Luật Hồng Đức

Hình thư

Luật Gia Long

Hoàng Việt luật lệ

quân chính quy và dân quân du kích

quân chủ lực và dân quân du kích

hương binh và ngoại binh

cấm binh và ngoại binh

5 khu vực quân sự (Ngũ phủ quân).

7 khu vực quân sự (Thất phủ quân)

4 khu vực quân sự (Tứ phủ quân)

6 khu vực quân sự (Lục phủ quân)

quân điền

thọ điền

lộc điền

phúc điền

thọ điền

phúc điền

lộc điền

quân điền

Văn hóa- giáo dục

Thể chế và quan chế

Toàn diện về mọi mặt

Kinh tế và chính trị.

cha con, thầy trò, anh em, vợ chồng... không được tổ chức thi cử cùng một nơi.

tất cả quan lại trong triều cứ ba năm phải tham gia khảo hạch mới được tái bổ nhiệm

tất cả quan lại trong triều đến sáu mưở tuổi đều phải nghỉ hưu, cáo lão hồi hương

cha con, thầy trò, anh em, vợ chồng, thông gia... không được làm quan cùng một chỗ

Tiến cử.

Bảo cử.

Khoa cử.

Nhiệm tử.

Tăng cường quyền lực của hoàng đế và bộ máy nhà nước.

Ổn định tình hình chính trị để phát triển kinh tế, văn hóa.

Hoàn thiện bộ máy nhà nước.

Tăng cường tiềm lực, đối phó với giặc ngoại xâm.

Đạo - phủ - huyện - xã - thôn

Đạo - phủ - huyện - châu - xã

Đạo thừa tuyên - phủ - huyện - châu - xã

Đạo - phủ - huyện - hương - xã

Xuất hiện những mầm mống của xu hướng phân tán quyền lực

Đại Việt phải đối phó với cuộc chiến tranh xâm lược của nhà Minh

Kinh tế - xã hội phục hồi và phát triển; đời sống nhân dân ổn định

Tình trạng quan lại lộng quyền, tham nhũng ngày càng phổ biến

Hình luật

Hoàng Việt luật lệ

Quốc triều hình luật

Hình thư

bị nhũng nhiễu bởi các quan đại thần

thường xuyên có mâu thuẫn giữa vua quan và quý tộc

liên tục bị thao túng bởi quan lại

có nhiều mâu thuẫn và biến động

Nạn cường hào lộng hành và quan lại tham ô, nhũng nhiễu ngày càng nhức nhối

Nạn địa chủ thao túng triều đình và công thần tham ô ngày càng nhức nhối

Nạn địa chủ lộng hành và vua chúa tham ô ngày càng trầm trọng

Nạn quý tộc lộng hành và vua quan nhũng nhiễu ngày càng phổ biến

hoàn thiện hệ thống cơ quan, tập trung quyền lực vào nhà vua

bổ sung hệ thống cơ quan trung gian, tập trung quyền lực vào hoàng đế

hoàn thiện hệ thống cơ quan, tập trung quyền lực vào các bộ, khoa, tự

giải thể hệ thống cơ quan chuyên môn, tập trung quyền lực vào hoàng đế

các hạng từ quan lại, binh lính, dân đinh đến người tàn tật...

các hạng từ quý tộc, quan lại, dân đinh đến người tàn tật...

các bộ phận công thần, phụ nữ góa, trẻ mồ côi...

các tầng lớp quý tộc, tăng lữ, phụ nữ góa, trẻ mồ côi...

hệ tư tưởng độc tôn, chính thống của triều đình và toàn xã hội

quốc giáo, được đông đảo vua quan và dân chúng tin theo

tôn giáo độc tôn, chính thống của triều đình và toàn xã hội

hệ tư tưởng tôn giáo chính thống của triều đình và toàn xã hội

nhanh chóng đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng

tăng cường sức mạnh để chống lại cuộc tấn công của Chăm-pa

tăng cường tiềm lực đất nước để đánh bại giặc Minh xâm lược

tăng cường quyền lực của hoàng đế và nâng cao vị thế đất nước.

Chính sách đại đoàn kết dân tộc của nhà Lê sơ

Quyết tâm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của nhà Lê

Chính sách ngoại giao mềm dẻo của triều Lê sơ

Quyết tâm gìn giữ nền độc lập dân tộc của nhà Lê

hoàng tộc

phụ nữ

địa chủ phong kiến

nhà vua

bảo vệ những người yếu thế trong xã hội (phụ nữ, trẻ em, người tàn tật...).

đề cao tuyệt đối địa vị của nam giới, phụ nữ không có quyền lợi gì.

gia tăng hình phạt đối với người phạm tội là trẻ nhỏ hoặc người tàn tật.

xóa bỏ hình phạt đối với người phạm tội nếu tàn tật hoặc tuổi còn nhỏ.

24 lộ, phủ, châu.

30 tỉnh và phủ Thừa Thiên.

12 lộ, phủ, châu.

13 đạo thừa tuyên và phủ Trung Đô.

Quy định chặt chẽ về kỉ luật và huấn luyện, tập trận...

Chia cả nước thành 5 khu vực quân sự (Ngũ phủ quân).

Chia quân đội thành 2 loại là: hương binh và ngoại binh.

Dành nhiều ưu đãi cho bình lính, như: cấp ruộng đất...

Ban cấp ruộng đất cho quan lại từ tam phẩm trở xuống đến tất cả các tầng lớp nhân dân.

Khuyến khích nhân dân khai khẩn đồn điền, mở rộng diện tích canh tác trên cả nước.

Cho phép nhân dân tự do giết mổ trâu, bò; nghiêm cấm việc khai khẩn đồn điền.

Ban cấp ruộng đất cho quý tộc, quan lại từ tứ phẩm trở lên (chính sách lộc điền).

Răn đe quan lại phải có trách nhiệm với với dân cho xứng với bảng vàng.

Để lại cho hậu thế những tác phẩm điêu khắc độc đáo, sinh động.

Khuyến khích, cổ vũ tinh thần học tập, thi cử của quần chúng nhân dân.

Vinh danh những người đỗ đạt cao trong các kì thi do nhà nước tổ chức.

ghi danh những người đậu tiến sĩ

vinh danh những vị anh hùng dân tộc

vinh danh những bậc hiền tài

thờ cúng các vị anh hùng dân tộc

bước đầu được du nhập vào Đại Việt

bị chính quyền phong kiến kìm hãm sự phát triển

trở thành hệ tư tưởng chính thống trong xã hội

không có ảnh hưởng gì đến đời sống nhân dân.

Đạo giáo

Phật giáo

Hồi giáo

Nho giáo

Bộ máy nhà nước trở nên quy củ, chặt chẽ, tập trung cao độ.

Làm xuất hiện mầm mống của xu hướng phân tán quyền lực.

Thúc đẩy sự phát triển của các lĩnh vực văn hóa - giáo dục.

Tạo nền tảng cho sự phát triển của kinh tế nông nghiệp.

Giúp giải quyết triệt để mọi mâu thuẫn trong xã hội Đại Việt đương thời.

Tạo cơ sở cho Vương triều Lê sơ phát triển vững mạnh, đất nước hưng thịnh.

Giúp Đại Việt giữ vững vị thế là cường quốc hùng mạnh nhất khu vực châu Á.

Tăng cường tiềm lực đất nước, góp phần vào chiến thắng chống quân Minh.

mô hình nhà nước quân chủ quý tộc không còn phù hợp với yêu cầu phát triển mới của đất nước.

tình hình kinh tế- xã hội Đại Việt đã phục hồi và phát triển ổn định trong mọi lĩnh vực.

sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Minh, nhà Lê Sơ gặp nhiều khó khăn về kinh tếxã hội.

hệ thống hành chính hoạt động yếu kém, gây khó khăn trong kiểm soát quyền lực ở trung ương.

chia cả nước Đại Việt thành 13 đạo Thừa tuyên

bỏ các chức Tể tướng, Hành khiển, lập 6 bộ do vua quản lý

ban hành bộ Luật Hồng Đức để bảo vệ chính quyền

đặt quy chế hoạt động của quan lại ở trung ương và địa phương

Tăng cường quyền lực cho các quan đại thần

Hoàn thiện hệ thống các cơ quan chuyên môn

Tuyển chọn quan lại thông qua hình thức khoa cử

Đặt thêm Lục khoa để hỗ trợ và giám sát Lục bộ

định kì phân chia ruộng đất công làng xã.

tăng cường quyền lực chính quyền địa phương.

làm suy yếu thế lực kinh tế của địa chủ.

hạn chế ruộng đất tập trung trong tay địa chủ.

Đối tượng được bảo cử là người đã nắm giữ chức vụ và kinh qua hoạt động quản lý ít nhất 12 năm

Quan chức tại chính quyền cấp thừa tuyên luôn được tuyển bổ dựa trên phương thức bảo cử

Đối tượng bảo cử phải trải đủ 4 lần khảo khóa (3 năm 1 lần) trở lên và được mọi người đồng ý

Đối tượng bảo cử là con cháu công thần và quan chức cao cấp được bổ nhiệm làm quan cấp đạo

bỏ các chức Tể tướng, Hành khiển, lập sáu bộ do vua quản lý

đặt quy chế hoạt động của quan lại ở trung ương và địa phương

ban hành bộ Luât Hồng Đúcc để bảo vệ chính quyền

chia cả nước Đại Việt thành 13 đạo Thừa tuyên

Chia cả nước thành 13 đạo thừa tuyên

Tăng cường lực lượng quân đội triều đình

Bãi bỏ chức Tể tướng, Đại hành khiển, các cơ quan do vua trực tiếp chỉ đạo

  Ban hành bộ Luật Hồng Đức để bảo vệ lợi ích của triều đình

Khoa cử.

Ửng cử.

 Tập ấm.

Tiến cử.

khoa cử.

nhiệm tử.

bảo cử.

tiến cử.

Ổn định chính trị để phát triển kinh tế, văn hóa

Đưa chế độ quân chủ Việt Nam phát triển đến đỉnh cao

Hoàn thiện bộ máy nhà nước

Thúc đẩy quá trình khai hoang và mở rộng lãnh thổ

đề cao quyền lợi và địa vị của nam giới, quy định cụ thể về tố tụng

có sự phân biệt hình phạt đối với người phạm tội nếu tàn tật hoặc còn nhỏ

xóa bỏ hình phạt đối với người phạm tội nếu tàn tật hoặc còn nhỏ

có sự gia tăng hình phạt đối với người phạm tội nếu đã đến tuổi trưởng thành

sự phát triển của nền kinh tế làng xã và sự phổ biến của tư tưởng Nho giáo

sự phát triển của nền kinh tế tiểu nông và sự thống trị của tư tưởng Nho giáo

sự phồn thịnh của nền kinh tế nông nghiệp và sự thống trị của tư tưởng Nho giáo

sự thịnh đạt của nền kinh tế hàng hóa và sự phổ cập của tư tưởng Nho giáo

Chính sách hồi ty

Chính sách khoa cử

Chính sách quân điền

Hiệu định quan chế

Pháp ty; Đô ty và Hiến ty

Thừa ty; Đô ty và Pháp ty

Đô ty; Thừa ty và Hiến ty

Pháp ty, Hiến ty và Thừa ty

Nhiệm tử

Hồi ty

Khoa cử

Bảo cử

tư pháp

kinh tế

dân sự

quân sự

kinh tế

quân sự

tư pháp

dân sự

tiến cử

bảo cử

khoa cử

nhiệm tử

Luật Gia Long

Quốc triều hình luật

Hình thư

Hoàng triều luật lệ