồi âm, giảm âm vùng thấp (vùng xa đầu dò)

Các cấu trúc hình ống trong gan bị xóa mờ

Chẩn đoán siêu âm ít tin cậy

Gan to
Bờ gan còn đều

Chủ mô gan bình thường hoặc giảm hồi âm, đồng dạng

Khoảng quanh cửa dày và tăng hồi âm → hình ảnh “bầu trời sao”

Thành túi mật dày dạng nhiều lớp, dịch trong lòng túi mật ít hoặc không có

Kích thước gan tăng, bình thường hoặc giảm tùy giai đoạn

Bờ gan không đều
Góc gan tù

Chủ mô gan mất tính đồng nhất

Giai đoạn hình thành (chưa hóa mủ)

Giai đoạn đang hóa mủ (hoại tử)

Giai đoạn hóa mủ hoàn toàn

Giai đoạn tái tạo

Dạng giảm hồi âm (thường gặp nhất)

Dạng tǎng hồi âm
Dạng vôi hóa

Dạng hoại tử trung tâm (có dịch bên trong)

Dạng thâm nhiễm (ít gặp và khó chẩn đoán nhất)

Dạng hình bia (dấu hiệu mắt bò): có vòng giảm hồi âm bao quanh tổn thương
(halo sign)

Hồi âm dày bóng lưng

Hồi âm dày không bóng lưng: sỏi bùn

Túi mật to, mất dạng hình quả lê thông thường

Thành túi mật dày >3 mm, phân lớp

Tiểu đường
Béo phì

Rối loạn lipid máu

Nghiện rượu

Do thuốc
Sau hóa trị

Dịch ổ bụng

Giãn tĩnh mạch cửa, tĩnh mạch lách

Lách to

Dày thành túi mật

Số lượng
Hình dạng

Vị trí

Độ hồi âm

Kích thước
Bờ, giới hạn

Các tính chất khác: Halo, hạch

cấu trúc hồi âm dày dính vào thành túi mật

tế bào hồi âm dày dính vào thành túi mật

thành hồi âm dày dính vào thành túi mật

Đau bụng vùng thượng vị, cấp hoặc mạn tính

Vàng da

Khối u vùng bụng trên

Nghi ngờ bệnh ác tính

Nghi ngờ biến chứng của viêm tụy cấp, đặc biệt là nang giả tụy, áp xe tụy

Nhịn ǎn > 6 giờ

Uống nước không có ga ngay trước khi làm siêu âm

(nếu không có chống chỉ định).

Gia tǎng kích thước tụy lan tỏa hoặc khu trú

Đường bờ tụy mờ, không còn sắc nét
thường giảm hồi âm

Chèn ép tĩnh mạch chủ dưới, thuyên tắc tĩnh mạch lách

tương đối đồng dạng trong thể phù nề, mất đồng dạng trong thể
hoại tử xuất huyết

tương đối đồng dạng trong thể phù nề, mất đồng dạng trong thể
hoại tử xuất huyết

Đường bờ tụy: bình thường hoặc không đều

Kích thước tụy: thay đổi tùy giai đoạn, có thể teo nhỏ lại

Chủ mô tụy: tăng hồi âm, mất đồng dạng, đóng vôi

Ống tụy: giãn, thành ống dày, không đều, tăng hồi âm

Sỏi ống tụy: có thể có sỏi bên trong

Hình ảnh siêu âm điển hình: khối hồi âm dày có bóng lưng

Khó quan sát khi: kích thước quá nhỏ, bệnh nhân mập

Có thể dạng đặc (hồi âm kém, dày) hoặc dạng nang (trống)

Có thể gây tắc mật hoặc không (tùy vị trí)

Các tính chất khác: hạch, xâm lấn

Nhịn ǎn 12 giờ

Uống nước (không gas)

Siêu âm dạ dày ngay sau khi Uống nước (không gas)

Siêu âm ruột sau Uống nước (không gas) 30' - 1 giờ

Các lớp của ống tiêu hóa

Khẩu kính

Bề dày thành ruột

Nhu động

Lòng ống

Hình bia (target sign)

hình ngón tay (finger sign)

Hình giả thận

Dấu hiệu “rèm cửa” (rèm hơi, màn cửa): hơi tự do trong ổ bụng trong thủng đường
tiêu hóa

Dấu hiệu “máy giặt”: thường gặp trong tắc ruột

Khẩu kính lòng ruột tăng (ruột non > 3 cm, ruột già >5cm)

Tăng nhu động (giai đoạn sớm), giảm hoặc mất hoàn toàn nhu động (giai đoạn
muộn)

Dấu hiệu máy giặt (washing machine sign)

Dịch ổ bụng xen kẽ các quai ruột

Phù nề thành ruột (muộn)

Ruột thừa bình thường vẫn có thể thấy được trên siêu âm

Là cấu trúc dạng ống tiêu hóa xuất phát từ manh tràng

Có đầu tận
Không nhu động

Trong đó đầu tận và nhu động để phân biệt ruột thừa và hồi tràng

Khẩu kính > 6mm, thành > 3mm

Đè ép không xẹp

Có thể thấy sỏi phân

Có phản ứng viêm nhiễm xung quanh

Dấu Mc Burney trên siêu âm (+)

trong vùng chậu

đôi khi trong lồng ngực

12 - 14 cm

10 - 15 cm

2 - 4 cm

Đúng

Sai

Đúng

Sai

nên nhịn ăn trước khi chụp khoảng ≥ 3 giờ

nên nhịn ăn trước khi chụp khoảng ≥ 5 giờ

nên nhịn ăn trước khi chụp khoảng ≥ 1 giờ

tăng số lượng thận

Thận lạc vị vào vùng thắt lưng, chậu, tiểu khung, thận xoay

Thận phì đại bù trừ cho thận bên kia

Thiểu sản toàn bộ hay khu trú, bệnh lý nhu mô thận mãn

Trục thận: Thân hình móng ngựa trục thận hình chữ V

Niệu quản nằm sau tĩnh mạch chủ dưới

Niệu quản đổ lạc chỗ vào âm đạo

Niệu quản nằm sau động mạch chủ dưới

Niệu quản lớn (megaureter)

Hẹp

Phình

khảo sát vị trí, số lượng

kích thước

tính chất cản quang
của sỏi

khảo sát chức năng hệ niệu

tham gia hướng dẫn điều trị

không cản quang

cản quang

Thuyên tắc

Di căn

Calcium phosphate: đồng tâm

Calcium oxalate: hình gai

Magnesium ammonium phosphate: sỏi san hô (sừng nai)

Sỏi san hô đóng khuôn theo xoang đài-bể thận

Sỏi niệu quản thường đơn độc, hình tròn hay bầu dục

Sỏi bàng quang thường hình tròn, có các viền đồng tâm, nằm giữa

Sỏi túi mật

Đóng vôi hạch mạc treo

Vôi hóa tiền liệt tuyến

Vôi hóa tĩnh mạch chậu

Thường bình thường (75%)

Đôi khi thận to ra so với trước

Rối loạn chức năng thận một bên (giảm và chậm ngấm thuốc)

Các đài thận mảnh, hình ảnh giống như bị đè ép do nhu mô thận phù nề và do
lượng nước tiểu ít

Có thể có khí (do vi khuẩn tạo khí)

Kích thước thận giảm

Bờ thận lõm, không đều, co kéo

Nhu mô thận mỏng

Các nhú đài thận bị co kéo → hình cắt cụt (phẳng), hình chùy (lồi)

Các đài thận giãn hình chuỳ (clubbed calyces)

Kích thước thận giảm Vi khuẩn gây bệnh thường gặp: Escherichia coli > Staphylococcus >
Pseudomonas

Chấn thương, bàng quang thần kinh, sỏi, u, catheter, sonde tiểu

Dày niêm mạc bàng quang

Giảm dung tích bàng quang

Tăng dung tích bàng quang

KUB: có thể gặp

Hình mờ quanh thận (máu tụ hoặc túi nước tiểu) kèm xóa bờ cơ thắt lưng

Gãy xương sườn, cột sống

Cong vẹo cột sống (chiều lõm hướng về bên đau)

Các dấu hiệu của tắc ruột (quai ruột canh gác,...)

KUB: Thấy bóng mờ vùng niệu quản (do nước tiểu thoát ra ở sau phúc mạc)

KUB: Có thể kèm đè đẩy thận, niệu quản

UIV: Thoát thuốc ra ngoài

UIV: Ứ nước niệu quản, giãn bể thận (±).

Thoát thuốc kín đáo ở dưới bóng bàng quang (vỡ vào khoang ngoài phúc mạc)

Những dãy, vệt thuốc cản quang mỏng ở rãnh cạnh đại tràng, dưới cơ hoành,
giữa các quai ruột (vỡ bàng quang vào ổ phúc mạc)

Bàng quang có thể bị đè ép và di lệch do máu tụ quanh bàng quang

Đối với siêu âm thận thường không phải chuẩn bị gì đặc biệt

Siêu âm bàng quang, tiền liệt tuyến, niệu quản đoạn chậu, nên cho bệnh nhân uống
nước

nhịn tiểu khoảng 30 phút đến 1 giờ

bao thận hồi âm dày, đều đặn, liên tục

Chủ mô thận: phân biệt rõ vỏ - tủy
thận, vỏ thận có hồi âm dày hơn tuỷ thận

Xoang thận: hồi âm dày (mỡ và mô liên kết),
không đồng nhất

khó quan sát trên siêu âm ở trạng thái bình thường

chỉ ghi nhận rõ hình
ảnh khi có tình trạng lợi niệu

giãn hệ thống ống bài xuất

Thận ứ nước là tình trạng tăng thể tích hệ thống ống bài xuất do tắc nghẽn, hay
do tăng lượng dịch qua thận

Thận ứ nước có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống ống bài xuất, hay chỉ ở vài
đài thận (thận ứ nước cục bộ)

Độ I
- giãn nhẹ đài bể thận.
- bề dày chủ mô thận chưa thay đổi

Độ II
- giãn đài bể thận nhiều hơn.
- bề dày của chủ mô thận giảm

Độ III
- đài bể thận giãn quá mức tạo hình ảnh giống nang có vách ngǎn
- chủ mô thận teo mỏng

Độ IV
- thận giãn quá mức tạo hình ảnh giống phì đại có vách ngǎn
- chủ mô thận teo mỏng

Về hình ảnh siêu âm, nang được chia làm 2 nhóm: nang dạng đơn thuần và nang
không điển hình (nang phức tạp)

Hình cầu hoặc hình khối bầu dục

Thành nang mỏng, trơn láng, rõ nét

Dịch trong nang không có hồi âm, không cặn lắng, không tạo vách

Là cấu trúc hồi âm dày có bóng lưng

Khó khảo sát khi ở 1/3 giữa hoặc dưới của niệu quản

hoặc khi niệu quản không
dãn

Thành bàng quang dày lan tỏa hay khu trú tuỳ nguyên nhân, giảm hồi âm

Nước tiểu có thể mất thuần trạng

Thường biểu hiện trễ hoặc không biểu hiện trên siêu âm trong các bệnh cảnh
nhẹ

Hồi âm dày có bóng lưng

Di động khi xoay trở

Cấu trúc lồi dạng túi của thành bàng quang ra bên ngoài, thông thương với lòng
bàng quang

Có thể thấy sỏi, viêm, hoặc u bàng quang trong lòng túi

Có thể thấy câu trúc viêm, hoặc u bàng quang trong lòng túi

Là khối có hồi âm đa dạng cố định trên thành và trồi vào lòng bàng quang

làm dày thành bàng quang khu trú

có thể có vôi hoá

Siêu âm giúp phát hiện khối u
tuy nhiên hình ảnh không đặc hiệu và hay bỏ sót u
dạng thâm nhiễm

tǎng kích thuớc

Thường khối phì đại bắt đầu ở vùng chuyển tiếp

Có thể gây chèn ép trung tâm và ngoại biên

Khối giảm hồi âm, thường ở vùng ngoại biên

Khi lớn hơn: hồi âm không đồng nhất do hoại tử, xuất huyết

Có thể gây chèn ép trung tâm và ngoại biên

hình ảnh không điển hình

thường là giảm hồi âm ở giai đoạn cấp

có vôi hoá trong nhu mô ở giai đoạn mãn

xoang dịch khu trú trong nhu mô

dịch phức tạp

bờ rõ hoặc không
rõ

cấu trúc tăng hồi âm

có bóng lưng

định vị ở ống TLT hoặc nhu mô

Đường phần mềm trước sống

Đường dọc phía trước thân sống

Đường dọc phía sau thân sống

Đường mảnh - gai

Đường đỉnh các mỏm gai ở phía sau

chiều cao

hình dáng

vỏ xương

đậm độ xương

bè xương

Gai xương các thân sống

Hẹp khoảng đĩa đệm

-Xơ đặc xương dưới sụn
-Kén dưới sụn

Khí trong đĩa đệm

Đóng vôi dây chằng dọc sau

Đốt sống cổ C7

Đốt sống ngực N7

Đốt sống cổ C5

cổ nghiêng (bệnh nhân nằm ngửa, tia X song song mặt
bàn)

cổ thẳng trước - sau

miệng há

Gãy làm nhiều mảnh do đè ép vòng xương C1

do đè ép vòng xương C1 gây phân tách các khối bên và rách
dây chằng ngang đốt sống C1

Gãy ít mảnh do đè ép vòng xương C2

gãy phần trên mỏm nha (hiếm gặp); thường là gãy vững

gãy xuyên qua phần nền của mỏm nha; gãy không vững

gãy xuyên qua phần nền của mỏm nha vào trong thân đốt C2; gãy vững
và tiên lượng tốt

Chấn thương do gập cổ quá mức gây đứt dây chằng sau và gãy đè ép lên phía
trước thân sống

Chấn thương do ngửa cổ quá mức gây đứt dây chằng sau và gãy đè ép lên phía
trước thân sống

Chấn thương do gập cổ quá mức gây rạn dây chằng sau và gãy đè ép lên phía
trước thân sống

Gãy giật phần trước dưới thân sống

Bán trật hoặc di lệch phần sau thân sống vào trong ống sống

Tụ máu phía trước thân sống liên quan với đứt dây chằng dọc trước

Các mảnh xương hoặc thân đốt sống di lệch gây chèn ép tủy sống

Gãy thân sống thành nhiều mảnh (nát)

Đẩy các mảnh gãy vào trong ống sống

Rộng khoảng gian cuống sống trên phim chụp thế thẳng trước sau

Các mảnh xương hoặc thân đốt sống di lệch gây chèn ép tủy sống

Thân sống hình vuông

Thân sống hình tròn

Dính các mấu khớp và thân sống tạo hình ảnh cột sống dạng cây tre

Gãy lún: do gập về trước hay sang bên

Gãy nát: do tải trọng đè nặng hay chấn thương gập cột sống

Gãy vụn: do tải trọng đè nặng hay chấn thương nặng cột sống

Đúng

Sai

Khuyết xương một hoặc nhiều nơi, bờ không rõ

Mất hoặc hủy vỏ xương

Không thấy một cuống (cột sống chột), hai cuống (cột sống mù), mấu khớp,
mỏm gai

Kèm xẹp thân sống: không đối xứng, kết hợp bất thường đậm độ xương (đặc
xương, hủy xương)

Tổn thương phần mềm cạnh sống

Thường tổn thương liên quan đến đĩa đệm

Xẹp, tổn thương thân sống không đều hai bên đĩa đệm

Tổn thương và giảm chiều cao đĩa đệm

Tổn thương phần mềm (+/-)

Tổn thương ít liên quan đến cung sau của cột sống

ở người trẻ

Nam giới

Nữ giới

95% bệnh nhân có HLA-B27

Hẹp ống sống có thể do bẩm sinh hay mắc phải

Hẹp ống sống có thể hẹp ở trung tâm, ngách bên hay lỗ liên hợp

Hẹp ống sống khi đường kính trước – sau ống sống đoạn cổ <13 mm, đoạn thắt
lưng <15 mm

Trượt thân sống bất thường so với trục cột sống

Trượt có thể do chấn thương, hủy eo hay do thoái hóa, hiếm khi do bệnh lý đĩa
đệm (viêm nhiễm) hoặc bẩm sinh

Thường gặp ở tầng L4 – L5 hay L5 – S1

Thường lấy thân sống trên so sánh với thân sống dưới đánh giá mức độ trượt

Độ I: dịch chuyển <25%.

Độ II:
dịch chuyển 25% – 50%

Độ III:
dịch chuyển >50% - 75%

Độ III: dịch chuyển >60% - 70%.

Độ IV: dịch chuyển > 75%

Đường ấn mạch máu

Đường đường khớp sọ

Đường nứt sọ thẳng hoặc đường nứt sọ có nhiều góc cạnh, không theo hướng
nhất định

thẳng

nghiêng

Towne

đứng

Khảo sát hai hố mắt

các cánh xương bướm

xương trán và xoang trán

Khảo sát hố sau và vòm sọ

Khảo sát rãnh sau và vòm sọ

Khảo sát hố trước và vòm sọ

Khảo sát nền sọ

xoang hàm

các lỗ nền sọ

xoang bướm và 2 xương đá

Nứt sọ

Vỡ sọ

Lún sọ

Nhồi sọ

Bệnh nhân nằm ngửa

Bệnh nhân nằm nghiêng

Quét lát hình theo mặt phẳng ngang

liên tục từ nền sọ đến đỉnh sọ

Cửa sổ nhu mô: giúp phân biệt giữa các cấu trúc mô mềm nội sọ: chất xám, chất
trắng, dịch não tủy, mạch máu

Cửa sổ xương: không phân biệt được các cấu trúc mô mềm nội sọ, chỉ phân biệt
được xương, khí, mô mềm

Cửa sổ cấu trúc: không phân biệt được các cấu trúc mô mềm nội sọ, chỉ phân biệt
được xương, khí, mô mềm

Cần kết hợp các lát hình liên tục để đánh giá

Phân tích phim theo trình tự nhất định: từ ngoài vào trong (phần mềm – xương,
xoang – nội sọ) hoặc ngược lại nhằm tránh bỏ sót tổn thương

Khi có tổn thương, cần mô tả: số lượng, hình dạng, đậm độ, vị trí, kích thước, giới
hạn, liên quan cấu trúc xung quanh, hiệu ứng choán chỗ

Đánh giá các tổn thương khác kèm theo ngoài tổn thương do chấn thương sọ não.
Cần kết hợp thêm lâm sàng trong khi phân tích phim

Khối choán chỗ ngoài trục, khu trú

hình thấu kính lồi 2 mặt, bờ trong nhẵn,
chạy qua được các nếp màng cứng (liềm não, lều não)

hình thấu kính lồi 2 mặt, bờ trong nhẵn, không chạy qua được các khớp
sọ

thường tăng đậm độ, đôi khi đậm độ hỗn hợp

Khối choán chỗ ngoài trục, lan toả hoặc khu trú

hình liềm, bờ trong không đều,
không vượt qua được các nếp màng cứng (liềm não, lều não)

chạy qua được các khớp
sọ, tăng đậm độ (cấp tính), giảm đậm độ (mạn tính)

Ố tăng đậm độ trong nhu mô não

Ố giảm đậm độ trong nhu mô não

Ố tăng đậm độ trong gian não

Các tổn thương đậm độ hỗn hợp gồm tổ chức phù nề và xuất huyết

Các tcấu trúc đậm độ hỗn hợp gồm tổ chức phù nề và xuất huyết

Các mô đậm độ hỗn hợp gồm tổ chức phù nề và xuất huyết

Tổn thương giảm đậm độ, khu trú quanh ổ dập não hay lan toả cả bán cầu

Tổn thương tăng đậm độ, khu trú quanh ổ dập não hay lan toả cả bán cầu

Cấu trúc giảm đậm độ, khu trú quanh ổ dập não hay lan toả cả bán cầu

Các nốt xuất huyết nhỏ ở ranh giới chất trắng - xám, thể chai

Các nốt xuất huyết nhỏ ở ranh giới vùng sau - bên
cuống não

Vùng đậm độ thấp trong nhu mô não

Vùng đậm độ cao trong nhu mô não

Vùng đậm độ thấp trong gian não

Nứt xương sọ dạng đường: đường giảm đậm độ, rõ nét, mất liên tục ở bản sọ

Nứt xương sọ dạng đường: đường tăng đậm độ, rõ nét, mất liên tục ở bản sọ

Nứt xương sọ dạng đường: đường giảm mật độ, rõ nét, mất liên tục ở bản sọ

Tăng đậm độ ở các rãnh và bể não

Tăng đậm độ ở các gian não

Giảm đậm độ ở các rãnh và bể não

Thời gian khảo sát nhanh (nhanh hơn MRI) nên thường sử dụng hơn so với MRI
trong cấp cứu

Có thể tái tạo hình ảnh 3D và khảo sát trên 3 mặt phẳng

Độ tương phản hình ảnh ngày càng cao do công nghệ mới cải tiến tương phản bit
depth của các điểm ảnh

Không xâm lấn

Có giá trị cao trong chẩn đoán các bệnh lý về phổi, xương, các cấu trúc ở trung
thất

Không có bức xạ ion hóa

Khảo sát được nhiều mặt cắt

Hình ảnh có độ tương phản cao giữa các mô mềm, nên ưu thế để khảo sát các mô

Sử dụng tia bức xạ ion hóa

Có thể có các phản ứng phụ do tiêm chất tương phản Iod đường tĩnh mạch

Tương phản kém hơn so với MRI trong khảo sát các cấu trúc mô mềm

Giá thành cao

Thời gian thường kéo dài

Hội chứng sợ chỗ kín (thường bệnh nhân sẽ hợp tác sau khi được giải thích kỹ và
tạo cảm giác gần gũi giữa nhân viên y tế với bệnh nhân).

Giá thành cao

bệnh nhân có gắn
máy tạo nhịp tim
máy chống rung

clips cầm máu
kim loại trong phẫu thuật phình mạch não

dị vật kim loại trong hốc mắt

• - Chấn thương đầu
  - Bệnh lý xoang

Tai biến mạch máu não: nhồi máu não, xuất huyết não

Bệnh lý nhiễm trùng: áp xe não

Bệnh lý khối u: u não di căn

Bệnh lý bẩm sinh: dị dạng mạch máu não

• Bệnh lý phổi

Bệnh lý tim mạch

Bệnh lý khối u: u di căn

Bệnh lý bẩm sinh: dị dạng mạch máu não

• Khối u: gan, tụy, thận, thượng thận, đại tràng

Viêm nhiễm: áp xe gan, viêm tụy, viêm ruột thừa

Bệnh lý sỏi: sỏi đường mật, sỏi thận

Chấn thương: gan, thận, lách, tụy

Phình, bóc tách, dị dạng mạch máu

• Chấn thương cột sống

Bệnh lý u

Bệnh lý viêm

Phình, bóc tách, dị dạng mạch máu

Đánh giá khối u nguyên phát hoặc di căn

Nhồi máu não
Nhiễm trùng, ký sinh trùng. Bệnh lý não do tự miễn

Xuất huyết não

Bệnh lý chuyển hoá

Rối loạn thị giác, thính giác

Bệnh lý đĩa đệm có chèn ép ống tủy hoặc rễ thần kinh

Đánh giá các bệnh lý nhiễm trùng (viêm, lao, áp xe...) và khối u ở cột sống.
Các dị tật bẩm sinh

có ưu thế trong việc đánh giá các tổn thương phần mềm như cơ, dây chằng,
sụn chêm, tình trạng ổ khớp

có ưu thế trong việc nhận xét các tổn thương phần mềm như cơ, dây chằng,
sụn chêm, tình trạng ổ khớp

có ưu thế trong việc loại trừ các tổn thương phần mềm như cơ, dây chằng,
sụn chêm, tình trạng ổ khớp

Gan - mật: chẩn đoán và đánh giá giai đoạn các khối u, bệnh lý của túi mật, tắc
mật

Thận - tuyến thượng thận: đánh giá các khối u, tắc nghẽn hệ niệu

Tụy: u tụy, tắc ống tụy

Vùng chậu: định vị tinh hoàn lạc chỗ, đánh giá các tổn thương ở bàng quang, tiền liệt tuyến, tử cung, trực tràng