Người lao động

Công cụ lao động

Phương tiện lao động

Tư liệu lao động

Quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất

Quan hệ tổ chức, quản lý quá trình sản xuất

Quan hệ phân phối sản phẩm

Quan hệ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất

Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản nguyên thuỷ

Hình thái kinh tế - xã hội phong kiến

Hình thái kinh tế - xã hội chiếm hữu nô lệ

Hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa

Quy luật về sự phù hợp của QHSX với tính chất và trình độ phát triển của LLSX

Quy luật tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội

Quy luật về mối quan hệ biện chứng giữa CSHT và kiến trúc thượng tầng

Quy luật về giai cấp và đấu tranh giai cấp

Lĩnh vực vật chất và lĩnh vực tinh thần

Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

Quan hệ sản xuất, lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng

Quan hệ sản xuất, cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

Đường xá, cầu tàu, bến cảng, bưu điện…

Tổng hợp các quan hệ sản xuất hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội

Toàn bộ cơ sở vật chất - kỹ thuật của xã hội

Đời sống vật chất

Lực lượng sản xuất

Phương thức sản xuất

Quan hệ sản xuất

Sản xuất vật chất

Kiến trúc thượng tầng

Quan hệ sản xuất

Cơ sở hạ tầng

Phương thức sản xuất

Ý thức xã hội

Cơ sở thượng tầng

Kiến trúc thượng tầng

Ý thức pháp quyền

Huyết thống, chủng tộc.

 Lợi ích kinh tế.

Tài năng cá nhân.

Địa vị trong hệ thống sản xuất.

Xã hội cộng sản nguyên thủy.

Xã hội phong kiến.

Xã hội chiếm hữu nô lệ

Xã hội tư bản.

Giai cấp nông dân và công nhân.

Giai cấp địa chủ và tư sản.

Giai cấp địa chủ và nông dân.

Giai cấp địa chủ và chủ nô.

Giai cấp tư sản và địa chủ phong kiến.

Giai cấp tư sản và vô sản.

Giai cấp tư sản và chủ nô.

Giai cấp công nhân và nông dân.

Giai cấp cơ bản của xã hội là các giai cấp được sinh ra từ chính phương thức sản xuất đang giữ địa vị thống trị trong xã hội đó.

Trong mỗi xã hội có giai cấp, ngoài giai cấp cơ bản còn tồn tại các giai cấp không cơ bản và tầng lớp trung gian.

Giai cấp gắn với phương thức sản xuất tàn dư của xã hội cũ là giai cấp không cơ bản của xã hội.

Trí thức là một giai cấp cơ bản trong xã hội.

Sự phân công lao động xã hội phát triển, tách lao động trí óc khỏi lao động chân tay.

Năng suất lao động cao có sản phẩm dư thừa tương đối.

Sự xuất hiện chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất.

Công cụ sản xuất bằng kim loại thay thế công cụ bằng đá

Giai cấp tư sản đông đảo nhất trong xã hội

Giai cấp tư sản là lực lượng trực tiếp sản xuất ra của cải của xã hội

Giai cấp sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu trong xã hội

Giai cấp tư sản có trình độ văn hóa, khoa học kỹ thuật cao

Thực chất đấu tranh giai cấp là sự xung đột giữa các nhóm người nghề nghiệp khác nhau

Thực chất đấu tranh giai cấp là những cuộc xung đột giữa những nhóm người có sắc tộc khác nhau

Thực chất đấu tranh giai cấp là cuộc đấu tranh của những người theo những tôn giáo khác nhau trong xã hội

Đấu tranh giai cấp nhằm giải quyết mâu thuẫn về mặt lợi ích kinh tế chính trị giữa quần chúng bị áp bức với kẻ đi áp bức và bóc lột

Sự khác nhau về quan hệ của họ trong lực lượng sản xuất.

Sự khác nhau về quan hệ của họ trong quan hệ sản xuất

Sự khác nhau về quan hệ của họ trong thể chế chính trị

Sự khác nhau về năng lực của họ trong hoạt động sản xuất vật chất

Địa chủ, nông dân, nô lệ, trí thức

Địa chủ, nông dân, nô lệ, thương nhân

Địa chủ, nông dân, tư sản, vô sản

Địa chủ, nông dân, tư sản, vô sản, trí thức

Là nguyện vọng của giai cấp thống trị

Là nguyện vọng của mỗi quốc gia dân tộc

Là một tất yếu khách quan do nguyên nhân kinh tế

Là do sự phát triển của xã hội

Cách mạng xã hội mở đường cho quá trình tiến hoá xã hội lên giai đoạn cao hơn

Cách mạng xã hội làm gián đoạn quá trình tiến hoá xã hội

Cách mạng xã hội không có quan hệ với tiến hoá xã hội

Cách mạng xã hội phủ định tiến hoá xã hội

Cải cách xã hội không có quan hệ với cách mạng xã hội

Cải cách xã hội thúc đẩy quá trình tiến hóa xã hội, từ đó tạo tiền đề cho cách mạng xã hội

Cải cách xã hội của lực lượng xã hội tiến bộ và trong hoàn cảnh nhất định trở thành bộ phận hợp thành của cách mạng xã hội

 Cải cách xã hội không có ảnh hưởng gì tới cách mạng xã hội

Đảng của giai cấp công nhân có đường lối cách mạng đúng đắn

Tính tích cực chính trị của quần chúng

Lực lượng tham gia cách mạng

Khối đoàn kết công - nông - trí thức

Bạo lực cách mạng

Sự giúp đỡ quốc tế

Giai cấp thống trị phản động tự nó không duy trì được địa vị thống trị

 Sự khủng hoảng của chế độ xã hội cũ

Tổ chức các hoạt động từ thiện xã hội

Thực hiện quyền lực thông qua hệ thống chính sách và pháp luật để duy trì sự thống trị của giai cấp cầm quyền

Thúc đẩy giao lưu văn hóa quốc tế

Thực hiện phân phối lại tài nguyên công bằng giữa các giai cấp

Bảo vệ lãnh thổ quốc gia

Mở rộng lãnh thổ bằng xâm lược vũ trang

Thúc đẩy hợp tác kinh tế, văn hóa, giáo dục quốc tế

Triển khai chính sách đối ngoại của giai cấp thống trị

Nhà nước phong kiến

Nhà nước tư sản

Nhà nước vô sản

Nhà nước chủ nô

Mâu thuẫn giữa các dân tộc

Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất lạc hậu.

Do ảnh hưởng từ chiến tranh quốc tế

Tác động của các tôn giáo.

Cách mạng xã hội thay đổi bộ phận, còn cải cách xã hội thay đổi toàn bộ

Cách mạng xã hội thay đổi về chất toàn bộ xã hội, còn cải cách xã hội thay đổi từng lĩnh vực riêng lẻ

Cách mạng xã hội chủ yếu do nhà nước tiến hành, còn cải cách xã hội do nhân dân tiến hành

Cách mạng xã hội diễn ra ôn hòa, còn cải cách xã hội diễn ra bằng bạo lực

Là toàn bộ những tư tưởng, quan điểm, tâm lý, tình cảm của con người trong xã hội

Là sự phản ánh thế giới tự nhiên vào trong đầu óc con người

Là hệ thống các quy luật tự nhiên chi phối xã hội

Là sản phẩm của quá trình sản xuất vật chất

phát triển của khoa học kỹ thuật.

hoạt động của giới tinh hoa trong xã hội.

tồn tại xã hội.

bản năng tự nhiên của con người.

Đạo đức

Chính trị

Tôn giáo

Nghệ thuật

Luôn đi trước tồn tại xã hội

Luôn là sự sao chép y nguyên tồn tại xã hội

Có tính độc lập tương đối so với tồn tại xã hội

Không thể thay đổi theo thời gian

Kinh tế, chính trị, khoa học

Chính trị, pháp quyền, đạo đức, tôn giáo, nghệ thuật, khoa học, triết học

 Chính trị, đạo đức, tư tưởng, khoa học

Pháp luật, kinh tế, tâm lý, khoa học

Triết học

Tâm lý xã hội

Chính trị

Đạo đức

Chính trị

Đạo đức

Pháp luật

Tôn giáo

Tôn giáo

Nghệ thuật

Chính trị

Khoa học

Ý thức xã hội có thể đi trước tồn tại xã hội

Ý thức xã hội phản ánh khách quan và hoàn toàn đúng hiện thực

Ý thức xã hội mang tính cảm tính, không liên hệ với điều kiện vật chất

Ý thức xã hội có tính độc lập tương đối, có thể tác động ngược lại tồn tại xã hội

Ý thức xã hội chỉ được quyết định bởi một hình thái cụ thể

Các hình thái ý thức xã hội tồn tại biệt lập, không liên quan

Các hình thái ý thức xã hội có mối liên hệ tác động lẫn nhau trong phản ánh hiện thực

Ý thức xã hội không liên quan đến điều kiện sống vật chất

 Lao động là vinh quang

Quá trình lao động và sản phẩm của lao động từ chỗ để phục vụ con     người, để phát triển con người đã bị biến thành lực lượng đối lập, nô dịch và thống trị con người

Lao động mang lại giá trị và sự tự do cho con người

Lao động tạo ra của cải vật chất cho đời sống xã hội

Bản thảo kinh tế - triết học năm 1844

Hệ tư tưởng Đức

Góp phần phê phán triết học pháp quyền của Hêghen

Luận cương về Phoiơbắc

Cá nhân kiệt xuất

Thế giới vật chất

Quần chúng nhân dân

Tất cả mọi người

Lao động giúp con người sống lương thiện hơn

Lao động góp phần điều hòa các quan hệ xã hội của con người

Lao động là điều kiện tiên quyết, cần thiết và chủ yếu quyết định sự hình thành và phát Triển của con người cả về phương diện sinh học lẫn phương diện xã hội

Lao động có vai trò vừa là sản phẩm vừa là chủ thể của lịch sử

Vạch ra bản chất con người vừa là sản phẩm của hoàn cảnh, vừa là chủ thể của hoàn cảnh

Vạch ra hai mặt cơ bản tạo thành bản chất con người là cái sinh vật và cái xã hội.

Vạch ra bản chất con người là chủ thể sáng tạo lịch sử

Vạch ra vai trò của quan hệ xã hội trong việc hình thành bản chất con người.

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật lịch sử

Chủ nghĩa xã hội khoa học

Chủ nghĩa nhân văn

Là nguồn gốc của tư tưởng và tri thức

Là phương tiện duy nhất để sinh tồn

Là cách thức để con người tạo ra giá trị vật chất và tinh thần

Là yếu tố giúp con người thoát khỏi nghèo đói

Lý tưởng và tôn giáo

Ý thức và hành động tập thể

Đặc điểm sinh học bẩm sinh

Các giá trị văn hóa truyền thống

Bản chất con người sẽ bị làm biến dạng do sự phân hóa này

Bản chất con người không bị ảnh hưởng bởi hoàn cảnh xã hội

Con người sẽ có xu hướng đấu tranh để thay đổi xã hội

Bản chất con người sẽ trở nên đồng nhất và không có sự phân biệt

Tập trung vào việc bảo vệ các giá trị văn hóa truyền thống

Tăng cường tự do cá nhân và hạn chế sự can thiệp của xã hội

Xây dựng một xã hội công bằng, nơi mọi người đều có cơ hội tham gia vào các quyết định xã hội

Thúc đẩy chủ nghĩa cá nhân và cạnh tranh tự do