NEW
Font size
WorksheetsPPNC Bài 2:XĐ Vấn Đề Nghiên Cứu
Total questions: 41
Worksheet time: 21mins
Vấn đề nghiên cứu xuất hiện khi nào?
Khi có đầy đủ kinh phí và nhân lực
Khi có khoảng cách giữa lý thuyết (điều mong đợi) và thực tế quan sát được
Khi lãnh đạo yêu cầu làm báo cáo
Khi có sẵn số liệu trong bệnh án
Sự khám phá ra Penicillin của Alexander Fleming là ví dụ điển hình cho nguồn gốc hình thành vấn đề nghiên cứu từ:
Sự phân tích nhu cầu
Sự hiếu tri
Sự tình cờ
Xác định có hệ thống
Tình huống người thầy thuốc trong quá trình hành nghề gặp những câu hỏi không giải thích được và muốn tìm hiểu, thuộc nguồn gốc nào?
Sự tình cờ
Sự hiếu tri (Curiosity)
Phân tích nhu cầu
Chỉ đạo của cấp trên
Cách xác định vấn đề nghiên cứu nào được coi là mức độ cao nhất và thiết thực nhất?
Sự tình cờ
Sự hiếu tri cá nhân
Xác định có hệ thống và tổ chức (bởi hội đồng chuyên môn)
Sao chép từ nghiên cứu nước ngoài
Trong các tiêu chuẩn lựa chọn vấn đề ưu tiên, "Tính xác đáng" (Relevance) thường dựa vào 4 yếu tố nào?
Tầm cỡ (độ lớn), Tính nghiêm trọng, Khả năng khống chế, Sự quan tâm của cộng đồng
Kinh phí, Thời gian, Nhân lực, Kỹ thuật
Đạo đức, Chính trị, Xã hội, Kinh tế
Tính mới, Tính lặp lại, Tính ứng dụng, Tính cấp thiết
Công thức tính điểm "Tầm cỡ của vấn đề" (độ lớn) là:
(Số người mắc) x (Số người chết)
(Tình trạng sức khỏe mơ ước - Tình trạng hiện tại) x Sự quan tâm
(Tổng dân số) / (Số người mắc bệnh)
(Kinh phí dự kiến) x (Thời gian thực hiện)
Khi xem xét tính "Không trùng lặp" của đề tài, nếu phát hiện vấn đề đã có người nghiên cứu, ta nên:
Dừng ngay ý định nghiên cứu
Làm lại y hệt để kiểm tra
Xem xét khía cạnh khác, địa bàn khác hoặc bổ sung khoảng trống thông tin mà nghiên cứu trước chưa làm được
C
Tiêu chuẩn "Sự chấp nhận của chính quyền" liên quan đến yếu tố nào?
Phù hợp với chính sách, chiến lược y tế và được cấp phép triển khai
Được cộng đồng yêu thích
Chi phí thấp
Kỹ thuật đơn giản
Tiêu chuẩn "Tính cấp thiết" (Urgency) trả lời cho câu hỏi:
Vấn đề có quan trọng không?
Có đủ tiền làm không?
Cần làm ngay hay có thể hoãn lại?
Ai sẽ hưởng lợi?
Trong thang điểm ưu tiên, nếu một vấn đề có điểm "Y đức" thấp (có vi phạm đạo đức nghiêm trọng), nhà nghiên cứu nên:
Vẫn tiến hành nhưng giấu kín
Trừ điểm tổng kết
Loại bỏ hoặc xem xét lại thiết kế nghiên cứu ngay lập tức
Xin thêm kinh phí để bù đắp
Để quyết định CÓ NÊN theo đuổi một vấn đề nghiên cứu hay không, cần phân tích tính khả thi dựa trên 4 yếu tố chính là:
Tên đề tài, Mục tiêu, Phương pháp, Kết quả
Ý nghĩa/Tầm quan trọng, Tính khả thi (nguồn lực), Sự thích thú, Y đức
Thời gian, Tiền bạc, Con người, Máy móc
Lý thuyết, Thực hành, Bàn luận, Kết luận
Khi phân tích "Tính khả thi về nguồn lực", yếu tố nào sau đây KHÔNG thuộc nhóm này?
Kinh phí và vật tư
Thời gian thực hiện
Năng lực và số lượng cán bộ nghiên cứu
Tỷ lệ tử vong của bệnh
Yếu tố "Sự thích thú" của người nghiên cứu có vai trò gì?
Không quan trọng, chỉ cần có tiền là được
Tạo động lực, sự nhiệt tình và kiên trì để theo đuổi đề tài đến cùng
Giúp giảm chi phí nghiên cứu
Làm tăng độ chính xác của số liệu
Kết quả mong đợi có xứng đáng với công sức, tiền của bỏ ra không? thuộc về tiêu chí phân tích nào?
Ý nghĩa và tầm quan trọng của vấn đề
Tính khả thi về kỹ thuật
Y đức
Sự thích thú
Vấn đề đạo đức (Y đức) trong nghiên cứu y học đòi hỏi:
Phải trả tiền cho đối tượng nghiên cứu
Chỉ cần đối tượng đồng ý miệng là đủ
Không làm tổn hại tinh thần, thể xác, vật chất và bảo mật thông tin cho đối tượng
Phải công khai tên tuổi bệnh nhân trong báo cáo
Tại sao cần phải "Xác định nội dung vấn đề nghiên cứu" (chia nhỏ vấn đề)?
Để làm cho đề cương dài hơn
Vì một vấn đề lớn luôn được cấu tạo bởi nhiều vấn đề nhỏ, chia nhỏ giúp dễ giải quyết và đo lường
Để tăng kinh phí nghiên cứu
Để làm phức tạp hóa vấn đề
Công cụ hữu hiệu nhất để phân tích nguyên nhân - hậu quả của một vấn đề sức khỏe là:
Biểu đồ hình tròn
Bảng kiểm (Checklist)
Cây vấn đề (Problem Tree)
Phần mềm SPSS
Trong sơ đồ "Cây vấn đề", phần "Gốc rễ" (phía dưới) đại diện cho:
Vấn đề cốt lõi
Hậu quả
Các nguyên nhân (yếu tố ảnh hưởng)
Các giải pháp
Trong sơ đồ "Cây vấn đề", phần "Thân cây" (ở giữa) đại diện cho:
Vấn đề cốt lõi (Core problem)
Nguyên nhân
Hậu quả
Mục tiêu
Việc xây dựng cây vấn đề giúp ích gì cho việc viết đề cương sau này?
Giúp tính toán cỡ mẫu nhanh hơn
Giúp xác định biến số, chỉ số và công cụ thu thập thông tin đầy đủ, không bỏ sót
Giúp viết phần bàn luận hay hơn
Giúp xin kinh phí dễ hơn
Khi chuyển từ "Cây vấn đề" sang "Cây mục tiêu", mối quan hệ giữa các yếu tố thay đổi như thế nào?
Nguyên nhân thành Hậu quả
Nguyên nhân thành Hoạt động/Giải pháp; Vấn đề cốt lõi thành Mục tiêu nghiên cứu
Vấn đề cốt lõi thành Hậu quả
Giữ nguyên không đổi
Trong ví dụ về "Suy dinh dưỡng trẻ em", yếu tố "Thiếu kiến thức nuôi con của mẹ" được xếp vào nhóm:
Vấn đề cốt lõi
Nguyên nhân (yếu tố ảnh hưởng)
Hậu quả
Giải pháp
Mối quan hệ giữa các yếu tố trong cây vấn đề thường được biểu diễn bằng:
Các dấu cộng (+)
Các mũi tên (thường là quan hệ nhân - quả)
Các vòng tròn đồng tâm
Các đường đứt đoạn
Một vấn đề nghiên cứu quá rộng sẽ dẫn đến khó khăn gì?
Dễ thực hiện
Tiết kiệm chi phí
Khó xác định trọng tâm, tốn kém nguồn lực và khó đi sâu
Dễ viết báo cáo
Phương pháp "Cùng tham gia" (Participatory approach) trong phân tích vấn đề có nghĩa là:
Chỉ có các giáo sư tham gia
Mời lãnh đạo, nhân viên y tế và người dân cộng đồng cùng thảo luận xác định vấn đề
Chỉ có người cấp kinh phí tham gia
Người nghiên cứu tự quyết định tất cả
Câu hỏi nghiên cứu là gì?
Là câu hỏi dùng để phỏng vấn bệnh nhân
Là câu hỏi thi kết thúc môn học
Là sự chuyển đổi vấn đề nghiên cứu thành dạng câu hỏi cần tìm câu trả lời
Là tên của đề tài nghiên cứu
Mối quan hệ giữa "Câu hỏi nghiên cứu" và "Mục tiêu nghiên cứu" là:
Không liên quan nhau
Mục tiêu có trước, câu hỏi có sau
Câu hỏi nghiên cứu càng cụ thể thì mục tiêu càng rõ ràng (Câu hỏi là cơ sở để viết mục tiêu)
Hai cái là một, chỉ khác tên gọi
Với đề tài: "Tỷ lệ suy dinh dưỡng và yếu tố liên quan tại huyện X", câu hỏi nghiên cứu phù hợp là:
Suy dinh dưỡng là gì?
Tỷ lệ suy dinh dưỡng là bao nhiêu? Những yếu tố nào liên quan đến tỷ lệ này?
Làm thế nào để giảm suy dinh dưỡng?
Tại sao trẻ em lại bị suy dinh dưỡng?
Giả thuyết nghiên cứu (Hypothesis) là:
Một kết luận chắc chắn
Câu trả lời giả định (tiên đoán) cho câu hỏi nghiên cứu, cần được kiểm chứng
Một câu hỏi phụ
Một bảng số liệu giả định
Loại nghiên cứu nào thường KHÔNG bắt buộc phải có giả thuyết ngay từ đầu?
Nghiên cứu thực nghiệm
Nghiên cứu phân tích (Bệnh - chứng)
Nghiên cứu mô tả thăm dò (Exploratory study)
Nghiên cứu can thiệp cộng đồng
Câu hỏi: "Thuốc A có hiệu quả điều trị tốt hơn thuốc B không?" gợi ý đến thiết kế nghiên cứu nào?
Nghiên cứu mô tả cắt ngang
Nghiên cứu can thiệp (Thử nghiệm lâm sàng)
Nghiên cứu định tính
Báo cáo ca bệnh
Để trả lời câu hỏi "Tại sao?", nhà nghiên cứu thường hướng tới mục tiêu:
Mô tả thực trạng
Xác định nguyên nhân/Yếu tố nguy cơ (Phân tích)
Tính toán chi phí
Dự báo tương lai
Một câu hỏi nghiên cứu TỐT cần đảm bảo tiêu chí nào (theo đặc điểm SMART)?
Càng dài càng tốt
Mơ hồ, đa nghĩa để dễ giải thích
Cụ thể, đo lường được, thực thi được
Không cần giới hạn thời gian
Từ câu hỏi: "Tỷ lệ tiêm chủng sởi ở xã A là bao nhiêu?", biến số cần thu thập chính là:
Tuổi của trẻ
Giới tính của trẻ
Tình trạng tiêm chủng sởi (Có/Không)
Thu nhập của hộ gia đình
Tình trạng tiêm chủng sởi (Có/Không)
Tuổi của trẻ
Giới tính của trẻ
Tình trạng tiêm chủng sởi (Có/Không)
Thu nhập của hộ gia đình
Giả thuyết: "Tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ dân tộc Ê Đê cao hơn trẻ dân tộc Kinh" là loại giả thuyết:
Giả thuyết vô hiệu (Ho)
Giả thuyết có hướng (Giả thuyết nghiên cứu/Giả thuyết thay thế - Ha)
Giả thuyết mô tả
Không phải là giả thuyết
Bước đầu tiên quan trọng nhất trong quy trình nghiên cứu là:
Xác định vấn đề nghiên cứu
Thu thập số liệu
Phân tích số liệu
Viết báo cáo
Một bác sĩ thấy nhiều bệnh nhân đau dạ dày có thói quen thức khuya. Ông ta thắc mắc "Liệu thức khuya có phải là nguyên nhân gây đau dạ dày?". Đây là ví dụ của việc xác định vấn đề từ:
Quan sát thực tế và sự hiếu tri
Sự tình cờ ngẫu nhiên
Chỉ đạo của giám đốc
Đọc sách giáo khoa
Khi chọn chủ đề nghiên cứu, sinh viên Y khoa nên ưu tiên chọn các vấn đề:
Tầm cỡ quốc tế, tốn kém
Phù hợp với khả năng, nguồn lực và phạm vi chuyên môn của mình
Càng phức tạp càng tốt để được điểm cao
Chỉ chọn vấn đề chưa ai làm bao giờ trên thế giới
Nếu vấn đề nghiên cứu quá rộng (ví dụ: "Sức khỏe người cao tuổi"), nhà nghiên cứu nên làm gì?
Giữ nguyên để bao quát hết
Khu trú lại (về địa dư, đối tượng, mặt bệnh cụ thể) để khả thi hơn
Bỏ qua không nghiên cứu nữa
Thuê thêm nhiều người làm
Sắp xếp trình tự logic: (1) Xây dựng câu hỏi, (2) Xác định vấn đề, (3) Hình thành giả thuyết, (4) Phân tích cây vấn đề.
1 -> 2 -> 3 -> 4
2 -> 1 -> 4 -> 3
2 -> 4 -> 1 -> 3
4 -> 3 -> 2 -> 1
