Tập hợp các cá nhân cạnh tranh lẫn nhau

Hệ thống hoạt động phối hợp có ý thức của từ hai người trở lên

Nhóm người làm việc tự phát không có mục tiêu

Doanh nghiệp do nhà nước sở hữu

Môi trường pháp luật/chính sách vĩ mô

Môi trường nội bộ doanh nghiệp

Môi trường văn hóa xã hội địa phương

Môi trường công nghệ vi mô

Môi trường vi mô/ngành

Môi trường vĩ mô quốc gia

Môi trường nội bộ

Môi trường tự nhiên

Frederick W. Taylor

Henry Fayol

Max Weber

Peter Drucker

Vì chỉ dựa trên công thức toán học

Vì đòi hỏi kinh nghiệm, trực giác và khả năng vận dụng sáng tạo

Vì không cần kiến thức khoa học

Vì chỉ áp dụng trong nghệ thuật biểu diễn

Chỉ doanh nghiệp tư nhân

Chỉ cơ quan nhà nước

Mọi loại hình tổ chức

Chỉ tổ chức phi lợi nhuận

Hoạch định, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát

Thiết kế, sản xuất, bán hàng, kế toán

Tuyển dụng, đào tạo, trả lương, khen thưởng

Khảo sát, thí nghiệm, báo cáo, công bố

Cổ đông

Khách hàng

Nhà quản trị

Nhà cung cấp

Chỉ tồn tại ở cấp trung gian

Chỉ có trong doanh nghiệp lớn

Xuất hiện ở mọi cấp và mọi loại hình tổ chức

Chỉ dành cho cấp cơ sở

Nhà quản trị và người lao động

Khách hàng và cổ đông

Đối tác và cơ quan quản lý

Nhà cung cấp và nhà phân phối

Trường phái cổ điển/quản trị khoa học

Thuyết Y

Thuyết Z

Thuyết hệ thống mở

$$10$$

$$12$$

$$14$$

$$16$$

Luật pháp và chính sách

Văn hoá tổ chức nội bộ

Kinh tế vĩ mô

Công nghệ bên ngoài

Chỉ là khoa học thuần tuý

Chỉ là nghệ thuật

Vừa là khoa học vừa là nghệ thuật

Không phải khoa học cũng không phải nghệ thuật

Huy động cam kết thông qua chẩn đoán chung

Phát triển tầm nhìn chia sẻ

Tạo đồng thuận về năng lực mới

Lan toả và triển khai sự thay đổi trong toàn tổ chức

Douglas McGregor

Elton Mayo

Abraham Maslow

Herzberg

Tập trung vào thủ tục nội bộ

Thích ứng với môi trường và nhu cầu khách hàng

Chỉ tăng quy mô nhân sự

Giữ nguyên mô hình hoạt động

Môi trường nội bộ

Môi trường toàn cầu/vĩ mô

Môi trường vi mô ngành

Môi trường tự nhiên

Từ kinh nghiệm thực tiễn và rèn luyện cá nhân

Từ quy định pháp luật

Từ giáo trình lý thuyết duy nhất

Từ ngẫu nhiên không thể học được

Lý thuyết cổ điển/cơ học

Thuyết tình huống

Thuyết hệ thống mở

Quản trị tinh gọn

Yếu tố công nghệ

Yếu tố tự nhiên

Yếu tố chính trị

Yếu tố nội bộ

Khách hàng, đối thủ cạnh tranh, nhà cung cấp, trung gian phân phối

Khí hậu và tài nguyên thiên nhiên

Luật pháp và chính sách vĩ mô

Giá trị văn hoá quốc gia

Hoạch định, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát

Thiết kế, sản xuất, marketing, tài chính

Tuyển dụng, đào tạo, trả lương, đánh giá

Nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm, thương mại hoá

Giãn cách xã hội làm giảm lưu lượng khách

Thay đổi logo thương hiệu

Chi phí vận hành tăng trong bối cảnh dịch

Nhu cầu chuyển sang mua sắm trực tuyến

Vận hành ca làm việc hàng ngày

Xây dựng chiến lược và định hướng tổng thể

Thực hiện nhiệm vụ cụ thể ở nhóm nhỏ

Giám định kỹ thuật sản xuất

Quan hệ giữa người với người, thông tin, ra quyết định

Kỹ thuật, nhân sự, khái niệm

Sản xuất, marketing, tài chính

Hoạch định, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát

Cấp càng cao càng cần kỹ năng khái niệm nhiều hơn

Cấp cơ sở cần kỹ năng kỹ thuật nhiều hơn

Cấp càng cao càng cần nhiều kỹ năng kỹ thuật hơn cấp cơ sở

Các cấp đều cần kỹ năng nhân sự

Pháp lý

Đạo đức

Từ thiện (philanthropic)

Kinh tế

Doanh nhân (entrepreneur)

Giám sát (monitor)

Hình thức (figurehead)

Phát ngôn (spokesperson)

Kỹ năng kỹ thuật

Kỹ năng nhân sự

Kỹ năng khái niệm

Kỹ năng thao tác

Kỹ thuật, nhân sự, khái niệm

Kỹ thuật, tài chính, pháp lý

Sản xuất, marketing, R&D

Đàm phán, bán hàng, PR

Phổ biến thông tin (disseminator)

Hình thức (figurehead)

Phân bổ nguồn lực (resource allocator)

Đàm phán (negotiator)

Kinh tế

Pháp lý

Đạo đức

Từ thiện (philanthropic)

Nhóm quan hệ giữa người với người (interpersonal)

Nhóm thông tin (informational)

Nhóm ra quyết định (decisional)

Nhóm kỹ thuật

Khả năng giao tiếp, tạo động lực và làm việc nhóm

Khả năng viết mã nguồn

Khả năng đo lường bằng thiết bị

Khả năng vận hành máy móc

Nhà quản trị đạt mục tiêu thông qua người khác

Nhà quản trị chịu trách nhiệm về kết quả của bộ phận

Nhà quản trị chỉ làm công việc chuyên môn kỹ thuật

Nhà quản trị phải lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát

Cấp cao, cấp trung, cấp cơ sở

Tài chính, marketing, sản xuất

Chức năng, dự án, ma trận

Chiến lược, tác nghiệp, hỗ trợ

Cơ sở

Trung gian

Cao

Nhân viên thừa hành

Những nghĩa vụ pháp lý bắt buộc

Hoạt động vì lợi ích cộng đồng vượt quá yêu cầu pháp luật

Chỉ tập trung tối đa hóa lợi nhuận ngắn hạn

Tối thiểu hóa chi phí tuân thủ

Cấp cơ sở trực tiếp giám sát công việc và quy trình kỹ thuật

Cấp cơ sở dành phần lớn thời gian cho hoạch định dài hạn

Cấp cơ sở chủ yếu giao tiếp bên ngoài doanh nghiệp

Cấp cơ sở ít liên quan đến nghiệp vụ hàng ngày

Vai trò liên nhân, thông tin, quyết định

Vai trò kiểm soát, lập trình, báo cáo

Vai trò kỹ thuật, hành chính, sáng tạo

Vai trò chiến lược, tác nghiệp, hỗ trợ

Hoạch định chiến lược

Tổ chức và giám sát tác nghiệp hằng ngày

Quan hệ cổ đông

Nghiên cứu phát triển dài hạn

6

8

10

12

Phân công ca làm việc cho nhân viên

Giám sát chất lượng công việc tại hiện trường

Xây dựng tầm nhìn và sứ mệnh doanh nghiệp

Huấn luyện nhân viên mới tại bộ phận

Trách nhiệm pháp lý

Trách nhiệm đạo đức/xã hội

Trách nhiệm kinh tế

Trách nhiệm từ thiện

Theo dõi, phổ biến, đại diện phát ngôn

Lập kế hoạch, tổ chức, kiểm soát

Thương lượng, khởi xướng, phân bổ nguồn lực

Tuyển dụng, đào tạo, khen thưởng

Người thực hiện công việc chuyên môn theo chỉ dẫn

Người chịu trách nhiệm đạt mục tiêu thông qua quản lý nguồn lực và con người

Khách hàng sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp

Chủ sở hữu vốn nhưng không tham gia điều hành

DN cần cân bằng lợi ích cổ đông và cộng đồng

Tuân thủ pháp luật là mức tối thiểu của trách nhiệm xã hội

Trách nhiệm xã hội chỉ là hoạt động từ thiện tự nguyện, không liên quan đến kinh doanh

Hành vi đạo đức giúp duy trì uy tín dài hạn

Chuyển hóa chiến lược thành kế hoạch bộ phận và điều phối thực thi

Định hình tầm nhìn, sứ mệnh toàn doanh nghiệp

Giám sát trực tiếp từng thao tác kỹ thuật

Chỉ xử lý nghiệp vụ hành chính

Nguồn tin đáng tin cậy, liên quan và kịp thời

Số lượng càng nhiều càng tốt bất kể chất lượng

Chỉ dựa vào tin đồn nội bộ

Chỉ sử dụng dữ liệu lịch sử, bỏ qua hiện tại

Là quá trình lựa chọn phương án tốt nhất dựa trên mục tiêu và thông tin

Chỉ là hành vi trực giác không cần dữ liệu

Luôn do cấp cao thực hiện, cấp thấp không liên quan

Chỉ cần một phương án duy nhất để xem xét

Vấn đề lặp lại, có quy tắc và thủ tục rõ ràng

Tình huống mới, phức tạp, chưa có chuẩn mực

Chiến lược dài hạn đầy biến động

Quan hệ đối tác sáng tạo

Xác định vấn đề

Thu thập thông tin

Đánh giá phương án

Triển khai quyết định

Thiết lập mục tiêu năm tới

Phân bổ ngân sách chiến lược

Lập lịch sản xuất hằng ngày

Xây dựng kế hoạch marketing dài hạn

Hai: nội bộ và bên ngoài

Ba: chiến lược, tác nghiệp, hỗ trợ

Bốn: định lượng, định tính, cấu trúc, phi cấu trúc

Một: tổng hợp

Kinh nghiệm và trực giác của nhà quản trị

Quy định pháp luật

Biến động thị trường

Công nghệ ngành

Mang lại giá trị kỳ vọng cao nhất theo mục tiêu

Được đa số nhân viên yêu thích

Tốn kém nhất để đảm bảo chất lượng

Phức tạp nhất để thể hiện năng lực

Tính kịp thời

Tính thẩm mỹ

Tính bí mật tuyệt đối

Tính dài dòng

Khả thi, hiệu quả, phù hợp mục tiêu

Độc đáo, mới lạ, khác biệt

Được đối thủ chấp thuận

Giảm việc phải ra quyết định

Lập trình hóa và phi lập trình hóa

Chiến lược và tác nghiệp

Tập trung và phân tán

Cá nhân và nhóm

Gồm các bước: xác định vấn đề, thu thập thông tin, xây dựng phương án, đánh giá, lựa chọn, triển khai và kiểm tra

Chỉ gồm hai bước: nghĩ và chọn

Không cần kiểm tra sau khi thực hiện

Luôn bỏ qua bước thu thập thông tin

Tính hợp pháp

Tính phù hợp mục tiêu

Tính minh bạch hợp lý

Tính cảm tính thuần túy

Quy định nghỉ phép tiêu chuẩn

Thiết kế chiến lược thâm nhập thị trường mới

Quy trình đặt hàng định kỳ

Phân công ca làm theo lịch cố định

Thông tin chính thức trong nhóm

Thông tin phi chính thức giữa cá nhân

Tin đồn nội bộ

Dữ liệu bên ngoài

Liên quan, chính xác, kịp thời và đầy đủ

Chủ quan, cảm tính, khó kiểm chứng

Càng nhiều càng tốt bất kể nguồn

Chỉ cần miễn phí

Hướng tới mục tiêu tổ chức, chịu ràng buộc nguồn lực và môi trường

Luôn mang tính cá nhân, không liên quan tổ chức

Không cần thông tin đầu vào

Chỉ phát sinh ở cấp cao

Tính chính xác

Tính liên quan

Tính kịp thời

Tính trang trí

Ba

Năm

Sáu hoặc bảy tùy mô hình chuẩn

Mười

Giá trị, thái độ, kinh nghiệm

Kỹ năng và phong cách lãnh đạo

Áp lực thị trường cạnh tranh

Khả năng chịu rủi ro

Kênh họp, văn bản, hệ thống báo cáo

Tin đồn hành lang

Mạng xã hội bên ngoài

Trao đổi cá nhân không chính thức

Dữ liệu đã xử lý, phục vụ quyết định và kiểm soát

Chỉ là dữ liệu thô chưa qua chọn lọc

Chỉ là văn bản pháp lý

Tin đồn nội bộ

Phỏng vấn chuyên gia, Delphi, phân tích kịch bản

Quy hoạch tuyến tính, mô phỏng Monte Carlo

Phân tích hồi quy đa biến

Lập trình động

Không hoàn toàn khoa học, cần kết hợp dữ liệu và phân tích

Hoàn toàn khoa học vì kinh nghiệm luôn đúng

Không cần thiết trong quản trị

Chỉ dùng cho nghiên cứu học thuật

Phân chia công việc và quyền hạn rõ ràng

Điều phối nguồn lực để đạt mục tiêu

Hình thành cơ cấu để thực thi chiến lược

Tổ chức các hoạt động giải trí ngoài doanh nghiệp

Xác định mục tiêu → lựa chọn người nhận quyền → quy định phạm vi và kiểm soát

Phân tích kết quả → giao việc → đánh giá thái độ

Tuyển dụng → đào tạo → khen thưởng

Lập kế hoạch → phân tích chi phí → nghiệm thu

Tính tập quyền

Mức độ phân quyền

Mức độ phức tạp

Mức độ chính thức hóa

Giảm trách nhiệm của nhà quản trị

Tăng động lực và tốc độ ra quyết định ở cấp dưới

Giảm chi phí cố định

Loại bỏ nhu cầu giám sát

Quy trình kỹ thuật

Giá trị cốt lõi, sứ mệnh, tầm nhìn được truyền thông chính thức

Cơ sở vật chất

Chính sách tiền lương

Giảm giao tiếp giữa nhân viên

Tăng tốc độ truyền thông và hỗ trợ phối hợp

Loại bỏ xung đột hoàn toàn

Thay thế cơ cấu chính thức

Giảm quyền hạn của mọi cấp

Làm mơ hồ trách nhiệm

Xác định rõ vai trò, quan hệ báo cáo và luồng công việc

Loại bỏ nhu cầu lập kế hoạch

Chỉ thị của cấp trên

Quy định pháp luật

Sự tương tác và nhu cầu xã hội của thành viên

Hệ thống tiền thưởng cá nhân

Thiết kế cơ cấu và phân công nhiệm vụ

Thiết lập mối quan hệ quyền hạn

Tuyển chọn và bố trí nhân sự

Đánh giá hiệu quả tài chính dự án đầu tư

Xác định nhiệm vụ và quyền hạn cần giao

Lựa chọn người nhận quyền phù hợp

Thiết lập cơ chế kiểm soát

Lập ngân sách marketing chi tiết

Tăng tính phối hợp

Giảm chồng chéo, tăng minh bạch

Phát sinh xung đột và chồng chéo công việc

Tăng tốc độ ra quyết định

Quy trình kỹ thuật chi tiết

Quan hệ báo cáo, cấp bậc, bộ phận và kênh liên lạc chính thức

Danh sách tài sản cố định

Kế hoạch tài chính 5 năm

Mục tiêu, nhiệm vụ và phạm vi quyền hạn kèm trách nhiệm

Thời gian nghỉ phép

Chế độ phúc lợi

Danh mục nhà cung cấp

Tạo điều lệ, củng cố quy tắc và vai trò

Giảm giao tiếp

Loại bỏ phản hồi

Chỉ giao việc cá nhân, không cho làm nhóm

Nhóm chính thức và nhóm phi chính thức

Nhóm nội bộ và nhóm bên ngoài

Nhóm dự án và nhóm chức năng

Nhóm quản trị và nhóm nhân viên

Mục tiêu và nguồn lực mâu thuẫn giữa bộ phận

Truyền thông hoàn hảo

Vai trò rõ ràng

Chính sách đồng nhất

Chỉ phụ thuộc vào tiền lương

Chỉ do khen thưởng vật chất

Bị chi phối bởi nhu cầu, giá trị và mục tiêu cá nhân trong bối cảnh tổ chức

Không thể tác động bằng lãnh đạo

Thiết kế sản phẩm

Tạo động lực, truyền thông, định hướng và ảnh hưởng

Kế toán tài chính

Bảo trì thiết bị

Quyết định tập trung ở nhà quản trị

Ít tham khảo ý kiến nhân viên

Trao quyền rộng rãi cho nhóm tự quyết

Kiểm soát chặt chẽ

Tự do tuyệt đối

Dân chủ hoàn toàn

Chuyên quyền ở mức hợp lý để đảm bảo kỷ luật và tốc độ

Không lãnh đạo

Phân quyền tối đa

Dựa vào uy tín cá nhân

Tập trung quyền lực và ra lệnh trực tiếp

Chỉ tạo điều kiện tự quản

Lãnh đạo chuyên quyền

Lãnh đạo dân chủ

Lãnh đạo chuyển hóa/cảm hứng

Lãnh đạo tự do

Tham vấn ý kiến nhân viên

Khuyến khích tham gia ra quyết định

Thông tin hai chiều

Áp đặt mệnh lệnh và kiểm soát tuyệt đối

Sự bất đồng, mâu thuẫn về mục tiêu, lợi ích hoặc quan điểm giữa cá nhân/bộ phận

Truyền thông hiệu quả

Hợp tác hoàn toàn

Thống nhất tuyệt đối

Chỉ giao việc và bỏ mặc

Khen thưởng vật chất duy nhất

Kết hợp mục tiêu tổ chức với nhu cầu nhân viên và truyền thông rõ ràng

Giảm thông tin phản hồi

Có thể mang tính xây dựng nếu được quản trị tốt

Hoàn toàn không thể tránh

Phát sinh từ khác biệt mục tiêu, giá trị

Cần được chẩn đoán và giải quyết phù hợp

Phân tán mục tiêu và nguồn lực giới hạn

Hợp tác tối đa

Tập trung quyền lực tuyệt đối

Đồng thuận hoàn toàn

Giá trị/ý nghĩa mục tiêu đối với cá nhân

Thâm niên công tác

Tuổi tác

Kỷ luật hình thức

Khi nhân viên thiếu năng lực

Khi tổ chức khủng hoảng

Khi nhóm có năng lực cao, tự chủ và nhiệm vụ sáng tạo

Khi cần kiểm soát chặt chẽ

Khó xác định trách nhiệm và định hướng, dễ thiếu phối hợp

Giảm sáng tạo

Giảm động lực

Tăng tốc độ ra quyết định

Xác định nhiệm vụ → nêu kết quả mong đợi → giao quyền và nguồn lực → thiết lập kiểm soát

Tuyển dụng → đào tạo → khen thưởng

Phân tích thị trường → lập ngân sách → triển khai

Kiểm tra → đánh giá → sa thải

Tăng sự tham gia và cam kết của thành viên

Quyết định nhanh theo mệnh lệnh cá nhân

Giảm thông tin phản hồi từ cấp dưới

Hạn chế sáng tạo của nhóm

Không đối mặt vấn đề và trì hoãn quyết định

Đối thoại trực tiếp để giải quyết căn nguyên

Áp đặt giải pháp bằng quyền lực

Hợp tác tìm phương án đôi bên cùng có lợi

Tham khảo ý kiến nhóm trước khi ra quyết định

Không lắng nghe ý kiến cấp dưới

Luôn áp đặt mệnh lệnh và bỏ qua phản hồi

Loại bỏ quyền tự chủ của nhân viên

Áp đặt và cưỡng chế bằng quyền lực

Hợp tác để đạt lợi ích chung

Thỏa hiệp cân bằng lợi ích giữa các bên

Tránh né bằng im lặng

3

4

5

6

Kiểm soát trước (feedforward)

Kiểm soát hiện hành/đồng thời (concurrent)

Kiểm soát sau (feedback)

Kiểm soát đột xuất

Theo phạm vi nội dung kiểm soát

Theo thời gian tiến hành kiểm soát

Theo cấp quản lý áp dụng

Theo phương pháp đo lường

Đảm bảo mục tiêu của tổ chức được thực hiện

Tăng chi phí vận hành không cần thiết

Cản trở đổi mới sáng tạo

Che giấu sai lệch trong hoạt động

Thu thập thông tin tại hiện trường, quan sát thực tế

Cho phép hiểu hành vi và thái độ của nhân viên

Không cần kỹ năng giao tiếp và phỏng vấn

Có nguy cơ thiên lệch chủ quan của người quan sát

Tiêu chuẩn, đo lường, so sánh và điều chỉnh

Chỉ kế hoạch tài chính

Cơ sở vật chất và trang thiết bị duy nhất

Hệ thống công nghệ thông tin

Trước, hiện hành/đồng thời và sau

Chiến lược và tác nghiệp

Tài chính và nhân sự

Định lượng và định tính

Dựa vào thông tin phản hồi sau khi hoạt động hoàn thành

Ngăn ngừa sai lệch trước khi xảy ra

Không cần đo lường kết quả

Loại bỏ nhu cầu đặt tiêu chuẩn

Kiểm soát liên tục

Kiểm soát định kỳ

Kiểm soát đột xuất

Kiểm soát trước

Kiểm soát chiến lược và kiểm soát tác nghiệp

Kiểm soát tài chính và kiểm soát nhân sự

Kiểm soát nội bộ và kiểm soát bên ngoài

Kiểm soát định lượng và kiểm soát định tính

Phát hiện và khắc phục sai lệch

Đảm bảo đạt mục tiêu đã đề ra

Tăng chi phí không cần thiết

Cải tiến quy trình làm việc

Kiểm soát trước (feedforward)

Kiểm soát hiện hành/đồng thời (concurrent)

Kiểm soát sau (feedback)

Kiểm soát dự báo

So sánh

Ghi nhận sơ bộ

Ước lượng cảm tính

Bỏ qua

Ý kiến cá nhân không kiểm chứng

Những bằng chứng và hiện tượng thực tế tại nơi làm việc

Suy đoán chủ quan

Tin đồn nội bộ

Kịp thời

Chính xác, rõ ràng

Che giấu người liên quan

Kèm hướng dẫn biện pháp khắc phục

Cần thiết kế bảng hỏi và chọn mẫu phù hợp

Kết quả phản ánh quan điểm người trả lời

Không cần chuẩn hóa câu hỏi và cách hỏi

Có nguy cơ thiên lệch trong trả lời

Duy trì hoạt động theo kế hoạch hiện tại

Áp dụng ngay các biện pháp sửa đổi lớn

Dừng toàn bộ quy trình

Thay đổi tiêu chuẩn để khác biệt

Được thực hiện trước khi hoạt động diễn ra

Nhằm ngăn ngừa sai lệch từ đầu vào

Dựa vào dự báo và các tiêu chuẩn đầu vào

Chỉ thực hiện sau khi kết thúc hoạt động

Người có thẩm quyền và các bộ phận liên quan trực tiếp

Tất cả nhân viên không liên quan

Khách hàng bên ngoài

Đối thủ cạnh tranh

Khám phá sản phẩm mới

Sắp xếp và điều chỉnh hoạt động theo mục tiêu

Chỉ huy độc đoán mọi quyết định

Cắt giảm nhân sự không có cơ sở

Áp dụng biện pháp điều chỉnh phù hợp

Bỏ qua để tránh xáo trộn

Che giấu thông tin sai lệch

Trì hoãn xử lý vô thời hạn

Tính tin cậy, chính xác và kịp thời

Chỉ dựa vào cảm tính của người đo

Chậm trễ để có thêm dữ liệu

Không cần thiết lập tiêu chuẩn

Hữu hiệu và kinh tế

Phức tạp tối đa

Tốn kém dù không cần thiết

Không phù hợp với mục tiêu

Cho phép chủ động phòng ngừa sai lệch

Xác định chính xác mọi biến cố tương lai

Loại bỏ nhu cầu đo lường kết quả

Giảm trách nhiệm của nhà quản trị

Mức độ sai lệch, nguyên nhân và đề xuất điều chỉnh

Thông tin chung chung không chi tiết

Chỉ nêu lỗi cá nhân mà không có giải pháp

Một vài chỉ số tài chính bất kỳ

Trước khi hoạt động diễn ra, chú trọng đầu vào

Sau khi hoàn tất hoạt động

Chỉ khi có khiếu nại từ bên ngoài

Chỉ trong trường hợp khủng hoảng