Cây trong vườn.

Cây cỏ ven bờ hồ.

Cá chép và cá vàng trong bể cá cảnh.

Đàn cá rô trong ao.

1

2

3

4

Các kiểu hình trong quần thể tại một thời điểm xác định.

Các kiểu gene trong quần thể tại một thời điểm xác định.

Các allele của tất cả các gen trong quần thể tại một thời điểm xác định.

Các gene trong quần thể tại một thời điểm xác định

Tập hợp tất cả các allele trong quần thể

Tỷ lệ số lượng allele đó trên tổng số lượng các loại allele trong quần thể tại một thời điểm xác định.

Tỷ lệ số lượng allele đó trên tổng số lượng các loại alen khác nhau của gene đó trong quần thể

Tỉ lệ giữa số bản sao allele đó trên tổng số bản sao của các allele thuộc một gene có trong quần thể

Chỉ những cây có cùng kiểu gene mới có thể giao phấn cho nhau.

Hạt phấn của cây nào thụ phấn cho noãn của cây đó

Hạt phấn của cây này thụ phấn cho cây khác.

Hạt phấn của hoa nào thụ phấn cho noãn của hoa đó.

Quần thể ngẫu phối

Quần thể giao phối có lựa chọn

Quần thể tự phối và ngẫu phối

Quần thể thực vật tự phối bắt buộc

Trong những điều kiện nhất định thì trong lòng một quần thể giao phối tần số của các allele trội có khuynh hướng tăng dần, tần số các allele lặn có khuynh hướng giảm dần qua các thế hệ.

Trong những điều kiện nhất định thì trong lòng một quần thể giao phối tần số tương đối của các allele ở mỗi gene có khuynh hướng tăng dần từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Trong những điều kiện nhất định thì trong lòng một quần thể giao phối tần số tương đối của các allele ở mỗi gene có khuynh hướng duy trì không đổi từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Trong những điều kiện nhất định thì trong lòng một quần thể giao phối tần số tương đối của các allele ở mỗi gene có khuynh hướng giảm dần qua các thế hệ.

Tỉ lệ cá thể đực và cái được duy trì ổn định qua các thế hệ.

Số lượng cá thể được duy trì ổn định qua các thế hệ.

Tần số các allele và tần số các kiểu gene biến đổi qua các thế hệ.

Tần số các allele và tần số các kiểu gene được duy trì ổn định qua các thế hệ.

1, 3, 4, 5

1, 2, 3, 5

1, 2, 3, 4

 2, 3, 4, 5

Phản ánh trạng thái động của quần thể, giải thích cơ sở tiến hóa

Có thể suy ra tỉ lệ kiểu gene và tần số tương đối của các allele từ tỉ lệ kiểu hình.

Giải thích trong thiên nhiên có những quần thể đã được duy trì ổn định trong thời gian dài.

Từ tỉ lệ các cá thể có biểu hiện tính trạng lặn đột biến có thể suy ra tần số của allele đột biến trong quần thể.

Phản ánh trạng thái cân bằng di truyền trong quần thể.

Có thể xác định tần số tương đối của các kiểu gene và các allele từ tỉ lệ các loại kiểu hình trong quần thể.

Khẳng định sự duy trì những đặc điểm đã đạt được trong tiến hóa cũng quan trọng không kém sự phát sinh các đặc điểm mới và sự biến đổi các đặc điểm đã có.

Cơ sở để giải thích vì sao trong thiên nhiên có những quần thể được duy trì ổn định qua thời gian dài.

Sự tự phối làm cho quần thể phân chia thành những dòng thuần có kiểu gene khác nhau.

Sự tự phối làm giảm thể đồng hợp trội, tăng tỉ lệ thể đồng hợp lặn, triệt tiêu ưu thế lai, sức sống giảm.

Qua nhiều thế hệ tự phối các gene ở trạng thái dị hợp chuyển dần sang trạng thái đồng hợp

Qua nhiều thế hệ tự phối, kiểu gene đồng hợp có cơ hội biểu hiện nhiều hơn.

Làm cho quần thể phân chia thành những dòng thuần có kiểu gene khác nhau.

Làm cho các cặp gene allele ở trạng thái dị hợp chuyển dần sang trạng thái đồng hợp.

Làm giảm tỉ lệ kiểu gene đồng hợp trội, tăng tỉ tỉ lệ kiểu gene đồng hợp lặn.

Làm tăng tỉ lệ kiểu gene đồng hợp, giảm tỉ lệ kiểu gene dị hợp.

Các gene lặn đột biến có hại biểu hiện thành kiểu hình do chúng được đưa về trạng thái đồng hợp

Tập trung các gene trội có hại ở thế hệ sau

Các gene lặn đột biến có hại bị các gene trội  át chế trong kiểu gene dị hợp

Xuất hiện ngày càng nhiều các đột biến có hại

Quần thể phân hóa thành các dòng thuần.

Chọn lọc từ các quần thể thường kém hiệu quả

Số thể đồng hợp tăng, dị hợp giảm.

Quần thể đa dạng về kiểu gene, kiểu hình

Ngăn cản tổ hợp allele trội làm thoái hóa giống.

Hạn chế dị tật do allele lặn gậy ra.

Đảm bảo luân thường đạo lý làm người.

Thực hiện thuần phong mỹ tục của dân tộc.

tăng tỉ lệ thể dị hợp.

giảm tỉ lệ thể đồng hợp.

tăng biến dị tổ hợp.

tạo dòng thuần chủng

0,3 ; 0,7

0,8 ; 0,2

0,7 ; 0,3

0,2 ; 0,8

0,4.

0,2.

0,3.

0,5.

0,250AA : 0,500Aa : 0,250aa.

0,375AA : 0,250Aa : 0,375aa.

0,125AA : 0.750Aa : 0,125aa.

0,375AA : 0,375Aa : 0250aa.

0,42.

0,09.

0,30.

0,60.

Giúp cho quần thế cân bằng di truyền lâu dài.

Làm cho quần thể phát sinh nhiều biến dị tổ hợp, cung cấp nguồn nguyên liệu thứ cấp cho chọn lọc tự nhiên.

Tạo điều kiện cho các gene phát sinh đột biến, cung cấp nguồn nguyên liệu sơ cấp cho chọn lọc tự nhiên.

Giúp quần thể có tiềm năng thích ứng cao khi môi trường sống thay đổi.

100% hoa đỏ.

25% hoa đỏ : 75% hoa trắng.

100% hoa trắng.

25% hoa trắng : 75% hoa đỏ.

Di tích của các sinh vật sống trong các thời đại trước đã để lại trong lớp băng của vỏ Trái Đất

Di tích của sinh vật sống để lại trong thời đại trước đã để lại trong lớp đất sét của vỏ Trái Đất hoặc được bảo tồn trong lớp nhựa hổ phách

Di tích của các sinh vật sống để lại trong các thời đại trước đã để lại trong lớp địa chất của vỏ Trái Đất, xác sinh vật hóa đá hoặc được bảo tồn trong các điều kiện đặc biệt

Di tích phần cứng của sinh vật như xương, vỏ đá vôi được giữ lại trong đất, trang băng hoặc nhựa hổ phách.

Xác định tuổi của hoá thạch bằng đồng vị phóng xạ

Bằng chứng gián tiếp về lịch sử phát triển của sinh giới.

Xác định tuổi của hoá thạch có thể xác định tuổi của quả đất

Bằng chứng trực tiếp về lịch sử phát triển của sinh giới.

Cùng nguồn gốc, đảm nhận những chức phận giống nhau.

Có nguồn gốc khác nhau nhưng đảm nhận những chức phận giống nhau , có hình thái tương tự nhau.

Cùng nguồn gốc, nằm ở những vị trí tương ứng trên cơ thể, có thể thực hiện các chức năng khác nhau.

Có nguồn gốc khác nhau, nằm ở những vị trí tương ứng trên cơ thể có kiểu cấu tạo giống nhau.

Cánh của chim và cánh của côn trùng.

Gai của cây hoa hồng và gai của cây xương rồng.

Cánh của dơi và chi trước của ngựa.

Mang của cá và mang của tôm.

Những cơ quan có nguồn gốc khác nhau tuy đảm nhiệm những chức năng khác nhau nhưng vẫn có hình thái tương tự.

Những cơ quan có nguồn gốc khác nhau nhưng đảm nhiệm những chức năng giống nhau nên có kiểu hình thái tương tự.

Những cơ quan có nguồn gốc giống nhau nhưng đảm nhiệm những chức năng giống nhau nên có hình thái tương tự.

Những cơ quan có nguồn gốc khác nhau tuy đảm nhiệm những chức năng giống nhưng có hình thái khác nhau.

Cánh chim và cánh bướm

Ruột thừa của người và ruột tịt ở động vật.

Tuyến nọc độc của rắn và tuyến nước bọt của người.

Chi trước của mèo và tay của người.

Các gene quy định cơ quan thoái hóa là những gen lặn.

Vì chúng ít có hại cho cơ thể sinh vật nên không bị CLTN loại bỏ.

Chưa đủ thời gian tiến hóa để CLTN có thể loại bỏ chúng.

Có thể chúng sẽ trở nên có ích trong tương lai nên không bị loại bỏ.

Răng khôn ở người.

Manh tràng của thú ăn thịt.

Túi bụng của Kangguru.

Chi sau của thú biển.

Những biến đổi trên cơ thể sinh vật dưới tác động của ngoại cảnh và tập quán hoạt động

Những biến đổi trên cơ thể sinh vật dưới tác động của ngoại cảnh và tập quán hoạt động nhưng di truyền được

Sự phát sinh những sai khác giữa các cá thể trong loài qua quá trình sinh sản

Những đột biến phát sinh do ảnh hưởng của ngoại cảnh

Đột biến cấu trúc NST

Biến dị cá thể

Đột biến gene

Đột biến số lượng NST

Sự phân hóa khả năng sống sót và khả năng sinh sản của các cá thể có kiểu gene khác nhau trong quần thể.

Sự phân hóa khả năng sống sót của các cá thể trong quần thể.

Sự phân hóa khả năng sống sót và sinh sản của các có thể trong quần thể.

Sự phân hóa khả năng sống sót của các cá thể có kiểu gene khác nhau trong quần thể.

Biến dị tổ hợp là nguồn nguyên liệu thứ cấp của quá trình tiến hóa

Sinh vật biến đổi dưới tác động trực tiếp của điều kiện ngoại cảnh

Sự hình thành các giống vật nuôi cây trồng là kết quả của quá trình chọn lọc tự nhiên

Các loài mới được hình thành từ một loài ban đầu dưới tác động của chọn lọc tự nhiên

hình thành các đơn vị phân loại trên loài như: chi, họ, bộ, lớp, ngành.

biến đồi tần số các allele của quần thể.

biến đồi tần số các allele và thành phần kiểu gene của quần thể dẫn đến hình thành loài mới.

biến đổi thành phần kiểu gene dẫn tới biến đổi kiểu hình mới.

 Diễn ra trong một thời gian dài.

Diễn ra trong một phạm vi phân bố tương đối hẹp.

Hình thành các đơn vị phân loại trên loài.

Khó nghiên cứu bằng thực nghiệm.

nòi địa lí.

nòi sinh thái.

loài mới.

chi mới.

Một quần thể lớn và giao phối ngẫu nhiên.

Một quần thể lớn với sự nhập cư thường xuyên từ quần thể lân cận.

Một quần thể nhỏ bị cô lập.

Một quần thể lớn và giao phối không ngẫu nhiên.

Quần thể là một tập hợp cá thể cùng loài, cùng khu phân bố ổn định, tồn tại trong một khoảng thời gian xác định và có khả năng giao phối với nhau để sinh con hữu thụ.

Cây cỏ ven bờ hồ là một quần thể

Quần thể tự phối thường gặp ở thực vật, ít gặp ở động vật

Mỗi quần thể có khu phân bố xác định và luôn luôn ổn định

Sự tự phối làm cho quần thể phân chia thành những dòng thuần có kiểu gen khác nha

Sự tự phối làm giảm thể đồng hợp trội, tăng tỉ lệ thể đồng hợp lặn, triệt tiêu ưu thế lai, sức sống giảm

Qua các thế hệ tự thụ phấn, các alen lặn trong quần thể có xu hướng được biểu hiện ra kiểu hình

Quần thể tự thụ phấn thường có độ đa dạng di truyền cao hơn quần thể giao phấn

Quần thể tự phối điển hình gồm có thực vật tự thụ phấn, động vật lưỡng tính tự thụ tinh.

Đậu Hà Lan là thực vật sinh sản bằng cách tự thụ phấn.

Trong một quần thể ngẫu phối đã cân bằng di truyền, từ tần số kiểu hình sẽ suy ra được tần số allele và tần số kiểu gene của quần thể.

Đặc trưng về nhóm tuổi là đặc trung di truyền của quần thể.

Quần thể ngẫu phối cung cấp nguồn biến dị di truyền phong phú cho quá trình tiến hóa và chọn giống.

Quá trình ngẫu phối cung cấp nguồn nguyên liệu sơ cấp cho tiến hóa là biến dị tổ hợp.

Nếu một quần thể chỉ xảy ra ngẫu phối mà không chịu ảnh hưởng của các nhân tố tiến hóa nào thì tần số allele và thành phần kiểu gene sẽ không đổi qua các thế hệ.

Khi quần thể cân bằng di truyền, có thể dựa vào số lượng cá thể của một kiểu hình bất kì suy ra tần số các allele trong quần thể.

b) Sau một thế hệ ngẫu phối quần thể trên sẽ là một quần thể cân bằng nếu như trước đó quần thể chưa cân bằng.

c) Nếu như y = 2xz, quần thể trên sẽ là quần thể cân bằng.

Tốc độ xuất hiện các đột biến lặn ở các dòng tự phối thường chậm hơn ở các dòng giao phối kể cả giao phối cận huyết.

Giao phối cận huyết và tự thụ phấn làm cho các đột biến lặn nhanh biểu hiện thành kiểu hình.

Giao phối cận huyết và tự thụ phấn luôn dẫn đến hiện tượng thoái hoá giống.

Giao phối cận huyết và tự thụ phấn phân hoá quần thể thành nhiều dòng thuần khác nhau.

Nếu không có tác động của các nhân tố tiến hóa thì ở F1 có 84% số cá thể mang allele A.

Nếu có tác động của nhân tố đột biến thì chắc chắn sẽ làm giảm đa dạng di truyền của quần thể.

Nếu có tác động của các yếu tố ngẫu nhiên thì allele A và a sẽ bị loại bỏ hoàn toàn khỏi quần thể.

Nếu chỉ chịu tác động của di - nhập gene thì có thể sẽ làm tăng tần số allele A.

Người có họ hàng gần gũi với gorilla hơn so với ếch.

Đây là bằng chứng sinh học tế bào.

Đây là bằng chứng trực tiếp nói lên người có nguồn gốc từ loài Gorilla.

Những loài có số lượng sai khác trong chuỗi polipeptide càng nhiều thì càng có quan hệ họ hàng xa nhau.

Tích luỹ các biến đổi nhỏ, riêng lẻ ở từng cá thể thành các biến đổi sâu sắc, phổ biến chung cho giống nòi.

Tích lũy các biến dị không có lợi và có lợi, không quan tâm đến sinh vật.

Tạo ra các loài cây trồng, vật nuôi trong phạm vi từng giống tạo nên sự đa dạng cho vật nuôi cây trồng.

Tạo các giống cây trồng, vật nuôi đáp ứng nhu cầu của con người rất phức tạp và không ngừng thay đổi.

Đột biến là nguyên liệu thứ cấp cho quá trình tiến hóa.

Áp lực của đột biến là không đáng kể đối với quẩn thể có kích thước lớn.

Tần số đột biến từ 10⁴ đến 10⁶.

Phần lớn đột biến là có hại cho cơ thể sinh vật.

Dòng gene chỉ đưa thêm gene vào quần thể, không đưa gene ra khỏi quần thể.

Ở động vật, sự di cư của các cá thể cùng loài từ quần thể này sang quần thể khác dẫn đến dòng gene

Dòng gene là hiện tượng trao đổi vốn gene giữa các quần thể

Nếu số lượng cá thể nhập cư bằng số lượng cá thể xuất cư thì chắc chắn không làm thay đổi tần số kiểu gene của quần thể.

Làm đa dạng vốn gene quần thể.

Là nhân tố tiến hóa định hướng.

Làm tăng tỷ lệ kiểu gene đồng hợp, giảm kiểu gene dị hợp.

Làm biến đổi tần số allele chậm chạp, nhưng nhanh hơn đột biến.