Mộc vượng

Thủy vượng

Thổ vượng

Kim suy

Âm Dương tương đương

Âm Dương tiêu trưởng

Âm Dương hỗ căn

Âm Dương bình hành

Phù, huyết, bụng, dưới

Tạng, khí, bụng, dưới

Phù, khí, lưng, trên

Phù, huyết, lưng, dưới

Ngũ khí gồm chua, đắng, ngọt, cay, mặn

Tứ khí gồm hàn, lương, ôn, nhiệt

Ngũ vị gồm hàn, lương, bình, ôn, nhiệt

Tứ vị gồm toan, khổ, cam, tân, hàm

Tính của thuốc thay đổi sau chế biến

Vị của thuốc thay đổi sau chế biến

Đường đi của thuốc trong cơ thể

Cơ quan mà thuốc tác động

Chua - tỳ vị

Ngọt - phế đại trường

Đắng - tâm tiêu trường

Cay - can đờm

Phương tễ là bài thuốc gồm 4 thành phần quân, thần, tá, sứ

Trong phương tễ không thể có 2 vị thuốc có tính vị đối nghịch nhau

Phương tễ là đơn thuốc gồm nhiều dược liệu trộn lại với nhau

Phương tễ có thể gồm nhiều vị thuốc có tính vị khác nhau thỏa mãn yêu cầu trị liệu

Giải quyết triệu chứng phụ, tác dụng phụ

Giúp thuốc đến cơ quan mong muốn, điều hòa bài thuốc

Giải quyết triệu chứng chính, nguyên nhân gây bệnh

Hỗ trợ nhằm tăng tác dụng

Thay đổi sự phối ngũ các vị thuốc

Tăng/giảm các vị thuốc

Thay đổi liều lượng các vị thuốc

Thay đổi dạng chế biến, chuyển sang dược liệu tươi

Thuốc phương hương, làm tỉnh thần, phát tán, trừ đờm; Chữa trúng phong, hôn mê, bất tỉnh

Trừ đàm, trị chứng chậm tiêu hóa

Trị lo lắng, khó ngủ

Làm ngưng tiết khí, huyết, tinh, tân dịch

Phát tán phong nhiệt

Giải cảm hàn, thông khí, bình suyễn,...

Phát tán phong thấp

Thanh nhiệt giải độc, trừ thấp

Dùng thuốc khi tà không còn ở biểu

Thuốc tân ôn giải biểu cần uống nóng

Thuốc tân ôn giải biểu cần uống nguội

Nên dùng thuốc kéo dài đến khi bệnh khỏi hoàn toàn

Nên dùng thuốc phát tán phong hàn cho người có sốt cao, miệng khô, họng đỏ...

Nên dùng thuốc giải biểu trong trường hợp thiếu máu, tiểu ra máu,...

Không dùng thuốc phát tán phong nhiệt cho người bị cảm phong hàn.

Nên dùng thuốc giải biểu kéo dài đến khi bệnh khỏi hoàn toàn.

Ma hoàng, Sài hồ.

Bạch chỉ, cát căn.

Gừng, Tang diệp.

Gừng, Phòng phong.

Caroten, ít tinh dầu, vitamin C.

Tinh dầu, tinh bột, chất nhày, tanin.

Saponin, tinh dầu, rutin.

Alkaloid, tinh dầu.

Thông phế khí, tuyên phế khử đờm, bài nùng, tán phong hàn.

Thanh phế nhiệt, chỉ khái, hạ suyễn, lợi thủy.

Ôn phế chỉ khái, hạ khí, sát trùng.

Thanh phế chỉ khái, thanh vị chỉ ẩu.

Vị cay, ngọt, tính ôn, nhiệt. Quy kinh phế, thận, bàng quang

Vị chua, mặn, tính hàn. Quy đại trường, thận, bàng quang.

Vị cay, mặn, tính ôn. Quy kinh phế, đại trường.

Vị cay, đắng, tính lương. Quy kinh can, tâm

Không dùng trong trường hợp đại tiện lỏng.

Không dùng cho trường hợp viêm loét dạ dày và phụ nữ có thai.

Không dùng trong trường hợp phụ nữ có thai.

Không dùng cho người khí hư, âm hư hỏa vượng.

Thu liễm,cố sáp

Chỉ tả,táo thấp

Bổ dưỡng,hòa hoãn

Phát tán,trấn thống

Thu liễm,cố sáp

Chỉ tả,táo thấp

Bổ dưỡng,hòa hoãn

Phát tán,trấn thống

Thu liễm,cố sáp

Chỉ tả,táo thấp

Bổ dưỡng,hòa hoãn

Phát tán,trấn thống

Thu liễm,cố sáp

Tán kết

Bổ dưỡng,hòa hoãn

Phát tán,trấn thống

Thu liễm,cố sáp

Chỉ tả,táo thấp

Bổ dưỡng,hòa hoãn

Phát tán,trấn thống

Dương

Hàn

Lương

Ôn

Nhiệt, khổ, toan, thăng

Hàn, toan, lương, khổ

Hàn, khổ, tân, đạm

Ôn., tân, đạm, giáng

Ngũ vị thông qua khứu giác

Ngũ vị thông qua thính giác

Tứ khí dựa trên phản ứng của cơ thể khi dùng thuốc

Tứ khí dựa trên đường đi của thuốc trong cơ thể

Acid hữu cơ có vị toan

Tinh dầu có vị cay

Đường có vị cam

Glycosid, polyphenol, flavonoid có vị hàm

Có vị đắng

Có tác dụng hung phấn đối với sự suy nhược cơ năng của cơ thể

Thăng, phù

Thanh nhiệt, lợi tiểu, thẩm thấp

Tính và vị giống nhau cho tác dụng giống hoặc gần giống

Tính giống và vị khác cho tác dụng khác nhau

Tính khác và vị giống cho tác dụng khác nhau

Tính và vị giống nhau, quy kinh khác cho tác dụng giống hoặc gần giống

Tính và vị giống nhau

Tính giống, vị khác

Tính khác, vị giống

Tất cả đều sai

Hoàng liên, hoàng bá, hoàng cầm, chi tử đều đắng, hàn có tác dụng thanh nhiệt

Hoàng cầm trị chứng thận hỏa

Hoàng liên tác dụng thanh tâm hỏa

Chi tử trị chỉ huyết, giải độc

Tính và vị của thuốc thay đổi sau khi chế biến không làm thay đổi tác dụng

Sinh địa ấm, ngọt có tác dụng bổ huyết

Bạch mao căn có Quy kinh: Tâm, tỳ, vi, bàng quang

Huyền Sâm đắng, hàn có tác dụng thanh nhiệt giáng hỏa

Thường có tính hàn, lương

Thường có vị cay, ngọt

Thường trầm, giáng

Thường là quả, hạt, khoáng vật

Sao tẩm với phụ liệu

Thay đổi liều lượng

Thường tăng liều

thường giảm liều

Tương độc

Đơn hành

Đơn độc

Tương hành

Tương ác, tương sát, tương úy, tương sử

Tương tu, tương phản, tương sử, tương sát

Tương sử, tương tu, tương sát, tương úy

Tương phản, tương úy, tương ác, tương tu

Tên bài thuốc thường đặt theo vị sứ

Phương tễ có thể gia giảm cho phù hợp với triệu chứng, diễn tiến, bệnh nhân…

Thần phải cùng nhóm với quân để tăng tác dụng

Tá phải khác nhóm với quân nhằm giảm tác dụng phụ

Tương phản, tương úy

Tương sát, tương ố

Tương ố, tương phản

Tương úy, tương sát

Phối hợp làm giảm độc tính

Phối hợp làm tăng tác dụng

Phối hợp làm tăng độc tính

Phối hợp làm mất độc tính

Thuốc tân ôn giải biểu

Thuốc khử hàn

Thuốc tân lương giải biểu

Thuốc phát tán phong thấp

Angelica dahurica (Fisch. ex. Hoffm.) Benth. et Hook., họ Hoa tán (Apiaceae)

Angelica dahurica (Fisch. ex. Hoffm.) Benth. et Hook., họ Hoa tán (Apiaceae)

Pluchea pteropoda Hemsl., họ Cúc (Asteraceae).

Pluchea pteropoda Hemsl., họ Cúc (Asteraceae).

Vị cay, ngọt, tính ấm. Quy kinh Tâm, Phế, Bàng quang

Vị đắng, tính lương, quy kinh Can, Đởm.

Vị cay, đắng, tính ấm, quy kinh Phế.

Vị đắng, cay, tính hơi hàn. Quy kinh Can, Đởm, Tâm bào, Tam tiêu.

Brassica alba bois., họ Cải (Brassicaceae).

Brassica alba Bois., họ Cải (Brassicaceae).

Brassica alba Bois., họ Cải (Brassicaceae).

Brassica alba Bois., họ Cải (Brassicaceae).

Tình dầu, Saponin

Alkaloid.

Chất béo, đường.

Anthranoid

Anthranoid, Alkaloid, nhựa ...

Protein, chất béo, nguyên tố vi lượng Zn, Cu, Fe,...

Tinh dầu, tanin, chất nhầy, nhựa,...

Tinh dầu, dầu béo, saponin, acid amin, flavonoid ...

Dương trong dương.

Dương trong âm.

Âm trong âm.

Âm trong dương.

Âm trong âm.

Dương trong dương

Âm trong dương.

Dương trong âm.

Dương trong dương

Dương trong âm

Âm trong dương.

Âm trong âm

Dương trong dương

Dương trong âm

Âm trong dương.

Âm trong âm

Hành Mộc-Miệng.

Hành Kim-Mũi.

Hành Hỏa-Tai.

Hành Thổ-Lưỡi.

Hành Mộc-Mùa Xuân

Hành Hỏa-Mùa Hạ

Hành Thổ-Mùa Thu.

Hành Thủy-Mùa Đông.

Hành Thủy-Nước tiểu.

Hành Hỏa-Mồi hôi.

Hành Thổ-Nước miếng.

Hành Mộc-Nước mũi.

Hành Mộc-Giận

Hành Hỏa-Lo lắng.

Hành Thổ-Buồn.

Hành Kim-Vui mừng.

Hành Mộc-Vị cay

Hành Hỏa-Vị đắng.

Hành Thổ-Vị mặn.

Hành Kim-ngọt.

Hành Thổ-Tiểu trường, Tam tiêu.

Hành Hỏa-Đởm .

Hành Kim-Đại trường.

Hành Mộc-Vị.

Hành Hỏa-Xương.

Hành Kim-Mạch.

Hành Thủy-Da, lông.

Hành Mộc-Gân.

Mộc, Hỏa, Thổ, Kim, Thủy, Mộc.

Hỏa, Thổ, Thủy, Kim, Mộc, Hỏa.

Thổ, Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ.

Mộc, Hỏa, Thổ, Thủy, Kim, Mộc.

Mộc, Hỏa, Thổ, Kim, Thủy, Mộc.

Mộc, Thổ, Thủy, Hỏa, Kim, Mộc.

Thổ, Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ.

Mộc, Hỏa, Thổ, Thủy, Kim, Mộc.

Hành bị khắc mạnh hơn hành đến khắc.

Kim khắc mộc, mộc mạnh hơn kim.

Hành đi khắc mạnh hơn hành được khắc.

Hành đi khắc tương đương hành được khắc.

Hành đi khắc mạnh hơn hành được khắc.

Kim khắc mộc, kim mạnh hơn mộc.

Hành đi khắc yếu hơn hành được khắc.

Hành bị khắc mạnh hơn hành đến khắc.

Con hư bổ mẹ (Phế hư: Bổ tỳ).

Con hư tả mẹ (Thận hư: Tả phế).

Mẹ thực bổ con (Phế thực: Bổ thận thủy).

Tất cả đều sai.

Chủ thu nhận và chuyển hóa thức ăn.

Tiếp nhận và hấp thu tinh chất từ thức ăn.

Điều hòa nước và khí trong cơ thể.

Tiếp nhận và bài tiết cặn bã.

Đởm (Mật)-Tâm.

Tiểu Trường (Ruột non)-Tỳ.

Đại Trường (Ruột già)-Phế.

Vị (Dạ dày)-Can.

Đởm (Mật)-Tỳ.

Vị (Dạ dày)-Can.

Đại Trường (Ruột già)-Can.

Tiểu Trường (Ruột non)-Tâm.

Tâm, phế.

Tỳ, vị.

Can, Thận, Bàng Quang.

Tiểu Trường, Đại Trường.

Tâm, phế.

Tỳ, vị.

Can, Thận, Bàng Quang.

Tiểu Trường, Đại Trường.

Điều hòa khí, vận chuyển tinh khí từ Phế và Tâm đi khắp cơ thể.

Chuyển hóa và bài tiết, điều hòa nước và bài tiết chất thải.

Chuyển hóa thức ăn và nước, giúp tạo khí huyết.

Điều hòa nước và bài tiết chất thải.

Bệnh nhân cáu giận, đau đầu, cao huyết áp.

Bệnh nhân mệt mòi, đau bụng, hạ huyết áp.

Sơ tiết mật không bình thường, gây bệnh hoàng đản (Vàng da).

Chán ăn, mất ngủ, mệt mỏi.

Sơ tiết mật không bình thường, gây bệnh hoàng đản (Vàng da).

Bệnh nhân mệt mòi, đau bụng, hạ huyết áp.

Bệnh nhân mệt mòi, đau bụng, hạ huyết áp..

Bệnh nhân cáu giận, đau đầu, cao huyết áp.

Điều trị các bệnh đường hô hấp như ho, suyễn, ho ra máu, đoãn khí, đau ngực, bệnh của tay.

Điều trị các bệnh đường hô hấp như ho, suyễn, nôn ra máu, mất ngũ hay quên.

Điều trị các bệnh đường hô hấp như ho, suyễn, đau sườn, ngực, nôn mữa

Điều trị các bệnh đường hô hấp, đau cánh tay, họng khô.

Điều trị các bệnh tạng tâm, bệnh tinh thần, đau vùng chân, tâm quý.

Điều trị các bệnh tạng tâm, bệnh tinh thần, tâm quý, tâm đau quặn, tâm phiền, mất ngũ hay quên

Điều trị các bệnh tạng tâm, bệnh tinh thần, hoa mắt, ù tai, tâm phiền.

Điều trị các bệnh tạng tâm, bệnh tinh thần, đau đầu, chóng mặt, tâm đau quặn.

Điều trị các bệnh vùng đầu, mắt, tai, họng, tay, các bệnh tuần hoàn, cảm mạo, đau vùng chân, viêm đại trường.

Điều trị các bệnh đau răng, phù mặt, ngạt mũi ù tai, đau cổ, đau vai, mất ngũ hay quên, viêm đại trường.

Điều trị các bệnh đau răng, phù mặt, ngạt mũi, viêm sưng họng, đau cánh tay, viêm đại trường.

Điều trị các bệnh đau răng, phù mặt, ngạt mũi, ù tai, đau cổ, đau vai, đau đầu, chóng mặt, viêm đại trường.

Điều trị các bệnh vùng đầu, mắt, đau vai, cánh tay, các bệnh tuần hoàn, cảm mạo, đau vùng chân, các bệnh thuộc tiểu trường tuần hoàn.

Điều trị các bệnh đau cổ, đau vai, ngạt mũi ù tai, mất ngũ hay quên, các bệnh thuộc tiểu trường tuần hoàn.

Điều trị các bệnh đau răng, phù mặt, ngạt mũi, viêm sưng họng, đau cánh tay, các bệnh thuộc tiểu trường tuần hoàn.

Điều trị các bệnh ù tai, đau cổ, đau vai, cánh tay, các bệnh thuộc tiểu trường tuần hoàn.

Điều trị các bệnh vùng đầu, mắt, tai, họng, tay, các bệnh tuần hoàn, sốt rét, cảm mạo.

Điều trị các bệnh đau cổ, đau vai, ngạt mũi ù tai, các bệnh thuộc tiểu trường tuần hoàn.

Điều trị các bệnh ù tai, đau cổ, đau vai, cánh tay, các bệnh thuộc tiểu trường tuần hoàn.

Điều trị các bệnh đau răng, phù mặt, ngạt mũi, viêm sưng họng, đau cánh tay, các bệnh thuộc tiểu trường tuần hoàn.

Điều trị các bệnh đau dạ dày, nôn, cánh tay, các bệnh thuộc tiểu trường tuần hoàn.

Điều trị các bệnh đau dạ dày, nôn, đau răng, phù mặt, họng sưng đau, bệnh ở chân.

Điều trị các bệnh vùng đầu, mắt, đau dạ dày, nôn, các bệnh tuần hoàn, sốt rét, cảm mạo.

Điều trị các bệnh đau dạ dày, nôn, đau lưng, đau chân (phía sau), đau thần kinh tọa,...

Điều trị các bệnh đau dạ dày, nôn, đau răng, phù mặt, họng sưng đau, bệnh ở chân.

Điều trị các bệnh đau dạ dày, nôn, cánh tay, các bệnh thuộc tiểu trường tuần hoàn.

Điều trị các bệnh đau mắt, đau đỉnh đầu, đau lưng, đau chân (phía sau), đau thần kinh tọa,...

Điều trị các bệnh vùng đầu, mắt, đau dạ dày, nôn, các bệnh tuần hoàn, sốt rét, cảm mạo.

Điều trị các bệnh đau mắt, đau đỉnh đầu, đau lưng, đau chân (phía sau), đau thần kinh tọa,...

Điều trị các bệnh đau dạ dày, nôn, cánh tay, các bệnh thuộc tiểu trường tuần hoàn.

Điều trị các bệnh đau dạ dày, nôn, đau răng, phù mặt, họng sưng đau, bệnh ở chân.

Điều trị các bệnh đau nửa đầu, đau mạng sườn, hoàng đản, miệng đắn, đau chân.

Không thuộc 12 kinh chính nhưng có vai trò quan trọng trong điều hòa khí huyết,...

Thuộc 12 kinh chính và có vai trò liên hệ giữa các kinh lạc và tạng phủ.

Có quan hệ biểu lý với tạng phủ như 12 kinh chính.

Một số mạch có quan hệ với nhau, ngoại trừ mạch Nhâm và mạch Đốc.

Chủ về dương khí, kiểm soát kinh dương, cột sống.

Chủ về âm khí, điều hòa kinh âm, sinh lý nữ.

Điều hòa kinh dọc, hỗ trợ vùng thắt lưng, bụng.

Liên kết kinh âm, điều hòa khí huyết, tinh thần.

Điều hòa kinh dọc, hỗ trợ vùng thắt lưng, bụng.

Cân bằng vận động chân, điều hòa giấc ngủ, mắt.

Cân bằng vận động chân, dương khí, thần kinh.

"Biển khí huyết", điều hòa khí huyết, kinh nguyệt.

Điều hòa kinh dọc, hỗ trợ vùng thắt lưng, bụng.

"Biển khí huyết", điều hòa khí huyết, kinh nguyệt.

Cân bằng vận động chân, dương khí, thần kinh.

Liên kết kinh âm, điều hòa khí huyết, tinh thần.

Liên kết kinh dương, điều hòa biểu lý, ngoại cảm.

Chủ về dương khí, kiểm soát kinh dương, cột sống.

Cân bằng vận động chân, dương khí, thần kinh.

Cân bằng vận động chân, điều hòa giấc ngủ, mắt.

Điều hòa kinh dọc, hỗ trợ vùng thắt lưng, bụng.

Cân bằng vận động chân, điều hòa giấc ngủ, mắt.

Cân bằng vận động chân, dương khí, thần kinh.

Liên kết kinh âm, điều hòa khí huyết, tinh thần.

Xuất phát từ gót chân, đi dọc mặt trong chân lên mắt.

Xuất phát từ gót chân, đi dọc mặt ngoài chân lên đầu.

Xuất phát từ bàn chân, chạy lên đầu và phía sau tai.

Xuất phát từ bàn chân, chạy lên ngực và cổ.

Xuất phát từ gót chân, đi dọc mặt ngoài chân lên đầu.

Xuất phát từ bàn chân, chạy lên đầu và phía sau tai.

Xuất phát từ bàn chân, chạy lên ngực và cổ.

Xuất phát từ gót chân, đi dọc mặt trong chân lên mắt.

Xuất phát từ gót chân, đi dọc mặt trong chân lên mắt.

Xuất phát từ gót chân, đi dọc mặt ngoài chân lên đầu.

Xuất phát từ bàn chân, chạy lên ngực và cổ.

Xuất phát từ bàn chân, chạy lên đầu và phía sau tai.

Dọc giữa mặt trước cơ thể, từ đáy chậu lên cằm.

Dọc giữa mặt sau cơ thể, từ đáy chậu lên đỉnh đầu.

Xuất phát từ bàn chân, chạy lên ngực và cổ.

Chạy ngang quanh vùng eo như một chiếc đai.

Chạy ngang quanh vùng eo như một chiếc đai.

Dọc giữa mặt sau cơ thể, từ đáy chậu lên đỉnh đầu.

Xuất phát từ bàn chân, chạy lên ngực và cổ.

Dọc giữa mặt trước cơ thể, từ đáy chậu lên cằm.