Quan hệ sở hữu đối với tư liệu sản xuất

Quan hệ trong tổ chức, quản lý sản xuất.

Quan hệ trong phân phối sản phẩm

Quan hệ mua - bán

Công cụ lao động

Đối tượng lao động

Các tư liệu khác: Hệ thống kho, bến bãi, bồn chứa.

Hệ thống giao thông vận tải, thông tin liên lạc

Quy luật tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội

Quy luật đấu tranh giai cấp

Quy luật cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng

Quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Người lao động.

Tư liệu sản xuất.

Công cụ lao động.

Đối tượng lao động

Sản xuất vật chất

Sản xuất tinh thần

Công cụ lao động

Giáo dục đào tạo

Không có cái chung thuần tuý tồn tại ngoài cái riêng, cái chung thông qua cái riêng mà biểu hiện sự tồn tại của mình

Cái riêng tồn tại khách quan không bao chứa cái chung

Cái chung và cái riêng đều không tồn tại đồng thời

Cái chung tồ

Vị trí địa lý của mỗi dân tộc.

Điều kiện dân số.

Phương thức sản xuất.

Điều kiện môi trường.

Nền chính trị ổn định sẽ góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển

Những biến đổi trong lĩnh vực kinh tế sẽ dẫn đến những biến đổi trong lĩnh vực chính trị

Giữa kinh tế và chính trị không có mối liên hệ gắn bó mật thiết với nhau

Kinh tế phát triển sẽ quyết định đến đường lối, chính sách của một quốc gia.

Cái chung ở trong cái riêng

Không có cái nào trong cái nào

Cái riêng ở trong cái chung

Không xác định

Toàn bộ quan hệ sản xuất của xã hội hợp thành kết cấu kinh tế của xã hội.

Toàn bộ lực lượng sản xuất của xã hội.

Toàn bộ lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất.

Các công trình được xây dựng phục vụ cho các hoạt động của xã hội.

Truyền thống của dân tộc.

Tư tưởng của giai cấp bị trị.

Tư tưởng của giai cấp thống trị.

Sự dung hòa giữa tư tưởng của giai cấp thống trị và tư tưởng của giai cấp bị trị.

Toàn bộ các quan hệ chính trị, pháp quyền hiện tồn trong xã hội.

Toàn bộ các tư tưởng và các tổ chức chính trị, pháp quyền của mọi giai cấp trong xã hội.

Toàn bộ các quan điểm, tư tưởng và các thiết chế xã hội tương ứng được hình thành trên cơ sở hạ tầng.

Toàn bộ các quan điểm, tư tưởng và các thiết chế của giai cấp thống trị trong xã hội được hình thành trên cơ sở hạ tầng.

Thế giới vô cùng vô tận

Ý thức luôn thay đổi

Sự vận động, biến đổi không ngừng của sự vật

Phản ánh sự đứng im của sự vật

Quan hệ giữa đời sống vật chất và đời sống tinh thần của xã hội

Quan hệ giữa chế độ kinh tế với chế độ chính trị và chế độ văn hóa - xã hội.

Quan hệ giữa vật chất và tinh thần

Quan hệ giữa tồn tại xã hội với ý thức xã hội

Hệ thống pháp luật.

Nhà nước.

Quan điểm, tư tưởng của số đông trong xã hội.

Quan điểm, tư tưởng của giai cấp thống trị.

Quan hệ sản xuất thống trị

Quan hệ sản xuất tàn dư

Quan hệ sản xuất mầm móng

Các quan hệ sản xuất hợp thành nên cơ sở hạ tầng đều có vai trò như nhau, không có yếu tố nào quyết định yếu tố nào.

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật lượng - chất

Quy luật về mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

Quy luật mâu thuẫn

Phát triển khoa học công nghệ

Ưu tiên đổi mới về chính trị gắn với phát triển kinh tế

Đổi mới kinh tế là trọng tâm, từng bước đổi mới về chính trị

Cải cách giáo dục

Duy trì, bảo vệ cho cơ sở hạ tầng sinh ra nó.

Luôn kìm hãm sự phát triển cơ sở hạ tầng.

Luôn thúc đẩy sự phát triển cơ sở hạ tầng.

Vừa thúc đẩy, vừa kìm hãm sự phát triển cơ sở hạ tầng.

Cá thể

Tập hợp hai mặt

Thực thể

Sinh vật

Sự tăng lên không ngừng của năng suất lao động.

Sự phát triển liên tục của lực lượng sản xuất.

Quần chúng nhân dân không ngừng nổi dậy đấu tranh chống các thế lực phản động trong xã hội.

Mâu thuẫn giai - tầng trong xã hội, sự thay đổi của quan hệ sản xuất.

Quy định cơ sở vật chất - kỹ thuật.

Duy trì và bảo vệ cơ sở hạ tầng.

Quy định trình độ (tính chất) của lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng của xã hội.

Quy định mọi quan hệ xã hội, nói lên thực chất của hình thái kinh tế - xã hội.

Hình thức nhà nước.

Hình thức tôn giáo.

Hình thái ý thức xã hội.

Hình thái kinh tế - xã hội.

Hình thái kinh tế - xã hội

Lĩnh vực văn hoá và khoa học kỹ thuật

Mô hình

Bộ phận của đời sống xã hội

Giai cấp cơ bản và giai cấp không cơ bản.

Lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng.

Nhà nước, chính đảng, đoàn thể.

Các quan hệ sản xuất của xã hội.

Đem lại sự hiểu biết toàn diện về mọi xã hội trong lịch sử

Đem lại sự hiểu biết đầy đủ về một xã hội cụ thể

Đem lại những nguyên tắc phương pháp luận khoa học để nghiên cứu xã hội.

Đem lại một phương pháp tiếp cận xã hội mới.

Phát triển kinh tế

Phát triển văn hóa

Phát triển khoa học công nghệ

Phát triển sự nghiệp giáo dục.

Lý tính

Trực quan sinh động

Kinh nghiệm

Tư duy trừu tượng

Bảo vệ và phát triển cơ sở kinh tế.

Bảo vệ và phát triển cơ sở kinh tế sinh ra nó.

Tư tưởng xã hội trong kiến trúc thượng tầng tác động trở lại cơ sở hạ tầng.

Nhà nước bảo vệ tư tưởng chính trị của giai cấp.

Phạm trù chỉ xã hội cụ thể trong từng giai đoạn lịch sử nhất định.

Phạm trù chỉ mọi xã hội trong các giai đoạn lịch sử.

Phạm trù chỉ sự vận động của một xã hội cụ thể.

Phạm trù của triết học về lịch sử.

Nhận thức cảm tính.

Nhận thức lý tính.

Nhận thức kinh nghiệm.

Nhận thức trực giác.

Ý thức luôn thay đổi.

Thế giới vô cùng vô tận

Sự vận động, biến đổi không ngừng của sự vật

Phản ánh sự đứng im của sự vật

Là hạt nhân của phép biện chứng duy vật, vạch ra nguồn gốc bên trong của sự vận động và phát triển.

Vạch ra xu hướng của sự phát triển

Vạch ra cách thức của sự phát triển

Vạch ra con đường của sự phát triển

Nội dung quyết định hình thức

Nội dung do hình thức quyết định

Hình thức tồn tại tách biệt nội dung

Nội dung tác động trở lại hình thức

Sự đấu tranh của các mặt đối lập

Sự thống nhất của các mặt đối lập

Sự chuyển hóa của các mặt đối lập

Sự giải quyết mâu thuẫn

Vật chất quyết định sự tồn tại và phát triển của ý thức.

Sự tồn tại của thế giới phụ thuộc vào cảm giác của con người.

Tinh thần thế giới sản sinh ra thế giới và con người có thể nhận thức thế giới.

Con người không thể nhận thức được thế giới.

Phải giải quyết mâu thuẫn bằng phương pháp đấu tranh chứ không dung hòa.

Sự vật khác nhau, mâu thuẫn khác nhau, nên phải có biện pháp phù hợp để giải quyết từng mâu thuẫn

Mâu thuẫn là khách quan, nên khi nghiên cứu sự vật hiện tượng phải nghiên cứu về mâu thuẫn của nó

Mâu thuẫn phụ thuộc vào cảm nhận của con người nên phải tìm cách nhận thức nó

Không gian và thời gian là hình thức tồn tại của vật chất.

Không gian và thời gian phụ thuộc vào cảm giác của con người.

Không gian và thời gian tồn tại thuần túy ngoài vật chất.

Không gian và thời gian là sản phẩm của kho

Có vật chất không vận động.

Có vận động thuần túy ngoài vật chất.

Vận động là thuộc tính cố hữu của vật chất.

Vận động và đứng im tách rời nhau.

Theo số đông cho là đúng

Ý chí chủ quan của con người

Kết quả chưa được thực tiễn kiểm nghiệm

Kết quả sau khi được thực tiễn kiểm nghiệm

Thừa nhận ý thức sáng tạo thế giới.

Thừa nhận rằng vật chất quyết định ý thức và con người có thể nhận thức thế giới

Thừa nhận rằng con người không thể nhận thức thế giới

Thừa nhận lực lượng siêu nhiên sáng tạo ra con người.

Quy luật mâu thuẫn.

Quy luật phủ định của phủ định.

Quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại.

Quy luật về quan hệ biện chứng giữa cái chung và cái riêng.

Tái sản xuất vật chất

Sản xuất ra bản thân con người

Sản xuất vật chất

Sản xuất tinh thần

Con người có khả năng phản ánh đúng thế giới khách quan.

Con người không thể phản ánh đúng thế giới vật chất.

Cảm giác ý thức phụ thuộc thụ động vào thế giới vật chất.

Cảm giác có trước, vật chất có sau.

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Nguyên nhân sinh ra kết quả

Cái xuất hiện trước đều là nguyên nhân của cái xuất hiện sau

Mọi sự kế tiếp nhau về mặt thời gian đều là quan hệ nhân quả

Nguyên nhân và kết quả tồn tại phụ thuộc vào nhận thức của con người

Khái niệm và phán đoán.

Cảm giác, tri giác và khái niệm.

Cảm giác, tri giác và biểu tượng.

Cảm giác, tri giác và phán đoán.

Tự nhiên và xã hội

Tự nhiên, xã hội và tư duy

Con người và tự nhiên

Nhận thức và xã hội

Phủ định biện chứng xóa bỏ hoàn toàn cái cũ

Phủ định biện chứng giữ lại cái cũ

Phủ định biện chứng giữ nguyên những yếu tố phù hợp của cái cũ

Phủ định biện chứng giữ lại và cải biến những yếu tố còn phù hợp của cái cũ